Tüm alıştırma soruları

Hz. Muhammed'in hayatından verilen örnek olaylar ile O'nun sahip olduğu örnek ahlaki erdemleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Dinî-tasavvufî Türk edebiyatı (tekke edebiyatı) geleneğinde eser vermiş şairler ile onların edebî yönlerini veya eserlerini yansıtan açıklamaların doğru eşleştirmesini yapınız.

Fâtıha Suresi’nin 6 ve 7. ayetlerinde mealen; *"Bizi doğru yola (sırat-ı müstakime) ilet; kendilerine nimet verdiklerinin yoluna, gazaba uğramışlarınkine ve sapmışlarınkine değil."* buyrulmaktadır. İslam ahlak alimleri bu ayeti tefsir ederken; sırat-ı müstakimin ahlaki hayattaki karşılığının 'itidal' (denge/orta yol) olduğunu, bu dengeden sapmanın ise 'ifrat' (aşırılık) ve 'tefrit' (yetersizlik/gevşeklik) kavramlarıyla ifade edildiğini belirtmişlerdir.

Bu bağlamda ahlak dersinde hazırlanan aşağıdaki tabloda, ahlaki erdemler ile bunların ifrat ve tefrit durumları eşleştirilmek istenmiştir:

Buna göre, tablodaki öğrencilerden hangisinin yaptığı eşleştirme, sırat-ı müstakimin öngördüğü denge durumunu ve bu dengeden sapmaları doğru göstermektedir?

Aşağıda sol sütunda Budizm inancına ait temel kavramlar, sağ sütunda ise bu kavramların a��ıklamaları karışık olarak verilmiştir. Kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatından alınan iki beyitlik bir şiir verilmiştir:

I. Beyit:
*Kalem olsun eli ol kâtib-i bed-tahrîrin*
*Ki fesâd-ı rakamı sûr-ı hattı sûr eyler*

II. Beyit:
*Ruh-ı pâkine mukābil yazarak zülf-i siyeh*
*Nazar-ı ehl-i basarda günü cûr eyler*

Bu şiirin kafiye düzeni, mahlas barındırmaması ve beyit sayısı dikkate alındığında, aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazıldığı söylenebilir?

Servet-i Fünun Dönemi tiyatrosu, eleştirisi ve öğretici metinleri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Fiziksel çevre (coğrafi koşullar, iklim değişiklikleri vb.), toplumsal değişmeyi başlatan ve zincirleme olarak diğer toplumsal unsurları etkileyen önemli bir dış faktördür.

Buna göre, fiziksel çevre faktörünün toplumsal yapıda yol açtığı değişimin başlangıcından nihai kültürel dönüşüme kadar olan aşamalarını, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ve eserlerinin konu edildiği aşağıdaki yargıların hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Bireysel ve toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar bütünü içinde yer alan ahlak ve değer kavramlarının doğru kavranması, bu kavramların kuramsal sınırlarının iyi çizilmesini gerektirir. Aşağıda verilen ahlak ve değer alanına ait temel kavramlar��, karşılarında yer alan tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan şairlerini, sağ sütunda açıklamaları verilen ve bu şairlerin edebî kimlikleriyle özdeşleşen mesnevi konularıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Kutadgu Bilig, Karahanlı dönemi Türk kültür ve inanç d��nyasını yansıtan, hem bireysel hem de toplumsal ahlak ilkelerini ideal bir devlet yönetimi çerçevesinde ele alan çok katmanlı bir eserdir. Eser, gerek biçimsel gerekse içeriksel yönüyle Türk edebiyatında pek çok ilki bünyesinde barındırır.

Buna göre Kutadgu Bilig'in yapısal ve tematik özellikleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

İslam düşüncesinde dinin korunması, yaşanması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla gerçekleştirilen tüm faaliyetler belirli kavramsal çerçevelerde ele alınmıştır. Bu bağlamda, bir Müslümanın ilim öğrenerek cehaletle mücadele etmesi, yoksullara yardım ederek toplumsal adaleti güçlendirmeye çalışması ve ahlakını güzelleştirmek adına nefsinin bencil arzularıyla mücadele etmesi gibi bireysel ve toplumsal eylemlerin bütünü ortak bir çatı altında birleşir.

Buna göre, parçada örneklendirilen ve dar anlamıyla sadece silahlı savunmayı değil, geniş anlamıyla Allah rızası doğrultusunda harcanan her türlü samimi emeği ve gayreti tanımlayan temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yârin dudağından getirilmiş
Bir katre alevdir bu karanfil

Ahmet Haşim'e ait bu dizelerde, 'karanfil' benzeyeni ile 'bir katre alev' benzetileni arasında herhangi bir benzetme edatı ve yönü kullanılmadan edebi sanat yapılmıştır.

Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde bu dizelerdekine benzer şekilde sadece temel unsurlarla (benzeyen ve benzetilen) yapılmış bir benzetme (teşbih-i beliğ) vardır?

Hz. Aişe, Hz. Muhammed���in kolaylaştırıcılık ve hoşgörü konusundaki tutumunu şu sözlerle nakletmiştir:

*"Allah Resulü, iki durum arasında serbest bırakıldığında, günah olmadığı sürece her zaman en kolay olanı tercih ederdi. Eğer yapılacak iş günahı gerektiriyorsa ondan en uzak duran kimse kendisi olurdu."*

Bu hadisten hareketle Hz. Muhammed'in ahlaki ve toplumsal hayattaki tutumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Siddharta Gautama, aydınlanmaya ulaştıktan sonra gerçekleştirdiği ilk vaazında insanın dünyadaki acılardan kurtulması için aşırılıklardan kaçınarak ahlaki ve zihinsel bir disiplini öngören 'Orta Yol'u takip etmesi gerektiğini savunmuştur. Bu doğrultuda Budizm, bireyin dünyevi istek ve arzularının sönmesiyle ulaşılan, doğum-ölüm (samsara) döngüsünün sona erdiği nihai bir özgürleşme hedefler. Bu hedefe ulaşılması, ruhun varlığına dayalı aşkın bir birleşmeden ziyade, her türlü tutku ve cehaletin tamamen ortadan kaldırılmasıyla gerçekleşen aşkın bir dinginlik durumudur.

Buna göre Budist öğretisinde, bahsedilen bu nihai kurtuluş ve aydınlanma durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yüklemler mantığında bir önermenin sınırlı bir evrendeki açılımı (özelleşmesi), o evrendeki tüm elemanların değişkenlerin yerine sırasıyla konulmasıyla elde edilir. Bu işlemde tikel niceleyici ($\exists$) taşıyan önermelerin açılım bileşenleri tikel evetleme ($\lor$) eklemiyle, tümel niceleyici ($\forall$) taşıyan önermelerin açılım bileşenleri ise tümel evetleme ($\land$) eklemiyle birbirine bağlanır.

Buna göre, $E = \{a, b\}$ sınırlı evreninde $\exists x (Fx \rightarrow \sim Gx)$ önermesinin özellemesi (açılımı) aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Dönemi'nde türsel çeşitlilik kazanan ve Batılı anlatım tekniklerinin aşamalı olarak uygulandığı roman ile hikayeler, Türk edebiyatının modernleşme sürecindeki kilometre taşlarıdır. Buna göre, aşağıda verilen edebi eserlerin ilk yayımlanma yıllarını dikkate alarak kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı edebî akım ve eğilimlerini, sağ sütunda yer alan ve bu akımların zihniyet ve üslup özelliklerini temsil eden beyitlerle eşleştiriniz.

I. 14. yüzyılın sonu ile 15. yüzyılın başlarında yaşamış, asıl adı Alâeddin Gaybî olan şair, Alevi-Bektaşi halk edebiyatı geleneğinin kurucusu kabul edilir.
II. Şiirlerinde hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanmış; tasavvufi düşüncelerini aktarırken özellikle mizahi ve iğneleyici bir üsluba sahip şathiyeleriyle öne çıkmıştır.
III. Tasavvufi görüşlerini ve nefs mücadelelerini düzyazı biçiminde dile getirdiği *Budalanâme*, *Mugalatnâme* ve *Vücudnâme* gibi eserleri bulunmaktadır.

Yukarıda bazı özellikleri ve eserleri verilen dinî-tasavvufî halk edebiyatı şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nesir yazarlarını, sağ sütunda verilen kendilerine ait eserlerin açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.