Tüm alıştırma soruları

<b>Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su
Kim bu denli tutuşan odlara kılmak çare su</b>

Fuzûlî’ye ait bu beyitle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemi ile denetleme yapılırken işlem adımlarının sıralanmasında belirli kurallar uygulanır. Çözümleme yapılacak adımlarda birden fazla önermenin ��özümlenmesi gerekiyorsa, işlem kolaylığı sağlamak ve çizelgenin gereksiz dallanmasını önlemek amacıyla alt alta yazma kuralı uygulanan önermelere, çatal açma kuralı uygulanan önermelere göre öncelik verilir.

Buna göre;

I. $\sim(p \lor q)$
II. $p \rightarrow q$
III. $\sim(p \land q)$
IV. $\sim(p \rightarrow q)$

önermelerinden oluşan bir önerme kümesinin çözümleyici çizelgeyle denetlenmesine başlanırken, işlem önceliği kuralı gereğince ilk olarak hangi önermelerin çözümlenmesi gerekir?

Sevda bahçesine sevgi sermiştir,
Gönül kapısını yâre vermiştir,
Umut köprüsünü sabırla germiştir,
Bizim bu sevdada yönümüz nedir?

Bu dörtlükle ilgili olarak;
I. $6+5$ duraklı $11$’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
II. Dize sonlarında hem ek hem de sözcük hâlinde redif kullanılmıştır.
III. Sözcük köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan tam kafiye yer almaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Klasik mantıkta, tek bir yargı bildiren önermeler basit, birden fazla yargı bildiren önermeler ise bileşik önermelerdir. Bir önermede 've', 'ile' gibi bağlaçların bulunması veya özne ve yüklem konumundaki terimlerin birden fazla olması, o önermenin mantıksal olarak kesinlikle bileşik olduğu anlamına gelmez. Eğer önerme, özneler arasındaki bir ilişkiyi (bağıntıyı) dile getiriyorsa ve bu ilişki çözümlendiğinde tek tek yargılara bölünemiyorsa mantıksal olarak basit yapısını korur.

Buna göre, aşağıdaki önermelerden hangisi özne veya yükleminde bağlaç bulunmasına rağmen mantıksal yapısı bakımından basit önerme kategorisinde yer alır?

Divânu Lugâti't-Türk, sadece bir sözlük olmayıp Türk milletinin dilini, tarihini, edebiyatını, coğrafyasını ve sosyo-kültürel yapısını ortaya koyan ansiklopedik bir eserdir. Kaşgarlı Mahmut'un bu abidevi eseri kaleme alırken izlediği yöntemler, eserin bölümleri ve taşıdığı özellikler akademik açıdan büyük bir öneme sahiptir. Sol sütunda verilen Divânu Lugâti't-Türk'e ait kavram ve özellikleri, sağ sütunda verilen açıklamaları ile doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

Aşağıdaki sol sütunda İslamiyet öncesi Türk edebiyatı Sözlü Dönemi ürünlerinden alınan orijinal metin örnekleri, sağ sütunda ise bu dönemdeki ürünlerin tanımları ve özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki metin örneklerini sağ sütundaki uygun tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Fâtıha Suresi'nde geçen, "Bizi doğru yola (sırat-ı müstakime) ilet..." (Fâtıha, 6) ayeti, tefsirlerde sadece inanç esaslarına bağlılık olarak değil, aynı zamanda ahlaki tutumlarda dengeli olmak şeklinde de yorumlanmıştır. İslam ahlak düşünürleri bu doğrultuda, insan davranışlarının sırat-ı müstakim üzere olmasını "itidal" (orta yol) kavramıyla açıklamışlardır. İtidal; eylemlerde aşırılıktan (ifrat) ve yetersizlikten (tefrit) uzak durarak dengeyi bulmaktır.

Aşağıdaki tabloda bazı davranış alanlarının sırat-ı müstakim (itidal) çerçevesindeki sınıflandırması verilmiştir:

Buna göre, tablonun tamamen doğru olabilmesi için hangi satırlardaki 'İfrat' ve 'Tefrit' sütunlarındaki kavramların birbiriyle yer değiştirmesi gerekir?

Bir toplumda mimari yapılar, köprüler, kıyafetler ve üretim araçları o toplumun maddi kültürünü oluştururken; bu ögelere yüklenen anlamlar, inançlar, estetik anlayışlar ve toplumsal kurallar manevi kültürü oluşturur. Örneğin, bir tapınak veya ibadethane sadece taş ve çimentodan ibaret maddi bir nesne değildir; ona kutsallık atfeden inanç sistemi, yani manevi kültür olmasaydı o yapı yalnızca fiziksel bir barınaktan ibaret kalırdı. Dolayısıyla maddi kültür ögeleri, ancak manevi kültürün onlara kazandırdığı anlam dünyasıyla toplumsal bir işlev kazanır ve süreklilik gösterir.

Bu parçadan yola çıkılarak kültürle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda verilen toplumsal uygulama ve gelenekleri, dinin değerlerin oluşumundaki ve örf-âdet üzerindeki etkisini gösteren açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Kur’an-ı Kerim’de zekat ibadeti, "Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin..." (Bakara suresi, 43. ayet) gibi ayetlerle genel bir emir (mücmel) olarak zikredilmiş; fakat hangi mallardan ne kadar verileceği veya zekat vermenin alt sınırı (nisap) belirtilmemiştir. Hz. Muhammed, "Toprak ürünlerinde onda bir, sulananlarda yirmide bir zekat vardır." gibi hadisleriyle ve altın, gümüş, davar gibi malların zekat oranlarını belirleyerek bu ibadetin uygulanışını somutlaştırmıştır.

Bu parçada sözü edilen durum, Hz. Muhammed’in aşağıdaki peygamberlik görevlerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

İslam ahlak düşüncesinde değerlerin kaynağı ele alınırken dinî değerler ile örfi değerler (örf ve âdetler) arasında hem bir ayrım hem de güçlü bir etkileşim kurulur. Dinî değerler kaynağını vahiyden alan, zaman ve mekâna göre değişmeyen mutlak doğruları temsil ederken; örfi değerler toplumların tarihsel süreç içinde ürettikleri, dinin genel ilkeleriyle çelişmedikleri sürece kabul gören beşerî unsurlardır.

Buna göre, örfi bir uygulamanın İslam ahlakında kabul görerek meşru bir toplumsal değere dönüşebilmesi için sahip olması gereken şartlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu şartlardan biri olamaz?

Bakara suresinin 21. ayetinde hitap doğrudan tüm insanlı��adır: "Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk (ibadet) edin ki takvaya (kötülüklerden korunmaya) eresiniz."

Bu ayette geçen ibadet çağrısı ve ibadetin gerekçesi dikkate alındığında, İslam'da ibadetlerin nihai amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İslam ahlakında Hz. Muhammed'in şahsında tecelli eden merhamet, kolaylaştırıcılık ve hoşgörü; ilkeli ve ahlaki sınırları olan erdemlerdir. Bu erdemler, hiçbir zaman temel inanç esaslarından taviz verilmesi, adaletin çiğnenmesi ya da kötülüklere göz yumulması şeklinde yorumlanamaz. Peygamber'in hayatındaki uygulamalar, bu dengenin nasıl kurulduğunu gösteren somut örneklerle doludur.

Buna göre, Hz. Muhammed’in hayatından verilen aşağıdaki örnek olay ve yorum eşleştirmelerinden hangisi, bu erdemlerin ahlaki sınırlarının yanlış yorumlandığını göstermektedir?

Derdim var beller gibi
Söylemem eller gibi
Kalbimde bir sızı var
Çağlayan seller gibi
Gözümde yaş kalmadı
Akan dereler gibi

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Klasik mantıkta, aynı özne ve yükleme sahip önermelerin nitelik (olumlu-olumsuz) veya nicelik (tümel-tikel) ya da hem nitelik hem nicelik bakımından farklı olması durumunda aralarında karşı olum ilişkileri kurulur.

Aşağıda tanımlanan doğruluk değeri ilişkilerini, karşı olum karesindeki ilgili mantıksal ilişkilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Alevilik-Bektaşilik geleneğinde yer alan bazı kavram ve ritüellerin adları solda, bunlara dair tanımlar ise sağda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol tarafta yer alan kavramları sağ taraftaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Bir toplumun yapısında meydana gelen dönüşümler, toplumsal yapının dinamik unsurları olan uyum, yönelim ve çözülme süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. Sosyoloji literatüründe bu süreçlerin doğru analiz edilmesi, toplumsal dengenin sürdürülebilirliğini anlamak açısından önem taşımaktadır.

Buna göre;
I. Farklı toplumsal tabakalardan, kültürel gruplardan gelen bireylerin ve sosyal kurumların ortak değerler, normlar ve hedefler etrafında bütünlük oluşturacak şekilde bütünleşmesi,
II. Bir toplumda ekonomik büyüme ile birlikte demokratikleşme, eğitim ve sağlık imkânlarının artması gibi maddi ve manevi alanlardaki ilerlemelerin eş g��dümlü gerçekleşmesi,
III. Hızlı sosyal değişmeler karşısında mevcut norm ve değerlerin zayıflayarak bireyler üzerindeki denetim gücünü kaybetmesi ve toplumsal bağların kopması

durumlarının sosyolojik karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Aşağıda Yahudilik inancına ait bazı ritüeller, semboller ve kutsal mekanlar ile bunlara ilişkin açıklamalar verilmiştir. Solda yer alan kavramları sağda yer alan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle önerme denetlemelerinde, her önermenin ana eklemine ve değilleme durumuna göre çözümleme kuralları uygulanır. Bu kurallardan bazıları alt alta yazmayı, bazıları ise çatal açmayı gerektirir.

Buna göre, sol sütunda verilen sembolik önermeleri, sağ sütunda bu önermelere uygulanacak ilk çözümleyici çizelge kuralı ve işlem biçimiyle doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam'da ibadetlerin yapılış şekillerine ve amaçlarına göre farklı sınıflandırmaları ve boyutları bulunmaktadır. Bu ibadet türlerinin ve temel kavramların doğru anlaşılması, dinin bireysel ve toplumsal hayattaki hedeflerini kavramak açısından önem taşır.

Buna göre, sol sütunda verilen ibadet boyutlarını ve türlerini, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.