Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 5281Soru

Özdeş ve eş fazlı iki noktasal dalga kaynağının derinliği her noktasında homojen olan bir ortamda oluşturduğu girişim deseninde; merkez doğrusuna en yakın düğüm çizgisi üzerindeki bir noktanın kaynaklara olan yol farkı, kaynakların titreşim frekansı artırıldığında azalır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

İfade doğrudur. Sabit derinlikli ortamda kaynakların frekansı artırıldığında dalga boyu küçülür. Merkez doğrusuna en yakın düğüm çizgisi olan 1. düğüm çizgisi üzerindeki noktaların yol farkı dalga boyunun yarısı (λ/2\lambda/2) olduğu için, dalga boyunun küçülmesi yol farkının da azalmasına neden olur.
İfade doğrudur. Çünkü derinlik sabitken frekansın artması dalga boyunu küçültür. 1. düğüm çizgisinin yol farkı dalga boyunun yarısı (λ/2\lambda/2) olduğundan, dalga boyunun küçülmesiyle yol farkı da azalmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez doğrusuna en yakın düğüm çizgisinin belirlenmesi ve yol farkı ilişkisinin kurulması
Eş fazlı kaynakların oluşturduğu girişim deseninde merkez doğrusuna en yakın düğüm çizgisi 1. düğüm çizgisidir (n=1n=1). Bu çizgi üzerindeki noktaların kaynaklara olan yol farkı ΔS=(11/2)λ=λ/2\Delta S = (1 - 1/2)\lambda = \lambda/2 olur.
Eş fazlı noktasal kaynaklar için düğüm çizgilerinin yol farkı ΔS=(n1/2)λ\Delta S = (n - 1/2)\lambda bağıntısıyla ifade edilir.
2
Frekans değişiminin dalga boyuna etkisinin analiz edilmesi
Dalga leğeninin derinliği sabit olduğundan hız (vv) sabittir. v=fλv = f \cdot \lambda ifadesine göre frekans (ff) artırıldığında dalga boyu (λ\lambda) azalır.
Su dalgalarının hızı kaynağın frekansına bağlı değildir, sadece ortamın derinliğine bağlıdır.
3
Dalga boyundaki değişimin yol farkına etkisinin değerlendirilmesi
Dalga boyunun (λ\lambda) azalmasıyla birlikte, 1. düğüm çizgisi üzerindeki noktaların kaynaklara olan yol farkı (ΔS=λ/2\Delta S = \lambda/2) azalır.
Yol farkı değeri doğrudan dalga boyu ile doğru orantılıdır.

Anahtar Kavram

Su dalgalarında girişim deseninde düğüm çizgilerinin yol farkı ve dalga boyunun ortam derinliği ile frekansa bağlılığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5282Soru

Boşlukta +x+x yönünde ilerlemekte olan bir X-ışını dalgasının belirli bir andaki elektrik alan vektörü +y+y yönündedir.

Buna göre, bu elektromanyetik dalganın aynı andaki manyetik alan vektörünün yönü ve boşluktaki yayılma süratinin boşlukta yayılan radyo dalgalarının yayılma süratine göre büyüklüğü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Manyetik alan yönü +z+z yönündedir, yayılma sürati radyo dalgalarınınkine eşittir.

Cevap

Manyetik alan yönünün +z yönünde olması ve yayılma süratinin radyo dalgalarınınkine eşit olması.
Elektromanyetik dalgalar boşlukta her zaman ışık hızıyla yayılır. Dolayısıyla X-ışınları ile radyo dalgalarının boşluktaki süratleri eşittir. Sağ el kuralı uygulandığında ise elektrik alan +y+y yönünde ve yayılma doğrultusu +x+x yönündeyken, manyetik alan vektörünün yönü +z+z ekseninde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sağ el kuralını kullanarak manyetik alan vektörünün yönünü bulmak.
Manyetik alan yönü +z+z olarak bulunur.
Elektromanyetik dalgalarda elektrik alan vektörü (E\vec{E}), manyetik alan vektörü (B\vec{B}) ve dalganın ilerleme yönü (v\vec{v}) birbirine diktir. E×B\vec{E} \times \vec{B} çarpımı dalganın yayılma yönünü verir. Sağ elin dört parmağı +y+y yönündeki E\vec{E}'yi gösterecek şekilde açılıp avuç içi +z+z yönüne bakacak şekilde tutulduğunda, başparmak +x+x yönündeki yayılma yönünü gösterir.
2
Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma süratlerini karşılaştırmak.
X-ışını ve radyo dalgasının boşluktaki süratleri birbirine eşittir (c3×108 m/sc \approx 3 \times 10^8 \text{ m/s}).
Elektromanyetik spektrumdaki tüm dalgalar (radyo dalgaları, mikrodalgalar, kızılötesi, görünür ışık, morötesi, X-ışınları, gama ışınları) boşlukta ışık hızıyla yayılırlar. Dalgaların frekansı ya da enerjisinin farklı olması boşluktaki yayılma süratlerini etkilemez.

Anahtar Kavram

Elektromanyetik dalgaların genel özellikleri, boşluktaki hızlarının sabitliği ve yön vektörlerinin sağ el kuralı ilişkisi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5283Soru

Fiziksel süreçler ve kozmik olaylar sonucu ortaya çıkan aşağıdaki elektromanyetik dalga türlerini, boşluktaki yayılma dalga boylarına göre en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elektromanyetik dalgaların boşluktaki dalga boylarına göre en küçükten en büyüğe doğru sıralaması: gama ışınları, morötesi ışınım, kızılötesi dalgalar ve mikrodalgalar şeklindedir.
Elektromanyetik spektrumda gama ışınları en yüksek frekansa ve dolayısıyla en küçük dalga boyuna sahiptir. Stratosfer tabakasında ozon gazı tarafından büyük oranda tutulan morötesi ışınlar gama ışınlarından daha büyük, sıcak cisimlerden yayılan kızılötesi dalgalardan ise daha küçük dalga boyuna sahiptir. Kozmik arka plan ışımasını temsil eden mikrodalgalar ise bu gruptaki en büyük dalga boyuna sahip dalgalardır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımlanan fiziksel süreçlerin hangi elektromanyetik dalga türlerine karşılık geldiğini belirleyin.
Çekirdek uyarılması gama ışınlarını, ozon soğurması morötesi ışınları, termal hareketler kızılötesi ışınları, evrenin genişlemesiyle kırmızıya kayan kozmik arka plan radyasyonu ise mikrodalgaları temsil eder.
Sıralama kriterini doğru uygulayabilmek için öncelikle spektrumdaki dalga türlerinin net olarak teşhis edilmesi gerekir.
2
Belirlenen elektromanyetik dalga türlerinin frekans ve foton enerjilerini karşılaştırın.
Foton enerjisi ve frekans sıralaması en büyükten en küçüğe doğru: Gama ışınları > Morötesi ışınım > Kızılötesi dalgalar > Mikrodalgalar şeklindedir.
Elektromanyetik spektrumun yapısını kavramak için frekans ve enerji değerlerinin sıralamasını bilmek temel bir yöntemdir.
3
Boşluktaki ışık hızı bağıntısını kullanarak frekans ile dalga boyu arasındaki ilişkiyi kurup sıralamayı yapın.
Boşlukta tüm elektromanyetik dalgalar aynı hızla (c=fλc = f\lambda) yayılır. Hız sabit olduğundan frekans ile dalga boyu ters orantılıdır. Bu durumda dalga boyu sıralaması en küçükten en büyüğe doğru: Gama < Morötesi < Kızılötesi < Mikrodalga olur.
Dalga boyu ve frekans arasındaki ters orantı ilişkisini uygulamak sıralamayı tamamlamamızı sağlar.

Anahtar Kavram

Elektromanyetik Spektrumda Dalga Türlerinin Özellikleri ve Dalga Boyu Sıralaması
Soru 5284Soru

Bir atomun katyonu oluşurken gerçekleşen elektron kopma sırası ve oluşan iyonun orbitallerindeki elektron dağılımı modern atom teorisinin temel kurallarına göre belirlenir. Bu bağlamda, çekirdek yükü 27 olan nötr bir element atomunun +3+3 yüklü iyonu elde edildiğinde, bu iyondaki elektronların dağılımı ve sahip olabilecekleri kuantum sayıları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En yüksek enerjili orbitalindeki elektronlardan birinin kuantum sayıları n=3n=3, l=2l=2, ml=1m_l=-1, ms=12m_s=-\frac{1}{2} olabilir.

Cevap

En y��ksek enerjili orbitalindeki elektronlardan birinin kuantum sayıları n=3n=3, l=2l=2, ml=1m_l=-1, ms=12m_s=-\frac{1}{2} olabilir.
Çekirdek yükü 27 olan nötr Kobalt (27Co_{27}\text{Co}) atomunun temel hal elektron dizilimi [Ar]4s23d7[\text{Ar}] 4s^2 3d^7 şeklindedir. Nötr atomdan 3 elektron koparılarak +3+3 yüklü katyon oluşturulurken elektronlar önce en dış katmanda bulunan 4s4s orbitalinden (2 elektron), ardından 3d3d orbitalinden (1 elektron) kopar. Böylece Co3+\text{Co}^{3+} iyonunun elektron dizilimi [Ar]3d6[\text{Ar}] 3d^6 olur. En yüksek enerjili orbital olan 3d3d alt kabuğu için n=3n=3 ve l=2l=2'dir. 3d3d alt kabuğundaki 6 elektron, Hund kuralına göre 5 orbitale önce birer birer paralel spinli yerleşir, 6. elektron ise bu orbitallerden herhangi birine zıt spinli olarak eşleşir. Bu durumda eşleşen zıt spinli elektronun bulunduğu orbitalin manyetik kuantum sayısı ml=1m_l = -1 ve spin kuantum sayısı ms=12m_s = -\frac{1}{2} olabilir. Dolayısıyla en yüksek enerjili orbitaldeki bir elektronun kuantum sayıları n=3n=3, l=2l=2, ml=1m_l=-1, ms=12m_s=-\frac{1}{2} olması mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Nötr atomun temel hal elektron dizilimi yazılır.
27Co:1s22s22p63s23p64s23d7_{27}\text{Co}: 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^7 veya [Ar]4s23d7[\text{Ar}] 4s^2 3d^7
Katyonun elektron dizilimini doğru belirleyebilmek için öncelikle nötr atomun temel hal dizilimi yazılmalıdır.
2
Katyon oluşurken kopan elektronların sırası belirlenerek katyonun elektron dizilimi yazılır.
Elektronlar baş kuantum sayısı en büyük olan en dış y��rüngeden kopmaya başlar. n=4n=4 olan 4s4s orbitalinden 2 elektron, ardından n=3,l=2n=3, l=2 olan 3d3d orbitalinden 1 elektron kopar. Katyonun son elektron dizilimi: Co3+:1s22s22p63s23p63d6\text{Co}^{3+}: 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 3d^6 (veya [Ar]3d6[\text{Ar}] 3d^6)
Çok elektronlu atomlarda elektron koparma sırasının en dış katmandan (en yüksek baş kuantum sayısına sahip orbitalden) başladığının bilinmesi gerekir.
3
3d63d^6 orbitalindeki elektronların kuantum sayıları sınırları belirlenir.
3d3d orbitalindeki elektronlar için baş kuantum sayısı n=3n=3, açısal momentum kuantum sayısı l=2l=2 ve manyetik kuantum sayısı ml{2,1,0,+1,+2}m_l \in \{-2, -1, 0, +1, +2\} değerlerini alabilir. Spin kuantum sayısı ise ms=+12m_s = +\frac{1}{2} veya ms=12m_s = -\frac{1}{2} olur.
Valans elektronlarının alabileceği kuantum sayıları kümesini sınırlandırmak için kuantum kuralları uygulanır.
4
Hund kuralı ve Pauli ilkesine göre 6 elektronun 5 adet dd orbitaline dağılımı analiz edilir.
5 orbitalin her birine önce paralel spinli (ms=+12m_s = +\frac{1}{2}) birer elektron yerleşir (5 elektron). 6. elektron ise bu orbitallerden herhangi birine (örneğin ml=1m_l = -1 olan orbitale) zıt spinli (ms=12m_s = -\frac{1}{2}) olarak yerleşir.
Eş enerjili orbitallere elektron yerleşim kuralları olan Hund kuralı ve Pauli dışarlama ilkesi uygulanarak elektronların kuantum sayıları olasılıkları bulunur.

Anahtar Kavram

Geçiş metallerinin katyon elektron dizilimlerinin yazılması, Hund Kuralı, Pauli Dışarlama İlkesi ve kuantum sayılarının sınırlarının belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5285Soru

Nötr X\text{X}, Y\text{Y} ve Z\text{Z} atomlarının bazı elektron dizilimleri ve orbital şemaları aşağıda verilmiştir:

* 7X_7\text{X}: 1s2 2s2 2p31s^2\ 2s^2\ 2p^3 (Burada 2p2p orbitallerinin şeması: [][][ ][\uparrow\downarrow][\uparrow][\ ])
* 6Y_6\text{Y}: 1s2 2s2 2p21s^2\ 2s^2\ 2p^2 (Burada 2s2s orbitalinin şeması: [][\uparrow\uparrow])
* 21Z_{21}\text{Z}: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d31s^2\ 2s^2\ 2p^6\ 3s^2\ 3p^6\ 3d^3

Buna göre, bu atomların elektron dizilimleri ve kuantum sayıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: X\text{X} atomunda Hund Kuralı, Y\text{Y} atomunda Pauli İlkesi, Z\text{Z} atomunda ise Aufbau Prensibi ihlal edilmiştir.

Cevap

X atomunda Hund Kuralı, Y atomunda Pauli İlkesi, Z atomunda ise Aufbau Prensibi ihlal edilmiştir.
X atomunun 2p orbitallerindeki elektron dağılımı Hund Kuralı'na aykırıdır çünkü elektronlar eş enerjili orbitallere önce tek tek yerleşmeden eşleşmiştir. Y atomunun 2s orbitalindeki elektronların aynı spinli olması Pauli İlkesi'ne aykırıdır. Z atomunda 4s orbitali doldurulmadan 3d orbitaline elektron yazılması Aufbau Prensibi'ni ihlal eder.

Adım Adım Çözüm

1
X atomunun elektron dizilimini ve orbital şemasını incelemek.
2p orbitallerinde bir orbital boşken diğerinin çiftleştiği görülür.
Hund Kuralı'na göre eş enerjili orbitallere elektronlar önce teker teker ve aynı spinli yerleşmelidir. Bu kural ihlal edilmiştir.
2
Y atomunun elektron dizilimini ve orbital şemasını incelemek.
2s orbitalinde iki elektronun da yukarı yönlü spinli olduğu görülür.
Pauli İlkesi'ne göre bir orbitalde en fazla zıt spinli iki elektron bulunabilir. Bu ilke ihlal edilmiştir.
3
Z atomunun elektron dizilimini incelemek.
4s orbitali boş bırakılarak elektronların doğrudan 3d orbitaline yerleştiği görülür.
Aufbau Prensibi'ne göre elektronlar en düşük enerjili orbitalden başlayarak yerleşmelidir. 4s'in enerjisi 3d'den düşük olduğundan bu prensip ihlal edilmiştir.

Anahtar Kavram

Elektron Dizilimi Kuralları (Aufbau Prensibi, Pauli İlkesi, Hund Kuralı)
Soru 5286Soru

Düzgün özkütle dağılımına sahip küresel Kronos gezegeninin yar��çapı RR olup yüzeyindeki yerçekimi ivmesinin büyüklüğü gg'dir. Gezegen üzerinde, merkezden R/2R/2 uzaklıkta bulunan bir AA noktası ile merkezden 2R2R uzaklıkta bulunan bir BB noktası belirleniyor.

Buna göre, AA noktasındaki çekim ivmesi gAg_A ile BB noktasındaki çekim ivmesi gBg_B arasındaki oran gAgB\frac{g_A}{g_B} kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22

Cevap

Yerçekimi ivmelerinin oranı 22 olarak bulunur.
Yerçekimi ivmesi gezegenin içinde merkezden uzaklığa bağlı olarak doğrusal (gic\crg_{iç} \propto r), dışında ise uzaklığın karesiyle ters orantılı (gdıs\c1r2g_{dış} \propto \frac{1}{r^2}) değişir. Bu kurallardan yola çıkılarak AA noktasında çekim ivmesi g2\frac{g}{2}, BB noktasında ise g4\frac{g}{4} bulunur. İki ivme oranlandığında doğru cevap olan 22 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gezegen içindeki AA noktasının yerçekimi ivmesini hesaplama
gA=g2g_A = \frac{g}{2}
Düzgün özkütleli küresel bir gezegenin içinde yerçekimi ivmesi merkezden olan uzaklıkla doğru orantılıdır (gic\crg_{iç} \propto r). Yüzeyde (r=Rr=R) ivme gg ise, merkezden R/2R/2 uzaklıkta ivme g2\frac{g}{2} olur.
2
Gezegen dışındaki BB noktasının yerçekimi ivmesini hesaplama
gB=g4g_B = \frac{g}{4}
Gezegen dışındaki bir noktada yerçekimi ivmesi, merkezden olan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır (gdıs\c1r2g_{dış} \propto \frac{1}{r^2}). Merkezden 2R2R uzaklıktaki ivme gB=GM(2R)2=g4g_B = \frac{G \cdot M}{(2R)^2} = \frac{g}{4} olur.
3
İvme değerlerini oranlama
gAgB=2\frac{g_A}{g_B} = 2
Bulunan gA=g2g_A = \frac{g}{2} ve gB=g4g_B = \frac{g}{4} değerleri birbirine oranlandığında gAgB=g/2g/4=2\frac{g_A}{g_B} = \frac{g/2}{g/4} = 2 elde edilir.

Anahtar Kavram

Küresel ve homojen gezegenlerin içinde çekim ivmesi merkezden uzaklaştıkça doğrusal olarak artarken, gezegenin dışında merkezden olan uzaklığın karesiyle ters orantılı olarak azalır.
Soru 5287Soru

Temel hâl elektron dizilimleri veya periyodik sistemdeki konumları hakkında bilgiler verilen XX, YY ve ZZ elementlerinin oluşturduğu X+X^+, Y2+Y^{2+} ve Z3+Z^{3+} iyonlarının yarıçaplarını en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız:

* XX elementinin temel hâl elektron dizilimindeki yarı dolu orbital sayısı 6'dır.
* YY elementi, 4. periyot 7B grubunda yer alan bir geçiş metalidir.
* ZZ elementinin +2+2 yüklü iyonunun elektron dizilimi 3d63d^6 orbitali ile sonlanmaktadır.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İyon yarıçapları büyükten küçüğe doğru sırasıyla X+X^+, Y2+Y^{2+} ve Z3+Z^{3+} şeklindedir.
Verilen bilgilere göre X elementinin atom numarası 24 (Cr), Y elementinin 25 (Mn) ve Z elementinin 26'dır (Fe). Bu atomlardan sırasıyla X+, Y2+ ve Z3+ iyonları oluşturulduğunda, her üç iyonun da elektron sayısı 23 ve elektron dizilimi [Ar] 3d5 olur. Elektron sayıları ve elektron dizilimleri aynı olan izoelektronik taneciklerde, proton sayısı en büyük olan Z3+ iyonunun çekirdeği elektronları en güçlü çekeceğinden yarıçapı en küçüktür. Proton sayısı en küçük olan X+ iyonunun çekim gücü en az olacağından yarıçapı en büyüktür. Bu durumda yarıçap sıralaması X+ > Y2+ > Z3+ şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
XX, YY ve ZZ elementlerinin proton sayılarını ve temel hâl elektron dizilimlerini belirleme
XX (Z=24Z=24): [Ar]4s13d5[Ar] 4s^1 3d^5 (6 adet yarı dolu orbital içerir), YY (Z=25Z=25): [Ar]4s23d5[Ar] 4s^2 3d^5 (4. periyot 7B grubu), ZZ (Z=26Z=26): [Ar]4s23d6[Ar] 4s^2 3d^6 (Z2+Z^{2+} iyonu [Ar]3d6[Ar] 3d^6 ile sonlanır).
İyonların elektron sayılarını ve dizilimlerini bulmak için öncelikle nötr atomların temel hâl proton sayılarını doğru tespit etmek gerekir.
2
X+X^+, Y2+Y^{2+} ve Z3+Z^{3+} iyonlarının elektron sayılarını ve dizilimlerini belirleme
X+X^+ iyonu: [Ar]3d5[Ar] 3d^5 (23 elektron), Y2+Y^{2+} iyonu: [Ar]3d5[Ar] 3d^5 (23 elektron), Z3+Z^{3+} iyonu: [Ar]3d5[Ar] 3d^5 (23 elektron).
Katyonlar oluşurken elektronlar her zaman baş kuantum sayısı en büyük olan en dış katmandaki (4s4s) orbitallerden koparılır. Bu kurala göre her üç iyonun da izoelektronik olduğu görülür.
3
İzoelektronik iyonların yarıçaplarını karşılaştırma
İyon yarıçapları sıralaması: X+>Y2+>Z3+X^+ > Y^{2+} > Z^{3+}
Elektron sayıları ve dizilimleri aynı olan izoelektronik taneciklerde, proton say��sı (çekirdek yükü) arttıkça elektron başına düşen çekim kuvveti artar ve elektron bulutu büzüşerek yarıçapı küçültür. Proton sayıları Z(26)>Y(25)>X(24)Z (26) > Y (25) > X (24) olduğundan yarıçaplar ters orantılı olarak sıralanır.

Anahtar Kavram

İzoelektronik ge��iş metali katyonlarında elektron kopma sırası ve proton/elektron oranının yarıçapa etkisi
Soru 5288Soru

Süperiletken malzemelerin sahip olduğu temel fiziksel özellikler ile bu özelliklerin fiziksel açıklamaları veya teknolojik uygulama alanları arasındaki ilişkiyi kurmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki eşleştirme çalışmasını yapacaktır.

Buna göre, sol sütundaki süperiletkenlik özelliklerini sağ sütundaki en uygun açıklama veya teknolojik uygulama ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Meissner Etkisi
Kritik Sıcaklık (TcT_c)
Sıfır Direnç
Kritik Manyetik Alan (BcB_c)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Meissner Etkisi -> Maglev trenlerinin havada asılı kalmasını sağlayan dış manyetik alan dışarlama olgusu; Kritik Sıcaklık -> Süperiletken faza geçiş için sınır sıcaklık değeri; Sıfır Direnç -> Parçacık hızlandırıcı ve MR cihazlarında enerji kaybı olmadan yüksek akım taşımayı sağlayan özellik; Kritik Manyetik Alan -> Süperiletkenliği yok eden üst sınır manyetik alan şiddeti.
Doğru eşleştirmede her bir süperiletken özelliği, onun doğrudan fiziksel tanımı ve günümüz teknolojisindeki en temel uygulamaları ile ilişkilendirilmiştir: Meissner etkisi Maglev trenlerindeki levitasyon ile; kritik sıcaklık faza geçiş sınırıyla; sıfır direnç MR ve parçacık hızlandırıcılardaki yüksek akım/güçlü manyetik alan eldesiyle; kritik manyetik alan ise süperiletkenlik fazını sonlandıran sınır değer ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Meissner etkisinin fiziksel kökenini ve teknolojik yansımasını analiz etmek.
Meissner etkisi, süperiletken malzemenin dış manyetik alanı dışarlaması (kusursuz diyamanyetizma) olayıdır. Bu olayın en bilinen teknolojik uygulaması Maglev trenleridir. Bu nedenle 'Meissner Etkisi' ile 'Maglev trenlerinin havada asılı kalmasını sağlayan...' ifadesi eşleşir.
Süperiletkenlerin manyetik özelliklerinin teknolojik uygulamalarla ilişkisini belirlemek.
2
Kritik sıcaklık (TcT_c) kavramını tanımlamak.
Kritik sıcaklık, malzemenin normal iletken halden süperiletken hale geçtiği karakteristik sınır sıcaklıktır. Bu nedenle 'Kritik Sıcaklık (TcT_c)' ile 'Malzemenin süperiletken faza geçebilmesi için altına soğutulması gereken...' ifadesi eşleşir.
Süperiletkenliğin sıcaklığa bağlı faz geçiş koşulunu belirlemek.
3
Sıfır direnç özelliğinin pratik sonuçlarını ve uygulamalarını değerlendirmek.
Kritik sıcaklığın altında malzemenin direncinin sıfıra inmesi, Joule ısınması kaynaklı enerji kayıplarını tamamen engeller. Bu özellik, yüksek akımla güçlü manyetik alanlar oluşturan MR cihazlarında ve CERN parçacık hızlandırıcılarında kullanılır. Bu nedenle 'Sıfır Direnç' ile 'CERN gibi parçacık hızlandırıcılarda ve manyetik rezonans (MRMR) cihazlarında...' ifadesi eşleşir.
Elektriksel özelliklerin teknolojik cihazlardaki işlevini açıklamak.
4
Kritik manyetik alan (BcB_c) kavramını tanımlamak.
Kritik manyetik alan, süperiletken malzemenin bu alanın üzerinde normal iletken duruma dönmesine neden olan sınır manyetik alan şiddetidir. Bu nedenle 'Kritik Manyetik Alan (BcB_c)' ile 'Süperiletken malzemelerin maruz kalabileceği ve bu değer aşıldığında...' ifadesi eşleşir.
Manyetik alan sınırlamalarının süperiletkenlik üzerindeki etkisini açıklamak.

Anahtar Kavram

Süperiletken malzemelerin elektrik ve manyetik alan altındaki karakteristik sınır davranışları ve modern teknolojideki uygulamaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5289Soru

Modern atom teorisinde elektron dizilimleri, küresel simetri ve uyarılmış hal kavramları elementlerin kimyasal ve fiziksel davranışlarını açıklamada önemli bir yere sahiptir.

Buna göre, nötr atomlar ve iyonların elektron dizilimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 29Cu+_{29}\text{Cu}^+ iyonunun temel hal elektron dizilimi [Ar]3d10[Ar] 3d^{10} şeklindedir ve bu iyon küresel simetri özelliği gösterir.

Cevap

Bakır (29Cu+_{29}\text{Cu}^+) iyonunun temel hal elektron dizilimi [Ar]3d10[Ar] 3d^{10} şeklindedir ve bu iyon küresel simetri özelliği gösterir.
Bakır (29Cu_{29}\text{Cu}) atomunun temel hal elektron dizilimi [Ar]4s13d10[Ar] 4s^1 3d^{10} şeklindedir. Cu+\text{Cu}^+ katyonu oluşturulurken 1 elektron, baş kuantum sayısı en büyük olan en dıştaki 4s4s orbitalinden koparılır. Bu durumda Cu+\text{Cu}^+ iyonunun elektron dizilimi [Ar]3d10[Ar] 3d^{10} olur. En yüksek enerjili 3d3d alt kabuğu tamamen dolu olduğu için bu iyon küresel simetri özelliği gösterir ve bu durum kararlı temel hal dizilimidir.

Adım Adım Çözüm

1
Krom (24Cr_{24}\text{Cr}) atomunun temel hal elektron dizilimini yazarak durumunu incelemek.
24Cr_{24}\text{Cr} atomunun temel hal dizilimi [Ar]4s13d5[Ar] 4s^1 3d^5 şeklindedir.
Krom atomu s2d4s^2 d^4 yerine küresel simetri kararlılığı nedeniyle kendiliğinden s1d5s^1 d^5 elektron dağılımına sahiptir. Bu durum uyarılmış hal değildir, temel haldir.
2
Demir (26Fe2+_{26}\text{Fe}^{2+}) iyonunun temel hal elektron dizilimini yazarak elektron koparma kuralını uygulamak.
26Fe_{26}\text{Fe} ([Ar]4s23d6[Ar] 4s^2 3d^6) atomundan 2 elektron koparıldığında [Ar]3d6[Ar] 3d^6 elde edilir.
Katyon oluşturulurken elektronlar her zaman en dış kabuktaki (nn say��sı en büyük) orbitallerden öncelikli olarak koparılır, bu yüzden elektronlar 3d3d yerine önce 4s4s orbitalinden ayrılır.
3
Azot (7N_{7}\text{N}) ve oksijen (8O_{8}\text{O}) atomlarının birinci iyonlaşma enerjilerini küresel simetri ilişkisi üzerinden karşılaştırmak.
Azotun iyonlaşma enerjisi oksijeninkinden daha büyüktür.
Azot (p3p^3, yarı dolu) küresel simetrik yapıdayken, oksijen (p4p^4) küresel simetrik değildir. Küresel simetri atoma kararlılık kazandırdığından azot atomundan elektron koparmak için gereken enerji daha fazladır.
4
Bakır (29Cu+_{29}\text{Cu}^+) iyonunun elektron dizilimini yazarak küresel simetri durumunu belirlemek.
29Cu+_{29}\text{Cu}^+ iyonunun elektron dizilimi [Ar]3d10[Ar] 3d^{10} olur ve küresel simetri özelliği taşır.
29Cu_{29}\text{Cu} ([Ar]4s13d10[Ar] 4s^1 3d^{10}) atomundan 1 elektron koparıldığında 4s4s orbitalindeki elektron gider. Kalan 3d3d alt kabuğu tamamen dolu (d10d^{10}) olduğundan iyon küresel simetrik olur.
5
Kuantum sayılarının sınır değer kurallarını uyarılmış hal orbitali için doğrulamak.
nn ve ll değerleri hiçbir zaman birbirine eşit olamaz.
Kuantum sayıları kurallarına göre ll değeri en fazla n1n-1 olabilir, dolayısıyla baş kuantum sayısı ile açısal momentum kuantum sayısı eşitliği imkansızdır.

Anahtar Kavram

Temel haldeki geçiş metallerinin elektron dizilimleri, katyonlarda elektron koparma kuralları, küresel simetri kararlılığı ve kuantum sayıları arasındaki ilişkiler.
Soru 5290Soru

Katkılanmış yarı iletken malzemelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan pnp-n eklemi ve bu eklemin davranışıyla ilgili,

I. Eklem ilk oluşturulduğunda, herhangi bir dış gerilim uygulanmadan önce çoğunluk taşıyıcıların difüzyonu sonucu eklem bölgesinde nn-tipinden pp-tipine doğru yönelmiş bir iç elektrik alan oluşur.
II. Ekleme doğru kutuplama gerilimi uygulandığında, dış elektrik alan iç elektrik alanı zayıflatır ve arındırılmış (geçiş) bölgenin genişliği azalır.
III. Ekleme ters kutuplama gerilimi uygulandığında, geçiş bölgesindeki elektrik alanın yönü tersine döner ve eklemden yüksek değerde bir akım geçişi başlar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Eklem ilk oluşturulduğunda n-tipinden p-tipine doğru yönelmiş bir iç elektrik alan oluşması ve doğru kutuplamada arındırılmış bölgenin genişliğinin azalması doğru iken, ters kutuplamada eklem bölgesindeki elektrik alanın yön değiştirip yüksek akım geçirmesi yanlışt��r. Dolayısıyla birinci ve ikinci yargılar doğrudur.
Eklem ilk oluşturulduğunda elektronların pp bölgesine, deşiklerin nn bölgesine difüzyonu sonucu sınırın nn tarafı pozitif, pp tarafı negatif yüklenir ve nn'den pp'ye doğru yönelmiş bir iç elektrik alan oluşur. Doğru kutuplama altında uygulanan dış elektrik alan bu iç elektrik alanı zayıflatarak geçiş (arındırılmış) bölgesini daraltır ve akım geçişine izin verir. Dolayısıyla birinci ve ikinci ifadeler fiziksel olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yarı iletken pnp-n ekleminin ilk oluşum anındaki iç elektrik alanın yönünü ve nedenini belirlemek.
Eklem bölgesinde nn-tipinden pp-tipine doğru yönelmiş bir iç elektrik alan oluşur. Birinci yargı doğrudur.
Dış gerilim yokken, sınır bölgesindeki çoğunluk taşıyıcılar (serbest elektronlar pp bölgesine, deşikler nn bölgesine) difüzyonla geçer. Bunun sonucunda sınır��n nn tarafında pozitif yüklü verici iyonlar, pp tarafında ise negatif yüklü kabulcü iyonlar kalır. Bu iyonlar nn'den pp'ye doğru yönelmiş bir iç elektrik alan oluşturur.
2
Doğru kutuplama (ileri besleme) durumunda elektrik alanların etkileşimini ve arındırılmış bölgedeki değişimi analiz etmek.
Dış elektrik alan iç elektrik alanı zayıflatır ve arındırılmış bölgenin genişliği azalır. İkinci yargı doğrudur.
Doğru kutuplamada kaynağın artı ucu pp bölgesine, eksi ucu nn bölgesine bağlanır. Bu durumda oluşan dış elektrik alan (pp'den nn'ye doğrudur) iç elektrik alana (nn'den pp'ye doğrudur) zıt yönlüdür. Bu zıtlık iç elektrik alanı zayıflatır, potansiyel engelini düşürür ve arındırılmış bölgenin daralmasına yol açar.
3
Ters kutuplama durumunda elektrik alanın yönünü ve akım geçişini incelemek.
Ters kutuplamada arındırılmış bölgedeki elektrik alanın yönü değişmez, aksine güçlenir ve çoğunluk taşıyıcı akımı engellenir. Üçüncü yargı yanlıştır.
Ters kutuplamada kaynağın artı ucu nn bölgesine, eksi ucu pp bölgesine bağlanır. Dış elektrik alan, iç elektrik alanla aynı yönlü olur. Bu durum geçiş bölgesini genişletir, potansiyel engelini artırır ve çoğunluk taşıyıcılarının geçişini engeller. Sadece çok küçük bir sızıntı (azınlık taşıyıcı) akımı geçer.

Anahtar Kavram

P-N ekleminde difüzyon, sürüklenme, iç elektrik alan oluşumu ve kutuplama (doğru/ters besleme) altındaki davranışlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5291Soru

Derinliği her bölgesinde eşit olan bir dalga leğeninde, aynı fazda titreşen özdeş iki noktasal kaynak λ=8 cm\lambda = 8\text{ cm} dalga boylu dalgalar üretmektedir. Girişim desenindeki bir PP noktasının kaynaklara olan uzaklıkları sırasıyla 18 cm18\text{ cm} ve 30 cm30\text{ cm}'dir. Leğendeki suyun bir kısmı boşaltılarak üretilen dalgaların dalga boyunun 6 cm6\text{ cm} olması sağlandığında, PP noktasının başlangıçtaki ve son durumdaki yeri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başlangıçta ikinci düğüm çizgisi üzerinde olup son durumda ikinci dalga katarı üzerinde yer alır.

Cevap

Başlangıçta ikinci düğüm çizgisi üzerinde olup son durumda ikinci dalga katarı üzerinde yer alır.
P noktasının kaynaklara olan uzaklık farkı 12 cm'dir. İlk durumda dalga boyu 8 cm iken yol farkı dalga boyunun 1,5 katı olup buçuklu kat kuralına göre ikinci düğüm çizgisine denk gelir. Son durumda leğenden su boşaltılıp dalga boyu 6 cm yapıldığında, yol farkı dalga boyunun tam 2 katı olur ve tam kat kuralına göre ikinci dalga katarı haline gelir.

Adım Adım Çözüm

1
P noktasının kaynaklara olan yol farkını hesaplama
d1=30 cmd_1 = 30\text{ cm} ve d2=18 cmd_2 = 18\text{ cm} olduğuna göre yol farkı ΔS=d1d2=3018=12 cm\Delta S = |d_1 - d_2| = |30 - 18| = 12\text{ cm} olarak bulunur.
Girişim desenindeki bir noktanın özelliğini belirlemek için öncelikle kaynaklara olan uzaklık farkı (yol farkı) hesaplanmalıdır.
2
İlk durumdaki (dalga boyu 8 cm iken) girişim çizgisini belirleme
ΔS=12 cm\Delta S = 12\text{ cm} ve λ1=8 cm\lambda_1 = 8\text{ cm}'dir. ΔS=1.5λ1=(20.5)λ1\Delta S = 1.5 \lambda_1 = (2 - 0.5) \lambda_1 olduğundan, nokta 2. düğüm çizgisi üzerindedir.
Yol farkı dalga boyunun yarım katı olduğunda nokta bir düğüm çizgisi üzerinde yer alır ve çizgi numarası formüldeki nn değerine eşittir.
3
Son durumdaki (dalga boyu 6 cm iken) girişim çizgisini belirleme
ΔS=12 cm\Delta S = 12\text{ cm} ve λ2=6 cm\lambda_2 = 6\text{ cm}'dir. ΔS=2λ2\Delta S = 2 \lambda_2 olduğundan, nokta 2. dalga katarı üzerindedir.
Yol farkı dalga boyunun tam katı olduğunda nokta bir dalga katarı (karın çizgisi) üzerinde yer alır.

Anahtar Kavram

Su dalgalarında girişim deseninde yol farkı ile dalga boyu arasındaki ilişki, düğüm çizgisi ve dalga katarı şartlarını belirler.
Soru 5292Soru

Bohr atom modeline göre, hidrojen atomunun çekirdeği çevresinde nn. kararlı yörüngede dolanan bir elektronun de Broglie dalga boyu λ1\lambda_1'dir. Bu elektron 3n3n. kararlı yörüngeye uyarıldığında de Broglie dalga boyu λ2\lambda_2 olmaktadır.

Buna göre, λ2λ1\frac{\lambda_2}{\lambda_1} oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 33

Cevap

de Broglie dalga boylarının oranı 33 olur.
Bohr atom modelinde dolanan elektronların çizgisel hızları, baş kuantum sayısı (nn) ile ters orantılıdır (vn1nv_n \propto \frac{1}{n}). Madde dalgaları prensibine göre de Broglie dalga boyu λn=hmvn\lambda_n = \frac{h}{m \cdot v_n} olduğundan dalga boyu baş kuantum sayısı ile doğru orantılıdır (λnn\lambda_n \propto n). Elektron nn. yörüngeden 3n3n. yörüngeye uyarıldığında baş kuantum sayısı 33 katına çıktığı için de Broglie dalga boyu da 33 katına çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Elektronun de Broglie dalga boyu formülünü belirleme
Elektronun de Broglie dalga boyu λ=hp=hmv\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{m \cdot v} şeklindedir.
Hareket eden taneciklerin eşlik eden dalga boyunu belirlemek amacıyla bu bağıntı kullanılır.
2
Bohr modeline göre kararlı yörüngelerde çizgisel hızın kuantum sayısına bağlılığını bulma
Yörünge çizgisel hızı vn1nv_n \propto \frac{1}{n} ilişkisine sahiptir.
Çekirdeğe en yakın yörüngede elektron en hızlıdır; yörünge numarası arttıkça hız azalır.
3
Dalga boyunun yörünge numarası ile ilişkisini elde etme
Dalga boyu λnn\lambda_n \propto n olur.
Dalga boyu hızla ters orantılı, hız ise yörünge numarası ile ters orantılı olduğu için dalga boyu yörünge numarası ile doğru orantılıdır (2πrn=nλn2\pi r_n = n\lambda_n ifadesinden de rnn2r_n \propto n^2 yazılırsa λnn\lambda_n \propto n olduğu görülür).
4
Oranlama işlemini gerçekleştirme
λ2λ1=3\frac{\lambda_2}{\lambda_1} = 3 sonucuna ulaşılır.
Yörünge numarası nn değerinden 3n3n değerine ulaştığından, dalga boyu da aynı oranda artarak 33 katına çıkar.

Anahtar Kavram

Bohr atom modelinde dolanan elektronunun de Broglie dalga boyu ile yörünge yarıçapı ve hız ilişkisi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5293Soru

Aşağıda sol sütunda edebî özellikleri ve yüzyılları verilen şairler ile sağ sütundaki şair-eser eşleştirmelerini doğru biçimde birleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

15. yüzyılın başlarında yaşamış, hekimlik yönüyle de bilinen, toplumsal eleştiriyi mizahi ve alegorik bir dille yansıttığı ünlü eseriyle Türk edebiyatında hiciv ve fabl türünün en önemli örneklerinden birini veren şairdir.
15. yüzyılın ikinci yarısında yetişen, şiirlerinde halk söyleyişlerine, deyim ve atasözlerine geniş yer vererek yerlileşme (mahallîleşme) akımının Türk şiirindeki ilk önemli zeminini hazırlayan sanatçıdır.
16. yüzyılda yaşamış, şiirlerinde dinî-tasavvufi konulara hemen hemen hiç yer vermeyerek dünyevi aşkı, rintliği ve yaşam zevkini kusursuz bir İstanbul Türkçesi ve üstün bir ahenk işçiliğiyle dile getiren şairdir.
16. yüzyılda Bağdat ve çevresinde ömür süren, aşkın verdiği acıyı ve vuslatsızlığı ruhun olgunlaşması için bir saadet olarak gören, ilmi şiirin temeli sayan lirik ve felsefi eğilimli ızdırap şairidir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekilde kurulmalıdır: Hiciv ve fabl türünde Harnâme'yi yazan hekim şair Şeyhî'dir. Deyim ve atasözlerini şiire katıp mahallîleşmeye zemin hazırlayan Necâtî'dir. Tasavvuftan uzak durup dünyevi aşkı ve rintliği işleyen, Kanuni Mersiyesi'nin yazarı Bâkî'dir. Beşerî aşkı ilahi aşka dönüştüren, ızdırap şairi olarak bilinen lirik sanatçı ise Leylâ vü Mecnûn ile Fuzûlî'dir.
Şairlerin edebî yönelimleri ve eserleri göz önüne alındığında; 15. yüzyılın alegorik hiciv ve mesnevi yazarı Şeyhî Harnâme eseriyle; atasözü ve deyimleri şiire katan Necâtî, Divan'ıyla; rindane tarzın temsilcisi Bâkî, Kanuni Mersiyesi ile; ilahi aşkın ve ızdırabın lirik şairi Fuzûlî ise Leylâ vü Mecnûn eseriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şair tanımının incelenmesi.
Tanımda 15. yüzyılda yaşayan, hekim olan ve alegorik hiciv (fabl) yazan şairin Şeyhî olduğu ve eserinin Harnâme olduğu tespit edilir.
Şairin mesle��i, yüzyılı ve eser türü üzerinden doğru şahsiyete ulaşmak.
2
İkinci şair tanımının incelenmesi.
Şiirde deyim ve atasözü kullanımını yaygınlaştırarak yerlileşmeye öncülük eden 15. yüzyıl sanatçısının Necâtî olduğu belirlenir.
Üslup özellikleri ve yerlileşme akımının öncülük tarihi ile eşleştirmeyi doğrulamak.
3
Üçüncü şair tanımının incelenmesi.
Tasavvufa yer vermeyen, dünyevi yaşamı ve rintliği İstanbul Türkçesiyle işleyen ve mersiyesi olan 16. yüzyıl sanatçısının Bâkî olduğu saptanır.
Dönem, üslup ve mersiye türündeki eseri üzerinden doğru eşleştirmeyi sağlamak.
4
Dördüncü şair tanımının incelenmesi.
Bağdat çevresinde yaşayan, ilmi şiirin temeli sayan, aşk acısıyla olgunlaşan lirik şairin Fuzûlî olduğu ve eserinin Leylâ vü Mecnûn olduğu belirlenir.
Coğrafya, tasavvufi aşk felsefesi ve ünlü aşk mesnevisi yardımıyla son eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Üslup, Yüzyıl ve Eser Eşleştirmesi
Soru 5294Soru

Boşlukta +x+x yönünde ilerleyen bir elektromanyetik dalganın elektrik alan bileşeni

E(x,t)=E0sin(kxωt)j^\vec{E}(x,t) = E_0 \sin(kx - \omega t)\hat{j}

şeklinde verilmiştir.

Buna göre, bu dalga ile ilgili:

I. Dalganın manyetik alan vektörü B(x,t)=cE0sin(kxωt)(k^)\vec{B}(x,t) = c \cdot E_0 \sin(kx - \omega t)(-\hat{k}) şeklindedir.

II. Dalganın frekansı artırılırsa, dalganın boşluktaki yayılma sürati artar ve elektrik alan ile manyetik alanın maksimum büyüklükleri arasındaki oran (E0/B0E_0/B_0) değişir.

III. Bu dalga enine bir dalga olup kutuplanabilir (polarize edilebilir) ve dalganın boşluktaki toplam enerji yoğunluğunun yarısı elektrik alana, diğer yar��sı ise manyetik alana aittir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız III

Cevap

Dalga enine dalga olup polarize edilebilir ve toplam enerji yoğunluğu elektrik ve manyetik alan bileşenleri arasında eşit paylaşılır (Yalnız III).
Elektromanyetik dalgalar enine dalgalar olup polarize edilebilirler. Boşlukta yayılan bir elektromanyetik dalganın elektrik alan (uE=12ϵ0E2u_E = \frac{1}{2}\epsilon_0 E^2) ve manyetik alan (uB=12μ0B2u_B = \frac{1}{2\mu_0} B^2) bileşenlerinin enerji yoğunlukları her an ve her noktada birbirine eşittir (uE=uBu_E = u_B). Bu nedenle dalganın boşluktaki toplam enerji yoğunluğunun yarısı elektrik alana, diğer yarısı ise manyetik alana aittir. Dolayısıyla yalnızca üçüncü öncül doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Elektromanyetik dalganın elektrik ve manyetik alan bileşenlerinin yön ilişkisini sağ el kuralı yardımıyla analiz etmek.
E×B\vec{E} \times \vec{B} vektörü dalganın yayılma yönünü (i^\hat{i}) vermelidir. Dalganın elektrik alan bileşeni +y+y (j^\hat{j}) yönünde olduğundan, j^×Bi^\hat{j} \times \vec{B} \propto \hat{i} ilişkisinin sağlanması için manyetik alanın +z+z (k^\hat{k}) yönünde olması gerekir. Birinci öncüldeki k^-\hat{k} yönü hatalıdır.
Elektromanyetik dalgalarda elektrik alan, manyetik alan ve yayılma yönü vektörlerinin birbirine dikliğini ve yön bağıntısını belirlemek için.
2
Elektrik alan ve manyetik alan maksimum büyüklükleri arasındaki ilişkiyi yazmak.
Boşlukta elektrik alan ve manyetik alan büyüklükleri arasında E0=cB0E_0 = c \cdot B_0 ilişkisi vardır. Buradan B0=E0/cB_0 = E_0/c elde edilir. Birinci öncüldeki cE0c \cdot E_0 büyüklük ilişkisi hatalıdır.
Elektromanyetik dalganın bileşenlerinin büyüklük ilişkisini doğru değerlendirmek için.
3
Frekans değişiminin boşluktaki dalga süratine ve alan büyüklükleri oranına etkisini incelemek.
Boşluktaki tüm elektromanyetik dalgalar frekansları ne olursa olsun ışık hızında (cc) yayılırlar. Dolayısıyla frekansın artması yayılma süratini değiştirmez. Ayrıca E0/B0=cE_0/B_0 = c oranı da sabit kalır. İkinci öncül hatalıdır.
Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma hızının ve alan oranlarının frekanstan bağımsızlığını göstermek için.
4
Elektromanyetik dalgaların genel özelliklerini ve enerji paylaşımını değerlendirmek.
Elektromanyetik dalgalar enine dalga olup polarize edilebilirler. Boşluktaki elektrik alan enerji yoğunluğu uE=12ϵ0E2u_E = \frac{1}{2}\epsilon_0 E^2 ve manyetik alan enerji yoğunluğu uB=12μ0B2u_B = \frac{1}{2\mu_0} B^2 olup E=cBE = cB ve c=1/ϵ0μ0c = 1/\sqrt{\epsilon_0\mu_0} yazıldığında uE=uBu_E = u_B olduğu görülür. Toplam enerjinin yarısı elektrik alanda, yarısı manyetik alandadır. Üçüncü öncül doğrudur.
Dalganın dalga karakterini ve enerji yoğunluğunun paylaşım özelliklerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma özellikleri, enine dalga karakteri, sağ el kuralı ve enerji yoğunluğu paylaşımı.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 5295Soru

127 C127\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta ve 1,64 atm1,64\text{ atm} basınç altında 8 g8\text{ g} ideal helyum (HeHe) gazı barındıran bir kabın hacmi kaç litredir?

(He=4 g/molHe = 4\text{ g/mol}, R=0,082 Latm/(molK)R = 0,082\text{ L}\cdot\text{atm/(mol}\cdot\text{K)})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40,0

Cevap

Kabın hacmi 40,0 L40,0\text{ L} olarak bulunur.
Verilen helyum gazının mol sayısı 2 mol2\text{ mol} ve mutlak sıcaklığı 400 K400\text{ K}'dir. İdeal gaz denklemi uygulandığında, 1,64V=20,0824001,64 \cdot V = 2 \cdot 0,082 \cdot 400 eşitliğinden hacim 40,0 L40,0\text{ L} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen kütleden helyum gazının mol sayısını hesaplama
n=8 g4 g/mol=2 moln = \frac{8\text{ g}}{4\text{ g/mol}} = 2\text{ mol}
İdeal gaz denkleminde madde miktarı mol (nn) cinsinden kullanılmalıdır.
2
Celsius cinsinden verilen sıcaklığı Kelvin birimine dönüştürme
T=127+273=400 KT = 127 + 273 = 400\text{ K}
İdeal gaz yasası mutlak sıcaklık (TT) ile çalışır ve birimi Kelvin'dir.
3
İdeal gaz denklemini (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) uygulayarak hacmi (VV) hesaplama
V=20,0824001,64=40 LV = \frac{2 \cdot 0,082 \cdot 400}{1,64} = 40\text{ L}
Verilen tüm değerleri denklemde yerine koyup sadeleştirmeleri yapmak.

Anahtar Kavram

İdeal gaz denkleminde birim dönüşümlerinin (sıcaklık için Kelvin, miktar için mol) doğru uygulanması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5296Soru

Modern atom teorisi ile Bohr atom modelinin karşılaştırılması ve kuantum sayıları hakkında çalışan bir fizik öğretmeni, tahtaya aşağıdaki açıklamaları yazmıştır:

I. Bohr atom modelinde elektronun konumu ve çizgisel momentumu aynı anda kesin bir duyarlılıkla belirlenebilirken, Modern atom teorisinde Heisenberg belirsizlik ilkesi gereği bir elektronun konumu ve momentumu aynı anda kusursuz bir kesinlikle ölçülemez.
II. Baş kuantum sayısı n=3n = 3 ve manyetik kuantum sayısı ml=2m_l = -2 olan bir elektronun açısal momentum kuantum sayısı l=2l = 2 olup, bu elektronun bulunduğu orbitalin sınır yüzey diyagramı küreseldir.
III. Bohr atom modeline göre üçüncü yörüngedeki (n=3n=3) bir elektronun açısal momentum büyüklüğü 3h2π3\frac{h}{2\pi} iken, Modern atom teorisinde orbital açısal momentumunun büyüklüğü açısal momentum kuantum sayısı (ll) tarafından belirlenir.

Buna göre, öğretmenin yazdığı bu açıklamalardan hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve üçüncü ifadelerin doğru, ikinci ifadenin ise yanlış olduğunu belirten seçenektir.
Heisenberg belirsizlik ilkesi gereğince elektronun konumu ve momentumunun aynı anda kesin olarak ölçülemeyeceği bilgisi doğrudur. Ayrıca n=3n=3 ve ml=2m_l=-2 şartlarını sağlayan elektronun ll değeri kesinlikle 22 olmalıdır (d orbitali). Bohr modelinde n=3n=3 için açısal momentum 3h2π3\frac{h}{2\pi} iken, Modern teoride açısal momentum ll kuantum sayısı ile belirlenmektedir. Bu sebeplerle birinci ve üçüncü açıklamalar doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki Heisenberg belirsizlik ilkesinin ve Bohr modelinin varsayımlarını karşılaştırın.
Bohr modelinde elektronlar belirli yarıçaplı dairesel yörüngelerde dolanırlar ve konumları ile momentumları kesin olarak bilinebilir. Modern atom teorisinde ise Heisenberg belirsizlik ilkesi gereği bir elektronun konumu ve çizgisel momentumu aynı anda kesin olarak ölçülemez. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.
Bohr modeli ile Modern atom teorisinin en temel felsefi ve fiziksel farklarından birini belirlemek amacıyla bu kıyaslama yapılır.
2
İkinci ifadedeki kuantum sayıları arasındaki ilişkileri ve orbital şekillerini analiz edin.
n=3n=3 ve ml=2m_l = -2 olarak verilen bir elektron için açısal momentum kuantum sayısı ll, lml+l-l \le m_l \le +l kuralı gereği en az 22 olmalıdır. n=3n=3 için ll en fazla n1=2n-1 = 2 olabileceğinden, ll değeri kesinlikle 22 olmak zorundadır. Ancak l=2l=2 kuantum sayısı d orbitaline karşılık gelir. d orbitallerinin sınır yüzey diyagramları küresel değil, loblu yapılardır. Küresel olan orbital türü l=0l=0 olan s orbitalidir. Bu nedenle ikinci ifade yanlıştır.
Verilen kuantum sayılarına göre orbital türünü ve bunun geometrik temsilini doğru belirlemek amacıyla bu analiz yapılır.
3
Üçüncü ifadedeki açısal momentum tanımlarını Bohr modeli ve Modern atom teorisi açısından kıyaslayın.
Bohr atom modelinde elektronun açısal momentumu sadece yörünge numarasına (nn) bağlıdır ve L=nh2πL = n\frac{h}{2\pi} ile kuantize olmuştur; yani n=3n=3 için açısal momentum 3h2π3\frac{h}{2\pi} büyüklüğündedir. Modern atom teorisinde ise orbital açısal momentumunun büyüklüğü baş kuantum sayısı nn yerine açısal momentum kuantum sayısı ll ile belirlenir (L=l(l+1)L = \sqrt{l(l+1)}\hbar). Bu nedenle üçüncü ifade doğrudur.
Açısal momentumun kuantum mekaniksel ve yarı klasik modellerdeki farkını ortaya koymak amacıyla bu kıyaslama yapılır.

Anahtar Kavram

Modern Atom Teorisi, kuantum sayıları arasındaki sınırlamalar (n,l,mln, l, m_l) ve Bohr atom modeli ile Modern atom teorisi arasındaki temel kavramsal farklar (Heisenberg belirsizlik ilkesi ve açısal momentum).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5297Soru

Fecr-i Âti topluluğu üyeleri, ��iirde sembolizmin ve empresyonizmin etkisinde kalırken tiyatro ve roman gibi türlerde de eserler vermişlerdir. Bu topluluğun edebiyat dünyasındaki faaliyetleri ve sanatçı-eser ilişkileriyle ilgili birtakım yargılar şunlardır:

I. Emin Bülent Serdaroğlu, Victor Hugo’nun Türkleri barbarlıkla suçlayan "Mavi Gözlü Yunan Çocuğu" (L'Enfant) şiirine karşı kaleme aldığı "Kin" şiiriyle büyük yankı uyandırmış, topluluğun en önemli şairlerinden biri olmasına rağmen şiirlerini sağlığında kitap halinde yayımlamamıştır.

II. Tiyatro eleştirileri ve kuramsal yazılarıyla Fecr-i Âti'nin sahne sanatlarına bakışını şekillendiren Müfit Ratip; *Sayyadlar* adlı telif oyununun yanı sıra *Zincir* ve *Tufan* gibi adapte oyunlarla dönemin tiyatro literatürüne katkıda bulunmuştur.

III. Eserlerinde aşk ve kadın temalarını işleyen, realizm ve natüralizmin etkisiyle ruh çözümlemelerine yer veren Cemil Süleyman; *Çıkmaz Sokak* ve *Fırtına* adlı tiyatro oyunlarında dönemin aile yapısını eleştirmiştir.

IV. Fecr-i Âti'nin "Adalar Şairi" olarak anılan temsilcisi Tahsin Nahit, bireysel duyarlılıkla yazdığı şiirlerini *Ruh-ı Bikayd* adıyla kitaplaştırmış; ayrıca Yakup Kadri ile ortaklaşa *Jön Türk*, Şehabettin Süleyman ile *Kösem Sultan* gibi oyunları yazmıştır.

Buna göre, yukarıda numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve IV

Cevap

I, II ve IV numaralı yargılar doğrudur.
I, II ve IV numaralı yargılar tamamen doğrudur. Emin Bülent Serdaroğlu 'Kin' şiiriyle ün kazanmış ve şiirlerini kitaplaştırmamıştır. Müfit Ratip, Fecr-i Âti tiyatrosunun en önemli kuramcılarındandır, 'Sayyadlar' telif oyunudur, 'Zincir' ve 'Tufan' adapte oyunlarındandır. Tahsin Nahit ise 'Adalar Şairi' olarak anılır, 'Ruh-ı Bikayd' şiir kitabıdır; 'Jön Türk' ve 'Kösem Sultan' oyunlarını ise sırasıyla Yakup Kadri ve Şehabettin Süleyman ile ortak yazmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Emin Bülent Serdaroğlu'na dair I numaralı yargı incelenir.
Emin Bülent'in Victor Hugo'nun şiirine tepki olarak 'Kin' şiirini yazdığı ve şiirlerini sağlığında kitaplaştırmadığı bilgisi doğrulanır.
YKS müfredatında Emin Bülent Serdaroğlu'nun en bilinen yönü 'Kin' şiiri ve şiirlerinin kitaplaşmamış olmasıdır.
2
Müfit Ratip'e dair II numaralı yargı incelenir.
Müfit Ratip'in Fecr-i Âti'nin en önemli tiyatro eleştirmeni olduğu, 'Sayyadlar' adında telif, 'Zincir' ve 'Tufan' adında adapte oyunları olduğu doğrulanır.
Fecr-i Âti'nin tiyatro faaliyetlerinde eleştirmenliği ve oyunlarıyla öne çıkan Müfit Ratip'in eserlerinin doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini kontrol etmek gerekir.
3
Cemil Süleyman'a dair III numaralı yargı incelenir.
Cemil Süleyman'ın 'İnhizam' ve 'Siyah Gözler' gibi romanları yazdığı doğruyken, 'Çıkmaz Sokak' ve 'Fırtına' oyunlarının ona ait olmadığı, bu oyunların Şehabettin Süleyman'a ait olduğu tespit edilir. Yargı yanlıştır.
Topluluk içindeki romancı Cemil Süleyman ile tiyatro yazarı Şehabettin Süleyman'ın eserlerinin karıştırılmasını önlemek amacıyla bu ayrım kontrol edilir.
4
Tahsin Nahit'e dair IV numaralı yargı incelenir.
Tahsin Nahit'in 'Adalar Şairi' lakabı, tek şiir kitabı 'Ruh-ı Bikayd' ve ortak yazdığı 'Jön Türk' (Yakup Kadri ile) ve 'Kösem Sultan' (Şehabettin Süleyman ile) oyunları doğrulanır. Yargı doğrudur.
Tahsin Nahit'in hem şiir kitabı hem de iş birlikli tiyatro çalışmalarının doğruluğu test edilir.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti sanatçılarının şiir, roman ve özellikle tiyatro alanındaki eserleri ve bu eserlerin yazarlarıyla doğru eşleştirilmesi.
Soru 5298Soru

Aşağıda verilen beyitleri, temsil ettikleri Divan edebiyatı edebî akımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Heves-i vuslat-ı cânân ile bî-tâbız biz
Rişte-i nâle-i murğ-ı dil-i sad-pâreyiz
Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz
Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a
Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan
Taramış zülfünü dökmüş yüzüne
Benzer o kaşları yayın gözüne

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci beyit Sebk-i Hindî, ikinci beyit Hikemî Tarz, üçüncü beyit Mahallîleşme Akımı ve dördüncü beyit Türk-i Basit akımıyla eşleşmektedir.
Beyitlerin dil, üslup ve içerik özellikleri incelendiğinde; yoğun Farsça tamlamaları ve hayal gücünü ön plana çıkaran birinci beyit Sebk-i Hindî; hayat tecrübesi ve felsefi görüş sunan ikinci beyit Hikemî Tarz; İstanbul yaşamı ve mahallî unsurları barındıran üçüncü beyit Mahallîleşme; tamamen Türkçe kelimelerle yazılan dördüncü beyit ise Türk-i Basit akımının özelliklerini taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitin dil ve imge dünyasını incelemek.
Ağır dil ve karmaşık Farsça tamlama yapısı (Sebk-i Hindî)
Sebk-i Hindî şiirinde anlatımı güçleştirmek ve soyut hayaller kurmak esastır.
2
İkinci beyitin temasını ve didaktik yönünü belirlemek.
Hayat tecrübelerine dayalı felsefi ve ahlaki düşünce aktarımı (Hikemî Tarz)
Hikemî şiir, okuyucuya ders vermeyi ve doğru yolu göstermeyi hedefler.
3
Üçüncü beyitte geçen mekân ve günlük yaşam ögelerini tespit etmek.
İstanbul'a ait yerel mekân (Sa'd-âbâd) ve somut yaşam sahneleri (Mahallîleşme Akımı)
Mahallîleşme akımında yerel unsurlara, şehir hayatına ve somut güzellere yer verilir.
4
Dördüncü beyitteki dilin yalınlığını ve kelime kökenlerini değerlendirmek.
Yabancı sözcük barındırmayan arı Türkçe kelime kadrosu (Türk-i Basit)
Türk-i Basit akımı, divan şiirinin kalıpları içinde saf Türkçe ile yazma çabasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatındaki edebî akımların beyitler üzerinden tahlili ve tespiti
Soru 5299Soru

Periyodik sistemin p blokunda yer alan XX, YY, ZZ ve TT elementlerinin periyodik sistemdeki kesiti aşağıda verilmiştir:

16. Grup (6A)17. Grup (7A)18. Grup (8A)
2. PeriyotXX
3. PeriyotYYZZTT

Bu elementler ile ilgili,

I. Nötr ZZ atomunun gaz fazında bir elektron alması sırasındaki entalpi değişimi (ΔH\Delta H) değeri, XX atomununkinden daha negatiftir.

II. Bağ elektronlarını çekme eğilimi (elektronegatiflik) en fazla olan element XX, ametalik aktifliği en fazla olan element ise ZZ'dir.

III. TT elementinin elektron dizilimi kararlı olduğundan elektronegatiflik ve elektron ilgisi değerleri ihmal edilebilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III ifadelerinin doğru olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Doğru cevap olan seçenek birinci ve üçüncü ifadeleri içermektedir. Klor atomunun elektron ilgisi flor atomunkinden büyüktür, bu sebeple elektron alma sırasındaki entalpi değişimi daha negatiftir. Soygaz olan argon atomunun elektronegatifliği ve elektron ilgisi değerleri ise ihmal edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kesitteki elementlerin kimyasal kimliklerini ve periyodik özelliklerini belirleme.
XX elementi Flor (9F_{9}F), YY elementi Kükürt (16S_{16}S), ZZ elementi Klor (17Cl_{17}Cl) ve TT elementi Argon (18Ar_{18}Ar) olarak tespit edilir.
Periyodik özelliklerin karşılaştırılabilmesi için öncelikle element gruplarının ve periyotlarının bilinmesi gerekir.
2
Elektron ilgisi ve entalpi değişimi arasındaki ilişkiyi değerlendirme.
Klor (ZZ) atomunun elektron ilgisi, istisnai olarak Flor (XX) atomununkinden büyüktür. Elektron ilgisi ekzotermik olduğundan, elektron alımı sırasındaki entalpi değişimi (ΔH\Delta H) ZZ için daha negatiftir. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.
Aynı grupta aşağı inildikçe elektron ilgisinin azalması eğiliminin Flor-Klor istisnasını bilmek önemlidir.
3
Elektronegatiflik ve ametalik aktiflik kıyaslamasını yapma.
Elektronegatifliği en yüksek olan element Flor (XX)'dur. Ametalik aktiflik (reaksiyona girme yatkınlığı) ise periyotta sağa, grupta yukarı doğru arttığından XX'in ametalik aktifliği ZZ'den büyüktür. İkinci öncül bu yüzden yanlıştır.
Elektronegatiflik ile ametalik aktiflik eğilimlerini birbiriyle karıştırmamak ve gruptaki yönlerini doğru analiz etmek gerekir.
4
Soygazın elektronegatiflik ve elektron ilgisi özelliklerini değerlendirme.
Soygaz olan Argon (TT) kararlı elektron dizilimine sahiptir. Bağ yapma eğilimi göstermediği için elektronegatifliği ve elektron ilgisi ihmal edilebilecek düzeydedir. Üçüncü öncül doğrudur.
Soygazların periyodik eğilimlerdeki istisnai davranışlarını ve kararlılıklarını kavramak gerekir.

Anahtar Kavram

Periyodik Özelliklerin Değişimi: Elektron İlgisi, Elektronegatiflik ve Ametalik Karakter
Soru 5300Soru

Yarı iletken devre elemanları olan diyot ve transistörler ile ilgili;

II. Diyotlar, alternatif akımı doğru akıma dönüştürme (doğrultma) işleminde kullanılırken; transistörler devrelerde anahtarlama ve sinyal yükseltme amacıyla kullanılır.
IIII. PNPPNP tipi bir transistörün aktif bölgede çalışabilmesi için emiter-baz eklemi doğru (ileri), kolektör-baz eklemi ise ters kutuplanmalıdır.
IIIIII. Doğru kutuplanmış (ileri beslemeli) bir P-NP\text{-}N ekleminde (diyotta), eklem bölgesindeki tükenme (geçiş) b��lgesinin genişliği artar ve bu durum elektrik akımının geçişini kolaylaştırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IIII

Cevap

Birinci ve ikinci yargılar do��ru olup, doğru seçenek I ve II ifadesini içeren seçenektir.
Diyotların akım doğrultma işlevi ve transistörlerin anahtarlama/yükseltme özellikleri ile BJT transistörlerin aktif bölgede çalışma koşullarını (emiter-baz ileri, kolektör-baz ters kutuplama) belirten birinci ve ikinci yargılar fiziksel olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Diyot ve transistörlerin devrelerdeki temel işlevlerini analiz etmek.
Diyotlar tek yönlü akım geçirme özellikleri sayesinde alternatif akımı doğru akıma dönüştürmek (doğrultucu) amacıyla kullanılır. Transistörler ise küçük akımlarla büyük akımları kontrol ederek sinyal yükseltme (amplifikatör) ve hızlı elektronik anahtarlama işlemlerini gerçekleştirir. Bu nedenle birinci yargı doğrudur.
Yarı iletken devre elemanlarının makroskobik kullanım amaçlarını doğrulamak için.
2
Transistörün aktif bölgede çalışma koşullarını kutuplama yönleriyle incelemek.
Bipolar jonksiyonlu transistörlerin (BJT - NPN veya PNP) aktif bölgede (yükseltici olarak) çalışabilmesi için emiter-baz eklemi doğru (ileri) kutuplanmalı, kolektör-baz eklemi ise ters kutuplanmalıdır. Bu nedenle ikinci yargı doğrudur.
Transistör terminallerinin polarizasyon şartlarını belirlemek için.
3
İleri kutuplama durumunda P-N eklemindeki tükenme bölgesinin değişimini incelemek.
Bir P-N eklemine ileri yönlü gerilim uygulandığında (P bölgesi pozitif, N bölgesi negatif kutba bağlanır), çoğunluk taşıyıcıları eklem bölgesine doğru sürüklenir. Bu durum, eklemdeki geçiş (tükenme) bölgesinin genişliğinin azalmasına (daralmasına) yol açar. Genişliğin artması değil, azalması akım geçişini sağlar. Bu nedenle üçüncü yargı yanlıştır.
Eklem fiziğindeki mikroskobik yük taşıyıcı hareketini ve bariyer değişimini yorumlamak için.

Anahtar Kavram

Diyotların doğrultma, transistörlerin yükseltme ve anahtarlama işlevleri ile yarı iletken eklemlerin kutuplama özellikleri.
ÖncekiSayfa 265 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin