Onkoloji

Moleküler karsinogenez sürecinde, hücre içi sinyal iletim yolaklarında görev alan $RAS$ protein ailesi (K-$RAS$, N-$RAS$, H-$RAS$), insan kanserlerinde en sık mutasyona uğrayan onkojen grubu olarak bilinir. Normal fizyolojik koşullarda bir 'moleküler şalter' gibi çalışan bu proteinlerin onkojenik aktivasyonuna yol açan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında kadın hasta, son $2$ aydır artan nefes darlığı ve karın şişliği şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan torakoabdominal bilgisayarlı tomografide yaygın plevral kalınlaşma, plevral efüzyon ve peritoneal karsinomatozis izleniyor; ancak herhangi bir organ yerleşimli primer kitle saptanmıyor. Plevral nodül biyopsisinde papiller yapıda adenokarsinom infiltrasyonu izleniyor. İmmünohistokimyasal (İHK) incelemede; Sitokeratin $7$ (CK7) (+), Sitokeratin $20$ (CK20) (-), WT-1 (+) ve PAX-8 (+) boyanma saptanıyor. Bu klinik ve patolojik bulgular ışığında, hastadaki primer odağın aşağıdakilerden hangisi olma olasılığı en yüksektir?

$62$ yaşında evre IV akciğer adenokarsinomu tanılı erkek hasta, kemoterapisinin $12$. gününde $39.2^\circ C$ ateş ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde sağ subklavyen bölgede port kateteri mevcut olup, kateter giriş yerinde hafif eritem ve hassasiyet saptanıyor. Kan basıncı: $105/65$ mmHg, Nabız: $105$/dk, Solunum sayısı: $18$/dk. Akciğer oskültasyonunda patolojik ses duyulmuyor. Laboratuvar tetkiklerinde mutlak nötrofil sayısı (ANS) $120$/mm $^3$ olarak bulunuyor. Ampirik olarak intravenöz ($IV$) piperasilin-tazobaktam başlanan hastada, tedaviye aşağıdakilerden hangisinin eklenmesi bu aşamada en uygundur?

$34$ yaşında kadın hasta, $2$ yıl önce Ülseratif Kolit (pankolit) ve Primer Sklerozan Kolanjit (PSK) tanıları almıştır. Hastanın kolit semptomları tıbbi tedavi ile tam remisyondadır. Bu hastada kolorektal kanser taraması ve sürveyansı ile ilgili en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir erkek hasta, boynun sol tarafında eline gelen şişlik şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede sol supraklaviküler bölgede $2$ cm çapında, ağrısız ve fikse bir lenfadenopati (Virchow nodu) saptanıyor. Bu hastada metastazın en olası primer kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kolon kanseri patogenezinde tanımlanan adenom-karsinom dizilimi (Vogelstein modeli) kapsamında; normal kolon epitelyal hücrelerinin proliferasyon yeteneği kazanarak küçük adenomlara dönüşmesinden sorumlu olan, Wnt sinyal yolağında görevli proteinin yıkım kompleksini (destruction complex) bozarak $\beta$-katenin birikimine yol açan temel genetik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser tedavisinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörleri ($İKNİ$) ve hedefe yönelik ajanların biyolojik özellikleri ile klinik kullanım prensipleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hepatoseleüler karsinom (HCC) gelişiminde viral hepatitlerin yanı sıra çevresel karsinojenler de önemli rol oynamaktadır. Özellikle nemli ortamlarda saklanan tahıl ve kuruyemişlerde üreyen *Aspergillus flavus* mantarının ürettiği Aflatoksin B1, güçlü bir hepatokarsinojendir. Aflatoksin B1 maruziyeti, karaciğer hücrelerinde spesifik bir genetik hasar oluşturarak karsinogenezi başlatır.

Buna göre, Aflatoksin B1 maruziyeti ile ilişkili HCC vakalarında en sık saptanan ve 'moleküler parmak izi' olarak kabul edilen karakteristik genetik bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında metastatik kolorektal kanser tanılı erkek hastaya $5-Florourasil$, lökovorin ve oksaliplatin ($FOLFOX$) rejimi başlanmıştır. Tedavi infüzyonu sırasında soğuk su içen hastada ağız çevresinde uyuşma, ellerde karıncalanma ve boğazında nefes almasını zorlaştıran bir kasılma hissi gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik evre küçük hücreli akciğer kanseri nedeniyle irinotekan monoterapisi alan 62 yaşındaki erkek hastada, ilk kür sonrası grade 4 nötropenik ateş ve şiddetli diyare gelişmiştir. Hastanın özgeçmişinde bilirubin düzeylerinin stresle hafif yükseldiği ve Gilbert sendromu tanısı olduğu öğrenilmiştir. Bu hastada gözlenen hayatı tehdit edici toksisitenin temel nedeni olan ve aktif metabolit $SN-38$'in glukuronidasyon yoluyla inaktivasyonunu bozan genetik varyasyon aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser epidemiyolojisi ve tarama stratejileri kapsamında, tümör belirteçlerinin (tumor markers) klinik kullanımı ve etkinliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Moleküler karsinogenez süreçlerinde, hücre döngüsü kontrolü ve genomik stabiliteyi sağlamada merkezi rol oynayan $9p21$ lokusundaki $CDKN2A$ gen bölgesi, alternatif okuma çerçeveleri (alternative reading frames) kullanarak $p16^{INK4a}$ ve $p14^{ARF}$ olmak üzere iki farklı tümör baskılayıcı protein sentezlemektedir. Bu lokus ve ürettiği proteinlerin fonksiyonel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanser immünoterapisinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörleri, bağışıklık sisteminin "fren" mekanizmalarını bloke ederek antitümör yanıtın güçlenmesini sağlar. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi **$CTLA-4$** ($Cytotoxic$ $T-Lymphocyte$ $Associated$ $Protein$ $4$) molekülünü hedef alan bir immün kontrol noktası inhibitörüdür?

$52$ yaşında erkek hasta, non-Hodgkin lenfoma nedeniyle kemoterapi almaktadır. Tedavinin $10$. gününde ateşi $38.4$ $^{\circ}C$ olan hastanın yapılan fizik muayenesinde hemodinamisi stabil seyretmektedir ve belirgin bir enfeksiyon odağı saptanmamıştır. Laboratuvar incelemesinde mutlak nötrofil sayısı ($ANS$) $350/mm^3$ olarak saptanmıştır. Hastanın $MASCC$ ($Multinational$ $Association$ $for$ $Supportive$ $Care$ $in$ $Cancer$) skoru $22$ olarak hesaplanmıştır.

Bu hasta için en uygun yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki kemoterapi ilaçlarından hangisinin kullanımı sırasında, asetilkolinesteraz inhibisyonuna bağlı olarak gelişen 'akut kolinerjik sendrom' (diyare, terleme, abdominal kramplar) görülmesi beklenir?

$57$ yaşında, $35$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; öksürük, halsizlik ve son iki haftadır belirginleşen kabızlık şikayetleriyle başvuruyor. Toraks bilgisayarlı tomografisinde (BT) sağ hiler bölgede $4$ cm çaplı, santral yerleşimli bir kitle saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum kalsiyum düzeyi $13.8$ mg/dL ve PTH düzeyi $6$ pg/mL (normal aralık: $15-65$ pg/mL) olarak bulunuyor. Bu hastadaki hiperkalseminin kemik metastazlarından ziyade hümoral (paraneoplastik) kaynaklı olduğunu en güçlü şekilde destekleyen ek laboratuvar bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında kadın hasta, son $10$ yıldır düzenli sağlık kontrollerini yaptırmadığını belirterek genel bir "kanser taraması" yaptırmak amacıyla polikliniğe başvuruyor. Öz geçmişinde sigara öyküsü olmayan, bilinen herhangi bir kronik hastalığı veya ailesinde erken yaşta kanser öyküsü bulunmayan hastanın fizik muayenesi tamamen doğal saptanıyor.

Güncel onkoloji tarama rehberlerine göre, bu hastada tarama amacıyla yapılması en uygun tetkik hangisidir?

62 yaşında metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri ($KHDAK$) tanısıyla immün kontrol noktası inhibitörü ($İKNİ$) tedavisi başlanan bir hastada, tedavinin 4. haftasında çekilen kontrol BT'de hedef lezyonlarda %100'den fazla büyüme ve yeni lezyonların ortaya çıktığı saptanıyor. Hastanın $ECOG$ performans skorunun 1'den 3'e gerilediği ve semptomlarının hızla kötüleştiği gözleniyor. Bu klinik tablo "hiperprogresif hastalık" ($HPD$) olarak tanımlandığına göre, aşağıdaki genomik değişikliklerden hangisinin varlığı bu fenotipin gelişme riskini en belirgin şekilde artırır?

$64$ yaşında, $40$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son iki haftadır belirginleşen halsizlik, iştahsızlık ve zaman zaman olan konsantrasyon güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $120/80 \text{ mmHg}$, kalp hızı $75/\text{dk}$ olup, hidrasyon durumu euvolemik (ödem yok, turgor doğal, juguler venöz dolgunluk normal) olarak değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyum düzeyi $124 \text{ mEq/L}$, serum osmolalitesi $255 \text{ mOsm/kg}$, idrar osmolalitesi $480 \text{ mOsm/kg}$ ve idrar sodyumu $45 \text{ mEq/L}$ saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına en sık neden olan akciğer kanseri tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, evre $II$ Hodgkin lenfoma tanısıyla adriamisin, bleomisin, vinblastin ve dakarbazin ($ABVD$) kemoterapisi almaktadır. Tedavinin $4$. küründen sonra hastada giderek artan kuru öksürük ve efor dispnesi gelişiyor. Fizik muayenede her iki akciğer bazalinde inspiratuar ince raller (velcro raller) saptanıyor. Akciğer grafisinde bilateral bazallerde interstisyel gölgelenmeler izleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olması en muhtemel ilaç ve gelişen toksisite aşağıdakilerden hangisidir?