Tüm alıştırma soruları

İnsanın hazır düşünce kalıplarını, toplumsal kabulleri ve kendisine sunulan 'doğruları' sorgulamadan benimsemesi, onun kendi yaşamının öznesi olmasını engeller. Bir limana sığınmış gemi gibi, dışarıdan gelen rüzgarlara göre yön alan birey, rüzgarın kaynağını ve nereye gittiğini sormaz. Felsefe ise bireye bu sığınağın dışına çıkma cesareti verir. Ona sadece 'Ne biliyorsun?' diye sormaz, aynı zamanda 'Bildiğin şeyin ne kadarından sorumlusun ve bu bilgiyle kendi yaşamını nasıl inşa ediyorsun?' sorusunu yöneltir. Bu sorgulama süreci bireyi, başkalarının çizdiği sınırların ötesine taşıyarak kendi kararlarının ve varoluşunun bilincine ulaştırır.

Bu parçadan hareketle felsefenin bireye sağladığı temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük iklim tiplerinden biri olan Akdeniz ikliminde, yaz aylarında sıcaklığın belirgin şekilde artmasına rağmen yağış miktarının oldukça düştüğü ve kurak bir dönemin yaşandığı görülür. Havadaki su buharı miktarının (mutlak nem) değişmediği kabul edildiğinde;

Akdeniz iklim bölgesinde yaz aylarında yağış oluşmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Haritaların amacına uygun olarak kullanılabilmesi ve doğru yorumlanabilmesi için bazı temel elemanları barındırması gerekir. Aşağıda verilen harita elemanlarını, bu elemanların harita üzerindeki işlevleri veya eksikliklerinde ortaya çıkacak sonuçlarla eşleştiriniz.

Fatma Teyze, komşusunun tavsiyesi üzerine diz ağrılarına iyi geleceğini düşünerek ağrıyan yerine lahana yaprağı sarmış ve ağrısının hafiflediğini görmüştür. Fatma Teyze'nin bu yolla elde ettiği bilgi; kişisel tecrübelere dayanan, sistemsiz, yöntemsiz ve günlük yaşamı kolaylaştırmayı amaçlayan pratik bir niteliğe sahiptir.

Buna göre, Fatma Teyze'nin edindiği bu bilgi aşağıdaki bilgi türlerinden hangisine örnektir?

Bir masanın üzerinde duran pirinç anahtarı inceleyen araştırmacı; onun hangi madenden üretildiğini, hangi kilide ait olduğunu ya da maddi değerini düşünmeyi bırakır. Nesneye dair pratik yararları, fiziksel özellikleri ve ön kabulleri askıya alarak bilincin bu nesneye yönelik saf deneyimine odaklanır. Böylece anahtar, dış dünyadaki sıradan bir cisim olmaktan çıkıp bilincin yöneldiği ve tüm yüklerinden arındırılmış yalın bir 'öz' haline gelir.

Bu parçada sözü edilen araştırmacının anahtara karşı takındığı tavır ve ulaşmak istediği hedef, Edmund Husserl'in fenomenoloji felsefesindeki hangi kavramla doğrudan ilişkilidir?

Filozofların felsefe yaparken sergiledikleri bazı zihinsel tavırlar ve bu tavırların felsefi düşüncenin hangi ayırt edici özelliğine karşılık geldiği aşağıda verilmiştir. Bu tavırları, ilgili oldukları felsefi düşünce özellikleriyle eşleştiriniz.

Evrende durağan ve kendi içine kapalı tek bir töz bulma arayışı, gerçeğin dinamik yapısını gözden kaçırır. Çünkü varlık, olmuş bitmiş bir yapı değil; sürekli bir yapma, yaratma ve yenilenme sürecidir. Bu süreçte her şey birbiriyle bağlantılı bir akış halinde var olur ve değişir. Dolayısıyla gerçeği anlamak, donmuş nesneleri sınıflandırmak değil, bu kesintisiz akıştaki ilişkiler ağını ve dönüşümü kavramaktır.

Bu parçada dile getirilen görüşler, varlık felsefesinin aşağıdaki yaklaşımlarından hangisinin temel iddialarıyla örtüşmektedir?

Bilim ve felsefe varlığı farklı yöntem ve bakış açılarıyla ele alır. Aşağıda sol sütunda yer alan bilim ve felsefenin varlığa yaklaşım biçimlerini, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Dünya, kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşünü batıdan doğuya doğru $24$ saatte tamamlar. Bu hareketin hızına çizgisel hız denir ve Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel hız azalır. Buna karşın, ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı Dünya'nın her yerinde $4$ dakikadır.

$21$ Mart ekinoks gününde, $40^\circ$ Kuzey enlemi ve $35^\circ$ Doğu boylamında yer alan Ankara'da yerel saat $12:00$ iken, Ankara ile aynı enlemde bulunan ve yerel saati Ankara'dan $80$ dakika daha ileri olan K merkezinde yerel saat $13:20$'dir.

Buna göre, K merkezi ve Dünya'nın hareket özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kıyı tiplerinin oluşumu ve yeryüzündeki coğrafi dağılışı üzerinde mutlak (matematik) ve göreceli (özel) konum özellikleri doğrudan belirleyicidir. Bazı kıyı tipleri yalnızca belirli enlem derecelerinde veya iklim kuşaklarında oluşabilirken, bazıları ise okyanuslara kıyı olma veya gelgit genliği gibi özel coğrafi şartlara bağlıdır. Buna göre, Türkiye kıyılarında fiyort ve skyer tipi kıyıların görülmemesi ile haliçli (estuar) ve watt tipi kıyıların görülmemesinin temel nedenleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bölge sınırlarının belirlenmesi, sınırların zamanla değişebilirliği ve farklı bölge türlerinin birbiriyle çakışma durumları dikkate alındığında, sol tarafta verilen beşerî şekilsel ve fiziki bölge özelliklerini sağ taraftaki sınır dinamiği açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir coğrafya öğretmeni, doğal şekilsel bölgelerin belirlenmesinde yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi fiziki faktörlerin rol oynadığını; bu bölgelerin sınırlarının beşerî bölge sınırlarına göre çok daha uzun sürede değiştiğini ve doğal bölge sınırlarının genellikle kademeli bir geçiş özelliği gösterdiğini belirtmiştir. Öğretmen, bu konuyu pekiştirmek amacıyla Türkiye dilsiz haritası üzerinde beş farklı bölgeyi numaralandırarak işaretlemiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlardaki doğal şekilsel bölge özellikleri ve sınır değişimleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya'nın küresel yüzeyinin düzleme aktarılması sırasında meydana gelen bozulmaları tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Ancak haritanın kullanım amacına göre belirli alanlerin veya özelliklerin (alan, şekil, uzunluk) korunması hedeflenir. Bir kartograf, hazırlayacağı üç farklı harita için şu kararları almıştır:

* I. Harita: Ekvator'un kuzeyinde yer alan ve paralellerinin derecesi kuzeye doğru artan $36^\circ - 42^\circ$ enlem kuşağındaki Türkiye'nin, tarım alanlarının dağılışını göstermek amacıyla alan koruyan bir konik projeksiyon kullanacaktır.
* II. Harita: Ekvator çizgisi üzerinde yer alan Amazon Havzası'ndaki nehir ağlarının yönünü ve şeklini en doğru biçimde göstermek amacıyla açı koruyan bir silindirik projeksiyon kullanacaktır.
* III. Harita: Güney Kutup Noktası ($90^\circ$ Güney) merkezli dar bir araştırma sahasının haritasını çizmek amacıyla düzlem projeksiyon kullanacaktır.

Bu kartografik tercihler ve projeksiyon özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıda verilen filozofları, evrensel ahlak yasasını nesnel temelde açıklarken kullandıkları temel yaklaşımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda ölçekleri verilen haritaları, ayrıntıyı gösterme gücü en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Ahlak felsefesinde bireyin eylemlerinde ne ölçüde özgür olduğu sorusuna verilen cevaplar farklı yaklaşımları ortaya çıkarmıştır. Aşağıdaki sol sütunda bu yaklaşımlara ait temel argümanlar, sağ sütunda ise felsefi yaklaşımların isimleri yer almaktadır. Sol sütundaki argümanları sağ sütundaki doğru yaklaşımlarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki tabloda A ve B istasyonlarına ait yükselti ve sıcaklık bilgileri verilmiştir:

Buna göre, A istasyonunun deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı ile B istasyonunun gerçek sıcaklığı arasındaki fark kaç $^\circ\text{C}$'dir?

Aşağıda verilen büyük iklim tipleri ile bu iklim tiplerinin karakteristik bitki örtüsü özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Millî Mücadele Dönemi'nde Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz süreçlerinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Aşağıdaki sol sütunda verilen bilgi örneklerini, sağ sütundaki ait oldukları bilgi türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.