Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 1001Soru →

Aşağıda hücre zarından madde geçişlerine ait bazı taşıma senaryoları ve bu senaryoları gerçekleştiren taşıma mekanizmaları verilmiştir. Buna göre, solda verilen taşıma senaryolarını sağda verilen uygun taşıma mekanizmaları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hücre içi glukoz derişimi \%1 olan bir hücrenin, hücre dışındaki \%0,05 oranındaki glukozu taşıyıcı proteinler yardımıyla ve ATP harcayarak sitoplazmasına alması
Hücre içi sodyum derişimi \%0,9 iken, hücre dış��ndaki \%1,5 oranındaki sodyum iyonunun taşıyıcı proteinler aracılığıyla ve enerji harcanmadan hücre içine alınması
Bir akyuvar hücresinin, ortamdaki büyük bakteri hücrelerini yalancı ayaklar yardımıyla sarıp hücre içine alarak besin kofulu oluşturması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hücre içi glukoz derişiminin düşük ortamdan alınması aktif taşıma ile, hücre dışındaki yüksek sodyumun hücre içine enerji harcanmadan alınması kolaylaştırılmış difüzyon ile, büyük bakterilerin koful oluşturularak içeri alınması ise endositoz ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede glukozun az yoğundan çok yoğuna aktif taşıma ile, sodyumun çok yoğundan az yoğuna kolaylaştırılmış difüzyon ile, bakterinin ise endositoz yöntemiyle taşındığı belirtilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryolardaki taşınan maddelerin büyüklüklerini belirleme
Glukoz ve sodyum iyonu küçük boyutlu olup hücre zarından geçebilir; bakteri hücresi ise zardan geçemeyecek büyüklüktedir.
Büyük maddelerin geçişi daima koful oluşumu (endositoz/ekzositoz) ile gerçekleşirken, küçük maddeler aktif veya pasif taşıma ile geçebilir.
2
Derişim farklarını ve ATP tüketim durumlarını analiz etme
Glukoz az yoğundan çok yoğuna ATP harcanarak (aktif taşıma), sodyum çok yoğundan az yoğuna ATP harcanmadan (kolaylaştırılmış difüzyon) taşınmaktadır.
Aktif taşıma derişim gradyanına karşı enerji harcayarak, kolaylaştırılmış difüzyon ise derişim gradyanı yönünde enerji harcamadan gerçekleşir.
3
Doğru eşleştirmeleri tamamlama
İlk senaryo aktif taşıma ile, ikinci senaryo kolaylaştırılmış difüzyon ile, üçüncü senaryo ise endositoz ile eşleştirilir.
Tüm taşıma kriterleri (madde büyüklüğü, derişim yönü, ATP kullanımı) doğru taşıma mekanizmalarıyla uyumludur.

Anahtar Kavram

Aktif taşımanın küçük molekülleri derişim gradyanına karşı ATP harcayarak taşıma özelliği ile diğer zardan geçiş yöntemlerinden ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1002Soru →

Kalıtımda mendelyan olmayan kalıtım tiplerinden olan eş baskınlık (kodominans) ve eksik baskınlık ile ilgili bazı tanımlar ve özellikler aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ sütundaki kavram veya durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Heterozigot bireyin, her iki alelin de fenotipik özelliğini birlikte ve eşit düzeyde göstermesi durumu
Heterozigot bireyin, ebeveynlerinin fenotiplerinden farklı olarak bu iki fenotip arasında yer alan yeni bir ara fenotip sergilemesi durumu
Eş baskınlık veya eksik bask��nlık gösteren karakterler bakımından heterozigot iki bireyin çaprazlanması (MN×MNMN \times MN veya CKCB×CKCBC^K C^B \times C^K C^B)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eş baskınlık tanımı insanlardaki ABAB ve MNMN kan grupları ile; eksik baskınlık tanımı akşamsefası bitkisinde pembe çiçek oluşumu ile; heterozigot iki bireyin çaprazlanması ise 1:2:11:2:1 oranında fenotip ve genotip ayrışımı ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede; heterozigot bireyin her iki fenotipi birlikte göstermesi eş baskınlık ve ABAB/MNMN kan grupları ile; ara fenotip oluşturması eksik baskınlık ve akşamsefası örneği ile; heterozigot iki bireyin çaprazlanması ise fenotip ve genotip oranlarının 1:2:11:2:1 olarak eşit çıkması ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Eş baskınlık kavramının ve örneklerinin belirlenmesi
Heterozigot bireyin her iki alelin özelliğini de fenotipte tam ve bağımsız olarak göstermesi durumunun eş baskınlık olduğu ve ABAB/MNMN kan gruplarının buna örnek teşkil ettiği tespit edilir.
Mendel genetiğinden sapma gösteren bu kalıtım biçiminde aleller birbirine baskın gelemediğinden her ikisi de doğrudan gözlenebilir.
2
Eksik baskınlık kavramının ve örneklerinin belirlenmesi
Heterozigot bireyin ebeveynlerden farklı, yeni bir ara fenotip oluşturması durumunun eksik baskınlık olduğu ve akşamsefasındaki kırmızı-beyaz çaprazlamasından pembe çiçek elde edilmesiyle örneklendiği belirlenir.
Aleller birbirinin etkisini tam olarak bastıramadığından ortaya çıkan fenotip her iki homozigot durumun karışımı olan ara fenotiptir.
3
Heterozigot çaprazlama oranlarının analiz edilmesi
Eş baskın veya eksik baskın iki heterozigot bireyin çaprazlanması durumunda (MN×MNMN \times MN veya CKCB×CKCBC^K C^B \times C^K C^B) fenotip ve genotip oranlarının 1:2:11:2:1 olarak gerçekleştiği hesaplanır.
Her iki durumda da heterozigot genotip (MNMN veya CKCBC^K C^B) kendine özgü bir fenotip sergilediği için fenotip ayrışım oranı genotip ayrışım oranına (1:2:11:2:1) tam olarak eşit olur.

Anahtar Kavram

Eş baskınlık ve eksik baskınlıkta heterozigot bireylerin fenotipik yansıması ve bu durumların çaprazlama oranlarına etkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1003Soru →

Aşağıdaki parçada yüz körlüğü (prosopagnazi) rahatsızlığıyla ilgili bilgiler verilmiştir:

"Prosopagnazi, bireyin tanıdık yüzleri, hatta bazen kendi yüzünü bile tanımakta güçlük çekmesine yol açan nörolojik bir durumdur. Görme yetisinde veya genel zekada herhangi bir bozukluk olmamasına rağmen ortaya ��ıkan bu bozukluk, beynin 'fusiform yüz alanı' olarak adlandırılan bölgesindeki işlevsel aksaklıklardan kaynaklanır. Bu duruma sahip bireyler, sosyal ilişkilerinde ciddi adaptasyon sorunları yaşasalar da çevrelerindeki insanları ses tonu, saç şekli, yürüyüş tarzı veya giyim tarzı gibi ayırt edici diğer fiziksel özellikler yardımıyla tanımayı öğrenerek bu eksikliği telafi etmeye çalı��ırlar. Doğuştan gelebildiği gibi beyin hasarına bağlı olarak sonradan da gelişebilen prosopagnazi, insan beyninin görsel algıyı nasıl ayrıştırdığına dair önemli ipuçları sunmaktadır."

Buna göre, parçadan alınan sol sütundaki ifadeler ile bu ifadelerin karşıladığı sağ sütundaki yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"...bireyin tanıdık yüzleri, hatta bazen kendi yüzünü bile tanımakta güçlük çekmesine yol açan nörolojik bir durumdur."
"Görme yetisinde veya genel zekada herhangi bir bozukluk olmamasına rağmen ortaya çıkan bu bozukluk..."
"...çevrelerindeki insanları ses tonu, saç şekli, yürüyüş tarzı veya giyim tarzı gibi ayırt edici diğer fiziksel özellikler yardımıyla tanımayı öğrenerek bu eksikliği telafi etmeye çalışırlar."
"...insan beyninin görsel algıyı nasıl ayrıştırdığına dair önemli ipuçları sunmaktadır."

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ifadeler sırasıyla sağ sütundaki karşılıklarıyla (1-1, 2-2, 3-3, 4-4) eşleşmektedir. Birinci ifade kendi kimliğini ve yakın çevresini ayırt edememeyi; ikinci ifade bilişsel kapasite ve duyu organı sağlığıyla ilişkisizliği; üçüncü ifade alternatif duyusal ve fiziksel verilere başvurmayı; dördüncü ifade ise görsel verileri işleme mekanizmalarını anlamaya yönelik bilimsel verilere kaynaklık etmeyi karşılar.
Sol sütundaki ifadeler, metindeki ilgili cümlelerin anlamsal olarak yeniden formüle edilmiş halleridir. Birinci ifade kendi yüzünü ve tanıdık yüzleri ayırt edememeyi içerdiğinden kendi kimliğini ve yakın çevresini ayırt edememe düşüncesiyle; ikinci ifade görme ve zekada sorun olmamasını belirttiğinden bilişsel kapasite ve duyu organı sağlığıyla ilişkisizlikle; üçüncü ifade alternatif yöntemler kullanmayı içerdiğinden alternatif duyusal ve fiziksel verilere başvurulmasıyla; dördüncü ifade ise beynin görsel algıyı nasıl ayrıştırdığına dair ipuçları verdiğinden görsel verileri işleme mekanizmalarını anlamaya yönelik bilimsel verilere kaynaklık etmesiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Metni okuyarak ana konusunu ve genel yapısını belirleyin.
Metnin yüz körlüğü (prosopagnazi) hastalığının tanımı, nedenleri ve hastaların bu durumu nasıl telafi etmeye çalıştıkları üzerine odaklandığı görülür.
Yardımcı düşünceleri belirlemeden önce metnin genel bağlamını kavramak, ifadelerin doğru yorumlanmasını sağlar.
2
Sol sütundaki her bir ifadeyi metindeki ilgili cümleyle eşleştirin ve anlamını analiz edin.
Her ifadenin metindeki bir cümleye veya cümlenin bir bölümüne doğrudan karşılık geldiği tespit edilir.
Yardımcı düşünceler doğrudan metindeki ifadelere dayandığı için birebir eşleştirme yapmak hata riskini azaltır.
3
Sol sütundaki ifadelerin anlamca yakın veya yeniden yazılmış (paraphrased) karşılıklarını sağ sütunda bulun.
Tanıdık yüzleri ve kendi yüzünü tanıyamama ifadesinin 'kendi kimliğini ve yakın çevresini ayırt edememe'; zeka ve görmede bozukluk olmamasının 'bilişsel kapasite ve duyu organı sağlığıyla ilişkisizliği'; ses, saç, yürüyüş gibi özelliklerle tanımaya çalışmanın 'alternatif duyusal ve fiziksel verilere başvurulması'; görsel algının ayrıştırılmasına dair ipuçları sunmasının 'görsel verileri işleme mekanizmalarını anlamaya yönelik bilimsel verilere kaynaklık etmesi' olduğu belirlenir.
YKS'de yardımcı düşünceler genellikle metindeki ifadelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlı kelimelerle yeniden ifade edilmesiyle oluşturulur.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1004Soru →

Aşağıda verilen günlük hayattaki ısı aktar��mı senaryolarını, bu senaryolarda baskın olan ısı iletim yolları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fırından çıkan sıcak metal tepsiyi tutan ıslak bezdeki su moleküllerinin, temas halindeki el ile tepsi arasında gerçekleştirdiği doğrudan kinetik enerji aktarımı
Bir odanın tavanına monte edilen klimanın üflediği soğuk havanın yoğunluk farkı nedeniyle aşağı inmesi ve odadaki sıcak havayla yer değiştirerek odada döngüsel bir akış oluşturması
Havası tamamen tahliye edilmiş çift çeperli bir termos kabının içindeki sıcak sıvının, aradaki boşluktan geçerek dış çepere ısı kaybetmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Islak bezdeki su moleküllerinin doğrudan enerji aktarımı İletim; klimanın soğuk havayı üflemesiyle oluşan döngüsel akış Konveksiyon; termosun çift çeperi arasındaki boşluktan dışarıya ısı kaybolması ise Işıma ile eşleşir.
Islak bezdeki su moleküllerinin doğrudan enerji aktarımı İletim; klimanın soğuk havayı üflemesiyle oluşan döngüsel akış Konveksiyon; termosun çift çeperi arasındaki boşluktan dışarıya ısı kaybolması ise Işıma ile eşleşir. Çünkü iletim temas ve çarpışma gerektirir, konveksiyon akışkanların yoğunluk farkıyla yer değiştirmesine dayanır, ışıma ise maddesel ortama ihtiyaç duymadan elektromanyetik dalgalarla gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Islak bez ile tepsi ve el arasındaki etkileşimi incelemek
Bez ile tepsi ve el doğrudan temas halindedir. Su molekülleri, sıcaklığı yüksek olan tepsiden el yüzeyine kinetik enerjiyi doğrudan moleküler çarpışmalarla aktarır. Bu iletim (kondüksiyon) mekanizmasıdır.
Doğrudan temas durumunda taneciklerin kinetik enerji transferini belirlemek amacıyla.
2
Klimanın oda içerisindeki hava akış mekanizmasını analiz etmek
Soğuk hava daha yoğun olduğu için aşağı iner, odadaki sıcak hava ise yukarı yükselir. Bu durum akışkan taneciklerinin kütlesel hareketiyle ısı taşınmasıdır, yani konveksiyon (taşınım) mekanizmasıdır.
Yoğunluk farkından kaynaklanan akışkan hareketini sınıflandırmak amacıyla.
3
Havası tahliye edilmiş termos çeperlerindeki ısı geçişini değerlendirmek
Çift çeper arasındaki bölme vakumdur (boşluktur). Maddesel ortam olmadığı için iletim ve konveksiyon yolları kullanılamaz. Isı aktarımı yalnızca elektromanyetik dalgalar (ışıma/radyasyon) aracılığıyla gerçekleşir.
Maddesel ortamın bulunmadığı vakum koşullarında gerçekleşebilen tek ısı yayılma yolunu tespit etmek amacıyla.

Anahtar Kavram

Isı iletim yollarının (iletim, konveksiyon, ışıma) maddesel ortam ihtiyaçları ve fiziksel gerçekleşme mekanizmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1005Soru →

Bir sıvı içerisinde yüzen katı bir cisme uygulanan bazı işlemler sol sütunda, bu işlemler sonucunda cismin batan hacmi (VbV_b) ve cisme etki eden kaldırma kuvvetinin (FkF_k) büy��klüğündeki değişimler ise sağ sütunda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki işlemleri sağ sütundaki doğru sonuçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kaptaki sıvıya, bu sıvı ile homojen karışabilen ve özkütlesi daha büyük olan başka bir sıvı eklenmesi (Cismin yüzmeye devam ettiği bilinmektedir).
Düzeneğin tamamının yer çekimi ivmesinin daha büyük olduğu başka bir ortama götürülmesi (Cismin yüzmeye devam ettiği bilinmektedir).
Kaptaki sıvının sıcaklığının artırılması (Cismin genleşmesi önemsizdir ve cisim yüzmeye devam etmektedir).

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci işlem 'Kaldırma kuvveti değişmez, batan hacim azalır' sonucuyla; ikinci işlem 'Kaldırma kuvveti artar, batan hacim değişmez' sonucuyla; üçüncü işlem ise 'Kaldırma kuvveti değişmez, batan hacim artar' sonucuyla eşleşir.
Yüzen cisimlerde düşey doğrultudaki net kuvvet sıfır olduğundan kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir. Cismin ağırlığı değişmedikçe kaldırma kuvveti değişmez. Batan hacim ise cismin kütlesinin sıvının özkütlesine oranına eşit olup yer çekimi ivmesinden bağımsızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüzen cisimler için denge şartını yazınız.
Fk=GF_k = G ve buradan Vb⋅ds⋅g=m⋅gV_b \cdot d_s \cdot g = m \cdot g yazılır. gg terimleri sadeleştirildiğinde batan hacim Vb=mdsV_b = \frac{m}{d_s} olarak bulunur.
Kaldırma kuvveti ve batan hacmin hangi değişkenlere bağlı olduğunu matematiksel olarak analiz etmek.
2
Birinci işlemi analiz ediniz.
Daha yoğun sıvı eklendiğinde sıvının özkütlesi (dsd_s) artar. Cisim yüzmeye devam ettiği için kaldırma kuvveti ağırlığa (mgmg) eşit kalır ve değişmez. Vb=mdsV_b = \frac{m}{d_s} bağıntısına göre dsd_s arttığı için batan hacim (VbV_b) azalır.
Yoğunluk değişiminin kaldırma kuvveti ve batan hacme etkisini belirlemek.
3
İkinci işlemi analiz ediniz.
Yer çekimi ivmesi (gg) arttığında cismin ağırlığı (G=mgG = mg) artar. Denge durumunda cisim yüzdüğü için Fk=GF_k = G eşitliğinden kaldırma kuvveti artar. Batan hacim formülü Vb=mdsV_b = \frac{m}{d_s} yer çekimi ivmesinden bağımsız olduğundan batan hacim değişmez.
Yer çekimi ivmesinin kaldırma kuvveti ve batan hacme etkisini belirlemek.
4
Üçüncü işlemi analiz ediniz.
Sıcaklık arttığında sıvının hacmi genleşir ve özkütlesi (dsd_s) azalır. Cismin ağırlığı değişmediği ve yüzmeye devam ettiği için kaldırma kuvveti değişmez. Vb=mdsV_b = \frac{m}{d_s} bağıntısına göre dsd_s azaldığı için batan hacim (VbV_b) artar.
Sıcaklık ve buna bağlı özkütle değişiminin kaldırma kuvveti ve batan hacme etkisini belirlemek.

Anahtar Kavram

Sıvıların kaldırma kuvvetinde yüzen cisimler için denge şartı (Fk=GF_k = G) ve batan hacmin sıvı özkütlesi ile yer çekimi ivmesine bağlılığı.
Soru 1006Soru →
Pozitif bir mm gerçel sayısı için
m2−4m+1=0m^2 - 4m + 1 = 0
eşitliği verilmektedir.

Buna göre, sol sütunda numaralandırılmış olarak verilen cebirsel ifadeleri, sağ sütunda harflerle belirtilen bu ifadelerin bu koşul altındaki sayısal değerleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

m2+1m2m^2 + \frac{1}{m^2}
(m−1m)2\left(m - \frac{1}{m}\right)^2
m3+1m3m^3 + \frac{1}{m^3}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ifade 14 değeriyle, ikinci ifade 12 değeriyle, üçüncü ifade ise 52 değeriyle eşleşir.
Verilen m2−4m+1=0m^2 - 4m + 1 = 0 denkleminden m+1m=4m + \frac{1}{m} = 4 elde edilir. Bu temel eşitlik kullanılarak tam kare ve iki küp toplamı özdeşlikleri yardımıyla her bir ifadenin sayısal karşılığı sırasıyla 14, 12 ve 52 olarak doğru bir şekilde bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen denklemde her terimi mm değerine bölerek m+1mm + \frac{1}{m} ifadesinin değerini elde ediniz.
m+1m=4m + \frac{1}{m} = 4 bulunur.
mm pozitif bir sayı olduğundan sıfırdan farklıdır ve denklemi mm ile bölmek tanımlıdır.
2
m+1m=4m + \frac{1}{m} = 4 eşitliğinin her iki tarafının karesini alarak birinci ifadenin değerini hesaplayınız.
m2+1m2=14m^2 + \frac{1}{m^2} = 14 bulunur.
Tam kare özdeşliğinin açılımında çarpımlarının iki katı olan 2 terimini karşı tarafa atmak gerekir.
3
İkinci ifadenin tam kare açılımını yaparak elde edilen değerleri yerine koyunuz.
(m−1m)2=12\left(m - \frac{1}{m}\right)^2 = 12 bulunur.
İki terimin farkının karesi açılımı m2−2+1m2m^2 - 2 + \frac{1}{m^2} şeklinde olup önceki adımda bulunan karesel toplamı yerine yazmayı gerektirir.
4
Üçüncü ifadeyi küp toplamı özdeşliği kullanarak açınız ve bilinen değerleri yerine yazarak hesaplayınız.
m3+1m3=52m^3 + \frac{1}{m^3} = 52 bulunur.
a3+b3=(a+b)3−3ab(a+b)a^3 + b^3 = (a+b)^3 - 3ab(a+b) özdeşliği hesaplamayı doğrudan kolaylaştırır.

Anahtar Kavram

Tam kare açılımı, terimlerin karesinin toplamı ve iki küp toplamı özdeşlikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1007Soru →

Doğrusal bir yolda hareket eden cisimlerin çeşitli hareket durumları ile bu durumlara ait grafik özelliklerinin eşleştirilmesi istenmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen hareket tanımlarını sağ sütunda verilen doğru grafik özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Başlangıçta x=−10 mx = -10\text{ m} konumunda bulunup sabit +2 m/s+2\text{ m/s} hızla düzgün doğrusal hareket yapan bir cismin konum-zaman (x−tx-t) grafiği
Başlangıçta x=+20 mx = +20\text{ m} konumunda bulunup sabit −4 m/s-4\text{ m/s} hızla düzgün doğrusal hareket yapan bir cismin hız-zaman (v−tv-t) grafiği
Doğrusal yolda pozitif yönde sabit hızla giderken durup bekleyen, ardından sabit hızla başlangıç konumuna geri dönen cismin konum-zaman (x−tx-t) grafiği
Başlangıçta yan yana olan ve zıt yönlerde aynı sabit süratle düzgün doğrusal hareket yapan iki aracın aralarındaki mesafenin zamana göre grafiği

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki her bir hareket tanımı, sağ sütundaki sırasıyla kendi numarasına denk gelen grafik özellikleriyle eşleşir: 1 - 1, 2 - 2, 3 - 3, 4 - 4.
Sol sütundaki hareket tanımları, hız ve konum grafiklerinin temel fiziksel ilkelerine göre sağ sütundaki grafik özellikleri ile birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hareketlinin konum denklemini yazma ve grafiği analiz etme
x(t)=−10+2tx(t) = -10 + 2t konum denklemine sahip hareketlinin t=0t = 0'da konumu −10 m-10\text{ m}'dir ve t=5 st = 5\text{ s}'de sıfır olur.
Konum-zaman grafiğinin başlangıç noktasını ve zaman eksenini kestiği anı belirlemek için.
2
İkinci hareketlinin hız-zaman grafiğini belirleme
Hız sabit ve −4 m/s-4\text{ m/s} olduğu için hız-zaman grafiği zaman ekseninin altında yatay bir doğrudur.
Düzgün doğrusal harekette hızın zamanla değişmediğini ve işaretinin yönünü gösterdiğini uygulamak için.
3
Üçüncü hareketlinin aşamalı hareketini konum-zaman grafiğine aktarma
Sırasıyla pozitif eğimli, eğimsiz (yatay) ve negatif eğimli grafik parçaları elde edilir.
Konum-zaman grafiğinin eğiminin hıza eşit olduğunu kullanarak hareket yönünü ve durma durumunu göstermek için.
4
Zıt yönlü hareketlilerin aralarındaki mesafeyi analiz etme
Mesafe zamana bağlı olarak d(t)=2v⋅td(t) = 2v \cdot t şeklinde düzgün artar, başlangıçta sıfırdır.
Zıt yönlü sabit hızlı hareketliler arasındaki mesafenin zamanla değişim karakteristiğini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Düzgün doğrusal harekette konum-zaman ve hız-zaman grafiklerinin yorumlanması, grafik eğimi ile alan ilişkileri
Soru 1008Soru →

Isı enerjisinin iletim yolları ile ilgili verilen aşağıdaki günlük hayat ve doğa olaylarını, bu olaylarda baskın olan ısı aktarım mekanizmalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bulutsuz bir gecede yeryüzünün, g��n boyu depoladığı ısı enerjisini kızılötesi elektromanyetik dalgalar halinde yayarak soğuması
Sıcak kaplıca suyunun, havuzun tabanındaki kaynaktan çıktıktan sonra yoğunluk farkı nedeniyle yukarı doğru yükselerek havuzun geneline yayılması
Isıtılan bir binanın dış duvarını oluşturan tuğlaların iç yüzeyindeki atomların titreşim enerjilerini, temas halinde oldukları komşu atomlara aktararak ısıyı dış ortama iletmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bulutsuz gecede yeryüzünün kızılötesi dalgalarla soğuması ışıma ile; sıcak kaplıca suyunun yükselerek dağılması konveksiyon ile; tuğla duvarın atom titreşimleriyle ısı aktarması ise iletim yoluyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede: Elektromanyetik dalgalarla gerçekleşen ısı yayılımı ışıma; akışkan moleküllerinin yer değiştirmesiyle oluşan ısı aktarımı konveksiyon; katı tuğla duvardaki atomların titreşimiyle oluşan ısı aktarımı ise iletim mekanizmalarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci olaydaki ısı aktarım mekanizmasını belirlemek.
Yeryüzünün kızılötesi elektromanyetik dalgalar yayarak soğuması analiz edildiğinde, elektromanyetik dalgalar yoluyla ısının yayılması ışıma (radyasyon) olarak tanımlanır. Bu nedenle birinci olay ışıma ile eşleşir.
Işıma mekanizmasının gerçekleşmesi için maddesel bir ortama gerek yoktur ve ısı elektromanyetik dalgalarla taşınır.
2
İkinci olaydaki ısı aktarım mekanizmasını belirlemek.
Sıcak suyun yoğunluk farkı nedeniyle dikey olarak yükselmesi ve yer değiştirmesi analiz edildiğinde, bu durum akışkanların kütlesel hareketi olan konveksiyon (taşıma) olarak tanımlanır. Bu nedenle ikinci olay konveksiyon ile eşleşir.
Konveksiyon mekanizması akışkanlarda (sıvı ve gazlarda) sıcaklık farkından kaynaklanan yoğunluk değişimi ve taneciklerin yer değiştirmesiyle gerçekleşir.
3
Üçüncü olaydaki ısı aktarım mekanizmasını belirlemek.
Katı tuğla duvarı oluşturan atomların titreşimlerini temas yoluyla yanlarındaki atomlara aktarması analiz edildiğinde, bu durum iletim (kondüksiyon) olarak tanımlanır. Bu nedenle üçüncü olay iletim ile eşleşir.
İletim mekanizması katı maddelerde atom ve moleküllerin birbirine çarparak titreşim enerjilerini aktarmasıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Isı enerjisinin iletim yolları; maddesel ortama ihtiyaç duyan (iletim ve konveksiyon) ve duymayan (ışıma) mekanizmalar ile bunların katı, sıvı ve gazlardaki gerçekleşme şekilleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1009Soru →

Bilişsel çelişki kuramının açıklandığı aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Bilişsel çelişki; bireyin sahip olduğu inanç, değer veya tutumlar ile davranışları arasında bir uyumsuzluk ortaya çıktığında yaşadığı zihinsel gerilimi ifade eder. (II) Leon Festinger tarafından ortaya atılan bu teoriye göre, insanlar içsel dünyalarında bir tutarlılık arayışındadır ve bu uyumsuzluğun yarattığı huzursuzluğu azaltmak için çeşitli savunma yöntemleri geliştirirler. (III) Bu süreçte birey; ya çelişen inancını değiştirir ya davranışın�� yeni duruma uydurur ya da davranışını meşrulaştıracak yeni bilgileri araştırarak mevcut durumu rasyonalize etmeye çalışır. (IV) Kuram, insan davranışlarının her zaman rasyonel (mantıksal) olmaktan ziyade rasyonalize etmeye (kendini haklı çıkarmaya) dönük olduğunu ortaya koyar.

Buna göre, sol sütundaki numaralanmış cümleleri sağ sütundaki yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: I. cümle ile 'Düşünce ile eylem arasındaki çelişkinin kişide psikolojik bir gerginliğe yol açtığı' yargısı, II. cümle ile 'Zihinsel dengeyi korumak amacıyla kişilerin rahatsızlık verici duruma karşı zihinsel kalkanlar oluşturduğu' yargısı, III. cümle ile 'İç çatışmayı çözmek için bireyin bilişsel unsurlarını veya davranışsal tercihlerini yeniden yapılandırabileceği' yargısı, IV. cümle ile 'İnsanoğlunun eylemlerini her zaman mantıklı temellere dayandırmayıp sonradan mantığa büründürme eğiliminde olduğu' yargısı eşleşmelidir.
Eşleştirmelerin tamamı, paragraftaki cümlelerin anlam sınırları içerisinde kalacak şekilde doğru kavramlarla yapılmıştır. İlk cümledeki gerilim psikolojik gerginliğe, ikinci cümledeki savunma yöntemleri zihinsel kalkanlara, üçüncü cümledeki inanç ve davranış değişimi bilişsel/davranışsal yeniden yapılandırmaya, dördüncü cümledeki rasyonalize etme eğilimi ise sonradan mantığa büründürmeye karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz ederek anahtar kelimeleri ve anlam sınırlarını belirlemek.
Cümledeki 'inanç, değer, tutum ve davranış uyumsuzluğu' ifadesi düşünce ve eylem çelişkisine; 'zihinsel gerilim' ifadesi ise psikolojik gerginliğe işaret eder. Bu çıkarım, düşünce ile eylem arasındaki çelişkinin kişide psikolojik gerginliğe yol açtığı yargısı ile eşleşir.
Yardımcı düşünce tespitinde cümledeki soyut ve somut kavramların eş anlamlı veya yakın anlamlı karşılıklarını bulmak gerekir.
2
İkinci cümlede yer alan kavramsal ilişkileri çözümlemek.
Cümledeki 'içsel dünyadaki tutarlılık arayışı' zihinsel dengeyi korumayı; 'huzursuzluğu azaltmak için geliştirilen savunma yöntemleri' ise zihinsel kalkanlar oluşturmayı ifade eder. Bu çıkarım, zihinsel dengeyi korumak amacıyla kişilerin rahatsızlık verici duruma karşı zihinsel kalkanlar oluşturduğu yargısı ile eşleşir.
Yazarın kullandığı psikolojik savunma mekanizmaları kavramını, genelleyici bir ifade olan zihinsel kalkanlar ile ilişkilendirmek gerekir.
3
Üçüncü cümledeki eylem seçeneklerini ve bunların bilişsel/davranışsal boyutlarını incelemek.
Cümledeki 'inancını değiştirmek' bilişsel unsuru; 'davranışını yeni duruma uydurmak' ise davranışsal tercihi yeniden yapılandırmayı anlatır. Bu durum, iç çatışmayı çözmek için bireyin bilişsel unsurlarını veya davranışsal tercihlerini yeniden yapılandırabileceği yargısı ile eşleşir.
Metinde sunulan iki farklı çözüm yolunun (inanç veya davranış değişimi) seçeneklerdeki kavramsal bütünlüğünü yakalamak gerekir.
4
Dördüncü cümlede sunulan temel çıkarımı değerlendirmek.
Cümledeki 'her zaman rasyonel olmaktan ziyade rasyonalize etmeye dönük olmak' tespiti, eylemlerin baştan mantıklı olmayıp sonradan mantığa büründürüldüğünü anlatır. Bu çıkarım, insanoğlunun eylemlerini her zaman mantıklı temellere dayandırmayıp sonradan mantığa büründürme eğiliminde olduğu yargısı ile eşleşir.
Rasyonel (mantıklı) ve rasyonalize etme (mantığa büründürme) terimlerinin Türkçe karşılıklarını doğru yorumlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Bilişsel çelişki kuramı çerçevesinde paragraftaki yardımcı düşünceleri belirleme ve eşleştirme.
Soru 1010Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen cebirsel ifadeleri, sağ sütundaki çarpanlarına ayrılmış en sade biçimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

a2−b2−2a+2ba^2 - b^2 - 2a + 2b
a2+2ab+b2−4a^2 + 2ab + b^2 - 4
a3−a2b−ab2+b3a^3 - a^2b - ab^2 + b^3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cebirsel ifade üçüncü çarpanlara ayrılmış biçim ile, ikinci cebirsel ifade birinci çarpanlara ayrılmış biçim ile, üçüncü cebirsel ifade ise ikinci çarpanlara ayrılmış biçim ile eşleşir.
Verilen cebirsel ifadeler sırasıyla gruplandırma, tam kare açılımı ve iki kare farkı yöntemleri kullanılarak çarpanlarına ayrıldığında, her bir ifade sağ sütundaki tam karşılığı olan çarpanlara ayrılmış biçim ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
a2−b2−2a+2ba^2 - b^2 - 2a + 2b ifadesini gruplandırarak çarpanlar��na ayırınız.
a2−b2−2a+2b=(a−b)(a+b)−2(a−b)=(a−b)(a+b−2)a^2 - b^2 - 2a + 2b = (a-b)(a+b) - 2(a-b) = (a-b)(a+b-2)
İlk iki terimde iki kare farkı, son iki terimde ortak paranteze alma uygulanarak ortak bir (a−b)(a-b) çarpanı oluşturulmuştur.
2
a2+2ab+b2−4a^2 + 2ab + b^2 - 4 ifadesini tam kare ve iki kare farkı özdeşliklerini kullanarak çarpanlarına ayırınız.
a2+2ab+b2−4=(a+b)2−22=(a+b−2)(a+b+2)a^2 + 2ab + b^2 - 4 = (a+b)^2 - 2^2 = (a+b-2)(a+b+2)
İlk üç terim tam kare oluşturduğundan, ifade iki kare farkı biçimine getirilip çarpanlarına ayrılmıştır.
3
a3−a2b−ab2+b3a^3 - a^2b - ab^2 + b^3 ifadesini gruplandırarak ortak çarpan parantezine alınız.
a3−a2b−ab2+b3=a2(a−b)−b2(a−b)=(a−b)(a2−b2)=(a−b)2(a+b)a^3 - a^2b - ab^2 + b^3 = a^2(a-b) - b^2(a-b) = (a-b)(a^2-b^2) = (a-b)^2(a+b)
Terimler ortak çarpan parantezine alınacak şekilde gruplandırılmış ve ardından elde edilen iki kare farkı çarpanlarına ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

Gruplandırarak çarpanlara ayırma, tam kare ve iki kare farkı özdeşlikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1011Soru →

Isı, sıcaklık ve iç enerji kavramlarının fiziksel tanımları, SI (Uluslararası Birim Sistemi) birimleri ve bu büyüklüklerin ölçüm yöntemleri termodinamikte farklılık gösterir.

Buna göre; sol sütunda verilen kavramları, sağ sütunda yer alan doğru fiziksel açıklama, birim ve ölçüm aleti bilgileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Isı
Sıcaklık
İç Enerji

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Isı kavramı transfer edilen enerji açıklamasıyla (kalorimetre kabı ve Joule birimi), Sıcaklık kavramı ortalama kinetik enerji göstergesi açıklamasıyla (termometre ve Kelvin birimi), İç Enerji kavramı ise sistemdeki tüm enerjilerin toplamı açıklamasıyla (Joule birimi) eşleşmelidir.
Isı, sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan enerji olup kalorimetre kabıyla ölçülür ve SI birimi Joule'dür. Sıcaklık, termometre ile ölçülen ortalama kinetik enerjinin göstergesi olup SI birimi Kelvin'dir. İç enerji ise sistemin toplam kinetik ve potansiyel enerjisi olup birimi Joule'dür.

Adım Adım Çözüm

1
Isı kavramının özelliklerini belirleme
Isı, sıcaklıkları farklı maddeler arasında aktarılan enerjidir. Kalorimetre kabı ile dolaylı olarak ölçülür ve SI birimi Joule (JJ) kabul edilir. Bu nedenle Isı kavramı ikinci açıklamayla eşleşir.
Isının sadece sıcaklık farkı sonucu transfer edilen bir enerji olduğunu ve birimini belirlemek için.
2
Sıcaklık kavramının özelliklerini belirleme
Sıcaklık, bir sistemdeki taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesidir. Doğrudan enerji değildir, termometre ile ölçülür ve SI birimi Kelvin (KK) olan temel bir büyüklüktür. Bu nedenle Sıcaklık kavramı üçüncü açıklamayla eşleşir.
Sıcaklığın enerji olmadığını, bir gösterge olduğunu ve ölçüm aletini ayırt etmek için.
3
İç Enerji kavramının özelliklerini belirleme
İç enerji, bir sistemdeki tüm taneciklerin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamıdır. Doğrudan ölçülemez ve bir enerji türü olduğundan SI birimi Joule (JJ) olarak kabul edilir. Bu nedenle İç Enerji kavramı birinci açıklamayla eşleşir.
İç enerjinin mikroskobik düzeydeki toplam enerji tanımını ve birimini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Isı, sıcaklık ve iç enerji kavramlarının fiziksel tanımları, SI birimleri ve ölçüm aletleri.
Soru 1012Soru →

Isı, sıcakl��k ve iç enerji kavramlarının fiziksel tanımları, ölçüm yöntemleri, birimleri ve özellikleri arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla hazırlanan aşağıdaki tablodaki kavram açıklamalarını (Sol Sütun), bu kavramlara ait ayırt edici niteliklerle (Sağ Sütun) doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

SI birim sistemindeki temel büyüklüklerden biri olup, termometre ile ölçülen ve bir sistemdeki taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesi olan kavram.
Sıcaklık farkı nedeniyle sistemler arasında transfer edilen, kalorimetre kabı kullanılarak dolaylı yoldan hesaplanan ve türetilmiş bir büyüklük olan nicelik.
Bir sistemdeki tüm atom ve moleküllerin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamı olup, doğrudan bir aletle ölçülemeyen ancak sıcaklık veya hal değişimiyle değişen nicelik.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıcaklık açıklaması Kelvin birimi ve madde miktarından bağımsız olma özelliğiyle; Isı açıklaması transfer edilen enerji olma ve Joule/Kalori birimiyle; İç enerji açıklaması ise sistemdeki tüm taneciklerin mikroskobik kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamı olma özelliğiyle eşleşir.
Sol sütundaki kavram açıklamaları ile sağ sütundaki ayırt edici nitelikler fiziksel kurallara ve SI standartlarına uygun olarak doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Sıcaklık kavramı Kelvin birimi ve madde miktarından bağımsızlığıyla; ısı kavramı transfer edilen enerji olması ve Joule birimiyle; iç enerji ise mikroskobik kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamı olmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci tanım analiz edilir.
Bu tanım, termometre ile ölçülen ortalama kinetik enerji göstergesini (sıcaklık) ve SI birimindeki temel büyüklük olma özelliğini belirtmektedir. Sağ sütunda buna karşılık gelen Kelvin (KK) birimi ve madde miktarına bağlı olmama özelliklerini içeren sağdaki birinci ifade ile eşleşir.
Sıcaklık temel bir büyüklük olup, SI birimi Kelvin'dir ve madde miktarına bağlı değildir.
2
Sol sütundaki ikinci tanım analiz edilir.
Bu tanım, sıcaklık farkından dolayı transfer edilen ve kalorimetre ile hesaplanan enerjiyi (ısı) ifade eder. Sağ sütunda buna karşılık gelen, durağan bir sistemin tek başına sahip olamayacağı transfer edilen enerji olma ve Joule (JJ) veya Kalori (calcal) birimine sahip olma özelliklerini içeren sağdaki ikinci ifade ile eşleşir.
Isı, sadece sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan enerjidir ve durgun haldeki bir sistemin sahip olduğu bir enerji biçimi (ısısı) olarak tanımlanamaz.
3
Sol sütundaki üçüncü tanım analiz edilir.
Bu tanım, sistemdeki tüm taneciklerin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamını (iç enerji) ifade eder. Sağ sütunda buna karşılık gelen, kütle, sıcaklık ve hal durumuna bağlı olan toplam mikroskobik enerji özelliklerini içeren sağdaki üçüncü ifade ile eşleşir.
İç enerji, bir sistemin sahip olduğu tüm mikroskobik enerjilerin toplamıdır ve kütle, sıcaklık ve faz durumundan doğrudan etkilenir.

Anahtar Kavram

Isı, sıcaklık ve iç enerji kavramlarının fiziksel tanımları, SI birimleri, ölçüm araçları ve aralarındaki farklar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1013Soru →

Günlük hayatta karşılaştığımız bazı fiziksel durumlar ve bu durumların temelinde yatan fiziksel açıklamalar aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki durumları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kuşların soğuk havalarda tüylerini kabartarak vücut sıcaklıklarını korumaya ��alışması
Hava sıcaklığının 35∘C35^\circ\text{C} olduğu rüzgarlı bir günde, dışarıdaki bir insanın üşüme hissetmesi
Yemek pişirilen metal tencerenin kulp kısımlarının bakalit veya plastik malzemeden yapılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuşların tüylerini kabartması durgun havanın düşük ısı iletim katsayısıyla ıs�� iletimini azaltmasıyla; rüzgarlı havada üşüme hissedilmesi hissedilen sıcaklığın çevre koşullarına bağlı değişmesiyle; tencere kulplarının bakalit/plastik yapılması ise düşük ısı iletim katsayısına sahip malzemelerle yalıtım sağlanmasıyla eşleşir.
Kuşların tüylerini kabartması durgun havanın yalıtkanlık özelliğinden faydalanarak ısı iletim hızını azaltır. Rüzgarlı günde üşüme hissedilmesi, hissedilen sıcaklığın rüzgar ve buharlaşma gibi çevresel etkenlerle düşmesiyle ilgilidir. Tencere kulplarının bakalit yapılması ise ısı iletim katsayısi düşük yalıtkan malzeme seçilerek ısı iletim hızını azaltmayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Kuşların soğuk havalarda tüylerini kabartması durumunu fiziksel olarak analiz etmek.
Kabaran tüylerin arasına hava dolar ve durgunlaşır. Durgun havanın ısı iletim katsayısı çok düşüktür. Bu durum vücuttan dış ortama olan ısı iletim hızını azaltır.
Kuşların ısı yalıtımı sağlamak için kullandıkları biyolojik yöntemin fiziksel temelini açıklamak.
2
Rüzgarlı havada üşüme hissedilmesini analiz etmek.
Rüzgar, vücut yüzeyinden ısı transferini ve buharlaşmayı hızlandırır. Bu durum insanın algıladığı hissedilen sıcaklığın gerçek sıcaklığın altına düşmesine sebep olur.
Gerçek sıcaklık değişmediği halde hissedilen sıcaklığın rüzgar nedeniyle değiştiğini göstermek.
3
Tencere kulplarında bakalit/plastik kullanılmasını analiz etmek.
Isı iletim katsayısı metalden çok daha düşük olan bakalit veya plastik kullanılarak ısı iletim hızı düşürülür ve ısıl yalıtım sağlanır.
Isı iletim hızının malzemenin cinsine bağlı olduğunu ve yalıtım amacıyla düşük iletkenlikte malzeme seçildiğini göstermek.

Anahtar Kavram

Isı iletim hızı, ısı yalıtımı ve hissedilen sıcaklık kavramlarının günlük yaşam uygulamalarıyla ilişkilendirilmesi.
Soru 1014Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Arkeosismoloji; antik yerleşimlerdeki yapısal hasarları inceleyerek geçmiş dönemlerdeki sismik hareketlerin tarihini, büyüklüğünü ve merkez üssünü saptamayı amaçlayan disiplinler arası bir alandır. (II) Klasik sismoloji yalnızca aletsel dönem verilerine ve yazılı belgelere dayanırken arkeosismoloji, kayıt tutmamış uygarlıkların deprem geçmişine ışık tutar. (III) Harabelerdeki sütunların belirli bir yöne doğru yıkılması veya duvarlardaki sistematik kaymalar, antik sarsıntıların yönü ve ivmesi hakkında somut kanıtlar sunar. (IV) Bu disiplinden elde edilen bulgular, günümüz kentlerinin deprem tehlike analizleri ve risk azaltma stratejileri için hayati veriler üretir.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. cümle
II. cümle
III. cümle
IV. cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle - Antik kalıntılardaki fiziksel hasarların incelenmesiyle geçmişteki depremlerin niteliklerinin belirlenmeye çalışıldığına; II. cümle - Yazılı tarih öncesindeki toplumların sismik deneyimlerinin aydınlatılmasında bu bilim dalından yararlanıldığına; III. cümle - Kalıntıların yıkılış biçimlerinin ve yer değiştirmelerinin, sarsıntıların hareket yönüne dair somut veriler sağladığına; IV. cümle - Geçmişe ait sismik bulguların günümüz dünyasındaki yerleşimlerin güvenlik planlamalarında kullanıldığına
Parçadaki her bir cümle, taşıdığı anlam bakımından eşleştirildiğinde ortaya çıkan mantıksal örtüşme tam ve tutarlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci cümleyi okuyup arkeosismolojinin tanımını ve amacını belirlemek.
Birinci cümlede arkeosismolojinin antik hasarları inceleyerek eski depremlerin özelliklerini saptama amacı taşıdığı belirtilmiştir.
Bu bilgi, birinci cümlenin 'Antik kalıntılardaki fiziksel hasarların incelenmesiyle geçmişteki depremlerin niteliklerinin belirlenmeye çalışıldığına' ifadesiyle eşleştiğini gösterir.
2
İkinci cümleyi inceleyip klasik sismoloji ile arkeosismoloji arasındaki farkı anlamak.
İkinci cümlede arkeosismolojinin yazılı kayıt tutmayan uygarlıkların deprem geçmişini aydınlattığı belirtilmiştir.
Bu bilgi, ikinci cümlenin 'Yazılı tarih öncesindeki toplumların sismik deneyimlerinin aydınlatılmasında bu bilim dalından yararlanıldığına' ifadesiyle eşleştiğini doğrular.
3
Üçüncü cümlede verilen somut kanıtları ve bunların neyi gösterdiğini incelemek.
Üçüncü cümlede yıkılan sütunların yönü veya duvardaki kaymaların depremin yönü ve ivmesini gösterdiği belirtilmiştir.
Bu bilgi, üçüncü cümlenin 'Kalıntıların yıkılış biçimlerinin ve yer değiştirmelerinin, sarsıntıların hareket yönüne dair somut veriler sağladığına' ifadesiyle eşleştiğini gösterir.
4
Dördüncü cümlenin günümüze dair sunduğu katkıyı analiz etmek.
Dördüncü cümlede bu disiplinin modern kentlerin deprem analizi ve risk azaltma stratejileri için hayati veri sunduğu belirtilmiştir.
Bu bilgi, dördüncü cümlenin 'Geçmişe ait sismik bulguların günümüz dünyasındaki yerleşimlerin güvenlik planlamalarında kullanıldığına' ifadesiyle eşleştiğini ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Paragraftaki yardımcı düşünceleri tespit etme ve cümlelerin taşıdığı yargıları doğru yorumlama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1015Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Orman ekosistemlerinde ağaçlar, toprak altında mikoriza adı verilen mantar iplikçikleri aracılığıyla birbirine bağlanarak devasa bir iletişim ağı kurarlar. (II) Bu mantar ağı, ağaçların kendi aralarında karbon, azot ve fosfor gibi hayati besin maddelerini paylaşmalarına olanak tanır. (III) Bir ağaç böcek istilasına uğradığında bu ağ üzerinden komşu ağaçlara kimyasal sinyaller göndererek onların savunma mekanizmalarını önceden harekete geçirmelerini sağlar. (IV) Yaşlı ve büyük ağaçlar ise ağın merkezinde yer alarak gölgede kalan fidanlara karbon desteği sağlar ve onların hayatta kalma şansını artırır.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: I. Cümle - Ağaçların toprak altındaki mantar yapıları sayesinde geniş bir etkileşim kanalı oluşturduğu; II. Cümle - Mantarların ağaçlar arasındaki temel besin alışverişinde iletken bir rol üstlendiği; III. Cümle - Toprak altı ağının ağaçlar arasında bir erken uyarı sistemi işlevi gördüğü; IV. Cümle - Ekosistemdeki yaşlı ağaçların genç bireylerin gelişimini ve yaşamını desteklediği.
Her cümle, kendi içinde barındırdığı anahtar kelimeler ve anlam sınırları çerçevesinde ilgili yardımcı düşünce ile birebir örtüşmektedir. Örneğin, üçüncü cümledeki 'böcek istilası ve kimyasal sinyaller' ifadesi doğrudan 'erken uyarı sistemi' kavramına götürür.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın birinci cümlesini incelemek ve temel yargıyı belirlemek.
Birinci cümlede ağaçların toprak altında mikoriza mantarlarıyla kurduğu ağ üzerinden iletişim kurduğu aktarılmıştır.
Bu yargı, toprak altındaki mantar yapılarıyla etkileşim kanalı oluşturulması düşüncesiyle örtüşür.
2
Paragrafın ikinci cümlesindeki besin paylaşımı ifadesini çözümlemek.
İkinci cümlede ağaçlar arasında yaşamsal besin maddelerinin aktarımından söz edilmiştir.
Bu durum mantarların besin alışverişinde iletken rol oynadığını doğrular.
3
Paragrafın üçüncü cümlesindeki kimyasal sinyal aktarımını değerlendirmek.
Üçüncü cümlede böcek istilasına karşı kimyasal uyarıların komşu ağaçlara gönderildiği ifade edilmiştir.
Bu bilgi, ağın bir erken uyarı sistemi olarak kullanıldığını gösterir.
4
Paragrafın dördüncü cümlesindeki fidanlara besin desteği bilgisini incelemek.
Dördüncü cümlede yaşlı ağaçların genç fidanları besleyip hayatta tuttuğu belirtilmiştir.
Bu ifade, yaşlı ağaçların genç bireylerin yaşam mücadelesini desteklediğini açıklar.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 1016Soru →

Aşağıda omurgalı canlı gruplarında görülen bazı anatomik yapılar ve bu yapıların açıklamaları karışık olarak verilmiştir. Soldaki anatomik yapıları, sağdaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Alveol
Diyafram kası
Hava kesesi
Kıl
Yarım perde

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Alveol yapısı memelilerdeki gaz alışverişini artıran keselerle; diyafram kası memelilerde göğüs ve karın boşluğunu ayıran kaslı yapıyla; hava kesesi kuşlardaki akciğer solunumunu destekleyen hava depolarıyla; kıl örtüsü memelilere özgü keratinleşmiş yapılarla; yarım perde ise sürüngenlerin kalbindeki karıncık bölmesiyle eşleşir.
Eşleştirmede her anatomik yapı kendi sınıfına özgü olan tanımla doğru şekilde eşleşmiştir. Alveol memelilere ait gaz alışveriş kesesidir, diyafram kası memelilerde göğüs-karın boşluğunu ayırır, hava kesesi kuşlarda solunumu destekleyen hava depolarıdır, kıl memelilere özgü vücut örtüsüdür, yarım perde ise sürüngenlerde karıncıktaki kalp bölmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Alveol yapısının hangi omurgalı sınıfına özgü olduğunu ve işlevini belirleme.
Alveol, sadece memelilere özgü olan ve akciğerlerde gaz alışverişini sağlayan mikroskobik keselerdir. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.
Omurgalı sınıflarındaki solunum yüzeyi adaptasyonlarının ayırt edilmesini sağlamak.
2
Diyafram kası yapısının hangi omurgalı sınıfına özgü olduğunu ve işlevini belirleme.
Kaslı diyafram yapısı memelilere özgüdür (kuşlarda zarsı diyafram bulunur). Göğüs ve karın boşluğunu ayırır. Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.
Solunum sistemindeki kas yapısı farklılıklarının ayırt edilmesini sağlamak.
3
Hava kesesi yapısının hangi omurgalı sınıfına özgü olduğunu ve işlevini belirleme.
Hava keseleri kuşlara özgü olup akciğer solunumuna destek olur ve uçmayı kolaylaştırır. Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.
Kuşlardaki uçma ve solunum adaptasyonlarının belirlenmesini sağlamak.
4
Kıl yapısının hangi omurgalı sınıfına özgü olduğunu ve kökenini belirleme.
Kıllar sadece memelilere özgü keratinleşmiş vücut örtüleridir. Bu nedenle dördüncü açıklama ile eşleşir.
Kuşlardaki tüy yapısı ile memelilerdeki kıl yapısı arasındaki farkın ortaya konulmasını sağlamak.
5
Yarım perde yapısının hangi omurgalı sınıfına özgü olduğunu ve işlevini belirleme.
Yarım perde, timsahlar hariç sürüngenlerin kalbinde yer alan ve karıncıkta kanın karışmasını kısmen engelleyen yapıdır. Bu nedenle beşinci açıklama ile eşleşir.
Dolaşım sistemindeki kalbin odacık yapıları ve evrimsel gelişimlerinin analiz edilmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Omurgalı hayvan sınıflarına (balıklar, iki yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar, memeliler) özgü karakteristik anatomik ve fizyolojik yapılar
Soru 1017Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen bilim araştırma merkezleri ile sağ sütunda verilen bu merkezlerin temel faaliyet ve çalışma alanlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi)
TENMAK (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu)
ESA (Avrupa Uzay Ajansı)
ASELSAN (Askeri Elektronik Sanayii)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CERN yüksek enerji fiziği ve parçacık çarpıştırma çalışmalarıyla; TENMAK temiz enerji, bor, nadir toprak elementleri ve nükleer teknoloji araştırmalarıyla; ESA Avrupa'nın uzay programları ve uydu teknolojileriyle; ASELSAN ise savunma sanayiine yönelik yerli askeri elektronik teknolojileri üretimiyle eşleşir.
Kuruluşların çalışma alanları incelendiğinde; CERN parçacık fiziğine, TENMAK nükleer/bor/enerji teknolojilerine, ESA uzay araştırmalarına, ASELSAN ise askeri elektroniğe odaklandığından eşleştirme doğrudan ve doğru biçimde gerçekleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
CERN kurumunun ismini ve temel fiziksel çalışma alanını değerlendirmek.
CERN'ün atom altı parçacıklar ve yüksek enerji fiziği araştırmaları yaptığı, protonları çarpıştırarak evrenin başlangıcını simüle ettiği anlaşılır ve bu tanım ilk açıklama ile eşleştirilir.
CERN, dünyanın en gelişmiş parçacık fiziği laboratuvarıdır.
2
TENMAK kurumunun güncel yasal statüsünü ve araştırma kapsamını değerlendirmek.
TENMAK'ın nükleer enerji, iyonlaştırıcı radyasyon, bor ve temiz enerji gibi ulusal kaynaklarımızı geliştiren kurum olduğu anlaşılır ve bu tanım ikinci açıklama ile eşleştirilir.
TENMAK, TAEK dahil olmak üzere enerji ve maden alanındaki çeşitli ulusal araştırma enstitülerini bünyesinde birleştiren kuruluştur.
3
ESA kurumunun yapısını ve ana görev tanımını analiz etmek.
ESA'nın Avrupa ülkelerinin sivil uzay araştırma projelerini ortaklaşa yürüttüğü uluslararası kuruluş olduğu belirlenir ve bu tanım üçüncü açıklama ile eşleştirilir.
ESA, kelime anlamı olarak Avrupa Uzay Ajansı olup uzay faaliyetlerini koordine eder.
4
ASELSAN kurumunun milli savunma alanındaki rolünü incelemek.
ASELSAN'ın elektro-optik, radar, askeri ve sivil haberleşme cihazları tasarlayan bir yerli savunma devi olduğu belirlenir ve bu tanım dördüncü açıklama ile eşleştirilir.
ASELSAN, Türkiye'nin savunma elektroniği ihtiyaçlarını karşılayan lider teknoloji şirketidir.

Anahtar Kavram

Bilim Araştırma Merkezleri
Soru 1018Soru →

Madde döngülerinin kesintisiz bir şekilde devam etmesi, ekosistemdeki farklı canlı gruplarının gerçekleştirdiği özelleşmiş ekolojik rollerle doğrudan ilişkilidir. Buna göre, sol sütunda verilen canlı grupları ile sağ sütunda verilen doğadaki kimyasal dönüşüm veya ekolojik faaliyetleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Nitrifikasyon bakterileri
Saprofit mantarlar
Denitrifikasyon bakterileri
Fitoplanktonlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nitrifikasyon bakterileri amonyağı nitrata dönüştürür; Saprofit mantarlar organik atıkları amonyağa ayrıştırır; Denitrifikasyon bakterileri azotlu bileşikleri atmosfere serbest azot gazı olarak verir; Fitoplanktonlar ise fotosentez ile karbondioksiti organik besine dönüştürür.
Nitrifikasyon bakterileri amonyağı bitkilerin kullanabileceği nitrat formuna dönüştürür. Saprofit mantarlar organik atıkları hücre dışı sindirim ve hücresel solunumla amonyağa ayrıştırır. Denitrifikasyon bakterileri topraktaki azotu gaz halinde atmosfere gönderir. Fitoplanktonlar ise fotosentez ile karbonu sabitleyerek sucul besin zincirine aktarır.

Adım Adım Çözüm

1
Nitrifikasyon bakterilerinin biyokimyasal rolünü belirleme.
Nitrifikasyon bakterileri amonyağı oksitleyerek bitkiler tarafından do��rudan emilebilen nitrata dönüştürür.
Bitkiler azot ihtiyacını amonyak yerine genellikle nitrat iyonları şeklinde karşılar.
2
Saprofit mantarların metabolik faaliyetini analiz etme.
Saprofit mantarlar, ölü organizma kalıntılarındaki proteinleri hücre dışı enzimlerle yapı taşlarına ayırıp solunumla amonyağa dönüştürür.
Organik atıkların inorganik maddelere dönüşmesini sağlayarak madde döngüsünün sürekliliğini desteklerler.
3
Denitrifikasyon bakterilerinin işlevini saptama.
Denitrifikasyon bakterileri, topraktaki nitratı serbest azot gazına dönüştürerek havaya salar.
Bu süreç azotun atmosfere geri dönmesini sağlayarak toprak ile atmosfer arasındaki azot dengesini korur.
4
Fitoplanktonların karbon döngüsündeki yerini belirleme.
Fitoplanktonlar fotosentetik üreticiler olup, sucul ortamlardaki çözünmüş karbondioksiti organik bileşiklerin üretimi için kullanır.
Atmosferik karbondioksit miktarını azaltıcı yönde işlev görerek karbon dengesini sağlarlar.

Anahtar Kavram

Ekosistemdeki madde döngülerinde (azot ve karbon) görev alan canlıların hücresel özellikleri, metabolik yolları ve ekolojik işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1019Soru →

Aşağıda omurgalı hayvanlar şubesinde yer alan bazı canlı gruplarına ait ayırt edici özellikler ve bu özelliklerin görüldüğü sınıflar verilmiştir. Sol sütunda yer alan özellikleri, sağ sütunda yer alan uygun sınıflarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Akciğerlerine bağlı hava keselerinin bulunması, uçmayı kolaylaştıran içi boş hafif kemik yapısı ve vücudun tüylerle kaplı olması
Olgun alyuvarlarının çekirdeksiz olması, kaslı diyafram bulundurma ve yavrularını sütle besleme
Kalplerinde karıncıklar arasında yarım perde bulunması (timsahlar hariç) ve vücutlarının keratin pullarla kaplı olması
Larva döneminde solungaç solunumu, ergin döneminde ise akciğer ve deri solunumu yapma

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki özellikler sırasıyla Kuşlar, Memeliler, Sürüngenler ve İki Yaşamlılar sınıfları ile eşleşmektedir.
Sol sütunda verilen özelliklerden birincisi kuşların uçma adaptasyonlarıyla, ikincisi memelilerin metabolik ve üreme özellikleriyle, üçüncüsü sürüngenlerin keratin pulları ve yarım perdesiyle, dördüncüsü ise iki yaşamlıların başkalaşım sürecindeki solunum organı değişiklikleriyle tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Akciğerlerine bağlı hava kesesi, içi boş hafif kemik yapısı ve vücudun tüylerle kaplı olması özelliğini taşıyan grubu belirleyin.
Bu özellikler Kuşlar sınıfına (Aves) aittir.
Hava keseleri uçma sırasında solunum verimini artırırken, içi boş kemikler hafiflik sağlar ve tüyler kuşlara özgüdür.
2
Olgun alyuvarlarının çekirdeksiz olması, kaslı diyafram ve yavrularını sütle besleme özelliklerini analiz edin.
Bu özellikler yalnızca Memeliler sınıfına (Mammalia) aittir.
Kaslı diyafram ve çekirdeksiz alyuvarlar yüksek metabolizma hızını desteklerken, süt salgısı yavruların beslenmesini sağlar.
3
Kalplerinde yarım perde bulunması ve vücutlarının keratin pullarla kaplı olması özelliklerini taşıyan grubu bulun.
Bu özellikler Sürüngenler sınıfının (Reptilia) karakteristik özellikleridir.
Keratin pullar karada su kaybını önlerken, kalpteki yarım perde karıncık düzeyinde kan karışımını kısmen sınırlar.
4
Larva döneminde solungaç, ergin döneminde ise akciğer ve deri solunumu yapma özelliğini değerlendirin.
Bu özellik İki Yaşamlılar (Amfibiler) sınıfına aittir.
İki yaşamlılar metamorfoz geçirirler; sucul larva evresinden karasal ergin evresine geçtiklerinde solunum organları değişir.

Anahtar Kavram

Omurgalı Hayvan Sınıflarının Ayırt Edici Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1020Soru →

Aşağıda verilen güncel çevre sorunları ile bu sorunların ortaya çıkış nedenleri veya ekolojik sonuçlarına dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ötrofikasyon
Asit Yağmurları
Biyolojik Birikim
Sera Etkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ötrofikasyon kavramı alg patlaması ve oksijen azalması sonucu oluşan balık ölümleriyle; Asit Yağmurları fosil yakıtlardan salınan kükürt ve azot oksit gazlarının su buharı ile birleşmesiyle; Biyolojik Birikim zehirli maddelerin besin zincirinin üst basamaklarında artarak birikmesiyle; Sera Etkisi ise karbondioksit ve metan gibi gazların kızılötesi ışınları tutarak küresel sıcaklığı artırmasıyla eşleşir.
Çevre sorunlarının tanımları ve neden-sonuç ilişkileri tam olarak eşleşmektedir. Ötrofikasyon su kirliliği ve alg patlamasıyla; asit yağmurları hava kirliliği kökenli asidik yağışlarla; biyolojik birikim zehirli maddelerin besin zincirinde birikmesiyle; sera etkisi ise atmosferik gazların kızılötesi ışınları soğurarak küresel sıcaklığı artırmasıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ötrofikasyon kavramının tanımını ve ekolojik etkilerini belirleme
Ötrofikasyonun tarımsal gübreler ve kanalizasyon sularının etkisiyle sularda azot ve fosfor birikimi, alglerin aşırı çoğalması ve oksijen yetersizliği nedeniyle balık ölümlerine yol açması açıklamasıyla eşleştiği saptanır.
Ötrofikasyon kelime anlamıyla aşırı besin maddesi birikimi demektir ve su ekosistemlerindeki bu zincirleme reaksiyonu tanımlar.
2
Asit yağmurlarının kaynağını ve çevreye etkisini analiz etme
Asit yağmurlarının fosil yakıt atığı kükürt ve azot oksitlerin su buharı ile birleşerek pH değerini düşürmesi ve bitkiler ile tarihi yapılara zarar vermesi açıklamasıyla eşleştiği belirlenir.
Kükürt ve azot oksit gazları su molekülleriyle asidik bileşikler (H2SO4H_2SO_4 ve HNO3HNO_3) oluşturur.
3
Biyolojik birikimin mekanizmasını inceleme
Biyolojik birikimin zehirli kimyasalların ve ağır metallerin besin zincirinde yukarı doğru gidildikçe canlı dokularında birikme oranının artması açıklamasıyla eşleştiği bulunur.
Zehirli ve organizmada metabolize edilemeyen maddeler besin ağında üst trofik basamaklardaki canlılarda en yüksek derişime ulaşır.
4
Sera etkisinin fiziksel ve kimyasal temelini tanımlama
Sera etkisinin atmosferdeki karbondioksit ve metan gibi gazların yeryüzünden yansıyan kızılötesi (ısı) ışınları tutarak küresel sıcaklık artışına yol açması açıklamasıyla eşleştiği görülür.
Sera gazları, güneşten gelen kısa dalga boylu ışınların geçmesine izin verirken yeryüzünden yansıyan uzun dalga boylu kızılötesi ışınları soğurarak atmosferin ısınmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Güncel çevre sorunlarının nedenleri, mekanizmaları ve ekosistem üzerindeki ekolojik sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 51 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin