Problemler

889 soru

Soru 601Soru

Bir terzi, elindeki bir top kumaşın önce 14\frac{1}{4}'ünü, sonra da kalan kumaşın 15\frac{1}{5}'ini elbise dikmek için kullanmıştır.

Terzinin geriye 132132 metre kumaşı kaldığına göre, başlangıçtaki kumaşın tamamı kaç metredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220

Cevap

Kumaşın tamamı 220 metredir.
Kumaşın tamamına 20x20x denildiğinde, ilk kullanım 5x5x olup kalan 15x15x olur. İkinci kullanım kalan 15x15x'in 15\frac{1}{5}'i olan 3x3x olur ve geriye 12x12x kalır. 12x=13212x = 132 denkleminden x=11x = 11 ve tamamı olan 20x=22020x = 220 metre elde edilir. Dolayısıyla 220 metre olan seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kumaşın tamamını temsil edecek uygun bir değişken belirleme
Kumaşın tamamına, paydaların (4 ve 5) en küçük ortak katı olan 20'nin bir katı olarak 20x20x denir.
Kesirli işlemlerle uğraşırken tam sayılarla çalışabilmek ve işlem kolaylığı sağlamak için ortak kat seçilir.
2
İlk kullanımdan sonra kalan kumaş miktarını hesaplama
İlk kullanımda kumaşın 14\frac{1}{4}'ü yani 20x×14=5x20x \times \frac{1}{4} = 5x kullanılmıştır. Geriye 20x5x=15x20x - 5x = 15x kumaş kalmıştır.
İkinci adımda kullanılacak miktar kalan kumaş üzerinden hesaplanacağı için kalan miktar bulunmalıdır.
3
İkinci kullanımdan sonra kalan son kumaş miktarını hesaplama ve denklemi çözme
Kalan 15x15x kumaşın 15\frac{1}{5}'i yani 15x×15=3x15x \times \frac{1}{5} = 3x kullanılmıştır. Son durumda geriye kalan kumaş 15x3x=12x15x - 3x = 12x olur. Bu miktar 132 metreye eşit olduğundan, 12x=132x=1112x = 132 \Rightarrow x = 11 bulunur.
Soruda verilen geriye kalan kumaş miktarı (132 metre) ile değişkenimiz arasındaki ilişkiyi kurarak bilinmeyeni bulmak için.
4
Kumaşın tamamını hesaplama
Kumaşın tamamı 20x20x olduğundan, 20×11=22020 \times 11 = 220 metre olarak bulunur.
Soruda bizden istenen başlangıçtaki toplam kumaş miktarını elde etmek için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde bütünün parçalarını ve kalan kısımları adım adım modelleme

Alternatif Yöntem

Kumaşın başlangıçtaki miktarına TT dersek, ilk kullanımdan sonra geriye kalan kumaş T×(114)=34TT \times (1 - \frac{1}{4}) = \frac{3}{4}T olur. İkinci adımdan sonra geriye kalan kumaş ise 34T×(115)=34T×45=35T\frac{3}{4}T \times (1 - \frac{1}{5}) = \frac{3}{4}T \times \frac{4}{5} = \frac{3}{5}T olur. Buradan 35T=132T=132×53=220\frac{3}{5}T = 132 \Rightarrow T = 132 \times \frac{5}{3} = 220 metre bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 602Soru

Bir kargo firması, gönderilecek paketleri hacimlerine göre "küçük", "orta" ve "büyük" olmak üzere üç gruba ayırmaktadır. Bu firmada kargo ücretleri ve paket sayıları arasındaki bazı ilişkiler aşağıda verilmiştir:

Paket BoyutuTaşıma Ücreti İlişkisiPaket Sayısı İlişkisi
KüçükOrta boy paket ücretinin yarısıOrta boy paket sayısının 33 katı
OrtaReferans ücret (PP)Referans adet (yy)
BüyükOrta boy paket ücretinin 22 katıKalan tüm paketler

Bir müşteri bu firmayla bir günde toplam 3636 adet paket göndermiştir. Müşteri tüm paketler için toplam 840840 TL ödemiştir. Eğer müşteri tüm paketleri orta boy paket olarak gönderseydi toplam 10801080 TL ödeyecekti.

Buna göre,

I. Gönderilen büyük boy paket sayısı 44'tür.
II. Orta boy bir paketin taşıma ücreti 3030 TL'dir.
III. Büyük boy paketler için ödenen toplam tutar, küçük boy paketler için ödenen toplam tutardan fazladır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Büyük boy paket sayısının 4 olduğunu ve orta boy paket ücretinin 30 TL olduğunu belirten 'I ve II' ifadeleri doğrudur.
Doğru cevap, büyük boy paket sayısının 4 olduğunu ve orta boy paket ücretinin 30 TL olduğunu gösteren 'I ve II' ifadesidir. Yapılan hesaplamalar sonucunda büyük boy paket sayısı 4, orta boy bir paketin taşıma ücreti ise 30 TL bulunmuştur. Büyük boy paketlere ödenen toplam tutar (240 TL), küçük boy paketlere ödenen toplam tutardan (360 TL) fazla olmadığı için üçüncü öncül yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Orta boy paketin taşıma ücretini bulmak için tüm paketlerin orta boy olması durumundaki toplam tutar kullanılır.
Toplam 3636 paket orta boy gönderilseydi 10801080 TL ödenecekti. Buradan orta boy bir paketin ücreti P=108036=30P = \frac{1080}{36} = 30 TL olarak bulunur.
Kargo ücreti birim fiyatını belirlemek, diğer paketlerin ücretlerini bulmak için gereklidir.
2
Küçük ve büyük boy paketlerin birim ücretlerini orta boy paket ücreti cinsinden hesaplayalım.
Küçük boy paket ücreti: 30×05=1530 \times 0{}5 = 15 TL. Büyük boy paket ücreti: 30×2=6030 \times 2 = 60 TL olur.
Her bir paket türünün birim fiyatını belirleyerek toplam ödenen tutar denklemini kurmak gerekir.
3
Gönderilen paket sayılarının ilişkisini yazarak toplam paket sayısı denklemini kuralım.
Küçük boy paket sayısı xx, orta boy paket sayısı yy ve büyük boy paket sayısı zz olsun. Toplam paket sayısı: x+y+z=36x + y + z = 36. Küçük boy paket sayısı orta boyun 33 katı olduğundan x=3yx = 3y yazılır. Buradan 3y+y+z=36    4y+z=36    z=364y3y + y + z = 36 \implies 4y + z = 36 \implies z = 36 - 4y elde edilir.
Bilinmeyen sayısını azaltarak tek bir değişken cinsinden ifade etmek için bu ilişkiler kullanılır.
4
Toplam ödenen tutar (840840 TL) denklemini kuralım ve çözelim.
15x+30y+60z=84015x + 30y + 60z = 840 denklemini sadeleştirmek için her tarafı 1515'e bölersek x+2y+4z=56x + 2y + 4z = 56 olur. x=3yx = 3y ve z=364yz = 36 - 4y değerlerini yerine yazalım: 3y+2y+4(364y)=56    5y+14416y=56    11y=88    y=83y + 2y + 4(36 - 4y) = 56 \implies 5y + 144 - 16y = 56 \implies -11y = -88 \implies y = 8 bulunur. Buradan x=3×8=24x = 3 \times 8 = 24 ve z=364(8)=4z = 36 - 4(8) = 4 elde edilir.
Denklem sistemini çözerek her bir paketten kaçar adet gönderildiğini bulmak gerekir.
5
Öncülleri tek tek değerlendirelim.
I. Büyük boy paket sayısı z=4z = 4'tür (Doğru). II. Orta boy paketin taşıma ücreti 3030 TL'dir (Doğru). III. Büyük boy paketlerin toplam tutarı 4×60=2404 \times 60 = 240 TL, küçük boy paketlerin toplam tutarı 24×15=36024 \times 15 = 360 TL'dir. 240240 TL, 360360 TL'den fazla değildir (Yanlış).
Bulunan değerleri öncüllerle karşılaştırarak doğru cevaba ulaşmak gerekir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden çok bilinmeyenli denklem sistemleri kurma ve oran-orantı ilişkilerini kullanarak bilinmeyenleri sadeleştirme.

Alternatif Yöntem

Birim fiyatlar ve adetler arasındaki oranları doğrudan şıklardan giderek veya değer vererek kontrol etmek de bir yöntemdir ancak bu seviyedeki bir soruda zaman kaybettirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 603Soru

Bir zeytinyağı üreticisi, deposundaki zeytinyağının önce 14\frac{1}{4}'ünü satmıştır. Daha sonra depoya bir miktar daha zeytinyağ�� ilave etmiş ve depodaki zeytinyağı miktarı başlangıçtaki miktarın 76\frac{7}{6}'sı olmuştur. Eğer üretici depoya zeytinyağı ilave etmeyip depoda kalan zeytinyağının 13\frac{1}{3}'ünü daha satsaydı, depoda kalan son zeytinyağı miktarı depoya sonradan ilave edilen zeytinyağı miktarından 6060 litre fazla olacaktı.

Buna göre, başlangıçta depoda ka�� litre zeytinyağı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 720

Cevap

Başlangıçta depoda 720 litre zeytinyağı vardır.
Doğru cevap olan 720 değeri, başlangıçtaki miktarın 12x olarak seçilmesiyle rasyonel sayılarda işlem kolaylığı sağlanarak bulunur. İlk satıştan sonra kalan 9x miktarının 1/3'ü satıldığında geriye kalan 6x miktarı, depoya sonradan eklenen 5x miktarından 60 litre fazladır. Buradan x = 60 bulunur ve başlangıçtaki miktar olan 12x değeri 720 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki zeytinyağı miktarını belirlemek için paydaların en küçük ortak katını kullanalım.
Başlangıçtaki zeytinyağı miktarı 12x12x olsun.
Kesirlerin paydaları 3, 4 ve 6 olduğundan, EKOK(3, 4, 6) = 12 sayısı kesirli işlemlerden kaçınmamızı sağlar.
2
İlk satışı ve bu satıştan sonra depoda kalan zeytinyağı miktarını hesaplayalım.
Satılan miktar: 12x×14=3x12x \times \frac{1}{4} = 3x litre.
Kalan miktar: 12x3x=9x12x - 3x = 9x litre.
Başlangıçtaki zeytinyağının 1/4'ün��n satıldığı belirtilmiştir.
3
Depoya eklenen zeytinyağı miktarını (yy) bulalım.
Son durumdaki toplam miktar başlangıçtakinin 76\frac{7}{6}'sı olduğuna göre:
9x+y=12x×76    9x+y=14x    y=5x9x + y = 12x \times \frac{7}{6} \implies 9x + y = 14x \implies y = 5x litre eklenmiştir.
Depoya ekleme yapıldıktan sonraki toplam miktar ile ilk kalan miktar arasındaki fark, ilave edilen miktarı verir.
4
Alternatif senaryodaki ikinci satışı ve depoda kalan son zeytinyağı miktarını hesaplayalım.
Kalan 9x9x litrenin 13\frac{1}{3}'ü satılsaydı:
Satılan: 9x×13=3x9x \times \frac{1}{3} = 3x litre.
Depoda kalan son miktar: 9x3x=6x9x - 3x = 6x litre.
Alternatif durumda depoda kalan zeytinyağının 1/3'ünün daha satıldığı belirtilmiştir.
5
Alternatif durumda kalan son miktar (6x6x) ile depoya eklenen miktar (5x5x) arasındaki ilişkiyi kuralım.
6x5x=60    x=606x - 5x = 60 \implies x = 60 litre.
Alternatif durumda kalan miktarın, depoya eklenen miktardan 60 litre fazla olduğu belirtilmiştir.
6
Başlangıçtaki toplam zeytinyağı miktarını hesaplayalım.
Başlangıçtaki miktar: 12×60=72012 \times 60 = 720 litredir.
Başlangıçta depodaki toplam miktara 12x12x demiştik.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalan miktar' üzerinden işlem yapılırken temel matrahın (baza alınan miktarın) doğru belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 604Soru

Bir dijital kütüphanede okuyuculara sunulan Standart ve Premium olmak üzere iki farklı üyelik modeli ve bu modellerde kitap indirme kuralları aşağıda verilmiştir:

* Standart üyeler bir ayda en fazla 44 kitap, Premium üyeler ise en fazla 77 kitap indirebilmektedir.
* Bu kütüphanede bir ay boyunca aktif olan toplam 120120 üye bulunmakta ve Premium üye sayısı, Standart üye sayısının 22 katıdır.
* Bu ay boyunca kütüphaneden en az bir kitap indiren üyelerin indirdiği ortalama kitap sayısı 55'tir.
* Standart üyelerden kitap indirenlerin sayısı, kitap indirmeyen Standart üyelerin sayısının 33 katıdır.
* Premium üyelerden kitap indirenlerin say��sı, kitap indirmeyen Premium üyelerin sayısının 44 katıdır.

Buna göre, bu ay boyunca Premium üyeler toplam en fazla kaç kitap indirmiş olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 440

Cevap

Premium üyelerin indirdiği kitap sayısı en fazla 440 olabilir.
Premium üyelerin toplam kitap sayısını en büyük yapmak için kitap indiren Standart üyelerin her birinin en az sayıda (1 adet) kitap indirdiği kabul edilmelidir. Bu durumda Standart üyeler toplamda en az 30 kitap indirir. Toplam 470 kitaptan bu değer çıkarıldığında Premium üyeler için en fazla 440 kitap kalır. Bu sayı, Premium üyelerin indirebileceği maksimum sınır olan 448'den küçük olduğu için geçerli bir durum oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Standart ve Premium üye sayılarını bulmak için denklem kurarız.
Standart üye sayısı S=40S = 40 ve Premium üye sayısı P=80P = 80 olur.
Toplam üye sayısı 120120 olup Premium üye sayısı Standart üye sayısının 22 katıdır (P=2S    S+2S=120    3S=120    S=40P = 2S \implies S + 2S = 120 \implies 3S = 120 \implies S = 40).
2
Kitap indiren (aktif) Standart ve Premium üye sayılarını belirleriz.
Kitap indiren Standart üye sayısı 3030, Premium üye sayısı ise 6464 olarak bulunur.
Standart üyeler için indirenler indirmeyenlerin 33 katıdır (Sindiren=3Sindirmeyen    4Sindirmeyen=40    Sindirmeyen=10,Sindiren=30S_{\text{indiren}} = 3S_{\text{indirmeyen}} \implies 4S_{\text{indirmeyen}} = 40 \implies S_{\text{indirmeyen}} = 10, S_{\text{indiren}} = 30). Premium üyeler için indirenler indirmeyenlerin 44 katıdır (Pindiren=4Pindirmeyen    5Pindirmeyen=80    Pindirmeyen=16,Pindiren=64P_{\text{indiren}} = 4P_{\text{indirmeyen}} \implies 5P_{\text{indirmeyen}} = 80 \implies P_{\text{indirmeyen}} = 16, P_{\text{indiren}} = 64).
3
İndirilen toplam kitap sayısını hesaplarız.
Toplam indirilen kitap sayısı 94×5=47094 \times 5 = 470 olur.
Kitap indiren toplam üye sayısı 30+64=9430 + 64 = 94 ve bu üyelerin indirdiği ortalama kitap sayısı 55 olduğundan, toplam kitap sayısı 94×5=47094 \times 5 = 470 olarak bulunur.
4
Premium üyelerin indirdiği kitap sayısını en büyük yapmak için Standart üyelerin indirdiği kitap sayısını en az seçeriz ve sınırları kontrol ederiz.
Standart üyelerin toplam indirdiği kitap sayısı en az 3030 olur. Buradan Premium üyelerin indirdiği kitap sayısı en fazla 47030=440470 - 30 = 440 bulunur.
Her bir aktif Standart üye en az 11 kitap indirmek zorundadır, bu yüzden Standart üyelerin toplam indirmesi en az 30×1=3030 \times 1 = 30 olur. Premium üyelerin en fazla indirebileceği teorik sınır 64×7=44864 \times 7 = 448 olup, bulduğumuz 440440 değeri bu sınırın altında (440448440 \leq 448) kaldığı için uygundur.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma ve kısıtlar altında en büyük/en küçük değer analizi yapma.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 605Soru

Bir su deposunun 25\frac{2}{5}'si su ile doludur. Depoya 12 litre daha su eklendiğinde deponun yarısı dolmaktadır. Buna göre, bu su deposunun tamamı kaç litre su alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Deponun tamamı 120 litredir.
Deponun yarısı ile 25\frac{2}{5}'si arasındaki fark 1225=110\frac{1}{2} - \frac{2}{5} = \frac{1}{10}'dur. Depoya eklenen 12 litre su bu 110\frac{1}{10}'luk kısma karşılık geldiğinden, deponun tamamı 12×10=12012 \times 10 = 120 litre olur.

Adım Adım Çözüm

1
Deponun tamamının kapasitesini kolay işlem yapabilmek için paydaların en küçük ortak katı cinsinden belirlemek.
Deponun tamamı 10v10v olsun. Başlangıçtaki su miktarı: 10v×25=4v10v \times \frac{2}{5} = 4v litredir.
Kesirlerle işlem yaparken kolaylık sağlamak amacıyla paydadaki 5 ve 2 (yarım) sayılarının katı olan 10v10v seçilmiştir.
2
Verilen ekleme işlemini denklem haline getirmek.
Başlangıçtaki suya 12 litre eklendiğinde yarısı (5v5v) dolduğuna göre denklem: 4v+12=5v4v + 12 = 5v şeklindedir.
12 litrelik artışın depodaki su payını 4v4v'den 5v5v'ye çıkardığı bilgisi kullanılmıştır.
3
Elde edilen denklemi çözerek vv değerini bulmak ve deponun tamamını hesaplamak.
v=12v = 12 bulunur. Tamamı 10v=10×12=12010v = 10 \times 12 = 120 litredir.
Deponun toplam kapasitesi 10v10v olarak tanımlandığı için bulunan vv değeri 10 ile çarpılmıştır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirli kesir değerleri üzerinden denklem kurma ve bilinmeyeni bulma.

Alternatif Yöntem

Deponun tamamına xx dersek, 2x5+12=x2\frac{2x}{5} + 12 = \frac{x}{2} denklemi kurulur. Buradan 12=x22x512=5x4x1012=x10x=12012 = \frac{x}{2} - \frac{2x}{5} \Rightarrow 12 = \frac{5x - 4x}{10} \Rightarrow 12 = \frac{x}{10} \Rightarrow x = 120 olarak bulunur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 606Soru

Bir tiyatro bilet kuyruğunda bekleyen Mert, baştan 12.12. sırada, sondan ise 15.15. sıradadır. Buna göre, bu bilet kuyruğunda toplam kaç kişi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2626

Cevap

Kuyrukta toplam 2626 kişi vardır.
Mert'in önündeki ve arkasındaki kişi sayıları ayrı ayrı belirlenip Mert'in kendisi ile toplandığında doğru sonuca ulaşılır. Mert baştan 12.12. sırada ise önünde 1111 kişi, sondan 15.15. sırada ise arkasında 1414 kişi vardır. Buradan toplam kişi sayısı 11+14+1=2611 + 14 + 1 = 26 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mert'in önündeki kişi sayısını belirleyin.
Mert baştan 12.12. sırada olduğuna göre, önünde 121=1112 - 1 = 11 kişi vardır.
Sıralama problemlerinde bir kişinin önündeki kişi sayısını bulmak için o kişinin baştan kaçıncı sırada olduğundan kendisi (11 kişi) çıkarılır.
2
Mert'in arkasındaki kişi sayısını belirleyin.
Mert sondan 15.15. sırada olduğuna göre, arkasında 151=1415 - 1 = 14 kişi vardır.
Bir kişinin arkasındaki kişi sayısını bulmak için o kişinin sondan kaçıncı sırada olduğundan kendisi (11 kişi) çıkarılır.
3
Kuyruktaki toplam kişi sayısını hesaplayın.
Önündeki 1111 kişi, arkasındaki 1414 kişi ve Mert'in kendisi toplanarak 11+14+1=2611 + 14 + 1 = 26 bulunur.
Toplam kişi sayısını bulmak için Mert'in önündekiler, arkasındakiler ve kendisi toplanır.

Anahtar Kavram

Sıralama ve Kuyruk Problemleri

Alternatif Yöntem

Kuyruktaki toplam kişi sayısı, bir kişinin baştan ve sondan sıralarının toplamından 11 çıkarılarak da bulunabilir: 12+151=2612 + 15 - 1 = 26.
Tahmini Süre:45s
Soru 607Soru

Bir fidan dikim etkinliğinde, her bir gönüllüye 4 fidan verilirse 10 fidan artıyor. Eğer her bir gönüllüye 5 fidan verilmek istenseydi 6 fidan eksik kalacaktı. Buna göre, bu etkinlikte dikilmek üzere hazırlanan toplam fidan sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 74

Cevap

Toplam fidan sayısı 74'tür.
Toplam fidan sayısını bulmak için gönüllü sayısına xx denilerek kurulan 4x+10=5x64x + 10 = 5x - 6 denkleminin çözümü x=16x = 16 bulunur. Bu değer fidan sayısı ifadesinde yerine yazıldığında toplam fidan sayısı 74 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gönüllü sayısına bir değişken atayarak fidan sayısını veren iki farklı durumu matematiksel olarak ifade etmek.
Gönüllü sayısı xx olsun. Bu durumda toplam fidan sayısı ilk bilgiye göre 4x+104x + 10, ikinci bilgiye göre ise 5x65x - 6 olur.
Soruda verilen fidan dağıtım senaryolarını cebirsel olarak modellemek için.
2
Her iki durum da aynı toplam fidan sayısını belirttiği için bu iki ifadeyi birbirine eşitleyerek gönüllü sayısını bulmak.
4x+10=5x64x + 10 = 5x - 6 denkleminden x=16x = 16 bulunur.
Fidan sayısı sabit olduğundan iki cebirsel ifadeyi eşitleyip bilinmeyen gönüllü sayısına ulaşmak için.
3
Bulunan gönüllü sayısını durumlardan birinde yerine yazarak toplam fidan sayısını hesaplamak.
Toplam fidan sayısı: 4×16+10=744 \times 16 + 10 = 74 veya 5×166=745 \times 16 - 6 = 74 olarak hesaplanır.
Bizden istenen nihai değer olan toplam fidan sayısını elde etmek için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen senaryoları birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem yardımıyla modelleme ve çözme.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 608Soru

Bir öğrenci, çözmesi gereken günlük soru hedefinin önce 13\frac{1}{3}'ünü sabah, sonra da kalan sorularının 12\frac{1}{2}'sini öğleden sonra çözmüştür.

Bu öğrencinin geriye çözmesi gereken 12 sorusu kaldı��ına göre, günlük soru hedefi toplam kaç sorudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Günlük toplam soru hedefi 36'dır.
Günlük soru hedefi xx olsun. Sabah çözülen soru sayısı 13x\frac{1}{3}x, geriye kalan soru sayısı ise x13x=23xx - \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x olur. Öğleden sonra bu kalan soruların 12\frac{1}{2}'si çözüldüğü için, öğleden sonra çözülen soru sayısı 23x×12=13x\frac{2}{3}x \times \frac{1}{2} = \frac{1}{3}x olur. Bu durumda gün boyunca çözülen toplam soru sayısı 13x+13x=23x\frac{1}{3}x + \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x olur. Geriye kalan soru sayısı ise x23x=13xx - \frac{2}{3}x = \frac{1}{3}x olarak bulunur. Geriye 12 soru kaldığı belirtildiğine göre, 13x=12\frac{1}{3}x = 12 eşitliğinden toplam soru hedefi x=36x = 36 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sabah çözülen soru sayısını ve kalan soru miktarını belirleme
Toplam soru sayısı xx olsun. Sabah çözülen miktar 13x\frac{1}{3}x ve kalan miktar x13x=23xx - \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x olur.
Kesir problemlerinde sonraki aşamalar genellikle kalan miktar üzerinden tanımlandığı için ilk adımdaki kalanı doğru belirlemek gerekir.
2
Öğleden sonra çözülen soru sayısını hesaplama
Öğleden sonra kalanın 12\frac{1}{2}'si çözüldüğünden, 23x×12=13x\frac{2}{3}x \times \frac{1}{2} = \frac{1}{3}x soru çözülmüştür.
İkinci oranın hangi miktara uygulanacağını belirleyip (bu soruda kalan miktara) çözülen kısmı bulmak için.
3
Geriye kalan soruları toplam değişken cinsinden ifade etme ve toplam soru sayısını bulma
Toplam çözülen soru sayısı 13x+13x=23x\frac{1}{3}x + \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x olur. Geriye kalan soru sayısı ise x23x=13xx - \frac{2}{3}x = \frac{1}{3}x olur. Bu kalan miktar 12'ye eşit olduğuna göre, 13x=12    x=36\frac{1}{3}x = 12 \implies x = 36 elde edilir.
Kalan soru adedi verildiği için bu değeri denklemde yerine koyup başlangıçtaki toplam hedefi hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yapılması

Alternatif Yöntem

Kutu (şerit) yöntemi kullanarak görsel çözüm yapılabilir. Toplam soru hedefini temsil eden bir şerit çizilip 3 eşit parçaya bölünür. Sabah bu parçalardan 1 tanesi çözülür, geriye 2 parça kalır. Öğleden sonra kalan 2 parçanın yarısı (yani 1 parça) daha çözülür. Geriye çözülmemiş 1 parça kalır. Kalan bu 1 parça 12 soruya eşit olduğuna göre, başlangıçtaki 3 parçanın tamamı 3×12=363 \times 12 = 36 soru yapar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 609Soru

Bir kütüphanedeki kitaplıkta bulunan özdeş rafların her biri; sadece 88 büyük boy kitapla, sadece 1212 küçük boy kitapla ya da 33 büyük boy ve 77 küçük boy kitapla birlikte tamamen doldurulabilmektedir.

Kütüphaneci, elindeki kitapların tamamını başlangıçta 3535 rafın her birinde sadece tek bir tür kitap olacak ve raflar tamamen dolacak şekilde yerleştirmiştir.

Daha sonra kütüphaneci, kitapların yerlerini değiştirerek belirli sayıda rafı 33 büyük boy ve 77 küçük boy kitap birlikte olacak şekilde (karışık raf) düzenlemiştir. Geriye kalan tüm kitaplar ise her bir rafta sadece tek bir tür kitap olacak ve raflar tamamen dolacak şekilde 1212 rafa yerleştirilmiştir.

Buna göre, son durumda karışık olarak düzenlenen raf sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

Karışık olarak düzenlenen raf sayısı 24'tür.
Başlangıçtaki büyük boy kitap yerleştirilen raf sayısı xx alındığında toplam büyük boy kitap sayısı 8x8x, küçük boy kitap sayısı ise 12(35x)12(35-x) olur. İkinci durumda NN adet karışık raf oluşturulduğunda geriye kalan büyük boy kitaplar için x38Nx - \frac{3}{8}N adet raf, küçük boy kitaplar için 35x712N35 - x - \frac{7}{12}N adet raf gerekir. Bu iki raf sayısının toplamı 1212 olduğundan xx terimleri birbirini götürür ve 352324N=1235 - \frac{23}{24}N = 12 denkleminden N=24N = 24 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ba��langıçtaki duruma göre kitap sayılarını belirleme
Başlangıçta büyük boy kitap yerleştirilen raf sayısı xx ise, küçük boy kitap yerleştirilen raf sayısı 35x35-x olur. Toplam büyük boy kitap sayısı 8x8x, toplam küçük boy kitap sayısı ise 12(35x)12(35-x) olur.
Toplam kitap sayısını başlangıçtaki raf doluluk oranlarına göre tek bir değişken cinsinden ifade etmek için.
2
İkinci durumdaki raf dağılımlarını formüle etme
Karışık raf sayısı NN olsun. Bu raflarda 3N3N büyük boy ve 7N7N küçük boy kitap bulunur. Geriye kalan büyük boy kitaplar için a=x38Na = x - \frac{3}{8}N adet raf, küçük boy kitaplar için b=35x712Nb = 35 - x - \frac{7}{12}N adet raf kullanılır.
Geriye kalan kitapların yerleştirildiği rafların adetlerini xx ve NN türünden yazarak toplam raf sayısı ilişkisini kurmak için.
3
Kalan rafların toplamını eşitleyerek denklemi çözme
a+b=12    (x38N)+(35x712N)=12    35(38+712)N=12    23=2324N    N=24a + b = 12 \implies \left(x - \frac{3}{8}N\right) + \left(35 - x - \frac{7}{12}N\right) = 12 \implies 35 - \left(\frac{3}{8} + \frac{7}{12}\right)N = 12 \implies 23 = \frac{23}{24}N \implies N = 24 bulunur.
xx değişkenleri sadeleştiği için tek bilinmeyenli rasyonel denklemi çözerek doğrudan karışık raf sayısını elde etmek için.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin kurulması ve sadeleştirilmesi
Soru 610Soru

Bir belediyenin paylaşımlı bisiklet sistemindeki tüm bisikletlerin önce 14\frac{1}{4}'ü A istasyonuna, ardından kalan bisikletlerin 13\frac{1}{3}'ü B istasyonuna götürülmüştür. Son durumda, bisikletlerin çıkış noktası olan merkez istasyonda kalan bisikletlere 12 adet bisiklet daha eklenmiştir. Bu durumda merkez istasyondaki bisiklet sayısı, B istasyonuna götürülen bisiklet sayısının 3 katı olmuştur.

Buna göre, başlangıçta bu sistemde toplam kaç adet bisiklet vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Başlangıçta bu sistemde toplam 48 adet bisiklet vardır.
Doğru cevap olan seçenekteki değer, başlangıçtaki bisiklet sayısına xx denilerek A istasyonuna giden 14x\frac{1}{4}x çıkarıldıktan sonra kalan 34x\frac{3}{4}x bisikletin 13\frac{1}{3}'ünün alınmasıyla B istasyonuna giden bisiklet sayısının 14x\frac{1}{4}x ve merkezde kalan bisiklet sayısının 12x\frac{1}{2}x olduğunu doğru biçimde gösterir. Ardından 12x+12=3×14x\frac{1}{2}x + 12 = 3 \times \frac{1}{4}x denklemi çözüldüğünde başlangıçtaki bisiklet sayısı x=48x = 48 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam bisiklet sayısına xx diyerek A istasyonuna götürülen ve geriye kalan bisiklet miktarlarını belirlemek.
A istasyonuna götürülen bisiklet sayısı 14x\frac{1}{4}x olur. Geriye kalan bisiklet sayısı ise x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x olarak bulunur.
Soruda ilk aşamada tüm bisikletlerin 14\frac{1}{4}'ünün A istasyonuna götürüldüğü belirtildiği için kalan miktarı bulmamız gerekir.
2
Kalan bisikletlerin 13\frac{1}{3}'ünün B istasyonuna götürüldüğü bilgisini kullanarak B istasyonuna giden ve merkez istasyonda kalan son bisiklet sayılarını hesaplamak.
B istasyonuna götürülen bisiklet sayısı 34x×13=14x\frac{3}{4}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{4}x olur. Merkez istasyonda kalan bisiklet sayısı ise 34x14x=12x\frac{3}{4}x - \frac{1}{4}x = \frac{1}{2}x olarak bulunur.
İkinci dağıtım kalan bisikletler üzerinden yapıldığı için rasyonel çarpma işlemiyle B istasyonuna giden miktar bulunur ve kalan güncellenir.
3
Merkez istasyondaki kalan bisikletlere 12 ekleyip, bu değeri B istasyonundaki bisiklet sayısının 3 katına eşitleyen birinci dereceden denklemi kurmak ve çözmek.
Denklem: 12x+12=3×(14x)\frac{1}{2}x + 12 = 3 \times \left(\frac{1}{4}x\right) şeklindedir. Buradan 12x+12=34x\frac{1}{2}x + 12 = \frac{3}{4}x elde edilir. Paydalar eşitlendiğinde 12=34x24x12=14xx=4812 = \frac{3}{4}x - \frac{2}{4}x \Rightarrow 12 = \frac{1}{4}x \Rightarrow x = 48 bulunur.
Soruda verilen son durumdaki eşitlik ilişkisi kullanılarak bilinmeyen toplam bisiklet sayısı (xx) hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yaparken doğru bütünü (matrahı) esas alma ve birinci dereceden denklem kurma.
Soru 611Soru

Bir boya atölyesinde bulunan kırmızı boyanın 25\frac{2}{5}'i ile mavi boyanın 13\frac{1}{3}'i karıştırılarak mor boya elde ediliyor. Elde edilen mor boyanın kütlesi, başlangıçtaki kırmızı boyanın kütlesinin yarısından 1212 kg fazladır. Kalan kırmızı boya miktarı, kalan mavi boya miktarının 34\frac{3}{4}'üne eşit olduğuna göre, başlangıçtaki kırmızı boya miktarı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Kırmızı boyan��n başlangıçtaki miktarı 40 kg'dır.
Başlangıçtaki kırmızı boya miktarı 4040 kg, mavi boya miktarı ise 4848 kg olarak bulunur. Bu durumda kırmızı boyanın 25\frac{2}{5}'i olan 1616 kg ile mavi boyanın 13\frac{1}{3}'ü olan 1616 kg karıştırılarak 3232 kg mor boya elde edilir. Bu miktar kırmızı boyanın yarısından (2020 kg) 1212 kg fazladır. Kalan kırmızı boya (2424 kg) ise kalan mavi boyanın (3232 kg) 34\frac{3}{4}'üne (2424 kg) eşittir. Bu nedenle doğru cevap 4040 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve mor boya kütlesinin ifade edilmesi.
Başlangıçtaki kırmızı boya kütlesine RR ve mavi boya kütlesine BB denilirse, kullanılan kırmızı boya miktarı 25R\frac{2}{5}R, kullanılan mavi boya miktarı 13B\frac{1}{3}B ve elde edilen mor boya miktarı 25R+13B\frac{2}{5}R + \frac{1}{3}B olur.
Kullanılan miktarlar ve karışım sonucu elde edilen yeni boyanın kütlesini matematiksel olarak ifade etmek için.
2
Verilen birinci ilişkiden yararlanılarak ilk denklemin kurulması.
25R+13B=12R+12\frac{2}{5}R + \frac{1}{3}B = \frac{1}{2}R + 12 denklemi kurulur. Bu denklemde paydalar eşitlenip düzenlendiğinde 10B3R=36010B - 3R = 360 elde edilir.
Mor boya miktarının, başlangıçtaki kırmızı boyanın yarısından 12 kg fazla olduğu bilgisini denkleme dönüştürmek i��in.
3
Kalan boya miktarları arasındaki ilişkiden ikinci denklemin elde edilmesi.
Kalan kırmızı boya R25R=35RR - \frac{2}{5}R = \frac{3}{5}R, kalan mavi boya B13B=23BB - \frac{1}{3}B = \frac{2}{3}B'dir. Verilen 35R=34×23B\frac{3}{5}R = \frac{3}{4} \times \frac{2}{3}B eşitliğinden B=65RB = \frac{6}{5}R bağıntısı bulunur.
Kalan boyaların kütleleri arasındaki ilişkiden iki değişken arasında bir oran yakalamak için.
4
Elde edilen bağıntının ilk denklemde yerine yazılarak kırmızı boya miktarının hesaplanması.
10×(65R)3R=36012R3R=3609R=360R=4010 \times \left(\frac{6}{5}R\right) - 3R = 360 \Rightarrow 12R - 3R = 360 \Rightarrow 9R = 360 \Rightarrow R = 40 kg bulunur.
Tek bilinmeyenli denklemi çözüp kırmızı boya miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Değişken tanımlama, kesirli ifadelerle işlem yapma ve doğrusal denklem sistemlerinin çözümü.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 612Soru

Bir koşucu, antrenman yapacağı dairesel pistin 38\frac{3}{8}'ünü koşmuştur. Koşucunun pisti tamamlamak için 500 metre daha koşması gerektiğine göre, bu pistin toplam uzunluğu kaç metredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 800

Cevap

Pistin toplam uzunluğu 800 metredir.
Pistin tamamı 8 parça olarak düşünüldüğünde, 3 parçası koşulmuş ve geriye 5 parçası kalmıştır. Kalan 5 parçalık mesafe 500 metreye eşit olduğuna göre, her bir parça 100 metredir. Pistin tamamı 8 parça olduğundan toplam uzunluk 800 metredir.

Adım Adım Çözüm

1
Pistin tamamını 8 eşit parçaya bölüp her parçayı x diyelim.
Pistin toplam uzunluğu 8x olur.
Payda 8 olduğu için işlem kolaylığı sağlamak amacıyla toplam uzunluk 8x seçilmiştir.
2
Koşulan mesafeyi ve geriye kalan mesafeyi x cinsinden yazalım.
Koşulan kısım 3x, kalan kısım ise 8x - 3x = 5x olur.
Pistin 3/8'ü koşulduğuna göre 8 parçadan 3'ü koşulmuş, geriye 5 parçası kalmıştır.
3
Kalan kısmı verilen metre cinsinden değere eşitleyip x değerini bulalım.
5x = 500 ise x = 100 bulunur.
Kalan mesafenin 500 metre olduğu soruda verilmiştir.
4
Pistin toplam uzunluğunu (8x) hesaplayalım.
8x = 8 * 100 = 800 metredir.
Pistin tamamına en başta 8x demiştik.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirli bir kesir kadarı koşulduğunda, geriye kalan kısmın tüm bütüne oranını kullanarak bilinmeyeni bulma.
Soru 613Soru

Bir belediyeye ait akıllı sulama tankındaki suyun tamamı, kuraklıkla mücadele kapsamında üç farklı bölgedeki yeşil alanları sulamak için kullanılacaktır. Bu tanktaki suyun;

* 1. gün 13\frac{1}{3}'i ve fazladan 20 tonu birinci bölgeyi,
* 2. gün kalan suyun 25\frac{2}{5}'si ve fazladan 10 tonu ikinci bölgeyi,
* 3. gün ise ikinci günden kalan suyun 12\frac{1}{2}'si ve fazladan 15 tonu üçüncü bölgeyi sulamak için harcanmıştır.

Üçüncü günün sonunda tankta 40 ton su kaldığına göre, sulama işlemi başlamadan önce tankta bulunan toplam su miktarı kaç tondur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 330

Cevap

Sulama işlemi başlamadan önce tankta bulunan toplam su miktarı 330 tondur.
Sondan başa doğru gidildiğinde; 3. günün başındaki su miktarı R2 için 1/2 * R2 - 15 = 40 denkleminden R2 = 110 ton bulunur. 2. günün başındaki su miktarı R1 için 3/5 * R1 - 10 = 110 denkleminden R1 = 200 ton bulunur. Başlangıçtaki su miktarı x için 2/3 * x - 20 = 200 denkleminden x = 330 ton olarak doğru cevap elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü günün başlangıcındaki su miktarını belirlemek için sondan başa doğru giderek denklem kurmak.
Üçüncü günün başındaki su miktarı 110 ton olarak bulunmuştur.
Üçüncü gün harcanan miktar, o günün başındaki suyun yarısından 15 ton fazladır. Dolayısıyla geriye kalan 40 ton su, o günün başındaki suyun yarısından 15 ton eksiktir.
2
İkinci günün başlangıcındaki su miktarını bulmak için elde edilen 110 ton değeri üzerinden denklem kurmak.
İkinci günün başındaki su miktarı 200 ton olarak bulunmuştur.
İkinci gün, kalan suyun 2/5'si ve 10 ton fazlası harcandüğunda geriye 110 ton kalmaktadır. Kalan pay (3/5) ve sabit azalış kullanılarak denklem çözülür.
3
Birinci günün başlangıcındaki yani en baştaki toplam su miktarını bulmak için 200 ton değeri üzerinden son denklemi kurmak.
Başlangıçtaki toplam su miktarı 330 ton olarak bulunmuştur.
Birinci gün, tüm suyun 1/3'i ve 20 ton fazlası harcandığında geriye 200 ton kalmaktadır. Tüm suyun 2/3'sinden 20 ton eksik olan miktar 200 tona eşitlenerek sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Geriye doğru denklem kurma ve kalan miktar üzerinden kesirli adımları çözümleme yöntemi.

Alternatif Yöntem

Değişken değiştirme yöntemi kullanılarak başlangıçtaki su miktarına paydaların çarpımı olan 3×5×2=30k3 \times 5 \times 2 = 30k denilerek de çözülebilir. Ancak her adımda eklenen/çıkarılan sabit miktarlar (20, 10, 15) olduğu için geriye doğru gitmek işlemleri daha pratik hale getirir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 614Soru

Bir pastane şefi, hazırladığı kremanın 27\frac{2}{7}'sini sabah saatlerinde pasta yapımında kullanmıştır. Geriye kalan kremanın tamamı ile her birinde eşit miktarda krema olacak şekilde 1515 adet porsiyonluk tatlı hazırlamıştır.

Bu şef, sabah saatlerinde pasta yapımı için 600600 gram krema kullandığına göre, bir adet porsiyonluk tatlı için kaç gram krema kullanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100

Cevap

Bir porsiyonluk tatlı için 100 gram krema kullanılmıştır.
Hazırlanan kremanın tamamı 21002100 gramdır. Sabah kullanılan 600600 gram krema çıkarıldığında geriye 15001500 gram krema kalır. Bu kalan miktar 1515 adet porsiyona eşit paylaştırıldığında porsiyon başına düşen krema miktarı 100100 gram olur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam krema miktarını bulmak için denklem kurma.
Toplam krema miktarı 21002100 gramdır.
Krema miktarının 27\frac{2}{7}'si 600600 gram ise, tamamı 60072=2100600 \cdot \frac{7}{2} = 2100 gram olur.
2
Kalan krema miktarını hesaplama.
Geriye kalan krema miktarı 15001500 gramdır.
Toplam 21002100 gram kremanın 600600 gramı sabah kullanıldığına göre geriye 2100600=15002100 - 600 = 1500 gram kalır.
3
Bir porsiyon tatlı için kullanılan krema miktarını bulma.
Porsiyon başına kullanılan krema miktarı 100100 gramdır.
Kalan 15001500 gram krema 1515 adet tatlıya eşit bölündüğünde her birine 1500÷15=1001500 \div 15 = 100 gram düşer.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirtilen kesir kadarı biliniyorsa, tamamı ve kalan kısmı orantı yardımıyla bulunabilir.
Soru 615Soru

Bir taksi durağında müşterilerden alınan ücret şu şekilde hesaplanmaktadır:

* Taksiye binişte tek seferlik sabit bir açılış ücreti alınmaktadır.
* Gidilen her bir kilometre yol için ise sabit bir kilometre ücreti alınmaktadır.

Bu duraktan taksiye binen bir m��şteri, 1010 TL açılış ücreti ve her kilometre için 2020 TL yol ücreti ödeyeceğini bilmektedir.

Yolculuk sonunda bu müşteri taksiciye toplam 110110 TL ödediğine göre, taksiyle kaç kilometre yol gitmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Müşteri taksiyle 55 kilometre yol gitmiştir.
Gidilen yol miktarı xx kilometre olsun. Kilometre başına 2020 TL ödendiği için yol ücreti 20x20x TL olur. Buna 1010 TL sabit açılış ücreti eklendiğinde toplam ücret 20x+1020x + 10 TL şeklinde modellenir. Toplam ücret 110110 TL olduğuna göre, 20x+10=11020x + 10 = 110 denklemi elde edilir. Bu denklemde 1010 eşitliğin diğer tarafına eksi olarak geçirilirse 20x=10020x = 100 olur. Eşitliğin her iki tarafı 2020'ye bölündüğünde x=5x = 5 bulunur. Dolayısıyla müşteri 55 kilometre yol gitmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yolculuk ücretini veren denklemi kurmak.
Gidilen yol xx kilometre olmak üzere, toplam ücret 20x+1020x + 10 TL olarak ifade edilir.
Toplam ücret; sabit açılış ücreti ile kilometre başına alınan yol ücretinin, gidilen toplam kilometre ile çarpımının toplamına eşittir.
2
Denklemi toplam ödenen tutara eşitleyerek çözmek.
20x+10=110    20x=100    x=520x + 10 = 110 \implies 20x = 100 \implies x = 5 olarak bulunur.
Müşterinin ödediği toplam tutar 110110 TL olduğundan, kurulan cebirsel ifade bu değere eşitlenerek bilinmeyen mesafe hesaplanır.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme yoluyla sayı problemlerini modelleme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 616Soru

Bir paylaşımlı elektrikli scooter (e-scooter) şirketi, kullanıcıların scooter'ları teslim ettikleri şarj istasyonunun doluluk durumuna göre kullanıcılarına sürüş kredisi hediye etmektedir. Şirketin bünyesinde bulunan A ve B tipi istasyonlar ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A tipi istasyonun toplam scooter kapasitesi, B tipi istasyonun toplam scooter kapasitesinin 22 katıdır.
* Bir istasyona scooter bırakıldığında; istasyondaki boş yer sayısı o istasyonun kapasitesinin yarısından fazla ise A tipi istasyon için 1010 TL, B tipi istasyon için 1515 TL kredi kazanılmaktadır.
* İstasyondaki boş yer sayısı o istasyonun kapasitesinin yarısı veya daha az ise A tipi istasyon için 2020 TL, B tipi istasyon için 3030 TL kredi kazanılmaktadır.

Başlangıçta belirli sayıda boş yeri olan bir adet A tipi ve bir adet B tipi istasyona toplam 1414 adet scooter birer birer bırakılarak her iki istasyon da tamamen doldurulmuştur.

Bu işlem sonucunda kullanıcılar toplam 265265 TL kredi kazandığına göre, başlangıçta B istasyonundaki boş yer sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Başlangıçta B istasyonundaki boş yer sayısı 4'tür.
B istasyonunun kapasitesi 2k2k ve A istasyonunun kapasitesi 4k4k olarak seçildiğinde, başlangıçtaki boş yer sayıları bAb_A ve bBb_B olur. Toplam 1414 scooter bırakıldığı için bA+bB=14b_A + b_B = 14 yazılır. Kredi kurallarına göre toplam kredi 10bA+15bB+35k=26510b_A + 15b_B + 35k = 265 olarak formüle edilir. Bu denklemde bA=14bBb_A = 14 - b_B dönüşümü yapıldığında bB+7k=25b_B + 7k = 25 denklemine ulaşılır. kbB2kk \le b_B \le 2k kısıtı altında bu denklemi sağlayan tek tam sayı değeri k=3k = 3 ve bB=4b_B = 4 olur. Bu nedenle başlangıçta B istasyonundaki boş yer sayısı 4 olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapasiteler ve doluluk sınırları için değişkenlerin tanımlanması.
B istasyonunun kapasitesi xx ise A istasyonunun kapasitesi 2x2x olur. Bu durumda A istasyonu için sınır değer xx, B istasyonu için x2\frac{x}{2} olur. Kolaylık sağlaması açısından x=2kx = 2k alınırsa, B'nin kapasitesi 2k2k (sınır kk), A'nın kapasitesi 4k4k (sınır 2k2k) olur.
Kapasiteler arasındaki 2 kat oranını ve yarısı sınırlarını tamsayılar üzerinden işlemek.
2
Başlangıçtaki boş yer sayıları üzerinden toplam scooter denkleminin kurulması.
A'daki başlangıç boş yer sayısı bAb_A, B'deki bBb_B olsun. Scooterlar tek tek park edildikçe boş yer sayıları s��fırlanmıştır. Toplam scooter sayısı başlangıçtaki toplam boş yer sayısına eşit olduğundan bA+bB=14b_A + b_B = 14 elde edilir.
İstasyonların tamamen dolması için gereken scooter sayısının boş yer sayısına eşitliğini kullanmak.
3
Kazanılan toplam kredinin bAb_A, bBb_B ve kk cinsinden ifade edilmesi.
Başlangıçta bA2kb_A \ge 2k ve bBkb_B \ge k olduğu kabul edilirse, A istasyonunda boş yer sayısı 2k2k'den fazla olan bA2kb_A - 2k adet scooter için 1010 TL, kalan 2k2k adet scooter için 2020 TL kazanılır. A'dan kazanılan kredi: 10(bA2k)+20(2k)=10bA+20k10(b_A - 2k) + 20(2k) = 10b_A + 20k olur. Benzer şekilde B istasyonunda boş yer sayısı kk'den fazla olan bBkb_B - k adet scooter için 1515 TL, kalan kk adet scooter için 3030 TL kazanılır. B'den kazanılan kredi: 15(bBk)+30k=15bB+15k15(b_B - k) + 30k = 15b_B + 15k olur. Toplam kredi: 10bA+15bB+35k10b_A + 15b_B + 35k olur.
Boş yer sayılarına göre her scooter park edildiğinde kazanılan farklı kredileri toplamak.
4
Sistem denkleminin çözülmesi ve sınır koşullarının kontrol edilmesi.
bA=14bBb_A = 14 - b_B yazılarak toplam kredi denklemine yerleştirilir: 10(14bB)+15bB+35k=265    140+5bB+35k=265    5bB+35k=125    bB+7k=2510(14 - b_B) + 15b_B + 35k = 265 \implies 140 + 5b_B + 35k = 265 \implies 5b_B + 35k = 125 \implies b_B + 7k = 25 elde edilir. bBb_B değeri kapasiteyi aşamayacağı için kbB2kk \le b_B \le 2k olmalıdır. Bu kısıtı sağlayan tek tamsayı ikilisi k=3k = 3 ve bB=4b_B = 4 (3463 \le 4 \le 6) olur.
Elde edilen doğrusal denklemin fiziksel kısıtlara uygun tek çözümünü bulmak.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde kısıtlara bağlı doğrusal denklem sistemleri kurma ve çözme
Soru 617Soru

Bir mağazanın sadakat programında müşteriler, biriktirdikleri alışveriş puanlarını A, B ve C türündeki hediye çeklerine dönüştürebilmektedir. Bu hediye çeklerinin her birinin puan değeri ve bu çeklerin alımıyla ilgili kurallar aşağıda verilmiştir:

- A, B ve C türü hediye çeklerinin birer adedinin puan değerleri sırasıyla 120120, 180180 ve 300300 puandır.
- Bir müşteri bu puan dönüştürme işleminde toplam 72007200 puan harcamış ve her bir hediye çekinden en az birer tane almıştır.
- Müşterinin aldığı B türü hediye çeklerinin sayısı, C türü hediye çeklerinin sayısının 22 katından fazladır.
- Alınan A türü hediye çeklerinin sayısı ise B türü hediye çeklerinin sayısının en az yarısı kadardır.

Buna göre, bu müşterinin aldığı toplam hediye çeklerinin sayısı en fazla kaç olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 57

Cevap

En fazla 57 hediye çeki alınabilir.
Toplam çek sayısını veren S=60b+3c2S = 60 - \frac{b + 3c}{2} ifadesinde SS değerinin en büyük olması için b+3cb + 3c toplamı en küçük seçilmelidir. 2a+3b+5c=1202a + 3b + 5c = 120 eşitliğine göre bb ve cc aynı paritede olmalıdır. c1c \ge 1 ve b>2cb > 2c şartları altında en küçük değerler c=1c=1 ve b=3b=3 olarak bulunur. Bu değerler yerine yazıldığında a=53a=53 bulunur ve tüm kısıtlar sağlanır. Buradan toplam çek sayısı en fazla 57 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Harcanan toplam puanı veren denklemi kurup sadeleştirelim.
Alınan A, B ve C türü çek sayıları sırasıyla aa, bb ve cc olsun. 120a+180b+300c=7200120a + 180b + 300c = 7200 denklemini 6060 ile böldüğümüzde 2a+3b+5c=1202a + 3b + 5c = 120 elde edilir.
Problemi daha küçük katsayılı tam sayılarla kolayca analiz edebilmek için sadeleştirme yapılır.
2
Toplam çek sayısı olan S=a+b+cS = a + b + c ifadesini diğer değişkenler cinsinden yazalım.
2a=1203b5c2a = 120 - 3b - 5c eşitliğini kullanarak, 2S=2a+2b+2c=(1203b5c)+2b+2c=120b3c2S = 2a + 2b + 2c = (120 - 3b - 5c) + 2b + 2c = 120 - b - 3c elde ederiz. Buradan S=60b+3c2S = 60 - \frac{b + 3c}{2} bulunur.
Toplam çek sayısını maksimize etmek için hangi ifadenin minimize edilmesi gerektiğini belirlemek.
3
Değişkenlerin teklik-çiftlik ve sınır koşullarını belirleyelim.
2a2a ve 120120 çift sayı olduğundan, 3b+5c3b + 5c toplamı da çift olmalıdır. Bu durum bb ve cc sayılarının aynı paritede (her ikisi de tek veya her ikisi de çift) olmasını gerektirir. Her çekten en az bir adet alındığı için c1c \ge 1 olmalıdır. Ayrıca b>2c    b2c+1b > 2c \implies b \ge 2c + 1 koşulu vardır.
Tam sayı çözümlerini daraltmak ve hedeflenen minimum değerleri bulmak.
4
b+3cb + 3c ifadesini en küçük yapacak değerleri seçelim.
c=1c = 1 (tek sayı) alırsak, bb de tek sayı olmalıdır. b>2(1)    b3b > 2(1) \implies b \ge 3 olur. En küçük tek sayı b=3b = 3 seçilir. Bu durumda b+3c=3+3=6b + 3c = 3 + 3 = 6 olur. 2a+3(3)+5(1)=120    2a=106    a=532a + 3(3) + 5(1) = 120 \implies 2a = 106 \implies a = 53 bulunur. ab/2    531.5a \ge b/2 \implies 53 \ge 1.5 koşulu da sağlanır. Toplam çek sayısı en fazla 53+3+1=5753 + 3 + 1 = 57 olur.
S'yi en büyük yapmak için b+3cb+3c toplamını minimum yapan en küçük pozitif tam sayı değerleri atanır.

Anahtar Kavram

Tam sayı kısıtlı doğrusal denklem ve eşitsizlik sistemlerinde en büyük değerin bulunması (Diofant denklemleri ve optimizasyon).
Soru 618Soru

Bir e-ticaret firmasının deposunda bulunan belirli sayıdaki kolinin önce 25\frac{2}{5}'i A nakliye firmasına verilerek dağıtıma gönderilmiştir. Daha sonra kalan kolilerin 13\frac{1}{3}'ü B nakliye firmasına, son olarak da geriye kalan kolilerin 34\frac{3}{4}'ü C nakliye firmasına teslim edilmiştir.

Son durumda depoda kalan koli sayısı, başlangıçtaki koli sayısının 25\frac{2}{5}'inden 24 adet eksik olduğuna göre, başlangıçta depoda toplam kaç koli vardı?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Başlangıçta depoda toplam 80 koli vardı.
Adım adım kalan miktarlar üzerinden hesaplama yapıldığında, A firmasına teslimattan sonra 35x\frac{3}{5}x, B firmasına teslimattan sonra 25x\frac{2}{5}x ve C firmasına teslimattan sonra 110x\frac{1}{10}x koli kalır. Kalan koli miktarı ile başlangıçtaki koli sayısının 25\frac{2}{5}'i arasındaki fark 2424 koliye eşitlendiğinde 310x=24\frac{3}{10}x = 24 denklemi elde edilir. Buradan başlangıçtaki koli sayısı olan x=80x = 80 değeri doğru olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki koli sayısını değişken cinsinden ifade etme
Başlang��çtaki koli sayısı xx olsun.
Sorudaki tüm kesirli işlemleri bu bilinmeyen üzerinden tanımlayabilmek için.
2
A firmasına verilen ve kalan koli miktarını hesaplama
A firmasına verilen: 25x\frac{2}{5}x, kalan koli sayısı: x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olur.
B firmasına verilecek miktar kalan koliler üzerinden hesaplanacağı için kalan koliyi bulmamız gerekir.
3
B firmasına verilen ve kalan koli miktarını hesaplama
B firmasına verilen: 35x×13=15x\frac{3}{5}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{5}x, kalan koli sayısı: 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x olur.
C firmasına verilecek miktar bu kalan koliler üzerinden belirlenecektir.
4
C firmasına verilen ve son durumda depoda kalan koli miktarını hesaplama
C firmasına verilen: 25x×34=310x\frac{2}{5}x \times \frac{3}{4} = \frac{3}{10}x, kalan koli sayısı: 25x310x=110x\frac{2}{5}x - \frac{3}{10}x = \frac{1}{10}x olur.
Denklemin sol tarafını oluşturacak olan nihai kalan koli miktarını belirlemek için.
5
Soruda verilen karşılaştırma cümlesine göre denklemi kurma ve çözme
110x=25x24\frac{1}{10}x = \frac{2}{5}x - 24
25x110x=24\frac{2}{5}x - \frac{1}{10}x = 24
410x110x=24    310x=24\frac{4}{10}x - \frac{1}{10}x = 24 \implies \frac{3}{10}x = 24
3x=240    x=803x = 240 \implies x = 80
Son kalan miktarın başlangıçtaki miktarın 2/5'inden 24 eksik olduğu bilgisini kullanarak bilinmeyeni bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir Problemlerinde Kalan Miktar Üzerinden İşlem Yapma

Alternatif Yöntem

Başlangıçtaki koli sayısına paydaların (5, 3 ve 4) en küçük ortak katı olan 60k60k denilerek kesirli sayılarla işlem yapmaktan kaçınılabilir.
- Başlangıçta koli sayısı: 60k60k
- A firmasına verilen: 60k×25=24k60k \times \frac{2}{5} = 24k, kalan koli sayısı: 60k24k=36k60k - 24k = 36k
- B firmasına verilen: 36k×13=12k36k \times \frac{1}{3} = 12k, kalan koli sayısı: 36k12k=24k36k - 12k = 24k
- C firmasına verilen: 24k×34=18k24k \times \frac{3}{4} = 18k, kalan koli sayısı: 24k18k=6k24k - 18k = 6k

Başlangıçtaki koli sayısının 25\frac{2}{5}'i: 60k×25=24k60k \times \frac{2}{5} = 24k olur.
Sorudaki bilgiye göre:
24k6k=2424k - 6k = 24
18k=24    k=4318k = 24 \implies k = \frac{4}{3}

Başlangıçtaki koli sayısı:
60k=60×43=8060k = 60 \times \frac{4}{3} = 80
olarak pratik bir şekilde hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 619Soru

Bir kırtasiyede satılan kalem ve defterlerden; 1 defterin fiyatı, 1 kalemin fiyatının 3 katından 5 TL eksiktir.

Bir kalem ve bir defter alan bir kişi toplam 35 TL ödediğine göre, bir defterin fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

Defterin fiyatı 25 TL'dir.
Kalemin fiyatına xx dersek defterin fiyatı 3x53x - 5 olur. Toplam ödenen tutar kalem ve defterin fiyatları toplamı olan x+(3x5)=35x + (3x - 5) = 35 denklemine eşittir. Buradan 4x5=35    4x=40    x=104x - 5 = 35 \implies 4x = 40 \implies x = 10 bulunur. Defterin fiyatı 3x53x - 5 olduğundan 3(10)5=253(10) - 5 = 25 TL olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kalemin fiyatını xx değişkeni ile ifade edip defterin fiyatını bu değişkene bağlı olarak yazmak.
Kalem = xx TL, Defter = 3x53x - 5 TL.
Defterin fiyatının kalemin fiyatının 3 katından 5 TL eksik olduğu belirtilmiştir.
2
Kalem ve defterin fiyatlarını toplayarak toplam tutar olan 35 TL'ye eşitlemek ve denklemi kurmak.
x+(3x5)=35x + (3x - 5) = 35
Bir kalem ve bir defter alan kişinin toplam 35 TL ödediği bilgisi verilmiştir.
3
Kurulan denklemi çözerek xx (kalem fiyatı) değerini bulmak.
4x5=35    4x=40    x=104x - 5 = 35 \implies 4x = 40 \implies x = 10
Benzer terimler toplanıp bilinmeyen yalnız bırakılarak kalemin fiyatı elde edilir.
4
Bulunan xx değerini defterin fiyatını veren ifadede yerine yazarak defterin fiyatını hesaplamak.
3×105=253 \times 10 - 5 = 25 TL.
Defterin fiyatı 3x53x - 5 olarak tanımlandığı için xx yerine 10 yazılarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayı problemleri çözülürken verilen sözel ifadeleri matematiksel denklemlere dönüştürme ve bu denklemleri çözme.
Soru 620Soru

Bir kafede oturan iki farklı gruptan;
* Birinci grup, 22 adet soğuk kahve ve 33 adet sıcak çikolata sipariş ederek toplam 250250 TL,
* İkinci grup ise 33 adet soğuk kahve ve 22 adet sıcak çikolata sipariş ederek toplam 275275 TL
ödüyor.

Buna göre, bir adet soğuk kahvenin fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65

Cevap

Bir adet soğuk kahvenin fiyatı 65 TL'dir.
Masaların siparişlerine göre oluşturulan 2S+3H=2502S + 3H = 250 ve 3S+2H=2753S + 2H = 275 denklem sistemi çözüldüğünde soğuk kahvenin birim fiyatı 65 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Soğuk kahvenin fiyatını SS, sıcak çikolatanın fiyatını ise HH değişkeni ile ifade ederek verilen bilgileri denklem sistemine dönüştürün.
Birinci grup için: 2S+3H=2502S + 3H = 250
İkinci grup için: 3S+2H=2753S + 2H = 275
denklemleri elde edilir.
Soru metnindeki sözel ilişkileri iki bilinmeyenli denklem sistemi olarak modellemek için.
2
Elde edilen denklem sistemini yok etme yöntemiyle çözmek için birinci denklemi 3 ile, ikinci denklemi ise 2 ile genişletin.
6S+9H=7506S + 9H = 750
6S+4H=5506S + 4H = 550
denklemleri elde edilir.
SS değişkeninin katsayılarını eşitleyerek bu değişkeni yok etmek için.
3
Elde edilen yeni denklemleri taraf tarafa çıkararak HH değişkenini bulun, ardından bulduğunuz değeri denklemlerden birinde yerine yazarak SS değerini hesaplayın.
(6S+9H)(6S+4H)=7505505H=200H=40(6S + 9H) - (6S + 4H) = 750 - 550 \Rightarrow 5H = 200 \Rightarrow H = 40 bulunur.
Bu değer birinci denklemde yerine yazıldığında:
2S+3(40)=2502S+120=2502S=130S=652S + 3(40) = 250 \Rightarrow 2S + 120 = 250 \Rightarrow 2S = 130 \Rightarrow S = 65 elde edilir.
Değişkenlerin sayısal değerlerini bulmak için.

Anahtar Kavram

İki Bilinmeyenli Denklem Sistemleri yardımıyla Sayı Problemlerinin Çözümü
ÖncekiSayfa 31 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 31 | Examkin