Tüm alıştırma soruları

Aşağıda sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Kültür, durağan olmayan ve çeşitli toplumsal süreçler aracılığıyla sürekli yeniden üretilen, aktarılan veya değişime uğrayan dinamik bir yapıdır. Sosyolojide bu değişim ve aktarım mekanizmaları farklı kültürel kavramlarla açıklanmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen kültürel kavramlar ile sağ sütundaki örnek senaryoları doğru şekilde eşleştiriniz.

Anadolu sahasında Türk yazı dilinin ve divan edebiyatı geleneğinin şekillenmeye başladığı 13. ve 14. yüzyıllarda yaşamış bazı şairlerin edebi yönelimleri ve dile yaklaşımları şu şekildedir:

* Eserlerinin büyük kısmını Farsça yazmış olmasına rağmen, Anadolu'daki Türk halkına tasavvuf düşüncesini ulaştırmak amacıyla mesnevilerinin arasına Türkçe manzumeler serpiştirmiştir.
* Döneminde edebi dil olarak Farsça ve Arapçanın benimsenmesine karşı çıkarak halkı eğitmek amacıyla kaleme aldığı dinî-didaktik mesnevisinde Türkçenin önemini ve edebi değerini savunmuştur.
* Dönemin yaygın eğilimi olan tasavvufi konuların dışına çıkarak aşk ve şarap gibi din dışı temaları işleyen gazeller yazmış; klasik şiir estetiğinin Anadolu sahasındaki ilk temsilcisi kabul edilmiştir.
* Kuşların Simurg'a yolculuğu üzerinden tasavvufi mertebeleri anlattığı alegorik mesnevisinde, Türkçeyi Farsçadan daha üstün ve zengin bir sanat dili haline getirmeyi amaçladığını belirtmiştir.

Buna göre, yukarıda verilen özellikler seçeneklerdeki şairlerle eşleştirildiğinde hangi şair dışarıda kalır?

Bâkî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin anlamlı ve biçimsel bir bütün oluşturacak şekilde şiirdeki yer alma sırasını (gazelin beyit düzenini) doğru şekilde sıralayınız.

Selin ve Kerem’in zihin ve ahlak felsefesi üzerine yaptıkları bir tartışmada şu akıl yürütmeler öne sürülmüştür:

Selin: "Düşünüyorum, o hâlde kendi varlığımın ve bilincimin farkındayım."
Kerem: "Eğer kendi bilincinin farkındaysan ahlaki sorumluluk taşıyorsun demektir. Ahlaki sorumluluk taşıyorsan kararlarında irade sahibisin. Kararlarında irade sahibiysen eylemlerinden mesulsün. O hâlde kendi bilincinin farkındaysan eylemlerinden mesulsün."

Buna göre, Selin ve Kerem'in kullandığı kıyas çeşitleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Kitaplar evreninde ($E$) tanımlanmış olan;

$T(x)$: "$x$ tarihi konuludur."
$R(x)$: "$x$ romandır."

yüklemleri verilmiştir.

Buna göre, "Bazı tarihi konulu kitaplar roman değildir." önermesinin yüklemler mantığındaki sembolik karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, ayraç içinde verilen edebî sanat yoktur?

Divan edebiyatı estetiğinde şair, dış dünyayı olduğu gibi yansıtmak yerine zihninde idealleştirdiği soyut kavramlar ve klasik estetik kurallar çerçevesinde aktar��r. Şiirin beslendiği kaynaklar ve biçim özellikleri de bu soyut ve kurgusal evreni şekillendirir.

Buna göre, Divan şiirinin estetik dünyası, kaynakları ve genel özellikleri göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Divan şiirine ilgi duyarak aruz ölçüsüyle divan tarzı şiirler de yazan âşık edebiyatı temsilcileri, heceyle yazdıkları şiirlerde de özgün bir söyleyiş yakalamışlardır. Bu şairlerden biri, hem aruz hem heceyi ustalıkla kullanmasıyla bilinir. Özellikle memleketi Rus işgaline uğradıktan sonra oraya yaptığı ziyaret sonrasında kaleme aldığı, 'Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş / Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı' dizeleriyle başlayan meşhur ağıtı/koşması ile tanınır. Ayrıca başından geçen olayları mesnevi biçiminde anlattığı *Sergüzeştname* adlı eseri, onun edebî kişiliğinin en önemli parçalarından biridir.

Bu parçada sözü edilen âşık edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

İslam düşüncesinde Hz. Peygamber'in sünnetini anlama ve hayata aktarma noktasında farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Bazı yaklaşımlar sünneti, Peygamber'in yaşadığı dönemin şartları, kıyafetleri ve yeme-içme alışkanlıkları gibi şeklî unsurları aynen tekrar etmek olarak görürken; diğer bir yaklaşım sünneti, bu davranışların arkasında yatan adalet, temizlik, tevazu ve dürüstlük gibi ahlaki ilkeleri kavrayıp bunları güncel hayata taşımak olarak tanımlar. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de Hz. Peygamber’in inananlar için "üsve-i hasene" (en güzel örnek) olduğu belirtilirken onun bu ahlaki şahsiyeti ön plana çıkarılır.

Buna göre, Hz. Peygamber'in "üsve-i hasene" oluşu bağlamında gerçek sünnete bağlılık anlayışı aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

İslamiyet öncesi Türk yazılı metinleri üzerine çalışan bir araştırmacı, incelediği iki farklı metin hakkında şu notları almıştır:

I. Metin: Yazarının bizzat devlet yönetiminde bulunmuş bir şahsiyet olması nedeniyle kişisel gözlemlere ve anılara yer verilmiş; sadelik ve samimiyet ön planda tutulmuştur. Türk tarihinin ve edebiyatının ilk anı (hatıra) örneği kabul edilir.
II. Metin: Dinî içerikli bir eser olup yerleşik yaşamın getirdiği ahlaki kuralları, canlıları öldürmemenin önemini ve Budizm'in temel ö��retilerini halka anlatmayı amaçlamaktadır. Çinceden yapılan bir çeviridir.

Bu notlara göre, araştırmacının incelediği I ve II numaralı metinler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

İslam dininin temel kaynaklarında yer alan bazı önemli kavramlar ve bu kavramların açıklamaları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki beyit, ünlü bir Divan şairinin bir gazelinin makta beytinden alınmıştır:

*Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır cihânda hemân adımuz bizüm*

Bu beyit ve şairiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Divan edebiyatında tek dörtlükten oluşan nazım şekilleri incelenirken rubai ve tuyuğ türleri biçimsel ve içeriksel özellikleri yön��yle karşılaştırılmaktadır.

Buna göre ele alınan bir dörtlüğün, rubai değil de tuyuğ olduğunu belirlemede aşağıdakilerden hangisi tek başına kesin bir ölçüt sayılabilir?

Hinduizm'in inanç yapısı, kutsal metinlerinin içeriği ve kast sisteminin hiyerarşik düzeniyle ilgili aşağıda verilen kavramları, bu kavramları en doğru şekilde açıklayan tanımlarla eşleştiriniz.

Fıkıh ilminde, dinen yükümlü olan kimselerin (mükellef) yapması, kaçınması veya serbest bırakılması yönüyle dinî bir hükme bağlanan eylemlerine "ef'al-i mükellefin" denir. Bu eylemler, taşıdıkları bağlayıcılık ve talep derecesine göre farklı sınıflara ayrılmıştır.

Bir İslam hukuku dersinde öğretmen, tahtaya şu tanımları yazmıştır:

* Dinen yapılması kesin olarak emredilmemekle birlikte yapılması hoş karşılanan, ibadetlerin eksikliklerini tamamlayan veya Peygamberimiz tarafından sıklıkla yapılan davranışlardır.
* Dinen yapılması veya yapılmaması yönünde herhangi bir emredici veya yasaklayıcı hüküm bulunmayan, kişinin tercihine bırakılmış serbest alan eylemleridir.
* Başlanmış olan geçerli bir ibadetin temel unsurlarından birini veya şartını bozarak o ibadeti geçersiz kılan eylemlerdir.

Buna göre öğretmen, tahtada sırasıyla ef'al-i mükellefinden hangilerinin tanımına yer vermiştir?

Erken dönem Anadolu sahası Türk şiirinin kurucu isimleri olan şairler ile onların Türk edebiyatı tarihindeki ayırt edici özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

XVII. ve XVIII. yüzyıllarda yaşamış divan şairlerinin belirgin sanat anlayışları ile öne çıkan edebi yönleri aşağıda sıralanmıştır. Sol sütunda yer alan şairler, sağ sütundaki kendilerine özgü nitelikler veya eserlerle eşleştirildiğinde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Hristiyanlıkta Tanrı’nın lütfunu insanlara ulaştıran kutsal işaretler ve ritüeller olarak tanımlanan sakramentler konusunda mezhepler arasında teolojik görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Reform hareketleri sonrasında ortaya ç��kan Protestanlık, Katolik ve Ortodoks mezheplerinin kabul ettiği yedi sakramentten büyük kısmını Kitab-ı Mukaddes'te doğrudan yer almadığı ve Hz. İsa tarafından bizzat kurumsallaştırılmadığı gerekçesiyle sakrament düzeyinde kabul etmemiştir. Protestanlık, yalnızca İncil'de açıkça yer alan ve doğrudan Hz. İsa tarafından uygulandığı veya emredildiği belirtilen ritüelleri sakrament olarak kabul etmektedir.

Buna göre, Katolik ve Ortodoks kiliselerinde kutsal kabul edilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, Protestanlık mezhebinde de sakrament olma özelliğini korumaktadır?

Bir sosyolojik araştırmada, geleneksel bir köyden büyük bir kente göç eden ailelerin çocuklarının durumu incelenmiştir. Bu çocukların, aile ortamında büyüklerinin aktardığı geleneksel normları ve davranış kalıplarını içselleştirerek büyüdükleri; ancak okul ve arkadaş çevrelerinde kentin modern yaşam tarzıyla doğrudan etkileşime geçerek her iki kültürün unsurlarını bir arada barındıran melez yaşam tarzları geliştirdikleri görülmüştür. Diğer yandan, bazı yaşlı aile üyeleri, genç nesillerin zamanla kendi köklerinden tamamen kopup kent kültürü içerisinde eriyip gideceğinden endişe duymaktadır.

Bu parçada sözü edilen; çocukların aile içinde geleneksel normları içselleştirmesi, kent kültürüyle etkileşime girerek melez tarzlar geliştirmesi ve kendi köklerinden kopup kent kültüründe erime endişesi süreçleri sırasıyla aşağıdaki kültürel kavramlardan hangileriyle açıklanır?