Tüm alıştırma soruları

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla eşleştiriniz.

Kültür, insanın toplumsal bir varlık olarak doğaya ve yaşama eklediği maddi ve manevi değerler bütünüdür. Aşağıda sol sütunda kültürün temel özellikleri, sağ sütunda ise bu özelliklerin sosyolojik açıklamaları karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kültür özelliklerini sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Bir mantık seminerinde konuşmacı, günlük hayatta ve akademik yazımda sıklıkla kullanılan bazı kavramların tanımlarını mantıksal kurallar çerçevesinde incelemiş ve şu örnekleri vermiştir:

I. Para: Ticari mübadelede kullanılan ve pul olmayan değişim aracıdır.
II. Sanat: Sanatçının estetik bir kaygıyla ortaya koyduğu yaratıcı üründür.
III. Zaman: Ruhun kendi derinliklerinde hissettiği akışkan bir nehir gibidir.

Buna göre, yukarıda verilen tanımlarda sırasıyla hangi tanım koşullarına aykırı davranılmıştır?

İslamiyet öncesi Türk destanlarının oluştukları tarihî dönemler ve temsil ettikleri Türk boyları ile devletleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıda özetleri verilen destanların kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıda sol sütunda âşık edebiyatının bazı önemli temsilcileri, sağ sütunda ise bu şairlerin belirleyici edebî özellikleri ve yaşam öykülerinden kesitler verilmiştir. Bu şairleri kendilerine ait olan özelliklerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

XI. yüzyılda kaleme alınan ve Türk yazı dilinin en eski ve en kapsamlı sözlüğü olan *Divânu Lugâti't-Türk*, Türk kültür ve edebiyat tarihi açısından paha biçilmez bir yere sahiptir. Eser, yalnızca bir sözlük olmayıp aynı zamanda Türk boylarının dilleri, ağızları, edebiyatları, yaşayışları, gelenekleri ve coğrafyaları hakkında çok zengin bilgiler barınd��rmaktadır.

Bu parçadan ve eserin genel özelliklerinden hareketle *Divânu Lugâti't-Türk* ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

17. yüzyılın önemli temsilcilerinden biridir. Bir asker-şair (yeniçeri) olarak orduda görev almış, katıldığı seferleri ve tarihî olayları şiirlerinde yalın bir dille işlemiştir. Divan şiiri etkisinden uzak kalarak sadece hece ölçüsünü kullanmış ve Bağdat Kuşatması sırasında gösterdiği kahramanlıkla efsaneleşen genç bir asker için yazdığı yapay destanla tanınmıştır.

Bu parçada sözü edilen âşık edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

İslam terminolojisinde cihat; sözlük anlamındaki 'çaba göstermek, gayret etmek, zorluklara karşı direnmek' manalarından hareketle, Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla gösterilen her türlü samimi çabayı ifade eder. Kur'an-ı Kerim'de 'cihat' kelimesi ve türevleri geniş bir anlam yelpazesinde kullanılarak ahlaki, zihni, iktisadi ve fiili mücadelelerin tümünü kuşatır. Buna karşın, doğrudan düşmanla yapılan fiziksel savaşı ve silahlı mücadeleyi tanımlamak için Kur'an'da daha çok 'kıtal' veya 'mukatele' kavramlarına yer verilmiştir. Buradan hareketle cihat, hayatın her anını ve alanını kapsayan sürekli bir kulluk eylemi iken; kıtal, olağanüstü durumlarda başvurulan ve belirli kurallara bağlı olan geçici bir savunma yöntemidir. Ancak tarihsel süreçte bazı yaklaşımlar, bu iki kavram arasındaki hiyerarşik ve kapsam ilişkisini göz ardı ederek cihadı dar bir çerçeveye sıkıştırmıştır.

Bu parçadaki açıklamalardan hareketle, cihat kavramı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğru olamaz?

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönü incelenirken onun Kur’an-ı Kerim’in getirdiği ahlaki ve hukuki ilkeleri kendi hayatında bizzat uygulayarak göstermesi ile vahiyde açıkça belirtilmeyen bazı konularda helal veya haram kılma gibi yeni hükümler koyması sıklıkla ele alınan iki temel durumdur.

Buna göre, bahsedilen bu iki durum sırasıyla Hz. Muhammed’in aşağıdaki görevlerinden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) toplumsal ve askerî meselelerde ortak aklı işletmesi (istişare) ve alınan kararları uygulama sürecindeki tavrı (kararlılık) İslam tarihinin dönüm noktalarında belirleyici olmuştur. Buna göre, sol tarafta verilen tarihî olaylar ile sağ tarafta verilen istişare ve kararlılık örneklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

A��ağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (kafiye ve redif türleri) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Yara benden
Erenler yara benden
Yârimden ayrılmışım
Eksilmez yara benden

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir ekosistem araştırmasında biyologlar, inceledikleri bölgedeki bitkiler hakkında yaptıkları çalışmada "Bazı endemik bitkiler kuraklığa dayanıklıdır." önermesinin doğru olduğunu saptamıştır.

Buna göre, karşı olum karesi (Aristoteles karesi) kuralları dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir öğrenci, $\forall x (Fx \rightarrow Gx) \therefore \exists x Fx \rightarrow \exists x Gx$ çıkarımının geçerliliğini çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle denetlemek için şu adımları uygulamıştır:

1. adım: Öncülü aynen alır, sonucun ise değillemesini yazar:
1. $\forall x (Fx \rightarrow Gx)$ (Öncül)
2. $\sim (\exists x Fx \rightarrow \exists x Gx)$ (Değillenmiş Sonuç)

2. adım: 2. önermeyi değillenmiş koşul kuralına göre çözümleyerek alt alta yazar:
3. $\exists x Fx$
4. $\sim \exists x Gx$

3. adım: 4. önermeye niceleyici değilleme kuralını uygular:
5. $\forall x \sim Gx$

Bu aşamada denetleme işlemine devam etmek isteyen öğrencinin, kurallara uygun ve doğru bir sonuca ulaşabilmesi için 4. adımda yapması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik mantıkta önermelerin tutarlılığını veya geçerliliğini denetlemek için kullanılan yöntemlerden biri de çözümleyici çizelgedir. Çözümleyici çizelgede kurallar uygulanırken işlem sırasına dikkat edilmesi gerekir. Çok dallı ağaç yapılarında karmaşıklığı engellemek amacıyla öncelik, dallanmaya neden olmayan ve alt bileşenlerin doğrudan aynı hat üzerine dikey olarak yazıldığı kurallara verilir.

Buna göre, aşağıda verilen önermelerden hangisi çözümlenirken ilk adımda doğrudan alt alta yazma kuralı uygulanmalıdır?

Yahudilikte ibadet ritüelleri, semboller ve kutsal mekânlar tarih boyunca Yahudi kimliğinin muhafaza edilmesinde temel bir işlev görmüştür. Buna göre Yahudilikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir felsefe seminerinde tartışmacılardan biri şu iddiayı ileri sürer:
'Eğer bir toplumda adil bir gelir dağılımı varsa, o toplumda suç oranları düşüktür. Bu ülkede suç oranları oldukça düşüktür. O hâlde bu ülkede adil bir gelir dağılımı vardır.'

Karşı taraf ise bu argümana şu şekilde itiraz eder:
'Vardığınız sonuç sosyolojik verilere uymuyor; çünkü bu ülkede gelir adaletsizliği çok yüksektir ancak sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle suç oranları düşüktür. Dolayısıyla yaptığınız akıl yürütme mantıksal açıdan geçersizdir.'

Buna göre karşı tarafın yaptığı itiraz, mantık bilimi açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kimsenin, dinin inanç esaslarına çevresindeki insanlardan görerek, araştırma yapmadan ve delillere dayanmadan inanmasına "taklidî iman" denir. Taklidî iman, kişinin karşılaştığı dini veya felsefi itirazlar karşısında sarsıntıya uğrayabilir. Buna karşılık, bilgiye, araştırmaya, delillere ve aklın süzgecinden geçirilmiş bir bilince dayanan imana ise "tahkikî iman" adı verilir. İslam bilginlerine göre her Müslümanın taklidî imandan kurtularak imanını delillerle desteklemesi ve tahkikî seviyeye ulaştırması bir görevdir.

Bu parçadan hareketle taklidî ve tahkikî iman ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Divânu Lugâti't-Türk'ün içeriğinde ve yapısında yer alan bazı unsurlar ile bu unsurların kültür ve edebiyat tarihimiz açısından taşıdığı önem ve işlevler aşağıda verilmiştir. Bu unsurlar ile işlevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam düşünce geleneğinde Ehl-i Beyt, yalnızca soy birliğine dayalı tarihsel bir topluluğu ifade etmez; aynı zamanda Hz. Peygamber’in sünnetini, ahlaki disiplinini ve rehberliğini sonraki nesillere taşıyan canlı bir örneklik zeminini temsil eder. Kur'an-ı Kerim’de bu ailenin arındırıldığına (Ahzâb suresi, 33. ayet) ve Müslümanlardan onlara karşı sevgi (meveddet) beklendiğine (Şûrâ suresi, 23. ayet) yönelik atıflar, bu sevginin sıradan bir beşerî sevginin ötesinde dinî ve ahlaki bir sorumluluk olduğunu gösterir. Zira Ehl-i Beyt'e yönelik bu sevgi ve bağlılık, müminin Hz. Peygamber'in sünnetini hayata aktarmasında ve onun ahlaki mirasını muhafaza etmesinde dinamik bir işlev görür.

Bu parçadan hareketle Ehl-i Beyt sevgisi ve örnekliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?