Tüm alıştırma soruları

Divan şiiri, İslam medeniyeti dairesinde şekillenmiş zengin bir kültürel birikimin ve somut hayatın izlerini taşır. Aşağıda verilen divan edebiyatının beslendiği temel kaynaklar ile bu kaynakların şiirdeki yansımalarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatına ait metin parçaları, sağ sütunda ise bu parçaların temsil ettiği sanatçı ve edebî özellikler verilmiştir. Bu metin parçalarını ilgili sanatçı ve edebî özelliklerle eşleştiriniz.

Divan edebiyatında nazım şekilleri bent sayılarına ve yapılarına göre farklılık gösterir. Bu edebiyatta Türklerin kendi yaratıcılığıyla oluşturup kazandırdığı, tek dörtlükten ibaret olan, halk şiirindeki maninin yapısal ve tematik izlerini taşıyan ve aruzun yalnızca belirli bir kalıbıyla yazılan bir nazım şekli vardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen nazım şeklinin bir örneğidir?

Gönül gurbet ele varma
Ya döner olur ya dönmez
Her dilbere meyil verme
Ya sever olur ya sevmez

Âşık edebiyatı geleneğine ait bu dörtlünün nazım biçimi ve naz��m türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Edebiyat tarihi araştırmalarında, şairlerin şiirlerinde kullandıkları dil, mazmunlar ve tema tercihleri onların yaşadığı yüzyıl ve dâhil oldukları edebî ekol hakkında önemli ipuçları verir. Örneğin; tasavvufi derinlikten uzak, dünyevi aşkı, yaşamın zevklerini ve İstanbul Türkçesinin kıvraklığını şiire yansıtan, tasvirlerinde tabiatı canlı bir şekilde kullanan bir şairin rindane tarzı hemen dikkati çeker.

Bu parçada sözü edilen edebî anlayış ve üslup özellikleri dikkate alındığ��nda, aşağıdaki beyitlerden hangisinin 16. yüzyılın bu anlayıştaki temsilcisine ait olduğu söylenebilir?

İslam düşüncesinde akılcı tavrıyla bilinen ve inanç konularını rasyonel bir çerçevede temellendirmeye çalışan bu ekol; adaleti Allah'ın en temel niteliklerinden biri olarak kabul eder. İnsanın kendi eylemlerini hür iradesiyle gerçekleştirdiğini, dolayısıyla eylemlerinden tamamen kendisinin sorumlu olduğunu savunur. İnanç-amel ilişkisi bağlamında ise büyük günah işleyen bir kimsenin ne tam anlamıyla mümin ne de kâfir olduğunu, bu iki durum arasında bir yerde bulunduğunu ileri sürer.

Bu paragrafta görüşleri ve temel kabulleri açıklanan itikadi-siyasi mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik mantıkta doğru düşünmenin temelini oluşturan akıl ilkeleri, düşüncenin tutarlılığın�� ve geçerliliğini sağlayan en genel kurallardır.

Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ sütundaki uygun akıl ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Naim Efendi bu koca konakta yapayalnızdı. Damadı Servet Bey’in alafranga özentileri, torunu Seniha’nın sınır tanımaz davranışları ve konağa girip çıkan davetlilerin gürültüsü arasında o, adeta geçmiş bir zamanın hayaleti gibi dolaşıyordu. Bu büyük konak, içindekilerle birlikte yavaş yavaş çöküyor; eski değerler yerini yeni ve yozlaşmış bir yaşam tarzına bırakıyordu.

Bu parçada sözü edilen aile içi çatışmalar ve değer kaybı etrafında şekillenen Millî Edebiyat Dönemi romanı a��ağıdakilerden hangisidir?

İslam medeniyetinde ortaya çıkan eğitim, bilim ve sağlık kurumları, tarihsel süreçte üstlendikleri işlevlere göre çeşitlilik göstermiştir. Aşağıda verilen kurumları, yanlarında yer alan temel faaliyet alanlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir Müslümanın, karşılaştığı haksızlıklar ve kışkırtmalar karşısında soğukkanlılığını koruması, intikam alma gücüne sahip olduğu hâlde nefsine hâkim olup bağışlayıcı ve yapıcı bir tavır takınması İslam ahlakında övgüyle karşılanmıştır. Kur’an-ı Kerim’de bu tavrı gösterenler, "Onlar öfkelerini yutarlar ve insanları affederler..." (Âl-i İmrân, 134) ayetiyle övülmüştür.

Buna göre, sözü edilen ahlaki tutumu ve olgunluğu ifade eden temel erdem aşağıdakilerden hangisidir?

I. Öncül: Bütün kuşlar kanatlıdır.
II. Öncül: Bazı hayvanlar kuş değildir.
Sonuç: O halde bazı hayvanlar kanatlıdır.

Yukarıda verilen kıyasın geçersiz olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Dönemi romanlarında yer alan aşağıdaki kahramanları, bu kahramanların temsil ettiği toplumsal/tematik rollerle eşleştiriniz.

Klasik Türk edebiyatı (Divan edebiyatı), kendine özgü estetik kuralları, dil yapısı ve zengin kaynak havuzuyla yüzyıllar boyunca varlığını sürdürmüş köklü bir gelenektir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatının genel özellikleri veya beslendiği kaynaklar arasında gösterilemez?

Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Tanzimat I. Dönem edebiyatının genel özellikleri ve sanatçıların edebi çizgileri dikkate alındığında, Namık Kemal'e ait;

*Vücûdun kim hamîr-i mâyesi hâk-i vatandandır*
*Ne gam râh-ı vatanda çekse dil sad-gûne mihnetler*

*Ne efsunkâr imişsin ey dîdâr-ı hürriyet*
*Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten*

dizeleriyle ilgili olarak:

I. Klasik Türk şiiri estetiğinin nazım biçimi (kaside) ve ölçü (aruz) gibi biçimsel unsurları korunmuştur.
II. Tanzimat II. Dönem şairlerinden Recaizade Mahmut Ekrem'in öncülük ettiği "sanat sanat içindir" ilkesine bağlı kalınarak tamamen soyut ve bireysel bir aşk teması işlenmiştir.
III. Vatan sevgisi ve hürriyet gibi Divan şiirinde yer almayan, toplumsal bilinci ve farkındalığı artırmayı amaçlayan yeni kavramlar şiire taşınmıştır.
IV. Servet-i Fünun şiirinde görülen, anlamı karmaşık mecazlar ve imgelerle gizleyen sembolist bir üslubun özellikleri yansıtılmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatının temsilcisi olan şairler, sağ sütunda ise bu şairlerin belirleyici edebî özellikleri ile sanat anlayışlarını yansıtan beyitleri verilmiştir. Buna göre sol sütundaki şairleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Milli Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük, İslamcılık ve Anadoluculuk gibi fikir akımları ile bu akımların yayılmasında ve edebi anlayışın olgunlaşmasında rol oynayan yayın organları arasında yakın bir ilişki vardır. Aşağıda verilen yayın organlarını, bu organların edebi-fikri yönelimleri ve temsilcileriyle ilgili açıklamalarla eşleştiriniz.

I. Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı Devleti'nin taarruz cepheleri olan Kafkas ve Kanal cephelerinde askeri, siyasi ve sosyal alanda pek çok önemli gelişme yaşanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen tarihî gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıd��r?

Bir mahkemede sanık avukatı müvekkilini savunurken şöyle der: "Müvekkilim olay anında ya suç mahallindeydi ya da suç mahallinde değildi. Yasalar gereği bu iki ihtimalden biri mutlaka doğrudur. Dolayısıyla müvekkilimin orada olduğunu iddia eden savcılık makamı, onun orada bulunmasının nedenlerini ve somut kanıtlarını sunmakla yükümlüdür."

Buna göre, avukatın savunmasında başvurduğu akıl ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?