Tüm alıştırma soruları

İslam kelamında imanın mahiyeti ele alınırken iman ile doğrudan ilişkili bazı kavramlar tanımlanmıştır. Aşağıda sol sütunda verilen imana dair kavramları, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Âl-i İmrân suresi 159. ayetinde yer alan ilahi yönlendirmeler dikkate alındığında, bir müminin karar alma ve uygulama sürecinde takip etmesi gereken aşağıdaki adımları ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

İslam ahlakının temel kaynakları ve ahlaki değerlerin oluşumundaki unsurlarla ilgili aşağıdaki kavramları, açıklamaları ile eşleştiriniz.

Aşağıdaki tabloda ahlak ve değer alanına ait bazı temel kavramlar ile bu kavramların tanımları verilmiştir. Verilen kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

İbadetler; mükelleflerin fiziki katılımı, mali harcamaları veya her ikisini birden gerektirmesi (yapılış biçimleri) bakımından bedenî, malî, hem bedenî hem malî olarak üç gruba ayrılır. Hükmî dereceleri (ef'âl-i mükellefîn) yönüyle de farz, vacip, sünnet gibi kategorilere tabi tutulurlar. Bu fıkhi sınıflandırmalar, ibadetlerin bizzat yerine getirilme zorunluluğu veya vekalet (bedel) kabul edip etmeme durumlarını doğrudan belirler.

Aşağıda üç farklı kişinin ifa ettiği ibadetlere dair bilgiler verilmiştir:

* Selim: Ergenlik çağına ulaştıktan sonra her gün düzenli olarak yerine getirdiği beş vakit namazın yanı sıra, nisap miktarı mala sahip olduğu için Kurban Bayramı'nda kurban kesmiştir.
* Leyla: Ömründe bir kez yapması farz olan hac ibadetini bizzat Mekke'ye giderek yerine getirmiş, ayrıca ramazan ayında farz olan orucunu tutmuştur.
* Tarık: Kendisi iyileşme ümidi olmayan kronik bir hastalıkla mücadele ettiği için, üzerine farz olan hac ibadetini kendi adına yerine getirmesi amac��yla masraflarını karşılayarak bir vekil (bedel) göndermiştir.

Buna göre, bu kişilerin gerçekleştirdiği ibadetlerin sınıflandırılması ve fıkhi özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Yahudilik, temelde Tanrı ile İsrailoğulları arasında yapılan karşılıklı bir sözleşmeye ve bu sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesine dayanır. Bu inanca g��re İsrailoğulları, Tanrı'nın emirlerine uydukları sürece O'nun koruması altında olacak ve vaat edilen topraklara kavuşacaklardır.

Bu parçada bahsedilen ve Yahudiliğin en temel inanç esaslarından biri kabul edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İslam düşünce tarihi ve Kur'an-ı Kerim ilkeleri çerçevesinde, din ile ahlak arasındaki ilişkiyi ele alan aşağıdaki felsefi/kelami yaklaşımlar ve ilkeler ile bunların kavramsal açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Gündüz vakti güneş ışınlarını doğrudan alan dağ yamaçları, güneş ışınlarının doğrudan ulaşamadığı vadi tabanlarına göre daha hızlı ve fazla ısınır. Bu durum yamaçlar ile vadi tabanı arasında yerel basınç farklarına yol açarak vadi meltemi adı verilen rüzgarların oluşmasını sağlar.

Buna göre, vadi meltemlerinin oluşum süreci ve özellikleri ile ilgili;

I. Gündüz vadi tabanında yüksek basınç alanı, dağ yamaçlarında ise alçak basınç alanı konumlanır.
II. Gece saatlerinde sıcaklık farkının yön değiştirmesiyle rüzgarın esiş yönü dağ yamaçlarından vadi tabanına doğru döner.
III. Bu rüzgarlar, nemli deniz havasını dağ yamaçlarına taşıdığı için estikleri bölgeye bol orografik (yamaç) yağış bırakırlar.

yargılarından hangileri doğrudur?

İslam fıkhında temizlik; bedeni, elbiseyi ve ibadet edilen yeri gör��nür kirlerden arındırmayı ifade eden 'necasetten taharet' ile abdest ve boy abdesti gibi hükmî kirliliği gidermeyi kapsayan 'hadesten taharet' şeklinde ikiye ayrılır. İbadetlerin fıkhî açıdan geçerliliği bu iki şartın yerine getirilmesine bağlıdır. Öte yandan ahlaki boyutta temizlik; kalbin haset, kibir, riya gibi manevi kirlerden arındırılmasını gerektirir. Kur'an ve sünnette ibadetlerin hem maddi-hükmi arınmayla hem de kalbi samimiyetle bütünleştiğinde gerçek amacına ulaşacağı vurgulanmaktadır.

Bu parçadan hareketle ibadet ve temizlik ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Birey, kendi kararlarını verirken dışsal bir zorlama veya baskı altında kalmadığı sürece ahlaki açıdan anlamlı bir eylemde bulunabilir. Ancak bu seçme özgürlüğü, yapılan eylemin doğuracağı sonuçları üstlenmekten bağımsız düşünülemez. Eylemlerinin sonuçlarını kabul etmeyen bir bireyin seçme özgürlüğünden bahsetmek ahlaki açıdan geçersizdir.

Bu parçada ahlak felsefesinin aşağıdaki hangi iki temel kavramı arasındaki ilişki vurgulanmaktadır?

Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi özellikleri ve durumları, sağ sütunda verilen doğru kavramlar veya matematiksel değerlerle eşleştiriniz.

İslam'da ibadetlerin nihai amacı, bireyin Allah'a olan bağlılığını samimiyetle (ihlas) ortaya koyarak ahlaki gelişimini tamamlamasıdır. Ancak bazı insanlar, ibadetlerin toplumsal dayanışmayı artırma, insanları bir araya getirme gibi sosyal faydalarını ibadetin yegane varlık sebebi olarak görerek, ibadet esnasında çevrelerindeki insanların takdirini kazanmayı (riya) ibadetin özünün önüne koyabilmektedir. Diğer yandan, bazıları da ibadetlerin sadece birey ile Allah arasında vicdani bir bağ olduğunu savunarak dinin sosyal adalet, paylaşım ve yardımlaşma gibi toplumsal boyutlarını ihmal etmektedir.

Bu parçadan hareketle, ibadetlerin bireysel ve toplumsal boyutlarının dengeli bir şekilde kavranmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Sanat felsefesinde bir sanat eserinin alımlanma sürecinin ve estetik deneyimin gerçekleşebilmesi için belirli temel kavramların bulunması gerekir. Aşağıda verilen sanat felsefesi kavramlarını, bu kavramları örneklendiren durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Ehl-i Sünnet kelam ekollerine göre, bir kimsenin mümin olarak nitelendirilmesinin ve ahirette kurtuluşa ermesinin yegane ve vazgeçilmez şartı, kalbinin inanılması gereken esasları onaylamasıdır. Dil ile beyan ise bu içsel kabulün dış dünyaya yansıması olup, kişinin Müslüman toplumunda bir mümin muamelesi görmesini sağlayan hukuki bir işlev görür. Bu bağlamda, kalben inandığı hâlde dilsizlik gibi fiziki bir engel veya ölüm tehdidi (ikrah) altında olduğu için inancını diliyle ifade edemeyen kimse Allah katında mümin kabul edilirken; kalbinde inanç olmadığı hâlde toplumsal baskı veya menfaat gereği diliyle inandığını söyleyen kişi ahirette mümin olarak kabul edilmez.

Bu parçadan hareketle iman, tasdik ve ikrar ili��kisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Thomas Hobbes Leviathan adlı eserinde, insan eylemlerini yönlendiren iki kurucu ögeyi karşılaştırırken şu ayrımı yapar: Bunlardan birincisi, bireyin bir eylemi yapma ya da yapmama konusundaki serbestliğini, yani engellenmeden hareket edebilme gücünü ifade eder. İkincisi ise bireye belirli bir ödev yükler ve onu belli bir davranış kalıbına yönlendirip bağlar. Hobbes, bu iki kavramın arasındaki farkın 'özgürlük' ile 'yükümlülük' arasındaki fark kadar belirgin olduğunu savunur.

Bu parçadan hareketle Thomas Hobbes'un karşılaştırdığı ve sırasıyla 'özgürlük' ile 'yükümlülük' ilişkisi üzerinden temellendirdiği siyaset felsefesi kavramları aşağıdakilerden hangisidir?

Âl-i İmrân suresi 159. ayette Hz. Peygamber’e hitaben, "...İşlerinde onlarla istişare et. Karar verdiğin zaman da Allah’a güvenip dayan. Şüphesiz Allah, kendisine güvenip dayananları sever." buyrulmaktadır.

Buna göre, Hz. Muhammed'in hayatında da önemli bir yer tutan "istişare" uygulamasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Oruç ibadeti, bireyin gün boyu yeme içme gibi bedensel isteklerden uzak durarak iradesini eğitmesini sağlar. Bu yönüyle bireyde sabır, öz denetim ve şükür bilincini geliştirir. Diğer yandan, açlık çeken insanların durumunu bizzat tecrübe eden birey, çevresindeki ihtiyaç sahiplerine karşı duyarlılık kazanır. Bu durum toplumsal dayanışmayı ve yardımlaşmayı artırır.

Buna göre, oruç ibadetinin bireysel ve toplumsal faydalar��yla ilgili;

I. Bireyin ahlaki gelişimine ve öz denetim mekanizmasına katkı sunması,
II. Toplumda sosyal adaletin ve empati duygusunun yaygınlaşmasını sağlaması,
III. İbadetin geçerliliğinin tamamen toplumsal fayda üretmesine bağlı olması

değerlendirmelerinden hangilerine ulaşılabilir?

Yerel saati $14.20$ olan $35^\circ$ Doğu boylamı üzerindeki X merkezinden, yerel saati $12.40$ olan Y merkezine doğru hareket edilmektedir.

Buna göre, Y merkezinin üzerinde yer aldığı coğrafi boylam aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’an-ı Kerim’de salih amel, iman ile neredeyse ayrılmaz bir bütün olarak sunulmuş ve kurtulu��a erenlerin vasıfları sayılırken bu iki kavram ardı ardına zikredilmiştir. Ancak amel, imanın özünü oluşturan kalbi tasdikin bir parçası veya olmazsa olmaz şartı olmaktan ziyade, onun dış dünyaya yansıyan somut tezahürüdür. Benzer şekilde, kişinin iç dünyasındaki Allah’a karşı sorumluluk bilincini ve duyarlılığını ifade eden takva da salih ameller vasıtasıyla ete kemiğe bürünür. Salih amel olmadan takvadan bahsetmek soyut bir iddiadan ibaret kalırken; takva bilinci taşımadan, yalnızca toplumsal onay ya da alışkanlıkla gerçekleştirilen eylemler de dini anlamda salih amel niteliği kazanamaz. Bu yönüyle salih amel, inancın ahlaki bir sorumluluk bilinciyle eyleme dökülerek bireysel ve toplumsal fayda ürettiği dinamik bir köprüdür.

Bu parçadan hareketle iman, takva ve salih amel ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Croce'a göre sanat, sanatçının tininde (zihninde) olup biten özgün bir sezgisel ifadedir. Sanatçı, dış dünyadan edindiği izlenimleri kendi iç dünyasında eritip onlara yeni bir biçim vererek benzersiz bir senteze ulaştırır. Dış dünyada gördüğümüz tablo, heykel ya da duyduğumuz melodi ise bu içsel yaratımın fiziksel araçlarla dışsallaştırılmasından ibarettir. Gerçek sanat eseri, fiziksel nesnenin kendisinde değil, sanatçının zihnindeki o ilk ve tekil sezgisel yaratma anında var olur. Bu nedenle doğayı olduğu gibi yansıtmak sanatsal bir başarı değil, yalnızca teknik bir beceridir.

Bu parçaya göre Croce'nin sanat kuramıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?