Examkin

Tüm alıştırma soruları

2563 soru

Tüm türler2,563Çoktan seçmeli2,490Sayısal63Sıralama10
Soru 1301Soru →

Bir şirketteki 5 farklı proje (P1,P2,P3,P4,P5P_1, P_2, P_3, P_4, P_5), beş farkl�� kritere (Maliyet, Süre, Risk, Özgünlük, Kalite) göre 11'den 55'e kadar puanlanmıştır. Puanlama tablosundaki her satırda (proje) ve her sütunda (kriter) 1,2,3,41, 2, 3, 4 ve 55 puanlarının her biri tam olarak birer kez kullanılmıştır.

Bu projelerin puanlarıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- Süre sütunundaki puanlar P1P_1'den P4P_4'e sırasıyla ardışık artan sayılardan oluşmaktadır ve P5P_5 projesinin Süre puanı 11'dir.
- P3P_3 projesinin Risk puanı ile P1P_1 projesinin Kalite puanı eşittir ve bu puan 55'tir.
- P2P_2 projesinin Maliyet puanı ile P5P_5 projesinin Risk puanı birbirine eşit olup bu puan 22'dir.
- P1P_1 projesinin Maliyet puanı 11'dir.
- P4P_4 projesinin Özgünlük puanı, P2P_2 projesinin Kalite puanından büyüktür ve bu iki puanın toplamı 33'tür.
- P5P_5 projesinin Maliyet puanı 55'tir.

Buna göre, Özgünlük puanı 55 olan proje aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: P2P_2

Cevap

İkinci proje (P2P_2)
Verilen ipuçları adım adım bir 5x5 matrise işlendiğinde, her satır ve sütundaki sayıların benzersiz olması kuralı kullanılarak tüm hücreler tek bir şekilde doldurulabilir. Bu doğrultuda Özgünlük sütunu incelendiğinde, birinci projenin Özgünlük değeri satırdaki diğer kısıtlar nedeniyle 4, üçüncü projeninki 1, dördüncü projeninki 2 ve beşinci projeninki 3 olmaktadır. Dolayısıyla Özgünlük puanı 5 olan tek proje ikinci projedir.

Adım Adım Çözüm

1
Süre Sütununu Belirleme
S(P1)=2S(P_1)=2, S(P2)=3S(P_2)=3, S(P3)=4S(P_3)=4, S(P4)=5S(P_4)=5, S(P5)=1S(P_5)=1 olarak bulunur.
Süre sütununda beşinci projenin puanı 11 olarak verilmiştir. Kalan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü projelerin puanları yukarıdan aşağıya doğru ardışık artan sayılar olduğuna göre, 11 dışındaki {2,3,4,5}\{2, 3, 4, 5\} puanları yukarıdan aşağıya sırasıyla yerleşmelidir.
2
Verilen Net Değerleri Tabloya Yerleştirme
R(P3)=5R(P_3)=5, K(P1)=5K(P_1)=5, M(P2)=2M(P_2)=2, R(P5)=2R(P_5)=2, M(P1)=1M(P_1)=1, M(P5)=5M(P_5)=5, O¨(P4)=2Ö(P_4)=2 ve K(P2)=1K(P_2)=1 değerleri yerleştirilir.
Öncüllerdeki doğrudan bilgiler tabloya yazılır. Dördüncü projenin Özgünlük puanı ile ikinci projenin Kalite puanının toplamı 33 olup biri diğerinden büyüktür. {1,2,3,4,5}\{1, 2, 3, 4, 5\} puan kümesinde toplam�� 33 eden yalnızca 11 ve 22 olduğundan ve Özgünlük puanı daha büyük olduğundan O¨(P4)=2Ö(P_4)=2 ve K(P2)=1K(P_2)=1 olur.
3
Maliyet Sütununu Belirleme
M(P3)=3M(P_3)=3 ve M(P4)=4M(P_4)=4 olarak tamamlanır.
Maliyet sütununda 1,2,51, 2, 5 puanları kullanılmıştır. Kalan puanlar {3,4}\{3, 4\}'tür. Üçüncü projenin satırında Süre puanı olarak zaten 44 bulunduğundan, Maliyet puanı 44 olamaz (satırda sayı tekrarı olmaması kuralı). Bu nedenle M(P3)=3M(P_3)=3 ve M(P4)=4M(P_4)=4 olur.
4
Kalite Sütununu Belirleme
K(P3)=2K(P_3)=2, K(P4)=3K(P_4)=3 ve K(P5)=4K(P_5)=4 olarak bulunur.
Kalite sütununda K(P1)=5K(P_1)=5 ve K(P2)=1K(P_2)=1 yerleştirilmiştir. Kalanlar {2,3,4}\{2, 3, 4\}'tür. Üçüncü projede Maliyet 33, Süre 44 ve Risk 55 olduğundan, Kalite puanı kalan {1,2}\{1, 2\} değerlerinden biri olmalıdır. Sütunda 11 kullanıldığı için K(P3)=2K(P_3)=2 olur. Dördüncü projede Maliyet 44, Süre 55 ve Özgünlük 22 kullanıldığından Kalite puanı kalan {1,3}\{1, 3\} değerlerinden biri olmalıdır. Sütunda 11 kullanıldığı için K(P4)=3K(P_4)=3 olur. Sütunda kalan son değer K(P5)=4K(P_5)=4 olur.
5
Özgünlük Puanı 5 Olan Projeyi Bulma
O¨(P2)=5Ö(P_2)=5 olarak belirlenir.
Üçüncü projede M=3,S=4,R=5,K=2M=3, S=4, R=5, K=2 kullanıldığından kalan tek değer O¨(P3)=1Ö(P_3)=1 olur. Beşinci projede M=5,S=1,R=2,K=4M=5, S=1, R=2, K=4 kullanıldığından kalan tek değer O¨(P5)=3Ö(P_5)=3 olur. Özgünlük sütununda kalan boşluklar için {4,5}\{4, 5\} puanları kalır. Birinci projenin satırında M=1,S=2,K=5M=1, S=2, K=5 bulunduğundan satırdaki boşluklar {3,4}\{3, 4\} olmalıdır, bu yüzden birinci projenin Özgünlük puanı 55 olamaz, O¨(P1)=4Ö(P_1)=4 olur. Bu durumda Özgünlük sütunundaki 55 puanı yalnızca ikinci projeye kalır (O¨(P2)=5Ö(P_2)=5).

Anahtar Kavram

Latin Karesi Mantığı ve Matris Satır-Sütun Kısıtlamaları
Soru 1302Soru →

(I) Nümizmatik, geçmi�� uygarlıkların ekonomik, sosyal ve kültürel yapılarını sikkeler üzerinden inceleyen önemli bir tarih yardımcı disiplinidir. (II) Eski dönemlerden günümüze ulaşan bu metal paralar; basıldıkları dönemin metalurji bilgisini, ekonomik gücünü ve üzerinde taşıdığı semboller vasıtasıyla devletlerin egemenlik anlayışını yansıtır. (III) Tarihçiler, yazılı belgelerin yetersiz kaldığı durumlarda sikkelerin üzerindeki hükümdar isimleri ve basım tarihleri sayesinde kronolojik boşlukları doldururlar. (IV) Sikke basım teknolojisi ise antik çağlardan bu yana büyük bir değişim geçirerek el işçiliğinden endüstriyel makineleşmeye evrilmiştir. (V) İlk olarak Lidyalılar tarafından erimiş metalin iki kalıp arasında çekiçle dövülmesiyle yapılan bu üretim, günümüzde bilgisayarlı sistemler ve yüksek tonajlı hidrolik preslerle gerçekleştirilmektedir. (VI) Bu teknolojik dönüşüm, paranın sadece üretim hızını ve miktarını artırmakla kalmamış, aynı zamanda sahteciliğe karşı geliştirilen güvenlik unsurlarını da karmaşıklaştırmıştır.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü cümle ile başlayan kısım (IV), paranın tarihsel belge niteliğinden ziyade üretim ve basım teknolojisindeki gelişmeleri ele aldığı için ikinci paragrafın giriş cümlesidir.
Dördüncü cümleden itibaren konunun odağı sikkelerin tarihsel araştırma aracı olmasından sıyrılarak sikke basım teknolojisinin gelişim sürecine kaymıştır. Bu yeni odak noktası, kendisinden sonra gelen beşinci ve altıncı cümlelerle anlamsal bir bütünlük oluşturduğundan yeni bir paragrafın ilk cümlesi olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin konuları ve yönleri analiz edilir.
İlk üç cümlede sikkelerin tarih araştırmalarındaki yeri, taşıdığı semboller ve nümizmatiğin tarihi aydınlatmadaki rolü ele alınmaktadır.
Paragrafın ana konusunu ve sınırlarını belirlemek için.
2
Parçada konunun veya bakış açısının değiştiği geçiş noktası tespit edilir.
Dördüncü cümleden itibaren konunun 'sikkelerin tarihsel belge olma niteliği'nden 'sikke basım teknolojisi ve bunun gelişimi'ne kaydığı görülür.
İki farklı düşünce veya odak noktasını birbirinden ayırmak için.
3
Yeni konunun başlangıcı olan cümle ile sonrasındaki cümlelerin anlamsal bağı kontrol edilir.
Dördüncü, beşinci ve altıncı cümlelerin kendi içinde teknolojik gelişim ve sonuçları etrafında bütünlük oluşturduğu, dolayısıyla dördüncü cümlenin ikinci paragrafı başlatması gerektiği onaylanır.
Yeni paragrafın iç bütünlüğünü doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Paragrafı ikiye bölme sorularında, konunun farklı bir yönüne, boyutuna veya tamamen yeni bir konuya geçilen ilk cümle belirlenir. Bu cümle genellikle kendinden önceki cümlelerle doğrudan anlamsal veya yapısal bir bağlayıcı içermeyen bağımsız bir giriş cümlesi niteliğindedir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1303Soru →

aa, bb ve cc birbirinden farklı asal sayılardır.

a⋅b⋅c=3(a+b+c+8)a \cdot b \cdot c = 3(a + b + c + 8)

olduğuna göre, a⋅(b+c)a \cdot (b + c) ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65

Cevap

En büyük değer olan 65'tir. Bu değer, asal sayıların {2, 3, 13} olarak belirlenmesinden sonra en büyük çarpanın parantez dışına (13 olarak) yerleştirilmesiyle elde edilir.
Çözüm sonucunda elde edilen tek geçerli asal sayı kümesi {2, 3, 13}'tür. Bu kümedeki elemanlar ile oluşturulabilecek a * (b + c) ifadesinin en büyük değeri, en büyük asal sayı olan 13'ün parantez dışına çarpan olarak yazılmasıyla elde edilen 65'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Eşitliğin sol tarafındaki çarpımın bölen analizini yapma.
a⋅b⋅ca \cdot b \cdot c çarpımı 3'ün katı olmalıdır. Sayılar asal olduğundan, içlerinden biri kesinlikle 3 olmalıdır. Kolaylık açısından c=3c = 3 seçelim.
Denklemin sağ tarafında 3 çarpanı bulunduğundan, eşitliğin sağlanabilmesi için sol taraf da 3 ile tam bölünmelidir.
2
Seçilen değeri denklemde yerine yazarak sadeleştirme yapma.
3⋅a⋅b=3(a+b+3+8)  ⟹  a⋅b=a+b+113 \cdot a \cdot b = 3(a + b + 3 + 8) \implies a \cdot b = a + b + 11 denklemi elde edilir.
Bilinmeyen sayısını ikiye düşürerek denklemi çözülebilir bir forma getirmek.
3
Denklemi çarpanlara ayırma formatına dönüştürme.
a⋅b−a−b=11  ⟹  a(b−1)−(b−1)−1=11  ⟹  (a−1)(b−1)=12a \cdot b - a - b = 11 \implies a(b - 1) - (b - 1) - 1 = 11 \implies (a - 1)(b - 1) = 12 elde edilir.
Tam sayı çözümlerini çarpan analizine dayalı olarak bulabilmek.
4
12'nin çarpanlarını inceleyerek asal sayı çiftlerini belirleme.
Çarpanlar (1, 12), (2, 6) veya (3, 4) olabilir. Çözüm yapıldığında:
- a−1=1  ⟹  a=2a-1=1 \implies a=2 ve b−1=12  ⟹  b=13b-1=12 \implies b=13 (Asal ve birbirinden farklıdır. Kümemiz {2,3,13}\{2, 3, 13\} olur).
- a−1=2  ⟹  a=3a-1=2 \implies a=3 (c=3 ile çelişir, elenir).
- a−1=3  ⟹  a=4a-1=3 \implies a=4 (Asal değildir, elenir).
Soruda verilen 'birbirinden farklı asal sayılar' koşulunu sağlayan tek kümenin {2,3,13}\{2, 3, 13\} olduğunu göstermek.
5
İfadeyi en büyük yapacak değerleri yerine koyarak hesaplama yapma.
a⋅(b+c)a \cdot (b + c) ifadesinde en büyük çarpanı parantez dışına almak için a=13a=13 seçilir. Bu durumda 13⋅(2+3)=6513 \cdot (2 + 3) = 65 bulunur.
Çarpımın sonucunu maksimize etmek.

Anahtar Kavram

Asal sayıların bölünebilme özellikleri ve tam sayı denklemlerinin çarpanlara ayırma yöntemiyle çözümü

Alternatif Yöntem

Denklem a⋅b⋅c−3(a+b+c)=24a \cdot b \cdot c - 3(a+b+c) = 24 olarak düzenlendikten sonra da değer analizi yapılabilir. Ancak çarpanlara ayırma yöntemi (c=3c=3 kabulü ile) en sistematik ve kesin yoldur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 1304Soru →

−4,−2,3-4, -2, 3 ve 55 sayılarının tamamı aşağıdaki kutulara, her kutuda farklı bir sayı olacak biçimde yerleştirildiğinde bir AA tam sayısı elde edilmektedir:

[(□−□)×□]÷□=A[ (\Box - \Box) \times \Box ] \div \Box = A

Buna göre, AA tam sayısının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -6

Cevap

Elde edilebilecek en küçük tam sayı değeri -6'dır.
En küçük tam sayı değerini elde etmek için parantez içi çıkarma işleminden pozitif ve büyük bir sayı elde edilmeye çalışılır. 5−(−4)=95 - (-4) = 9 ifadesi bu gruptaki sayılarla elde edilebilecek en büyük farktır. Bu farkı negatif yapmak için negatif olan −2-2 sayısı ile çarparız: 9×(−2)=−189 \times (-2) = -18. Son olarak elde edilen bu değeri pozitif olan 33 sayısına böldüğümüzde −18÷3=−6-18 \div 3 = -6 elde edilir. Bu değer elde edilebilecek en küçük tam sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parantez içindeki çıkarma işleminden elde edilebilecek en büyük pozitif değeri belirleyin.
55 ve −4-4 sayıları seçilerek 5−(−4)=95 - (-4) = 9 farkı elde edilir.
Çarpım sonucunu en küçük (en negatif) yapmak için, çarpılacak pozitif çarpanın olabildiğince büyük olması gerekir.
2
Elde edilen farkı negatif yapmak için kalan sayılardan negatif olanıyla çarpın.
9×(−2)=−189 \times (-2) = -18 elde edilir.
Çarpımın negatif ve mutlak değerce büyük olması için kalan sayılar arasındaki negatif sayı olan −2-2 seçilmelidir.
3
Elde edilen negatif çarpımı, kalan tek sayıya bölerek tam sayı değerini bulun.
−18÷3=−6-18 \div 3 = -6 elde edilir.
Kutularda kullanılmayan son sayı 33 olduğu için bölme işlemi gerçekleştirilir ve −6-6 sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayı kümelerinde dört işlem, parantezli işlemler ve negatif sayılarla çarpma/bölme kuralları.
Soru 1305Soru →

Bir teknoloji şirketinde çalışan Kerem, Leyla, Murat ve Pelin adlı mühendisler; İstanbul, Ankara ve İzmir şehirlerinde görev yapmaktadır. Bu mühendislerin uzmanlık alanları Yapay Zeka, Siber Güvenlik ve Veri Analizi'dir.

Mühendislerin çalıştıkları şehirler ve uzmanlık alanlarına ilişkin bilgiler şu şekildedir:
* Her mühendis sadece bir şehirde çalışmakta ve yalnızca bir uzmanlık alanına sahiptir.
* Her şehirde en az bir mühendis çalışmaktadır.
* Her uzmanlık alanında en az bir mühendis çalışmaktadır.
* Kerem ve Leyla aynı şehirde çalışmaktadır, ancak uzmanlık alanları farklıdır.
* Siber Güvenlik alanında çalışan tek mühendis İstanbul'dadır.
* Veri Analizi alanında çalışan sadece bir mühendis vardır.
* Pelin, İzmir'de çalışmaktadır ve uzmanlık alanı ne Veri Analizi ne de Siber Güvenlik'tir.
* Murat, ya Ankara'da ya da İzmir'de çalışmaktadır ve uzmanlık alanı Yapay Zeka değildir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Murat, Ankara'da çalışmaktadır.

Cevap

Murat, Ankara'da çalışmaktadır.
Yapılan çözümlemede Murat'ın Ankara'da çalıştığı kesin olarak bulunmuştur. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Şehirlerin ve mühendislerin dağılımını belirlemek.
Kerem ve Leyla İstanbul'da, Pelin İzmir'de, Murat ise Ankara'da çalışmaktadır.
Toplam 4 mühendis ve 3 şehir vardır. Her şehirde en az bir mühendis çalışacağına göre şehirlerden birinde 2, diğerlerinde 1'er mühendis olmalıdır. Kerem ve Leyla aynı şehirde çalıştığından bu şehir İstanbul veya Ankara olmalıdır (çünkü Pelin İzmir'dedir). Murat ya Ankara ya da İzmir'de çalıştığına göre, Kerem ve Leyla'nın Ankara'da olması durumunda İstanbul boş kalır. Bu yüzden Kerem ve Leyla İstanbul'da, Pelin İzmir'de, Murat ise Ankara'da çalışmaktadır.
2
Uzmanlık alanlarını belirlemek.
Pelin'in uzmanlık alanı Yapay Zeka, Murat'ınki Veri Analizi, Kerem ve Leyla'nınki ise Siber Güvenlik ile Yapay Zeka'dır (biri Siber Güvenlik, diğeri Yapay Zeka).
Pelin'in uzmanlık alanı ne Veri Analizi ne de Siber Güvenlik olduğundan Yapay Zeka'dır. Murat'ın uzmanlık alanı Yapay Zeka olmadığından ve Siber Güvenlik uzmanı İstanbul'da olduğundan, Murat'ın uzmanlık alanı Veri Analizi olmalıdır. Veri Analizi alanında sadece bir kişi çalıştığından ve Pelin Yapay Zeka uzmanı olduğundan, İstanbul'daki Kerem ve Leyla'dan biri Siber Güvenlik, diğeri ise Yapay Zeka alanında çalışmaktadır.

Anahtar Kavram

Çok değişkenli karma kurgularda değişkenlerin eşleştirilmesi ve tablo oluşturulması.
Soru 1306Soru →

Bir pastaneci, hazırladığı pastaların kilogram satış fiyatını maliyet üzerinden %30\%30 kâr elde edecek şekilde belirlemiştir. Ancak pastaların nakliyesi sırasında %20\%20'si zarar görmüş ve satılamaz duruma gelmiştir. Pastaneci, kalan pastaların tamamını başlangıçta belirlediği satış fiyatından satmıştır.

Buna göre, pastanecinin bu satıştan elde ettiği gerçek kâr oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Pastanecinin bu satıştan elde ettiği gerçek kâr oranı %4'tür.
Belirlenen kârlı birim fiyat üzerinden satılabilen ürün miktarı çarpılarak toplam gelir elde edilir. Bu gelirden başlangıçtaki toplam maliyet çıkarıldığında net kâr bulunur. Net kârın toplam maliyete oranı bize gerçek kâr oranını verir. Yapılan hesaplamalarda toplam gelir 104x104x, toplam maliyet 100x100x ve net kâr 4x4x bulunmuş olup kâr oranı %4\%4 olarak gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Pastaların başlangıçtaki toplam miktarını ve birim maliyetini sembolik değerlerle belirleyelim.
Toplam pasta miktarı 100 kg100\text{ kg} ve kilogram maliyeti 10 TL10\text{ TL} olsun. Bu durumda toplam maliyetimiz 100×10=1000 TL100 \times 10 = 1000\text{ TL} olur.
Hesaplamaları kolaylaştırmak amacıyla yüzdelik dilimlere uygun başlangıç değerleri seçilmiştir.
2
Planlanan birim satış fiyatını belirleyelim.
Maliyet üzerinden %30\%30 kâr hedeflendiği için kilogram satış fiyatı 10×1.30=13 TL10 \times 1.30 = 13\text{ TL} olarak belirlenir.
Kâr oranı birim maliyet üzerinden hesaplanarak satış fiyatı oluşturulur.
3
Zarar gören pastaları çıkararak satılabilen pasta miktarını bulalım.
Pastaların %20\%20'si zarar gördüğü için satılamaz. Satılabilen pasta miktarı 100×(1−0.20)=80 kg100 \times (1 - 0.20) = 80\text{ kg} olur.
Fire miktarı düşülerek satıştan gelir getirecek net ürün miktarı hesaplanır.
4
Satıştan elde edilen toplam geliri ve net kârı hesaplayalım.
Toplam gelir 80×13=1040 TL80 \times 13 = 1040\text{ TL} olur. Net kâr ise 1040−1000=40 TL1040 - 1000 = 40\text{ TL} olarak bulunur.
Gerçekleşen toplam satış tutarından ilk baştaki toplam maliyet çıkarılarak net kazanç elde edilir.
5
Gerçek kâr oranını hesaplayalım.
Gerçek kâr oranı Net KaˆrToplam Maliyet=401000=%4\frac{\text{Net Kâr}}{\text{Toplam Maliyet}} = \frac{40}{1000} = \%4 olarak bulunur.
Kâr oranı her zaman gerçekleşen net kârın, katlanılan toplam maliyete bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kar ve zarar problemlerinde ürün kaybı (fire) durumunda gerçek kâr oranının, toplam maliyet ve gerçekleşen toplam gelir üzerinden hesaplanması.

İpuçları

1
Sorudaki yüzdelik hesapları kolaylaştırmak için başlangıçtaki toplam pasta miktarını 100 kg100\text{ kg} ve kilogram maliyetini 10 TL10\text{ TL} alarak başlayabilirsiniz.
2
Pastaların %20\%20'si zarar gördüğünde elinizde kaç kilogram pasta kaldığını ve bu kalan pastaları planlanan satış fiyatından (13 TL13\text{ TL}) satınca elinize geçecek toplam parayı hesaplayın.
3
Elde ettiğiniz toplam gelirden (1040 TL1040\text{ TL}), başlangıçtaki toplam maliyeti (1000 TL1000\text{ TL}) çıkararak net kârınızı bulun ve bu kârın başlangıç maliyetine göre oranını hesaplayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1307Soru →

Klasik Türk müziğinin en önemli çalgılarından biri olan ney, genellikle sazlık kısımlarından özenle seçilen kamışlardan üretilir.

Bu cümleden hareketle aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgılar vardır.

Cevap

Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgılar vardır.
Verilen cümlede geçen 'en önemli çalgılardan biri olan ney' ifadesi, neyin tek önemli çalgı olmadığını, Klasik Türk müziğinde ney dışında başka önemli çalgıların da bulunduğunu kesin olarak kanıtlar. Bu doğrultuda, Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgıların olduğunu belirten seçenek kesin olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'en önemli çalgılardan biri' ifadesini analiz etmek.
Bu ifade, birden fazla önemli çalgı olduğunu ve neyin bunlardan sadece bir tanesi olduğunu gösterir.
Kesin çıkarım yapabilmek için sınırlandırıcı veya kapsayıcı ifadelerin anlamını netleştirmek gerekir.
2
Seçenekleri bu analiz doğrultusunda değerlendirmek.
Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgıların bulunduğu yargısına doğrudan ve kesin olarak ulaşılır.
Doğru seçeneğin cümledeki ifadelerle tam olarak örtüşmesi ve kişisel yorum barındırmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede yer alan derecelendirme ve miktar belirten ifadelerden ('en... biri', 'genellikle') kesin anlamlar türetmek.
Tahmini Süre:45s
Soru 1308Soru →

Bir çiftçi topladığı domatesleri her birinde eşit sayıda domates olacak şekilde 12 kasaya doldurmuştur. Çiftçi her kasaya başlangı��takinden 5 domates daha az koysaydı aynı miktar domatesi doldurmak için 15 kasaya ihtiyacı olacaktı. Buna göre, çiftçinin topladığı toplam domates sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300

Cevap

Çiftçinin topladığı toplam domates sayısı 300'dür.
Doğru cevap olan seçenekteki 300 değeri, başlangıçta bir kasada bulunan domates sayısına xx denilerek kurulan 12x=15(x−5)12x = 15(x - 5) denkleminin doğru çözülmesiyle elde edilir. Bu denklemden x=25x = 25 bulunur ve toplam domates sayısı 12×25=30012 \times 25 = 300 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki ve durum değiştikten sonraki durumlar için değişkenleri tanımlayarak denklemi kurmak.
Başlangıçta bir kasadaki domates sayısı xx olsun. Toplam domates sayısı 12x12x olur. Her kasaya 5 domates az konulduğunda kasadaki domates sayısı x−5x - 5 ve kasa sayısı 15 olur. Bu durumda toplam domates sayısı 15(x−5)15(x - 5) olur. Domates miktarı değişmediği için denklem 12x=15(x−5)12x = 15(x - 5) olarak kurulur.
Soruda verilen sözel ifadeleri matematiksel eşitli��e dönüştürmek için.
2
Kurulan denklemi çözerek başlangıçta bir kasadaki domates sayısı olan xx değerini bulmak.
12x=15x−75⇒15x−12x=75⇒3x=75⇒x=2512x = 15x - 75 \Rightarrow 15x - 12x = 75 \Rightarrow 3x = 75 \Rightarrow x = 25 bulunur.
Kasa başına düşen domates miktarını elde etmek için.
3
Bulunan xx değerini kullanarak toplam domates sayısını hesaplamak.
Toplam domates sayısı = 12x=12×25=30012x = 12 \times 25 = 300 olarak hesaplanır.
Soruda bizden başlangıçtaki toplam domates sayısı istendiği için.

Anahtar Kavram

Bir çokluğun farklı gruplama durumlarındaki eşitliğinden faydalanarak birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme.

İpuçları

1
Toplam domates miktarının her iki durumda da değişmediğini düşünerek bir eşitlik kurmaya çalışın.
2
Başlangıçta bir kasada xx tane domates olduğunu varsayın. Bu durumda toplam domates sayısı 12x12x olur. İkinci durumda her kasada kaç domates olur?
3
İkinci durumda her kasada x−5x - 5 domates olur ve kasa sayısı 15'tir. Buradan 12x=15(x−5)12x = 15(x - 5) denklemini çözerek xx değerini bulun ve ardından toplam domates sayısını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla çalışan, sıralara öğrencilerin ikişerli veya üçerli oturması sorularını çözerek denklem kurma becerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kasa sayıları olan 12 ve 15'in en küçük ortak katı (EKOK) üzerinden gidilebilir. EKOK(12, 15) = 60'tır. Toplam domates sayısı 60k olsun. Bu durumda başlangıçta bir kasada 5k domates, ikinci durumda ise 4k domates olur. Kasadaki domates sayısındaki azalış 5k - 4k = k = 5 olur. Buradan toplam domates sayısı 60k = 60 * 5 = 300 olarak kolayca bulunabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1309Soru →

Bir okulun kişisel gelişim seminerinde Gizem, Hakan, Işıl, Kaan, Melis ve Numan adlı altı öğrenci 1'den 6'ya kadar numaralandırılmış sırayla birer sunum yapacaktır. Öğrencilerin sunum sıraları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Melis, Hakan'dan hemen sonraki sırada sunum yapacaktır.
* Gizem, Kaan'dan hemen önceki sırada sunum yapacaktır.
* Numan, ilk veya son sırada sunum yapmayacaktır.
* Eğer Gizem ikinci sırada sunum yaparsa, Işıl birinci sırada sunum yapacaktır.

Buna göre, Işıl'ın üçüncü sırada sunum yaptığı durumda aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Numan dördüncü sırada sunum yapacaktır.

Cevap

Numan'ın dördüncü sırada sunum yapması kesinlikle doğrudur.
Işıl 3. sıraya yerleştiğinde, ikişer kişilik ardışık bloklar olan Hakan-Melis ve Gizem-Kaan grupları yalnızca 1-2 ve 5-6 sıralarını paylaşabilirler. Numan'ın 1. ve 6. sırada yer alamayacağı kuralı göz önüne alındığında, blokların bu konumları kapatmasıyla birlikte Numan için geriye sadece 4. sıra kalır. Dolayısıyla Numan'ın dördüncü sırada sunum yapacağı bilgisi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Işıl'ın sunum sırası verilen koşula göre 3. sıraya sabitlenir.
Sunum sıralaması şablonu: 1: _, 2: _, 3: Işıl, 4: _, 5: _, 6: _
Soruda verilen Işıl'ın 3. sırada olduğu durumunun analiz edilmesi gerekmektedir.
2
Hakan-Melis (HM) ve Gizem-Kaan (GK) bloklarının yerleştirilebileceği yerler belirlenir.
Bu ikişerli ardışık bloklar ancak {1, 2} ve {5, 6} sıralarına yerleştirilebilir.
3. sıra dolu olduğundan ikişer kişilik ardışık bloklar {1, 2} veya {5, 6} dışında bir yere sığamaz.
3
Numan'ın olası konumu belirlenir.
Numan, ilk (1) veya son (6) sırada sunum yapamayacağı için boş kalan tek yer olan 4. sıraya yerleşmek zorundadır.
Kalan boş sıralar 1, 2, 4, 5, 6'dır. Bloklar {1, 2} ve {5, 6} yerlerini kapattığı için Numan'a yalnızca 4. sıra kalır.
4
Olası senaryolar yazılarak kontrol edilir.
Senaryo 1: Hakan (1), Melis (2), Işıl (3), Numan (4), Gizem (5), Kaan (6) | Senaryo 2: Gizem (1), Kaan (2), Işıl (3), Numan (4), Hakan (5), Melis (6)
Her iki senaryoda da tüm öncüller ve kısıtlar eksiksiz sağlanmakta ve Numan'ın sırası değişmemektedir.

Anahtar Kavram

Sıralama Problemlerinde Olasılık Tablosu Oluşturma ve Kesinlik Analizi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1310Soru →

Gazeteci:
(I) --------------------------------------
Gastronomi Tarihçisi:
- Bir coğrafyanın mutfak kültürünün sadece orada yetişen tarım ürünleriyle şekillendiğini düşünmek eksik bir yaklaşımdır. Elbette iklim ve toprak yapısı temel belirleyicilerdir ancak ticaret yolları, göç dalgaları ve hatta savaşlar gibi tarihsel olaylar, malzemelerin sınırları aşmasını sağlayarak mutfakları dönüştürür. Örneğin, domates ve biberin Amerika kıtasının keşfinden önce Akdeniz mutfağında bulunmadığını düşündüğümüzde, bugün vazgeçilmez saydığımız birçok lezzetin aslında küresel etkileşimlerin bir sonucu olduğunu görürüz.

Gazeteci:
(II) --------------------------------------
Gastronomi Tarihçisi:
- Kesinlikle. Ancak bu etkileşim her zaman tek tip bir kültürel benzeşmeye yol açmaz. Aksine, dışarıdan gelen yeni bir malzeme veya pişirme tekniği, yerel geleneklerle harmanlanarak tamamen özgün ve yeni sentezler oluşturur. Yani küreselleşme yerel mutfakları yok etmek yerine, onlara yeni ifade alanları kazandırabilir; yeter ki yerel kimlik bu yeni unsurları kendi süzgecinden geçirebilecek köklere sahip olsun.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. Mutfak kültürünün gelişiminde coğrafi koşullar ve yerel ürünler dışında hangi unsurlar belirleyici olmuştur?
II. Küresel etkileşimler sonucu malzemelerin yayılması, yerel mutfakların özgünlüğünü kaybedip tek tipleşmesine mi yol açar?

Cevap

I. sorunun boşluğuna 'Mutfak kültürünün gelişiminde coğrafi koşullar ve yerel ür��nler dışında hangi unsurlar belirleyici olmuştur?', II. sorunun boşluğuna ise 'Küresel etkileşimler sonucu malzemelerin yayılması, yerel mutfakların özgünlüğünü kaybedip tek tipleşmesine mi yol açar?' ifadeleri getirilmelidir.
Mutfak kültürünü belirleyen coğrafya dışı unsurları ve küreselleşmenin tek tipleşmeye yol açıp açmadığını sorgulayan seçenek, tarihçinin iki açıklamasıyla da tam olarak örtüşmektedir. İlk açıklamada iklim ve coğrafya dışındaki ticaret ve savaş gibi unsurlar vurgulanırken, ikinci açıklamada küreselleşmenin tek tipleşmeye yol açmayıp aksine yeni yerel sentezler yarattığı belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cevabın ana fikrini ve anahtar kelimelerini belirleme.
Tarihçi, coğrafya ve iklimin mutfak kültüründeki rolünü kabul etmekle birlikte, ticaret yolları, göçler ve savaşlar gibi tarihi olayların mutfakları asıl dönüştüren unsurlar olduğunu belirtmektedir. Bu durum, coğrafya dışındaki faktörleri sorgulayan bir soruya işaret eder.
Diyalog tamamlama sorularında konuşmacın��n verdiği yanıtın ilk cümlesi ve sunduğu gerekçeler, sorulan sorunun sınırlarını çizer.
2
İkinci cevabın ana fikrini ve anahtar kelimelerini belirleme.
Tarihçi 'Kesinlikle' diyerek söze başlamakta ve ardından bu etkileşimin tek tip bir benzeşmeye yol açmadığını, aksine yerel geleneklerle harmanlanıp yeni sentezler oluşturduğunu açıklamaktadır. Bu durum, küreselleşmenin ve etkileşimin tek tipleşmeye yol açıp açmadığını sorgulayan bir soruyu doğrular.
İkinci cevapta geçen 'tek tip kültürel benzeşme' ve 'küreselleşmenin yerel mutfakları yok etmemesi' ifadeleri, gazetecinin yönelttiği olası eleştiri veya soruyu tespit etmemizi sağlar.
3
Seçenekleri analiz ederek eşleştirme yapma.
Doğru seçenek olan ifadeler incelendiğinde, ilk sorunun coğrafya dışı unsurlara, ikinci sorunun ise küreselleşmenin yerel mutfaklar üzerindeki tek tipleştirme etkisine odaklandığı görülür. Diğer seçenekler ise bağlam dışı, dar kapsamlı veya cevapla ilgisi olmayan konular içermektedir.
Çeldiricilerin elenmesi ve doğru seçeneğin teyit edilmesi için her iki sorunun da cevapla anlamsal bütünlük sağlaması zorunludur.

Anahtar Kavram

Diyalog tamamlama sorularında, verilen cevapların ana düşüncesini, vurgulanan kavramları ve geçiş ifadelerini analiz ederek uygun soruları belirleme.
Soru 1311Soru →

Bilimsel araştırma süreçlerinde, başlangıçtaki hipotezlerin doğrulanmadığı ya da beklentilerin aksine sonuçlanan deneylerin —yani olumsuz sonuçların— saygın akademik dergilerde kendine yer bulamaması, bilimin kendi kendini düzeltme mekanizmasına ciddi bir sekte vurmaktadır. Günümüz akademik dünyasında hüküm süren 'yayınlama baskısı', araştırmacıları yalnızca başarıya ulaşmış ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş çıktıları sunmaya teşvik etmektedir. Oysa çıkmaz sokakların, başarısız denemelerin ve doğrulanmayan teorilerin açıkça belgelenmesi; diğer bilim insanlarının aynı hatalı yolları tekrar yürüyerek zaman, emek ve bütçe israf etmesini önleyecek yegane kılavuzdur. Dolayısıyla başarısız araştırmaların akademik literatürden dışlanarak görünmez kılınması, bilimsel bilgi birikiminin taraflı ve eksik bir zemin üzerine inşa edilmesine yol açmakta ve nihayetinde insanlığın kolektif ilerleyişini yavaşlatmaktadır.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel araştırmalarda olumsuz sonuçların akademik yayınlarda paylaşılmamasının, bilimin gelişim hızını düşürerek bilgi birikimini eksik ve taraflı kıldığı

Cevap

Bilimsel araştırmalarda olumsuz sonuçların akademik yayınlarda paylaşılmamasının, bilimin gelişim hızını düşürerek bilgi birikimini eksik ve taraflı kıldığı
Doğru seçenek, paragrafın son cümlesinde de açıklandığı üzere, başarısız veya olumsuz sonuçların akademik literatürde yer almaması durumunun bilimsel birikimi taraflı hale getirdiğini ve kolektif ilerlemeyi yavaşlattığını en doğru ve kapsamlı şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki anahtar kelimeleri ve yazarın odaklandığı temel sorunu belirlemek.
Anahtar kelimelerin 'olumsuz sonuçlar', 'akademik dergiler', 'yayın baskısı' ve 'bilimsel ilerleme' olduğu görülür.
Yazarın hangi konu üzerinde durduğunu ve tartışmanın zeminini anlamak için bu adım gereklidir.
2
Yazarın 'olumsuz sonuçların akademik dergilerde yayımlanamaması' durumuna yönelik eleştirisini analiz etmek.
Yayınlanmayan olumsuz sonuçların bilimdeki kendini düzeltme mekanizmasını sekteye uğrattığı tespit edilir.
Yazarın konu hakkındaki bakış açısını ve asıl savunulan fikri ortaya çıkarmak için eleştirinin yönü belirlenmelidir.
3
Olumsuz sonuçların paylaşılmamasının yarattığı sonuçları tespit etmek.
Aynı hatalı yolların tekrar yürünmesiyle zaman, emek ve bütçe kaybı yaşandığı, bilgi birikiminin taraflı ve eksik kaldığı, kolektif ilerlemenin yavaşladığı saptanır.
Yazarın ana düşünceyi desteklemek için sunduğu nihai gerekçeleri ve etkiyi netleştirmek gerekir.
4
Seçenekler arasından, bu eleştiriyi ve sonucu en kapsamlı şekilde özetleyen ana düşünceyi bulmak.
Olumsuz sonuçların akademik yayınlarda yer bulmamasının bilimsel ilerlemeyi yavaşlattığını ve bilgi birikimini eksik/taraflı kıldığını belirten seçeneğe ulaşılır.
Paragrafın bütününü temsil eden ve yazarın iletmek istediği asıl mesajı içeren seçeneği belirlemek için bu sentez yapılır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Soru 1312Soru →

Bir tüccar, kilogramını 12 TL12\text{ TL}'den satın aldığı bir miktar yaş kayısıyı kurutarak ağırlığının %25\%25'ini kaybettiriyor. Tüccar, elde ettiği kuru kayısıların kilogram maliyeti üzerinden %50\%50 kâr elde edecek şekilde bir ilk satış fiyat�� belirliyor.

Ancak satışların beklediği gibi gitmemesi üzerine, kuru kayısıların satış fiyatında %20\%20 indirim yapıyor. Daha sonra, kalan ürünleri hızlıca tüketmek amacıyla bu indirimli fiyat ��zerinden %25\%25 oranında bir indirim daha uyguluyor.

Tüccar, kuru kayısıların yarısını ilk belirlenen satış fiyatından, %30\%30'unu ilk indirimli fiyattan, geri kalanını ise son indirimli fiyattan satmıştır.

Buna göre, tüccarın bu satışın tamamından elde ettiği toplam kâr oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 29

Cevap

Tüccarın bu satışın tamamından elde ettiği toplam kâr oranı %29'dur.
Kuru kayısının kilogram maliyeti olan 16 TL üzerinden belirlenen satış fiyatları ve bu fiyatlara uygulanan satış oranları ile toplam gelir 1548 TL olarak bulunur. 1200 TL'lik ilk maliyete göre kâr oranı %29'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Kuru kayısının birim maliyetini hesaplama
Kuru kayısının kilogram maliyeti 16 TL'dir.
100 kg yaş kayısı 12 TL/kg fiyatla 1200 TL'ye mal olur. Ağırlığının %25'ini kaybedince geriye 75 kg kuru kayısı kalır. Kilogram maliyeti 1200 TL / 75 kg = 16 TL olur.
2
Satış fiyatlarını ve indirimli fiyatları belirleme
İlk satış fiyatı 24 TL, birinci indirimli fiyat 19.2 TL ve ikinci indirimli fiyat 14.4 TL'dir.
İlk fiyat %50 kârla 16 * 1.5 = 24 TL olur. %20 indirimle 24 * 0.8 = 19.2 TL olur. Bu fiyat üzerinden %25 indirimle 19.2 * 0.75 = 14.4 TL olur.
3
Satış miktarlarına göre toplam geliri hesaplama
Toplam gelir 1548 TL'dir.
75 kg kuru kayısının yar��sı (37.5 kg) 24 TL'den 900 TL gelir getirir. %30'u (22.5 kg) 19.2 TL'den 432 TL gelir getirir. Kalan %20'si (15 kg) 14.4 TL'den 216 TL gelir getirir. Toplam gelir = 900 + 432 + 216 = 1548 TL'dir.
4
Toplam kâr oranını bulma
Toplam kâr oranı %29'dur.
Toplam kâr = 1548 - 1200 = 348 TL'dir. Kâr oranı = 348 / 1200 = 0.29 yani %29 kâr elde edilir.

Anahtar Kavram

Kurutulan ürünlerde fire ve ağırlık kaybına bağlı maliyet artışının hesaplanması, ardından kâr ve ardışık indirimlerin doğru temeller üzerinden uygulanması.
Soru 1313Soru →

3'ün katı olan ardışık 5 tam sayının toplamı 15n+6015n + 60 olduğuna göre, bu sayıların en büyüğü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3n+183n + 18

Cevap

3n+183n + 18
Ardışık 5 terimden oluşan bu dizinin toplamı olan 15n+6015n + 60 ifadesi terim sayısı olan 5'e bölündüğünde ortanca terim (3. terim) 3n+123n + 12 olarak bulunur. Sayılar 3'ün katı olduğundan ardışık terimler arasındaki fark 3'tür. En büyük terim olan 5. terimi bulmak için 3. terime iki kez 3 eklenmelidir. Bu durumda en büyük terim (3n+12)+6=3n+18(3n + 12) + 6 = 3n + 18 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Dizinin ortanca terimini bulmak için toplamı terim sayısına bölmek gerekir.
Ortanca Terim=15n+605=3n+12\text{Ortanca Terim} = \frac{15n + 60}{5} = 3n + 12 olarak bulunur. Bu terim, 5 terimli dizinin 3. terimidir.
Ardışık tek sayıda terimden oluşan dizilerde toplamın terim sayısına bölümü ortanca terimi verir.
2
En büyük terimi (5. terim) bulmak için ortanca terime gereken artış miktarını eklemek gerekir.
En Bu¨yu¨k Terim=(3n+12)+2×3=3n+18\text{En Büyük Terim} = (3n + 12) + 2 \times 3 = 3n + 18 elde edilir.
Sayılar 3'ün katı olduğundan aralarındaki fark 3'tür. 3. terimden 5. terime geçmek için iki adım (2 x 3 = 6) ileri gidilmelidir.

Anahtar Kavram

Ardışık sayı dizilerinde terim toplamı ile ortanca terim (ortalama) arasındaki ilişki ve belirli bir terimin bulunması
Soru 1314Soru →

Bir kurye, 180 km180\text{ km} uzaklıktaki bir şehre gitmek için yola çıkıyor. Kuryenin planı, gidiş yolunda saatte ortalama v kmv\text{ km} sabit hızla seyahat etmek ve dönüşte hiç durmadan saatte ortalama (v−15) km(v - 15)\text{ km} sabit hızla geri dönmektir.

Kurye, gidiş yolunun tam yarısına geldiğinde teslimat işlemleri için 3030 dakika durmak zorunda kalmıştır. Şehre planladığı sürede ulaşabilmek için yolun kalan yarısında hızını saatte 15 km15\text{ km} artırmıştır.

Dönüş yolunda ise yolun ilk 13\frac{1}{3}'ini planladığı dönüş hızıyla gittikten sonra 1515 dakika mola vermiştir. Kuryenin başlangıç noktasına planlanan dönüş süresinde ulaşabilmesi için dönüş yolunun kalan kısmında hızını saatte kaç km\text{km} artırmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Kuryenin dönüş yolunun kalan kısmında hızını saatte 2 km artırması gerekir.
Doğru seçenekte belirtilen değer, kuryenin dönüş yolunu zamanında tamamlayabilmesi için hızını planlanan dönüş hızına göre saatte ne kadar artırması gerektiğini (2 km/sa) doğru şekilde ifade etmektedir. Gidiş yolundaki verilerden vv hızı 45 km/sa olarak bulunur, buradan dönüş hızı 30 km/sa ve planlanan süre 6 saat olarak elde edilir. Dönüş yolundaki 15 dakikalık mola ve ilk etap düşüldüğünde kalan 120 km yol için 3,75 saat kalır. Bu sürede yolu tamamlamak için gereken hız 32 km/sa olup, planlanan hızdan 2 km/sa fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
Gidiş yolculuğu için zaman denkleminin kurulması.
90v+05+90v+15=180v\frac{90}{v} + 0{}5 + \frac{90}{v+15} = \frac{180}{v}
Kurye gidiş yolunda teslimat için durduğu süreyi telafi etmek için hızını artırmıştır. Toplam süre planlanan süreye eşitlenir.
2
Denklemin sadeleştirilmesi ve planlanan gidiş hızının (vv) bulunması.
v(v+15)=2700⇒v=45 km/sav(v+15) = 2700 \Rightarrow v = 45\text{ km/sa}
Elde edilen ikinci dereceden denklem çözülerek pozitif kök bulunur.
3
Dönüş planının ve planlanan dönüş süresinin hesaplanması.
Planlanan dönüş hızı: 45−15=30 km/sa45 - 15 = 30\text{ km/sa}, Planlanan dönüş süresi: 180/30=6 saat180 / 30 = 6\text{ saat}.
Dönüş hızı gidiş hızından 15 km/sa15\text{ km/sa} azdır.
4
Dönüş yolculuğunun gerçekleşen kısımlarının hesaplanması.
İlk 60 km60\text{ km} yolculuk için geçen süre: 60/30=2 saat60/30 = 2\text{ saat}. Mola süresi: 15 dk=025 saat15\text{ dk} = 0{}25\text{ saat}. Kalan yol: 180−60=120 km180 - 60 = 120\text{ km}.
Dönüş yolunun ilk üçte biri planlanan hızla gidilmiştir.
5
Kalan yol için gereken hızın ve hız artışının bulunması.
Kalan süre: 6−2−025=375=154 saat6 - 2 - 0{}25 = 3{}75 = \frac{15}{4}\text{ saat}. Gereken hız: 120/(15/4)=32 km/sa120 / (15/4) = 32\text{ km/sa}. Gereken hız artışı: 32−30=2 km/sa32 - 30 = 2\text{ km/sa}.
Toplam sürenin 6 saat olması için kalan sürede kalan yolun tamamlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Çok adımlı hareket problemlerinde zaman denklemlerinin kurulması, rasyonel denklemlerin çözülmesi ve birim dönüşümlerinin uygulanması.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 1315Soru →

I. Ancak bu hassas ruloların fiziksel olarak açılmaya çalışılması, onların ufalanıp yok olmasına neden oluyordu.
II. Vezüv Yanardağı'nın MS 79 yılındaki patlamasında lavlar altında kalarak kömürleşen Herculaneum papirüsleri, antik dünyaya dair eşsiz yazılı belgeler barındırmaktadır.
III. Son yıllarda geliştirilen yüksek ç��zünürlüklü X-ışını tomografisi ve yapay zeka algoritmaları ise bu açmazı çözmeyi başardı.
IV. Bu yenilikçi yöntem sayesinde rulolar hiç açılmadan, içlerindeki mürekkep izleri dijital ortamda katman katman taranarak okunabilir hâle getirildi.
V. Bu durum, yüzyıllardır kütüphanelerde saklanan ama içeriğine ulaşılamayan yüzlerce rulo için yeni bir dönemin başlangıcı anlamına geliyor.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan dördüncü cümle olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Sıralama anlam akışına göre oluşturulduğunda baştan dördüncü cümle IV numaralı cümle olur.
Doğru sıralama II - I - III - IV - V şeklindedir. Giriş cümlesi olan II. cümlede Herculaneum papirüsleri tanıtılmaktadır. Ardından gelen I. cümlede bu papirüslerin fiziksel olarak açılmasının yarattığı ufalanma problemi dile getirilmiştir. III. cümlede ise bu açmazın teknolojiyle çözüldüğü belirtilmiş, IV. cümlede bu yenilikçi yöntemin detayları verilerek ruloların dijital ortamda okunabilir hâle getirildiği açıklanmıştır. Dolayısıyla baştan dördüncü cümle IV numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle, herhangi bir önceki cümleye atıfta bulunmayan bağımsız yapısıyla giriş cümlesidir.
Paragraf oluşturulurken kendinden önce bir yargı olduğunu düşündürmeyen genel ifade giriş cümlesi seçilir.
2
Cümleler arası bağlantıların kurulması
II. cümleden sonra I. cümle, ardından sırasıyla III, IV ve V. cümleler gelir.
II. cümledeki papirüsler, I. cümledeki 'bu hassas rulolar' ifadesine bağlanır. I. cümledeki fiziksel açma zorluğu bir açmazdır ve bu durum III. cümledeki 'bu açmazı' ifadesiyle devam eder. III. cümledeki X-ışını ve yapay zeka teknolojileri, IV. cümledeki 'Bu yenilikçi yöntem' ile sürdürülür. Son olarak IV. cümledeki dijital okuma başarısı, V. cümledeki 'Bu durum' ifadesiyle sonuçlandırılır.
3
Baştan dördüncü cümlenin bulunması
Oluşturulan II - I - III - IV - V sırasına göre dördüncü cümle IV numaralı cümledir.
Sıralamada dördüncü sırada yer alan cümle belirlenerek soru cevaplanır.

Anahtar Kavram

Cümleler arasındaki anlam akışını, işaret sıfatlarını, zamirleri ve geçiş bağlaçlarını kullanarak doğru paragraf dizilimini oluşturma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1316Soru →

Yukarıdaki numaralanmış sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama 'çeviri - yalnızca bir dildeki sözcüklerin - başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil - farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında - köprü kurma eylemidir' şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralamada, cümlenin öznesi olan 'çeviri' kelimesiyle başlanıp, çevirinin ne olmadığı belirtilmiş ('yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil') ve ardından çevirinin asıl işlevi açıklanarak ('farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir') cümle kurallı ve anlamlı bir şekilde tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi olan 'köprü kurma eylemidir' ifadesi son sırada yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur. Verilen öbekler içinde yargı bildiren tek ifade 'köprü kurma eylemidir' olduğu için bu öbek cümlenin sonuna yerleştirilir.
2
Özneyi (başlangıç ögesini) belirlemek
Cümlenin öznesi olan 'çeviri' sözcüğü ilk sırada yer almalıdır.
Cümlenin hakkında açıklama yapılan temel ögesi (öznesi) 'çeviri' kelimesidir. Bu nedenle cümlenin başına getirilir.
3
İlk bölümün anlamlı bağlantısını kurmak
'çeviri' öznesinden sonra 'yalnızca bir dildeki sözcüklerin' ve ardından 'başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' ifadeleri getirilmelidir.
'Çeviri... yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' yapısı dil bilgisi ve anlam yönünden birbirini tamamlar.
4
İkinci bölümün bağlantısını kurmak ve cümleyi tamamlamak
'işi değil' ifadesinden sonra 'farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında' ifadesi gelmeli ve yüklemle birleşmelidir.
'...işi değil, farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir' yapısı, 'değil' bağlacıyla bağlanan iki zıt durumu anlamlı bir şekilde birleştirir. Böylece cümlenin doğru sıralaması elde edilir.

Anahtar Kavram

Cümle oluşturmada anlam bütünlüğü, öge dizilimi ve yüklemin konumu.
Soru 1317Soru →

(I) Gökyüzündeki renk dalgalanmaları olan kutup ışıkları, insanlık tarihi boyunca mistik bir hayranlıkla izlenmiş ve pek çok coğrafyada kültürel anlatılara konu olmuştur. (II) Eski İskandinav mitolojisinde bu ışımalar, gökyüzünde koşan efsanevi savaşçıların kalkanlarından sızan parıltılar olarak betimlenmiştir. (III) Bazı Kuzey Amerika yerlileri ise bu göksel parıltıların, ölen atalarının ruhlarının gökyüzünde gerçekleştirdiği danslar olduğuna inanmıştır. (IV) Kutup ışıklarının ardındaki bu efsanevi perde, ancak 20. yüzyılın başlarında yapılan modern bilimsel çalışmalarla aralanabilmiştir. (V) Güneş rüzgarlarıyla taşınan elektron ve protonların Dünya'nın manyetik alanıyla etkile��ime girmesi, bu atmosfer olayının fiziksel kaynağını oluşturur. (VI) Atmosferdeki gaz atomlarıyla çarpışan yüklü parçacıklar, enerjilerini ışık olarak salarak gökyüzünde göz alıcı şeritler meydana getirir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

İkinci paragraf dördüncü cümle ile başlamalıdır.
Paragrafın ilk üç cümlesinde kutup ışıklarının çeşitli kültürlerdeki ve mitolojilerdeki yeri örneklerle anlatılmaktadır. Dördüncü cümleden itibaren ise bu doğa olayının modern bilimsel temelleri ve fiziksel oluşum süreci açıklanmaya başlanmıştır. Konunun yönü kültürel anlatılardan bilimsel açıklamalara kaydığı için yeni paragraf dördüncü cümle ile başlamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin konuları ve bu konuların ele alınış biçimleri incelenir.
İlk üç cümlenin kutup ışıklarının kültürel, mitolojik ve mistik yönlerini ele aldığı; son üç cümlenin ise bu doğa olayının modern bilimsel açıklamasına odaklandığı tespit edilir.
Paragrafı ikiye bölme sorularında her paragrafın kendi içinde konu bütünlüğü olmalı ve yeni paragraf konunun farklı bir yönüne geçilen ilk cümleyle başlamalıdır.
2
Konunun yön değiştirdiği geçiş noktası belirlenir.
Mitolojik anlatılardan bilimsel açıklamalara geçiş ilk kez dördüncü cümlede gerçekleşmiştir. Bu cümledeki efsanevi perde ifadesiyle önceki bölüme atıfta bulunularak yeni bir konunun (bilimsel boyut) kapısı aralanmıştır.
Geçiş cümleleri genellikle kendisinden önceki bölüme hafifçe değinerek konunun yeni bir boyutuna giriş yapar.

Anahtar Kavram

Paragrafta konunun yön değiştirdiği yeri tespit etme

İpuçları

1
Cümlelerin konularını 'mitolojik/kültürel inanışlar' ve 'bilimsel açıklamalar' olarak iki ana gruba ayırmaya çalışın.
2
Hangi cümleden itibaren anlatımın tonunun değiştiğine ve nesnel, fiziksel açıklamalara geçildiğine dikkat edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1318Soru →

Bir su deposunda başlangıçta 80 litre80\text{ litre} su bulunmaktadır. Bu depoya her saat eşit miktarda su eklenmektedir. 55 saat sonra depodaki toplam su miktarı 180 litre180\text{ litre} olduğuna göre, depoya bir saatte kaç litre su eklenmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2020

Cevap

Depoya bir saatte 20 litre20\text{ litre} su eklenmektedir.
Doğru cevap, saatte 20 litre20\text{ litre} su eklendiğini gösteren seçenektir. Depodaki net artış olan 100 litre100\text{ litre} (180−80180 - 80) suyun 55 saate bölünmesiyle saatte 20 litre20\text{ litre} su eklendiği sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Depoya sonradan eklenen toplam su miktarın�� bulmak için, 5 saat sonraki su miktarından başlangıçtaki su miktarını çıkarırız.
180−80=100 litre180 - 80 = 100\text{ litre}
Depodaki artışın sadece sonradan eklenen sudan kaynaklandığını belirlemek için.
2
Bir saatte eklenen su miktarını bulmak için toplam artış miktarını geçen süreye böleriz.
100÷5=20 litre/saat100 \div 5 = 20\text{ litre/saat}
Her saat eşit miktarda su eklendiği için toplam artışı saat sayısına bölerek saatlik miktara ulaşırız.

Anahtar Kavram

Sayı problemleri ve doğrusal denklem kurma
Tahmini Süre:45s
Soru 1319Soru →

Sosyolog Georg Simmel, modern metropol yaşamının bireyin zihinsel dünyası üzerindeki etkilerini incelerken 'bıkkınlık' (blase) tavrını öne çıkarır. Simmel’e göre metropol, insanın her an değişen içsel ve dışsal uyarıcıların bombardımanına maruz kaldığı bir mekândır. Taşra yaşamının sakin, ritmik ve alışılmış akışına tezat oluşturan bu yoğun duyusal uyarım karşısında birey, ruhsal bütünlüğünü korumak adına bir savunma mekanizması geliştirir. Bu mekanizma, dış dünyadan gelen etkilere karşı duyarsızlaşma ve olayları derinlemesine hissetmek yerine onları entelektüel bir süzgeçten geçirerek nesnelleştirme eğilimidir. Böylece metropol insanı, kendisini çevreleyen aşırı uyaran yükünü zihninde değersizleştirerek bir tür kayıtsızlık zırhı kuşanır. Bu tavır, bireyin metropolün kaotik yapısında hayatta kalabilmesini sağlarken aynı zamanda onu toplumsal ilişkilerde mesafeli ve soğuk bir konuma sürükler.

Bu parçada Georg Simmel’in metropol yaşamına dair 'bıkkınlık' (blase) kavramı ve etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşrada yaşayan bireylerin de benzer uyaran yoğunluğu karşısında entelektüel süzgeçler geliştirdiğine

Cevap

Taşrada yaşayan bireylerin de benzer uyaran yoğunluğu karşısında entelektüel süzgeçler geliştirdiği yargısına paragrafta değinilmemiştir.
Doğru cevap, taşrada yaşayan bireylerin de benzer uyaran yoğunluğu karşısında entelektüel süzgeçler geliştirdiğidir. Parçada taşra yaşamının metropol yaşamına tezat oluşturacak biçimde sakin, ritmik ve alışılmış bir akışa sahip olduğu belirtilmiş ancak buradaki insanların benzer uyaran yoğunluğuyla karşılaştığına veya böyle bir entelektüel süzgeç geliştirdiğine dair hiçbir bilgiye yer verilmemiştir. Dolayısıyla bu yargıya parçadan ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve parçayı dikkatlice okumak.
Sorunun olumsuz bir soru köküne ('değinilmemiştir') sahip olduğu saptanmış ve Georg Simmel'in metropolde ortaya çıkan 'bıkkınlık' (blase) tavrına yönelik açıklamaları analiz edilmiştir.
Yardımcı düşünce sorularında doğru sonuca ulaşabilmek için metindeki temel argümanların ve bu argümanların kapsamının doğru çizilmesi gerekir.
2
Seçenekleri paragraftaki ifadelerle tek tek karşılaştırmak.
Metropoldeki hızlı değişimin duyusal baskı yarattığı, bıkkınlığın bir hayatta kalma/savunma mekanizması olduğu, uyaranların entelektüel olarak nesnelleştirildiği ve bu durumun ilişkileri soğuttuğu yönündeki seçeneklerin paragrafta yer aldığı tespit edilmiştir.
Her bir seçeneğin metinde karşılığı olup olmadığını belirlemek yanlış cevapları elemenin en güvenli yoludur.
3
Taşra yaşamına ilişkin ifadeyi değerlendirmek.
Parçada taşranın sadece metropoldeki yoğun uyarımı vurgulamak adına zıt bir örnek olarak (sakin, ritmik ve alışılmış) sunulduğu, taşra insanının da benzer savunma süzgeçleri geliştirdiğine dair bir bilgi verilmediği belirlenmiştir.
Yazarın metlinde kurmadığı bir genellemeyi içeren seçeneği saptayarak doğru cevaba ulaşmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 1320Soru →

Bir sanat galerisinde Avni, Bedri, Cihat, Devrim, Fikret ve Hale adlı ressamların birer tablosu yan yana ve üst üste olmak üzere 2×32 \times 3’lük bir düzenle sergilenmektedir. Tabloların asıldığı bu d��zende 3 tablodan oluşan bir üst sıra ve 3 tablodan oluşan bir alt sıra bulunmaktadır.

Tabloların konumlarıyla ilgili bilinenler şunlardır:
* Hale'nin tablosu üst sıradadır ve hemen altında Fikret'in tablosu yer almaktadır.
* Avni'nin tablosu, Bedri'nin tablosunun hemen sağındadır.
* Cihat'ın tablosu, Devrim'in tablosunun hemen sağındadır.
* Bedri'nin tablosu ile Devrim'in tablosu aynı sütunda yer almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avni'nin tablosu ile Cihat'ın tablosu farklı sıralardadır.

Cevap

Avni'nin tablosu ile Cihat'ın tablosu farklı sıralardadır.
Avni'nin tablosu her durumda Bedri ile aynı sırada, Cihat'ın tablosu ise Devrim ile aynı sıradadır. Bedri ile Devrim aynı sütunda yer aldığından ve her sütunda yalnızca iki bölme bulunduğundan, biri üst sırada diğeri alt sırada olmak zorundadır. Dolayısıyla Bedri'nin sırasında yer alan Avni ile Devrim'in sırasında yer alan Cihat kesinlikle farklı sıralarda bulunacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablo taslağı oluşturma ve temel kuralları belirleme.
2×32 \times 3'lük (2 satır, 3 sütun) bir yerleşim tablosu oluşturulur. Üst sıra ve alt sıra olmak üzere toplam 6 bölme vardır.
Değişkenlerin göreceli konumlarını yerleştirmek için referans bir ızgara yapısı kurmak gerekir.
2
Dikey yerleşimlerin (sütun bazlı) analiz edilmesi.
Hale'nin tablosunun hemen altında Fikret'in tablosu yer alıyorsa, (Hale, Fikret) ikilisi bir sütunu tamamen kaplar. Geriye kalan iki sütundan birine (Bedri, Devrim) sütunu yerleşir. Avni, Bedri'nin sağında; Cihat da Devrim'in sağında olduğuna göre, Bedri ile Devrim'in bulunduğu sütun kesinlikle en sağ sütun olamaz. Bu durum (Bedri, Devrim) sütununu sol veya orta sütuna yerleştirir.
Hemen altında ve yan yana olma kuralları, sütunların nasıl doldurulacağını sınırlar.
3
Yatay çiftlerin ve olasılıkların incelenmesi.
Avni, Bedri'nin hemen sağında (Bedri-Avni); Cihat da Devrim'in hemen sağındadır (Devrim-Cihat). Bedri ile Devrim aynı sütunda olduğuna göre, bu iki yatay çift üst üste konumlanacaktır. Hangi çiftin üst sırada, hangisinin alt sırada olduğu kesin olarak bilinemediği için iki temel olasılık grubu oluşur. 1. Olasılık grubunda (Bedri-Avni) üst sırada, (Devrim-Cihat) alt sıradadır. 2. Olasılık grubunda ise (Devrim-Cihat) üst sırada, (Bedri-Avni) alt sıradadır.
Hangi grubun hangi sırada olduğuna dair kesin bir öncül verilmediği için iki farklı yerleşim alternatifi doğar.
4
Seçeneklerin bu olasılıklara göre değerlendirilmesi ve kesin bilginin bulunması.
Bedri ve Devrim aynı sütunda ve farklı sıralarda yer almak zorundadır. Bu nedenle onlara bağlı olan Avni (Bedri'nin sağında) ve Cihat (Devrim'in sağında) da her iki olasılıkta da mutlaka farklı sıralarda yer alacaktır. Yani Avni'nin tablosu ile Cihat'ın tablosu kesinlikle farklı sıralardadır.
Her iki olasılıkta da değişmeyen tek ortak özellik, yatay çiftlerin farklı satırlarda yer almasıdır.

Anahtar Kavram

İki satırlı göreceli konum kurgularında olasılık zinciri kurma ve ortak özellikleri belirleme
ÖncekiSayfa 66 / 129Sonraki
Tüm alıştırma soruları — ALES | Examkin