Tüm alıştırma soruları

Aşağıda sol sütunda Tanzimat Dönemi Türk şiirine ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihindeki önemini belirten açıklamalar yer almaktadır. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Şinasi'nin bir kasidesinden alınan:

*Âyînesidir milletin ashâb-ı hükûmet*
*Rânâ görünür orada âsâr-ı adâlet*

dizeleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hz. Muhammed (s.a.v.), İslam davetini açıktan ilan etmek amacıyla Safa Tepesi'ne çıkmış ve Mekkelilere hitaben: 'Şu vadinin arkasında size saldırmak üzere bekleyen bir düşman ordusu olduğunu söylesem bana inanır mısınız?' diye sormuştur. Mekkeliler tereddüt etmeden: 'Evet, inanırız; çünkü senin şimdiye kadar yalan söylediğini hiç görmedik ve senin dürüstlüğünden şüphe etmeyiz.' demişlerdir.

Bu olayda Mekkelilerin verdiği cevap, Hz. Muhammed'in;

I. Sıdk (doğruluk)
II. Emanet (güvenilirlik)
III. Adalet (hakkaniyet)

tutumlarından hangilerini tasdik ettiklerini gösterir?

Hinduizm'de kozmik düzeni ve ahlaki yasayı ifade eden 'dharma' kavramı, toplumsal yapıda her kastın kendine özgü ödev ve sorumlulukları (svadharma) şeklinde somutlaşır. Bireyin bu ödevlere uygun olarak gerçekleştirdiği eylemlerin niteliği (karma), onun ölümden sonraki yeniden doğum (samsara) sürecinde hangi toplumsal tabakada yer alacağını doğrudan belirler. Bu inanç döngüsü, kastlar arası geçişin yasak olduğu toplumsal hiyerarşiyi dini bir temele oturtur.

Buna göre, Hinduizm'de kast sisteminin sürdürülebilirliği ve toplumsal hiyerarşinin korunması temel olarak aşağıdakilerden hangisiyle gerekçelendirilmektedir?

Divan edebiyatında tasavvufi düşüncenin derinliğiyle harmanlanmış rindane ve kalenderane söyleyişin 16. yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir. Şiirlerinde sade, yapmacıksız bir dil kullanmış; rindane edasını felsefi bir derinlikle birleştirmiştir. Tasavvufi vahdet-i vücut görüşünü oldukça yalın ama sarsıcı bir dille ifade ettiği şu beyit onun edebî şahsiyetini özetler niteliktedir:

*Cihân-ârâ cihân içindedir arayı bilmezler*
*O mâhîler ki deryâ içredir deryâyı bilmezler*

Buna göre, parçada edebi şahsiyeti ve beyti verilen şairle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bâkî’ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, gazelin yap��sal özellikleri (matla, makta ve kafiye düzeni) dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Sol tarafta yer alan şiir parçalarında belirgin olarak kullanılan edebî sanatları, sağ taraftaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda karışık olarak sunulan belirgin edebi özellik veya eserleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki dörtlük, âşık edebiyatı geleneksel ürünlerinden birinden alınmıştır:

*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönül abdal olmuş*
*Gezer Elif Elif diye*

Bu dizelerin yapısal ve tematik özellikleri dikkate alındığında, nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmi��tir?

Edebiyatımızda realizm ve natüralizmin ilk teorisyenlerinden biri kabul edilen sanatçı, kaleme aldığı uzun hikâyenin önsözünde 'hakikiyyun' tarzında yazılan eserlerin kıymetini vurgular. Sanatçının bu eserde Anadolu köy yaşamını, köylünün toprak ve geçim mücadelesini kendi ağız özellikleriyle yansıtma çabası, Tanzimat romanında yeni bir dönemin habercisi olmuştur.

Bu parçada sözü edilen edebî anlayış ve sanatçı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yönelimin Tanzimat II. Dönem romanındaki yansıması olamaz?

Bir Anadolu köyünde hasat mevsimi sonrasında köylülerin bir araya gelerek imece usulüyle yardımlaşması, düğünlerde takı takılması ve bayramlarda büyüklerin ellerinin öpülmesi gibi uygulamalar nesilden nesile aktarılarak yaşatılmaktadır. Öte yandan, yalan söylememek, emanete hıyanet etmemek ve adaleti gözetmek gibi ilkeler ise vahyin belirlediği sınırlar çerçevesinde her koşulda uyulması gereken mutlak kurallar olarak kabul edilir.

Buna göre, dinî değerler ile örfi değerlerin (örf ve âdetler) karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Bir uzay araştırmaları merkezinin raporunda geçen "Bazı astronotlar uzay istasyonunda uzun süre kalabilir." önermesinin yanlış olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, klasik mantıktaki karşı olum karesi dikkate alındığında, bu önermenin çelişiği, alt karşıtı ve altığ��nın doğruluk değerleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda verilen manzum parçaları, sağ sütunda yer alan şiir türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Divan şiiri yüzyıllar boyu kendi estetik kuralları içinde gelişirken özellikle XVII. ve XVIII. yüzyıllarda belirgin üslup kırılmaları yaşamıştır. Bir tarafta anlamı derine saklayan, soyut hayaller ve alışılmamış bağdaştırmalarla örülü kapalı bir şiir dili kurulmuş; diğer tarafta ise şiirin kapıları somut hayata, sokağa ve yerel söyleyişlere sonuna kadar açılmıştır.

Buna göre aşağıdaki beyit ikililerinden hangisi, bu parçada bahsedilen edebi akımları sırasıyla örneklendiren bir nitelik taşımaktadır?

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki dönüşümü ve dönemin yenilikçi eserlerini konu edinen bu metindeki boşlukları uygun yapıt adlarıyla tamamlayınız.

Nedîm’e ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin anlamlı ve kurallara uygun bir şekilde sıralanarak bir gazel oluşturması için doğru sıralama nasıl olmalıdır?

İkbâl için ahbâbı siâyet yeni çıktı
Bilmez idik evvel bu dirâyet yeni çıktı
Sâdıkları tahkîr ile tezyîf âdettir
Bilmem ki bu reftâr-ı hidâyet yeni çıktı

(siâyet: gammazlamak; ikbâl: yüksek makam; tezyîf: değersizleştirmek, alay etmek; reftâr: gidiş, davranış)

Ziya Paşa’nın *Terkib-i Bend*’inden alınan bu bentle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Klasik Türk edebiyatı üzerine çalışan bir araştırmacının, XVII. ve XVIII. yüzyıl divan şairleri ve eserleri hakkında hazırladığı çalışma notlarında şu tespitler yer almaktadır:

* Alegorik bir aşk yolculuğunun anlatıldığı Hüsn ü Aşk adlı ünlü mesnevinin yazarı olan bu şair, Sebk-i Hindî akımının edebiyatımızdaki en güçlü temsilcilerindendir.
* İstanbul’un günlük yaşamını, mesire alanlarını ve özellikle Lale Devri eğlencelerini şiirlerine yansıtan bu şair; şarkı nazım şeklinin divan edebiyatındaki en önemli ismi olup Mahallileşme akımının öncüsüdür.
* Şiiri sadece estetik bir kaygı aracı olarak görmeyip toplumsal aksaklıkları düzeltme aracı kılan bu şair; oğlu Ebulhayr için yazdığı Hayriyye ve ahlaki öğütler içeren Hayrabad adlı mesnevileriyle hikemî tarzın edebiyatımızdaki kurucusu kabul edilir.

Bu çalışma notlarında özellikleri ve eserleri belirtilen divan şairleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Gök cisimleri evreninde ($E$) tanımlanan $Y(x)$: '$x$ yıldızdır.', $I(x)$: '$x$ ışık sa��ar.' ve $G(x)$: '$x$ gezegendir.' yüklemleri çerçevesinde, 'Işık saçan bazı gök cisimleri gezegen değildir veya hiçbir yıldız gezegen değildir.' önermesinin yüklemler mantığındaki doğru sembolik ifadesi $\exists x (I(x) \rightarrow \sim G(x)) \vee \forall x (Y(x) \wedge \sim G(x))$ şeklindedir.

Tarım teknolojilerindeki gelişmeler ve sanayileşme süreçleri, toplumsal yapıda kaçınılmaz farklılaşmalara yol açar. Sosyoloji bilimi, bu farklılaşmaları iyi ya da kötü şeklinde nitelendirmeden, toplumsal kurumların ve ilişkilerin yapısındaki nesnel dönüşümler olarak ele alır. Buna karşın, toplumun daha gelişmiş, arzulanan ve olumlu bir hedefe doğru yöneldiğini savunan öznel yaklaşımlar da mevcuttur. Bu parçada sosyolojinin nesnel bir biçimde ele aldığı durum ile öznel yaklaşımların değer yüklü olarak tanımladığı kavram sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?