Rutin Olmayan Problemler

40 soru

Soru 1Soru

Bir belediye parkı için özel tasarlanan banklar, yan yana getirilerek birleştirilebilmektedir. Bu tasarımda yan yana gelen her iki bankın ortasındaki ayaklar ortak kullanılmaktadır.

- 11 bank için 44 ayak,
- 22 bank yan yana geldiğinde 66 ayak,
- 33 bank yan yana geldiğinde 88 ayak,

kullanıldığı görülmektedir. Buna göre, bu kurala uygun olarak yan yana birleştirilen 1212 banktan oluşan bir oturma grubunda toplam kaç ayak bulunur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2626

Cevap

Toplam 2626 ayak bulunur.
2626 cevabı doğrudur çünkü bank sayısı ile ayak sayısı arasındaki ilişki incelendiğinde, her yeni bankın toplam ayak sayısını 22 artırdığı görülür. İlk bank için 44 ayak (2×1+22 \times 1 + 2) kullanıldığına göre, nn bank için kural 2n+22n+2 olur. 1212 bank için bu değer 2×12+2=262 \times 12 + 2 = 26 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Bank sayısı ile ayak sayısı arasındaki artış miktarını belirle.
11 bankta 44 ayak, 22 bankta 66 ayak var. Artış miktarı: 64=26 - 4 = 2 ayak.
Her yeni eklenen bankın kaç ayak eklediğini bulmak örüntünün kuralını belirler.
2
Örüntünün genel kuralını formülize et.
Bank sayısı nn olsun. Artış 22 ise kural 2n+sabit2n + \text{sabit} şeklindedir. n=1n=1 için 2(1)+2=42(1) + 2 = 4 olduğundan kural 2n+22n + 2 olur.
Herhangi bir bank sayısı için sonucu hızlıca bulabilmek adına genel bir kurala ihtiyaç vardır.
3
Genel kuralı 1212 bank için uygula.
2×12+2=24+2=262 \times 12 + 2 = 24 + 2 = 26.
Soru bizden 1212 bankın toplam ayak sayısını istemektedir.

Anahtar Kavram

Örüntü Tanıma ve Kural Oluşturma

İpuçları

1
11 banktan 22 banka geçerken ayak sayısının kaç arttığına bakın.
2
Her yeni bank eklendiğinde ayak sayısının 22 arttığını fark edeceksiniz. Bu durum doğrusal bir örüntü oluşturur.
3
1212 bankı yan yana hayal edin. Her bank için 22 ayak ve en başta ve en sonda fazladan kalacak olan ayakları sayın veya 2n+22n + 2 formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Eğer banklar yan yana değil de kapalı bir kare oluşturacak şekilde birleştirilseydi kuralın nasıl değişeceğini düşünün.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak; ilk bankı 44 ayaklı kabul edip kalan 1111 bankın her birinin sadece 22 yeni ayak eklediğini düşünebilirsiniz: 4+(11×2)=4+22=264 + (11 \times 2) = 4 + 22 = 26.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru

Bir şehrin su idaresi, aylık su faturalarını aşağıdaki ücret tarifesine göre hesaplamaktadır:

Tüketim MiktarıBirim Fiyat (m³ başına)
İlk 10 m³ (0-10 m³ arası)6 TL
Sonraki 10 m³ (11-20 m³ arası)9 TL
20 m³ üzerindeki kısım12 TL

Fatura hesaplanırken ayrıca şu kurallar uygulanmaktadır:
* Eğer aylık tüketim 20 m³'ü geçerse, hesaplanan toplam tüketim bedeli üzerinden %10 indirim yapılmaktadır.
* İndirimli veya indirimsiz tüketim bedeline 15 TL sabit ücret eklenerek ödenecek tutar bulunmaktadır.

Buna göre, bir ayda 25 m³ su tüketen bir abonenin ödeyeceği fatura kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 204

Cevap

Abonenin ödeyeceği fatura 204 TL'dir.
25 m³ su kullanımı kademeli olarak hesaplandığında toplam 210 TL tüketim bedeli oluşur. Tüketim 20 m³'ü aştığı için bu bedel üzerinden %10 (21 TL) indirim yapılır ve tutar 189 TL'ye düşer. Son olarak 15 TL sabit ücret eklenerek ödenecek tutar 204 TL bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Tüketim miktarını (25 m³) tarife kademelerine ayırarak hesapla.
1. Kademe (10 m³): 10 × 6 = 60 TL.
2. Kademe (10 m³): 10 × 9 = 90 TL.
3. Kademe (kalan 5 m³): 5 × 12 = 60 TL.
Kademeli fiyatlandırmada her aralık kendi birim fiyatıyla çarpılır.
2
İndirim öncesi toplam tüketim bedelini bul.
60 + 90 + 60 = 210 TL.
Kademe tutarları toplanarak ham bedel bulunur.
3
Tüketim 20 m³'ü geçtiği için %10 indirimi hesapla ve düş.
İndirim: 210 × 0,10 = 21 TL.
İndirimli Tutar: 210 - 21 = 189 TL.
Soru metninde belirtilen indirim şartı sağlandığı için uygulanır.
4
Sabit ücreti ekleyerek son tutarı bul.
189 + 15 = 204 TL.
Sabit ücret her faturaya eklenir.

Anahtar Kavram

Parçalı Fonksiyon ve Koşullu Hesaplama

İpuçları

1
Öncelikle 25 m³ suyun ilk 10, sonraki 10 ve kalan 5 m³'lük kısımlarının maliyetini ayrı ayrı hesaplayın.
2
Toplam tüketim bedelini bulduktan sonra, 20 m³ sınırını geçtiği için bu tutarın %10'unu hesaplayıp çıkarın.
3
İndirimli tüketim bedelini bulduktan sonra, en son adımda 15 TL sabit ücreti eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu elektrik faturası tarifesi üzerinden (örn. gündüz/gece tarifesi) çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Bir kamu kurumunun güvenlik birimi, personele vereceği giriş kartları için {1, 2, 3, 4, 5, 6} kümesinin elemanlarını kullanarak özel bir kodlama sistemi geliştirmiştir. Bu sisteme göre oluşturulan kodların özellikleri şöyledir:

1. Her kodda kullanılan rakamlar birbirinden farklıdır.
2. Bir kodun içindeki rakamlar soldan sağa doğru artan sıradadır (Örneğin 134 geçerli, 314 geçersizdir).
3. Kodlar, sayısal değeri küçük olan koddan başlanarak büyüye doğru sıralanmış şekilde personele verilir.

Örnek sıralama: 1, 2, ..., 6, 12, 13, ..., 56, 123, ...

Buna göre, bu kurumda 35. sıradaki personele verilen giriş kartının kodu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245

Cevap

35. sıradaki kod 245'tir.
Kodlar sayısal değerlerine göre sıralandığında, basamak sayısı az olanlar önce gelir. Önce 1 basamaklılar (6 adet), sonra 2 basamaklılar (15 adet) sıralanır. Bu ilk 21 koddan sonra 3 basamaklı kodlar başlar. Bize 35. kod sorulduğu için, 3 basamaklıların 14.sünü bulmamız gerekir. 1 ile başlayan 3 basamaklı kodlar 10 tanedir (123'ten 156'ya kadar). Geriye 4 adım kalır. 2 ile başlayanlar sırasıyla 234, 235, 236 ve dördüncü olarak 245 gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Tek basamaklı kodların sayısını belirle.
{1, 2, 3, 4, 5, 6} kümesinden 6 adet kod üretilir.
Kodlar sayısal büyüklüğe göre sıralandığı için önce tek basamaklılar gelir.
2
İki basamaklı kodların sayısını hesapla.
C(6,2) = 15 adet kod üretilir (12, 13, ... , 56). Toplam kod sayısı şu ana kadar: 6 + 15 = 21.
Rakamları artan sırada olan 2 basamaklı sayıların adedi, 6 elemanlı kümeden 2 eleman seçimi (kombinasyon) kadardır.
3
Hedef sıraya ulaşmak için gereken 3 basamaklı kod sayısını bul.
Hedef 35. sıra. Şu ana kadar 21 kod var. Demek ki 3 basamaklı kodların 35 - 21 = 14.sünü bulmalıyız.
Sıralama devam ettiğinde 3 basamaklı sayılara geçilir.
4
3 basamaklı kodları sistematik olarak sayarak 14. kodu bul.
1 ile başlayanlar (10 adet): 123, 124, 125, 126 (4 tane); 134, 135, 136 (3 tane); 145, 146 (2 tane); 156 (1 tane). (Toplam 21+10=31. koddayız). 2 ile başlayanlara geçilir: 234 (32.), 235 (33.), 236 (34.). Sıradaki kod: 245 (35.).
Gruplar halinde sayarak işlem hatasını önleriz.

Anahtar Kavram

Sistematik Sayma ve Kombinasyon

İpuçları

1
Kodlar sayısal olarak sıralandığı için önce 1 basamaklılar, sonra 2 basamaklılar, en son 3 basamaklılar gelecektir.
2
Kaç tane 1 basamaklı ve kaç tane 2 basamaklı kod olduğunu hesaplayıp toplayın. 35. koda ulaşmak için 3 basamaklılardan kaçıncıyı bulmanız gerektiğini belirleyin.
3
1 basamaklı 6, 2 basamaklı 15 kod vardır (Toplam 21). 35. koda ulaşmak için 3 basamaklıların 14.sünü bulmalısınız. 3 basamaklı kodları sırayla yazın: 123, 124...

Daha Fazla Pratik

Rakamları azalan sırada (büyükten küçüğe) dizilen benzer bir kodlama sorusu çözerek mantığı pekiştirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru
Pozitif tam sayılar kümesinde tanımlı bir ff fonksiyonu, her nn tam sayısı için f(n)=n+R(n)f(n) = n + R(n) biçiminde tanımlanıyor. Burada R(n)R(n), nn sayısının rakamları toplamını ifade etmektedir.

Buna göre, f(n)=2023f(n) = 2023 eşitliğini sağlayan kaç farklı nn tam sayısı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Eşitliği sağlayan 2 farklı değer vardır (2015 ve 1997).
Verilen n+R(n)=2023n + R(n) = 2023 eşitliğinde, R(n)R(n) pozitif bir tam sayı olduğundan n<2023n < 2023 olmalıdır. nn sayısı 2023'e yakın olacağı için iki durum incelenir: 2000n<20232000 \le n < 2023 ve 1900n<20001900 \le n < 2000. Birinci durumda n=2015n=2015 (çünkü 2015+8=20232015+8=2023), ikinci durumda n=1997n=1997 (çünkü 1997+26=20231997+26=2023) çözümleri bulunur. Başka bir çözüm yoktur, dolayısıyla toplam 2 değer vardır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayının alabileceği yaklaşık değer aralığını belirle.
n+R(n)=2023n + R(n) = 2023 olduğundan n<2023n < 2023 olmalıdır. R(n)R(n) en fazla yaklaşık 28 (1999 için) olabileceğinden, nn sayısı 1995 ile 2023 arasında aranmalıdır.
Arama uzayını daraltmak çözümü kolaylaştırır.
2
Sayının 2000'li değerler (20ab) olması durumunu incele.
n=2000+10a+bn = 2000 + 10a + b olsun. R(n)=2+0+a+bR(n) = 2+0+a+b. Denklem: 2000+11a+2b+2=202311a+2b=212000+11a+2b+2 = 2023 \Rightarrow 11a+2b=21. a=1a=1 için 2b=10b=52b=10 \Rightarrow b=5. Bulunan sayı: 20152015.
Basamak analizi yöntemini kullanma.
3
Sayının 1900'lü değerler (19ab) olması durumunu incele.
n=1900+10a+bn = 1900 + 10a + b olsun. R(n)=1+9+a+bR(n) = 1+9+a+b. Denklem: 1900+11a+2b+10=202311a+2b=1131900+11a+2b+10 = 2023 \Rightarrow 11a+2b=113. a=9a=9 için 99+2b=1132b=14b=799+2b=113 \Rightarrow 2b=14 \Rightarrow b=7. Bulunan sayı: 19971997.
Olası diğer basamak durumlarını kontrol etme.
4
Bulunan değerleri say.
2015 ve 1997 olmak üzere toplam 2 farklı değer vardır.
Sonuçlandırma.

Anahtar Kavram

Sayı Basamakları ve Çözümleme

İpuçları

1
nn sayısına rakamları toplamı eklendiğinde 2023 oluyorsa, nn sayısı 2023'ten küçük ama ona çok yakın bir sayı olmalıdır.
2
Sayının 2000 ile 2023 arasında (yani 20ab20ab formatında) veya 1900'lerde (yani 19ab19ab formatında) olabileceğini düşünerek iki ayrı denklem kurmayı deneyin.
3
20ab20ab için çözümleme: 2000+10a+b+(2+0+a+b)=20232000 + 10a + b + (2+0+a+b) = 2023 denklemini; 19ab19ab için çözümleme: 1900+10a+b+(1+9+a+b)=20231900 + 10a + b + (1+9+a+b) = 2023 denklemini çözün.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla nR(n)=2000n - R(n) = 2000 denklemini sağlayan sayıları bulunuz.

Alternatif Yöntem

Değer vererek deneme yöntemi: nn sayısının 2023'ten en fazla 28 eksik olabileceğini (maksimum rakam toplamı 1+9+9+9=281+9+9+9=28) hesaplayıp, 1995'ten itibaren 2023'e kadar olan sayıları hızlıca test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

Bir pozitif tam sayının rakamlarının kareleri toplamı, bir tam sayının karesine eşit oluyorsa bu sayıya "karesel-öz sayı" denir.

Örneğin; 4343 sayısı için 42+32=25=524^2 + 3^2 = 25 = 5^2 olduğundan 4343 bir karesel-öz sayıdır.

Buna göre, iki basamaklı kaç farklı karesel-öz sayı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1313

Cevap

İki basamaklı toplam 1313 farklı karesel-öz sayı bulunmaktadır.
Doğru cevap olan on üç sayısına, birler basamağı sıfır olan dokuz adet sayı (10,20,,9010, 20, \dots, 90) ve rakamları arasında Pisagor ilişkisi bulunan dört adet sayının (34,43,68,8634, 43, 68, 86) toplamı ile ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
İki basamaklı sayının genel formunu ve şartı belirlemek.
abab sayısı için a2+b2=k2a^2 + b^2 = k^2 (kk bir tam sayı, a{1,...,9},b{0,...,9}a \in \{1, ..., 9\}, b \in \{0, ..., 9\})
Karesel-öz sayı tanımı gereği rakamların kareleri toplamı bir tam kare olmalıdır.
2
Birler basamağı sıfır olan durumları incelemek (b=0b = 0).
10,20,30,40,50,60,70,80,9010, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 olmak üzere 99 adet sayı.
a2+02=a2a^2 + 0^2 = a^2 her zaman bir tam karedir ve bu sayılar iki basamaklıdır.
3
Sıfırdan farklı rakamlarla Pisagor üçlüleri (a2+b2=k2a^2 + b^2 = k^2) aramak.
(3,4)(3, 4) ve (6,8)(6, 8) rakam çiftleri bulunur.
32+42=25=523^2 + 4^2 = 25 = 5^2 ve 62+82=100=1026^2 + 8^2 = 100 = 10^2 şartı sağlar; diğer rakam çiftleri tam kare vermez.
4
Bulunan rakam çiftlerinden yazılabilecek iki basamaklı sayıları belirlemek.
34,43,68,8634, 43, 68, 86 olmak üzere 44 adet sayı.
Rakamların yer değiştirmesi kareleri toplamını değiştirmez.
5
Tüm durumları toplamak.
9+4=139 + 4 = 13
İki farklı kategorideki tüm uygun sayılar birleştirilir.

Anahtar Kavram

Tam Kare Sayılar ve Pisagor Üçlüleri

İpuçları

1
Birler basamağı 00 olan sayıları (örneğin 10,2010, 20) kontrol ederek başlayın.
2
a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2 şartını sağlayan ve rakam olan a,ba, b değerlerini düşünün (Pisagor üçlüleri).
3
Birler basamağı 00 olan 99 sayıya ek olarak, (3,4)(3,4) ve (6,8)(6,8) çiftlerinden kaç sayı yazılabileceğini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde rakamlarının küpleri toplamı kendisine eşit olan (Armstrong sayıları) gibi özel tanımlı sayı problemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Bir kamu kurumunun arşiv biriminde dosyalar, karışıklığı önlemek amacıyla 55 rakamı kullanılmadan numaralandırılmaktadır. Numaralandırma işlemi 11’den başlayarak ardışık doğal sayılarla yapılmakta, ancak yazımında 55 rakamı bulunan sayılar atlanmaktadır.

Örneğin; dosya numaraları 1,2,3,4,6,1, 2, 3, 4, 6, \dots şeklinde ilerlemekte; 1414’ten sonra 1616, 4949’dan sonra 6060 gelmektedir.

Buna göre, baştan 150.150. sıradaki dosyanın numarası kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 187

Cevap

Arşivdeki 150. dosyanın numarası 187'dir.
Doğru cevap 187'dir. Sistemde toplam 9 rakam (0,1,2,3,4,6,7,8,9) kullanıldığı için bu bir 9'luk taban problemidir. 150 sayısını 9 tabanına çevirdiğimizde (176)9(176)_9 elde ederiz. Ancak sistemde '5' rakamı atlandığı için, 9 tabanındaki değeri 5 veya daha büyük olan rakamları birer artırarak gerçek dosya numarasına ulaşırız: 1 \to 1, 7 \to 8, 6 \to 7. Sonuç 187 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Problemin mantığını belirle
10'luk sistemdeki rakamlardan biri (5) kullanılmadığı için, bu sistem aslında 9 tabanında (9'luk sayı sistemi) çalışmaktadır. Ancak semboller {0,1,2,3,4,6,7,8,9} olarak değiştirilmiştir.
Bir rakamın eksik olduğu sayma sistemleri, (n-1) tabanı mantığıyla çözülür.
2
Hedef sıra sayısını (150) 9 tabanına çevir
150=1×81+7×9+6×1150 = 1 \times 81 + 7 \times 9 + 6 \times 1. Yani 9 tabanında (176)9(176)_9 sayısı elde edilir.
150. sıradaki sayının 'gerçek' matematiksel değerini bulmak için 9'luk tabana dönüşüm yapılır.
3
Elde edilen 9 tabanındaki rakamları sisteme uygun sembollere dönüştür
Dönüşüm Kuralı: 0-4 arası aynen kalır, 5 ve üzeri rakamlar 1 artırılır (5 atlandığı için).
1 rakamı \rightarrow 1
7 rakamı \rightarrow 8 (5, 6, 7... yerine 6, 7, 8... kullanıldığı için)
6 rakamı \rightarrow 7
Sistemde '5' sembolü yoktur. 9 tabanındaki '5' değeri '6' sembolüne, '6' değeri '7' sembolüne, '7' değeri '8' sembolüne denk gelir.
4
Sonucu birleştir
Bulunan semboller yan yana yazıldığında: 187.
Dosya numarası bu sembollerden oluşur.

Anahtar Kavram

Sayı Tabanı Değişimi ve Rakam Manipülasyonu

İpuçları

1
Kullanılan rakam kümesinde '5' hariç toplam 9 adet rakam vardır. Bu durum size hangi sayı tabanını hatırlatıyor?
2
Problemi 9'luk sayı tabanında düşünün. Öncelikle 150 sayısını 9 tabanına çevirin.
3
150 sayısının 9 tabanındaki karşılığı (176)9(176)_9'dır. Şimdi elinizdeki bu rakamları (1, 7, 6), sorudaki '5 atlama' kuralına göre gerçek sembollere dönüştürün. (Örn: Normalde 5 olan değer 6 olur, 6 olan değer 7 olur).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Bir apartmandaki daireler 11'den başlayarak ardışık tam sayılarla numaralandırılıyor. Bu numaralandırma işlemi sırasında toplam 1515 kez "22" rakamının kullanıldığı fark ediliyor.

Buna göre, bu apartmandaki daire sayısı en fazla kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 51

Cevap

Daire sayısı en fazla 51 olabilir.
Daire numaraları yazıldığında, 2, 12, 20, 21, 22 (iki tane), 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 32 ve 42 sayılarındaki '2' rakamlarını topladığımızda tam olarak 15 adede ulaşırız. 42'den sonraki 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 ve 51 numaralı dairelerde '2' rakamı bulunmadığı için toplam '2' sayısı değişmez. Ancak 52 numaralı daire eklenirse 16. '2' rakamı kullanılmış olur. Bu nedenle ulaşılabilecek en büyük daire numarası 51'dir.

Adım Adım Çözüm

1
İçinde "2" rakamı bulunan sayıları sırayla listeleyelim ve her birindeki "2" sayısını sayalım.
2 (1), 12 (1), 20 (1), 21 (1), 22 (2), 23 (1), 24 (1), 25 (1), 26 (1), 27 (1), 28 (1), 29 (1), 32 (1), 42 (1).
Sistematik sayma yaparak 15. rakama nerede ulaştığımızı bulmamız gerekir.
2
Bulduğumuz rakam sayılarını toplayarak ilerleyelim.
2, 12 (toplam 2 tane); 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 (toplam 11 tane daha, 22'den iki tane geldiğine dikkat); şu an toplam 13 oldu. 32 (14. tane) ve 42 (15. tane).
15. "2" rakamının kullanıldığı sayıyı tespit etmek için.
3
15. "2" rakamından sonra gelen ve içinde "2" barındıran ilk sayıyı bulalım.
42'den sonraki ilk "2" rakamı 52 sayısındadır.
Daire sayısının en fazla olabilmesi için bir sonraki "2" rakamına kadar olan tüm sayıları (daireleri) dahil edebiliriz.
4
Maksimum sınırı belirleyelim.
Daire numarası 51 olduğunda hala 15 tane "2" kullanılmıştır. Ancak 52 olursa 16. "2" gelecektir. Bu yüzden maksimum 51'dir.
Soru bizden en fazla daire sayısını istediği için bir sonraki kısıtlayıcı değere kadar olan tüm sayıları alırız.

Anahtar Kavram

Sistematik Sayma ve Basamak Analizi Mantığı

İpuçları

1
1'den başlayarak içinde '2' rakamı geçen sayıları bir kağıda yazmaya başlayın.
2
22 sayısına geldiğinizde orada iki tane '2' rakamı olduğunu unutmayın ve toplamda 15 taneye ulaşana kadar devam edin.
3
15. '2' rakamı 42 sayısındadır. 42'den sonra bir sonraki '2' rakamı hangi sayıda karşınıza çıkar? O sayıya kadar olan tüm daireleri apartmana ekleyebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu '7' rakamı için 10 kez kullanıldığı durumuna göre çözerek mantığı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru

Bir iş merkezinin girişindeki reklam panosunda yan yana sıralanmış 5 adet lamba bulunmaktadır. Bu lambalar, arızalanmadığı sürece belirli bir periyotla yanıp sönmektedir.

Lambaların yanma sırası şu şekildedir:
KLMNPNMLKLK - L - M - N - P - N - M - L - K - L - \dots

Bu düzen bozulmadan devam ettiğine göre, 118. sırada yanan lamba aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: N

Cevap

118. sırada yanan lamba N lambasıdır.
Verilen dizilim incelendiğinde lambalar K,L,M,N,P,N,M,LK, L, M, N, P, N, M, L şeklinde yanmakta ve ardından tekrar başa (KK) dönmektedir. Bu durumda tekrar eden grup 8 elemanlıdır (Periyot = 8). 118. lambayı bulmak için 118 sayısı 8'e bölünür. 118=14×8+6118 = 14 \times 8 + 6 olduğundan kalan 6'dır. Periyodun 6. elemanı ise N lambasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tekrar eden örüntüyü (periyodu) tespit et.
Örüntü: K, L, M, N, P, N, M, L şeklindedir. Sonra tekrar K'ye dönmektedir. Periyot sayısı 8'dir.
Döngünün kaç adımda bir başa döndüğünü bulmak problemin çözümünün temelidir.
2
İstenen sıra numarasını periyot sayısına bölerek kalanı bul.
118 ÷ 8 işleminden kalan 6'dır. (118=14×8+6118 = 14 \times 8 + 6)
Kalan sayı, döngü içindeki konumu verir.
3
Kalan sayısını örüntüdeki lamba ile eşleştir.
Örüntünün 6. sırasındaki lamba N'dir. (1:K, 2:L, 3:M, 4:N, 5:P, 6:N)
Modüler aritmetik mantığıyla sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Periyodik Durumlar ve Modüler Aritmetik

İpuçları

1
Lambaların yanma sırasını yazarak hangi aşamada başa döndüğünü (K harfinin tekrar ne zaman başladığını) bulun.
2
Örüntü K,L,M,N,P,N,M,LK, L, M, N, P, N, M, L şeklindedir ve bu 8'li grup sürekli tekrar eder.
3
118 sayısını 8'e bölün ve kalanı bulun. Kalan sayı, 8'li gruptaki kaçıncı lambanın yanacağını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, haftanın günleri veya nöbetleşe çalışma sorularını çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zaman çizelgesi veya tablo yöntemiyle ilk 16 adımı yazarak düzeni görselleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Bir lojistik firmasının kullandığı akıllı dağıtım sisteminde, paketler üzerindeki barkod numarasının (nn) 5 ile bölümünden kalan değere (kk) göre A, B ve C bantlarına yönlendirilmektedir. Sistemin işleyiş kuralları şöyledir:

1. kk değeri tek sayı ise paket A bandına geçer ve bu bandın yükü kk birim artar.
2. kk değeri 0'dan farklı çift sayı ise paket B bandına geçer ve bu bandın yükü kk birim artar.
3. kk değeri 0 ise paket C bandına geçer ve bu bandın yükü 4 birim artar.
4. Herhangi bir paket eklendikten sonra B bandının yükü 10 birimi aşarsa, sistem otomatik olarak B bandındaki yükün 5 birimini siler ve C bandına 5 birim yük olarak aktarır.

Başlangıçta tüm bantların yükü sıfırdır. Sisteme sırasıyla barkod numaraları 24, 35, 14, 34, 24, 40 olan paketler giriş yapmıştır.

Buna göre, tüm paketler işlendikten sonra C bandındaki toplam yük kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

C bandının son yükü 18 birimdir
Doğru cevap, tüm paketlerin sırasıyla işlenmesi ve her adımda limit kontrolünün yapılmasıyla bulunur. Özellikle B bandındaki yükün iki kez 10 sınırını aşması (12 ve 11 değerlerinde) ve her seferinde C bandına 5 birim eklenmesi kritik noktadır. Toplamda C bandı: 4 (doğrudan) + 5 (1. aktarım) + 5 (2. aktarım) + 4 (doğrudan) = 18 birim yüke ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
1. Paket (24) için işlem yapılır.
24 mod 5 = 4 (Çift, sıfırdan farklı). B bandına gider. B = 4.
k=4 olduğu için 2. kural uygulanır.
2
2. Paket (35) için işlem yapılır.
35 mod 5 = 0. C bandına gider. C = 0 + 4 = 4.
k=0 olduğu için 3. kural uygulanır.
3
3. Paket (14) için işlem yapılır.
14 mod 5 = 4. B bandına gider. B = 4 + 4 = 8.
B bandı henüz 10'u aşmadı (8 < 10).
4
4. Paket (34) için işlem yapılır ve kontrol sağlanır.
34 mod 5 = 4. B = 8 + 4 = 12. Limit aşıldı! (12 > 10). Aktarım yapılır: B = 12 - 5 = 7; C = 4 + 5 = 9.
B bandı 10'u aştığı için 4. kural devreye girer (1. Aktarım).
5
5. Paket (24) için işlem yapılır ve kontrol sağlanır.
24 mod 5 = 4. B = 7 + 4 = 11. Limit tekrar aşıldı! (11 > 10). Aktarım yapılır: B = 11 - 5 = 6; C = 9 + 5 = 14.
B bandı tekrar 10'u aştığı için 4. kural ikinci kez devreye girer (2. Aktarım).
6
6. Paket (40) için işlem yapılır.
40 mod 5 = 0. C bandına gider. C = 14 + 4 = 18.
k=0 olduğu için 3. kural uygulanır.

Anahtar Kavram

Bu problem, koşullu algoritmaların adım adım takip edilmesini ve durum güncellemelerinin (state update) bir sonraki adımı nasıl etkilediğinin analiz edilmesini gerektirir.

İpuçları

1
Paketleri sırasıyla sisteme dahil edin ve her eklemeden sonra B bandının yükünü kontrol edin.
2
B bandı 12 olduğunda kural gereği 5 azalır, yani 7'ye düşer. Sonraki ekleme bu yeni değer (7) üzerinden yapılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru

Üç basamaklı bir doğal sayının yüzler basamağı ile onlar basamağı arasındaki farkın mutlak değeri, onlar basamağı ile birler basamağı arasındaki farkın mutlak değerine eşitse bu sayıya "Dengeli Fark Sayısı" denir.

Örneğin; 357357 sayısı 35=57=2|3-5|=|5-7|=2 olduğundan bir Dengeli Fark Sayısıdır.

Buna göre, 100100 ile 200200 arasında kaç tane Dengeli Fark Sayısı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14

Cevap

100 ile 200 arasında toplam 14 tane Dengeli Fark Sayısı bulunmaktadır.
Dengeli Fark Sayısı tanımı gereği 1b=bc|1-b| = |b-c| olmalıdır. b=0b=0 için 101101; b=1b=1 için 111111; b=2b=2 için 121,123121, 123; b=3b=3 için 131,135131, 135; b=4b=4 için 141,147141, 147; b=5b=5 için 151,159151, 159 sayıları bulunur. b6b \geq 6 durumunda ise sadece birler basamağının 11 olduğu durumlar (161, 171, 181, 191) sağlanır. Toplamda 14 sayı mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Koşulu matematiksel olarak ifade etme
1b=bc|1-b| = |b-c| denklemi elde edilir.
Sayılar 100 ile 200 arasında olduğu için yüzler basamağı (a) daima 1'dir.
2
Onlar basamağı (b) için 0'dan 9'a kadar olan rakamları deneme
b=0b=0 için 10=10c=1c=1|1-0|=1 \Rightarrow |0-c|=1 \Rightarrow c=1 (101), b=1b=1 için 11=01c=0c=1|1-1|=0 \Rightarrow |1-c|=0 \Rightarrow c=1 (111)
Her bir onlar basamağı değeri için birler basamağına gelebilecek rakamlar tespit edilir.
3
Tüm ihtimalleri listeleme
b=2 için (121, 123), b=3 için (131, 135), b=4 için (141, 147), b=5 için (151, 159), b=6 için (161), b=7 için (171), b=8 için (181), b=9 için (191)
Onlar basamağı 6 ve üzerinde olduğunda birler basamağı için sadece c=1 değeri koşulu sağlar (diğer değer rakam sınırını aşar).
4
Toplam adedi sayma
1+1+2+2+2+2+1+1+1+1=141 + 1 + 2 + 2 + 2 + 2 + 1 + 1 + 1 + 1 = 14
Bulunan tüm sayılar toplandığında sonuç 14 olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Özel Tanımlı Sayı Problemleri ve Sistematik Sayma

İpuçları

1
Yüzler basamağının 1 olduğu tüm durumları onlar basamağına göre tek tek inceleyin.
2
Onlar basamağı b ise, birler basamağı c için ya c=1c=1 olur ya da c=2b1c = 2b - 1 olur.
3
Bulduğunuz c değerlerinin bir rakam (0-9 arası) olması gerektiğini unutmayın; b=6 olduğunda 2b1=112b-1=11 bir rakam değildir.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla 200 ile 300 arasındaki dengeli fark sayılarını bulmayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Bir fabrikadaki otomatik kalite kontrol robotu, üretim bandından geçen ürünleri sırasıyla 1'den başlayarak kontrol etmektedir. Robotun çalışma prensipleri ve süreleri aşağıdaki gibidir:

* Her bir ürünün standart kontrol süresi 4 saniyedir.
* 4'ün katı olan sıra numarasındaki ürünlerden sonra robot, 3 saniyelik bir *lens temizliği* yapar.
* 7'nin katı olan sıra numarasındaki ürünlerden sonra robot, 5 saniyelik bir *veri yedeklemesi* yapar.
* Eğer bir ürünün sıra numarası hem 4'ün hem de 7'nin katı ise, yukarıdaki işlemler yapılmaz; bunun yerine robot 10 saniye süren bir *sistem yeniden başlatma* işlemi gerçekleştirir.

Robot hiç durmadan çalıştırıldığında, 3 dakika (180 saniye) sonunda kontrol işlemini tamamladığı toplam ürün sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 33

Cevap

180 saniye sonunda toplam 33 ürünün kontrolü tamamlanır.
Robotun çalışma döngüsü 4 ve 7'nin en küçük ortak katı olan 28 üründe bir tekrarlar. İlk 28 ürün için geçen toplam süre 155 saniyedir (112 sn standart + 18 sn temizlik + 15 sn yedekleme + 10 sn yeniden başlatma). Toplam 180 saniyeden geriye 25 saniye kalır. Bu sürede sırasıyla 29, 30, 31, 32 ve 33. ürünler kontrol edilir. 32. üründe 4'ün katı kuralı gereği ek 3 saniye harcanır. 33. ürün tamamlandığında geriye sadece 2 saniye kalır, bu da 34. ürünü tamamlamak için yetmez.

Adım Adım Çözüm

1
Döngüsel periyodu belirle
4 ve 7'nin en küçük ortak katı (OKEK) 28'dir. İşlem periyodu her 28 üründe bir tekrarlar.
Sistemdeki kurallar 4 ve 7 sayılarına bağlı olduğu için hesaplama kolaylığı açısından 28'lik bloklar incelenmelidir.
2
Bir tam periyodun (ilk 28 ürün) süresini hesapla
Standart süre: 28 x 4 = 112 sn. Ek süreler: 4'ün katları (4,8,12,16,20,24) için 6x3=18 sn; 7'nin katları (7,14,21) için 3x5=15 sn; 28. ürün (ortak kat) için 1x10=10 sn. Toplam: 112 + 18 + 15 + 10 = 155 saniye.
28 sayısı hem 4'ün hem 7'nin katı olduğu için özel kural (10 sn) uygulanır, diğer ek süreler bu sayıda uygulanmaz.
3
Kalan süreyi ve işlenebilecek ürün sayısını belirle
Kalan Süre: 180 - 155 = 25 saniye. İşlem 29. üründen devam eder.
155 saniye sonunda 28 ürün bitti. Şimdi kalan 25 saniye ile adım adım ilerlenmelidir.
4
Kalan süredeki ürünleri adım adım simüle et
29. ürün: 4 sn (Kalan: 21). 30. ürün: 4 sn (Kalan: 17). 31. ürün: 4 sn (Kalan: 13). 32. ürün: 4 sn + 3 sn (temizlik) = 7 sn (Kalan: 6). 33. ürün: 4 sn (Kalan: 2). 34. ürün için 4 sn gerekli ancak sadece 2 sn kaldı.
32. ürün 4'ün katı olduğu için ekstra 3 saniye eklenir. 33. ürün tamamlandıktan sonra 34. ürün için yeterli süre kalmaz.

Anahtar Kavram

Periyodik Olaylar ve OKEK Uygulamaları

İpuçları

1
4 ve 7 sayılarının en küçük ortak katını (OKEK) bularak, işlemlerin kaç üründe bir tekrar ettiğini (bir periyodu) belirleyin.
2
İlk 28 ürün için toplam süreyi hesaplarken; 4'ün katlarını, 7'nin katlarını ve her ikisinin katı olan 28'i ayrı ayrı değerlendirin. 28. üründe sadece 10 saniyelik kural geçerlidir.
3
28 ürünün 155 saniyede bittiğini bulduktan sonra, kalan 25 saniye için ürünleri (29, 30...) tek tek yazarak ilerleyin. 32. ürünün 4'ün katı olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, 'Her 3. üründe A işlemi, her 5. üründe B işlemi' yapılan ve 200. saniyede hangi işlemin yapıldığını soran bir soru çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Toplam süreyi (180 sn) doğrudan ürün başına ortalama süreye bölmek yerine, zaman çizelgesi üzerinde simülasyon yaparak (step-by-step) ilerlemek bu tür 'kesikli' problemlerde daha güvenilirdir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru

Bir büyükşehir belediyesinin arşivleme sisteminde dosyalar, 'Sektör' olarak adlandırılan bölümlere belirli bir kurala göre yerleştirilmektedir. Dosyalar 1'den başlanarak kesintisiz şekilde ardışık numaralandırılır.

Sistemdeki kurallar şöyledir:

* nn. Sektör'ün dosya kapasitesi (6n3)(6n - 3) adettir.
* Sektörler 1'den başlayarak sırasıyla doldurulur.
* Bir sektör dolmadan diğerine geçilmez.

Örnek dağılım aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Sektör NoKapasiteDosya Numaraları
1. Sektör31 - 3
2. Sektör94 - 12
3. Sektör1513 - 27

Buna göre, 1850 numaralı dosya hangi sektörde ve o sektörün kaçıncı sırasında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25. Sektör, 122. Sıra

Cevap

1850 numaralı dosyanın 25. Sektör'ün 122. sırasında olduğu bulunur.
Dosya dağılım kuralı incelendiğinde, nn. sektörün kapasitesinin aritmetik bir dizi oluşturduğu (3,9,15...3, 9, 15...) ve toplam dosya sayısının Sn=3n2S_n = 3n^2 formülüyle bulunduğu görülür. 1850 numaralı dosya için 3n218503n^2 \approx 1850 denklemi çözüldüğünde, n=24n=24 için toplam 17281728, n=25n=25 için toplam 18751875 dosya olduğu belirlenir. Bu durumda dosya 24. sektörden sonraki, yani 25. sektörün içindedir. 25. sektördeki sırası ise 18501728=1221850 - 1728 = 122 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Her sektördeki dosya sayısını veren genel terimi kullanarak, kk. sektör sonuna kadar toplam kaç dosya olduğunu hesaplayacak bir formül türet.
nn. sektör kapasitesi an=6n3a_n = 6n - 3. Toplam dosya sayısı Sk=n=1k(6n3)=6k(k+1)23k=3k2+3k3k=3k2S_k = \sum_{n=1}^{k} (6n - 3) = 6 \frac{k(k+1)}{2} - 3k = 3k^2 + 3k - 3k = 3k^2.
Toplam formülü, aranan dosyanın hangi aralıkta (hangi sektörde) olduğunu bulmak için gereklidir.
2
1850 sayısına en yakın 3k23k^2 değerini bulmak için yaklaşık bir kk değeri hesapla.
3k21850k2616.63k^2 \approx 1850 \Rightarrow k^2 \approx 616.6. 242=57624^2 = 576 ve 252=62525^2 = 625 olduğu için k=24k=24 veya k=25k=25 civarındadır.
Tam kare değerlerinden yola çıkarak doğru sektör numarasını tahmin etmek için.
3
24. Sektör ve 25. Sektör sonunda toplam kaç dosya biriktiğini kesin olarak hesapla.
24. Sektör sonu: S24=3×242=3×576=1728S_{24} = 3 \times 24^2 = 3 \times 576 = 1728.
25. Sektör sonu: S25=3×252=3×625=1875S_{25} = 3 \times 25^2 = 3 \times 625 = 1875.
1850 sayısı 1728'den büyük ve 1875'ten küçük olduğu için dosya 25. Sektör'ün içindedir.
4
Dosyanın 25. Sektör içindeki sırasını bulmak için, önceki sektörlerin toplam dosya sayısını hedeflenen numaradan çıkar.
Sıra = 1850S24=18501728=1221850 - S_{24} = 1850 - 1728 = 122.
Dosya numarası kümülatif olduğu için, o sektördeki yerini bulmak adına önceki birikim çıkarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Aritmetik Dizilerin Toplamı ve Karesel Bağıntılar

İpuçları

1
Öncelikle verilen tablodaki 'Kapasite' değerlerinin nasıl arttığına dikkat edin. 3, 9, 15... şeklinde giden bu sayı dizisinin genel terimini ve toplam formülünü bulmaya çalışın.
2
nn. sektörün kapasitesi 6n36n - 3'tür. 1'den kk'ya kadar olan sektörlerin toplam kapasitesi ise 3k23k^2 formülü ile hesaplanabilir.
3
3k23k^2 ifadesini 1850'ye en yakın olacak şekilde çözün. k=24k=24 ve k=25k=25 için toplam dosya sayılarını hesaplayıp 1850'nin hangi aralıkta kaldığını bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, 'Her katta oda sayısının n2n^2 olduğu bir otelde 2000. oda kaçıncı kattadır?' sorusunu çözmeyi deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Formül kurmakta zorlanırsanız, şıklardan giderek yaklaşık bir tahmin yapabilirsiniz. Örneğin 25. Sektör için ortalama kapasiteyi düşünüp (yaklaşık 150), 25 x 75 (ortalama) gibi kaba bir hesapla yaklaşmaya çalışabilirsiniz ancak bu yöntem tam sayı dizilerinde risklidir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 13Soru

Bir fabrikadaki üç farklı otomasyon sistemi, belirli periyotlarla çalışmakta ve soğuma (dinlenme) molası vermektedir. Sistemlerin çalışma prensipleri şöyledir:

* A Sistemi: 3 dakika çalışıp 2 dakika mola vermektedir.
* B Sistemi: 4 dakika çalışıp 3 dakika mola vermektedir.
* C Sistemi: 5 dakika çalışıp 4 dakika mola vermektedir.

Her üç sistem de saat 09.00’da aynı anda çalışmaya başlamıştır. Buna göre, bu üç sistem ilk kez saat kaçta aynı anda mola durumunda olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 09.33

Cevap

Sistemler ilk kez saat 09.33'te aynı anda mola verir.
Üç sistemin periyotları sırasıyla 5, 7 ve 9 dakikadır. Mola anları incelendiğinde; 34. dakikanın (yani 09.33 ile 09.34 arasının) üç sistem için de ortak mola zamanı olduğu görülür. A sistemi 33. dakikada çalışmakta ancak 34. dakikada molaya girmektedir. B ve C sistemleri ise zaten 33. dakikada moladadır ve 34. dakikada da molaya devam etmektedirler. Dolayısıyla üçünün birden mola durumunda buluştuğu ilk an saat 09.33'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Her sistemin periyodunu (döngü süresini) ve mola aralıklarını belirle.
A (5 dk döngü: 3 çalış, 2 mola), B (7 dk döngü: 4 çalış, 3 mola), C (9 dk döngü: 5 çalış, 4 mola).
Periyodik problemlerde döngü süresi = çalışma süresi + mola süresidir.
2
Dakika bazında mola zamanlarını modüler aritmetik ile ifade et.
t zamanı için; A: t ≡ 4,0 (mod 5), B: t ≡ 5,6,0 (mod 7), C: t ≡ 6,7,8,0 (mod 9). (Burada 1. dakika t=1 olarak alınmıştır).
Her dakikanın döngü içindeki konumunu bulmak için mod işlemi kullanılır.
3
Ortak mola anını bulmak için C sisteminin mola dakikalarını (en uzun periyot) diğerleriyle karşılaştır.
C'nin mola dakikaları: 6, 7, 8, 9, 15, 16, 17, 18, 24, 25, 26, 27, 33, 34, 35, 36...
En uzun periyoda sahip sistem üzerinden gitmek deneme sayısını azaltır.
4
Aday dakikaların (C'nin molaları) A ve B sistemlerinde de mola olup olmadığını kontrol et.
33. dakika: A için 33≡3 (mod 5) → Çalışıyor. (OLMAZ). 34. dakika: A için 34≡4 (mod 5) → Mola. B için 34≡6 (mod 7) → Mola. C için 34≡7 (mod 9) → Mola. (HEPSİ MOLA).
İlk ortak anı bulmak için kesişim kümesine bakılır.
5
Bulunan dakika sırasını saate dönüştür.
34. dakika, saat 09.00'dan itibaren 33 dakika geçtikten sonra başlar. Yani saat 09.33'tür.
1. dakika 09.00-09.01 arasıdır. 34. dakika 09.33-09.34 arasıdır. Mola durumu 09.33'te başlar.

Anahtar Kavram

Periyodik Problemler ve Modüler Aritmetik Kesişimi

İpuçları

1
Her bir sistemin toplam döngü süresini (çalışma + mola) hesaplayarak işe başlayın.
2
Dakikaları 1, 2, 3... şeklinde sayarken her sistemin hangi dakikalarda mola verdiğini modüler aritmetik (kalan bulma) ile yazın. Örneğin A sistemi her 5 dakikalık döngünün son 2 dakikasında (4. ve 5.) moladadır.
3
En uzun döngüye sahip C sisteminin mola dakikalarını (6, 7, 8, 9, 15...) listeyip, bu dakikaların A ve B için de mola olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, 'ilk kez ne zaman hepsi birden yeniden çalışmaya başlar?' (EKOK sorusu) şeklinde çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Zaman çizelgesi (timeline) çizerek her sistemin durumunu dakika dakika işaretlemek, görsel olarak çakışmayı bulmayı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:4m 0s
Soru 14Soru

Bir kamu kurumu tarafından düzenlenen görevde yükselme sınavında adaylar, sınav merkezindeki salonlara belirli bir kurala göre yerleştirilmektedir. Bu sınav merkezindeki yerleşim düzeniyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* 1.1. salonda 22 aday bulunmaktadır.
* 2.2. salonda 55 aday bulunmaktadır.
* 3.3. salonda 88 aday bulunmaktadır.
* Takip eden her bir salondaki aday sayısı, bir önceki salondaki aday sayısından 33 fazladır.

Sınava giren adaylar, 1.1. salondan başlanarak ve her salon tam kapasiteyle doldurularak 11'den itibaren ardışık sayılarla numaralandırılmıştır.

Buna göre, 400400 numaralı aday kaçıncı salondadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1717

Cevap

400 numaralı aday 17. salondadır.
Salonlardaki aday sayıları 2,5,8,2, 5, 8, \dots şeklinde artan bir aritmetik dizi oluşturur. İlk nn salonun toplam kapasitesi Sn=3n2+n2S_n = \frac{3n^2 + n}{2} formülüyle hesaplanır. Deneme yanılma veya eşitsizlik çözümüyle n=16n=16 için toplam kapasitenin 392392, n=17n=17 için ise 442442 olduğu görülür. 400400 numaralı aday, 16.16. salonun bittiği 392392 sayısından sonra geldiği ve 17.17. salonun bitişi olan 442442 sayısından önce olduğu için 17.17. salondadır.

Adım Adım Çözüm

1
Salonlardaki aday sayısının oluşturduğu dizinin kuralını belirleyin.
an=3n1a_n = 3n - 1
İlk terim a1=2a_1 = 2 ve artış miktarı d=3d = 3 olan bir aritmetik dizide genel terim an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1)d formülüyle bulunur.
2
İlk nn salonun toplam aday kapasitesini veren formülü oluşturun.
Sn=3n2+n2S_n = \frac{3n^2 + n}{2}
Aritmetik dizi toplamı Sn=n2(a1+an)S_n = \frac{n}{2} (a_1 + a_n) formülüyle hesaplanır. Burada Sn=n2(2+3n1)=n(3n+1)2S_n = \frac{n}{2} (2 + 3n - 1) = \frac{n(3n+1)}{2} elde edilir.
3
Toplamın 400400 değerini aştığı en küçük nn tam sayısını bulun.
n=17n = 17
n=16n=16 için S16=16(316+1)2=849=392S_{16} = \frac{16(3 \cdot 16 + 1)}{2} = 8 \cdot 49 = 392. n=17n=17 için S17=17(317+1)2=17522=442S_{17} = \frac{17(3 \cdot 17 + 1)}{2} = \frac{17 \cdot 52}{2} = 442. 392<400442392 < 400 \leq 442 olduğu için aday bu aralıktadır.

Anahtar Kavram

Aritmetik Diziler ve Seriler (Rutin Olmayan Problem Uygulaması)

İpuçları

1
Her salondaki aday sayısının nasıl değiştiğini (aritmetik dizi) ve bu salonların toplam kaç adayı barındırdığını düşünün.
2
İlk nn salonun toplam kapasitesini veren bir genel formül kurmaya çalışın. an=3n1a_n = 3n-1 olduğunu unutmayın.
3
Toplam kapasite formülü olan n(3n+1)2\frac{n(3n+1)}{2} ifadesinde nn yerine değerler vererek 400400'e en yakın toplamı bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, artış miktarının sabit olmadığı ancak bir örüntüye dayandığı (örneğin karesel artış) durumları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Formül kullanmak yerine değerleri manuel olarak toplayabilirsiniz: 2+5+8+11+14+17+20+23+26+29+32+35+38+41+44+47=3922 + 5 + 8 + 11 + 14 + 17 + 20 + 23 + 26 + 29 + 32 + 35 + 38 + 41 + 44 + 47 = 392. Bir sonraki terim olan 5050 eklendiğinde toplam 442442 olur, bu da 17.17. adıma denk gelir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Pozitif tam sayılar kümesi üzerinde tanımlı bir ff fonksiyonu, her nn tam sayısı için aşağıdaki biçimde belirlenmiştir:

* nn tek basamaklı ise: f(n)=2n+5f(n) = 2n + 5
* nn iki basamaklı ise: f(n)=n’nin rakamları c¸arpımıf(n) = \text{n'nin rakamları çarpımı}
* nn üç basamaklı ise: f(n)=n’nin rakamları toplamıf(n) = \text{n'nin rakamları toplamı}

İki basamaklı bir AA doğal sayısına bu işlem art arda 3 kez uygulandığında sonuç 17 bulunmaktadır.

f(f(f(A)))=17f(f(f(A))) = 17 olduğuna göre, AA sayısının alabileceği en büyük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 84

Cevap

İstenen şartları sağlayan en büyük sayı 84'tür.
Doğru cevap, işlemi tersten takip ederek bulunur. Sonuç 17 ise son işlem 2n+52n+5 olmalıdır (çünkü çarpım veya toplam ile 17 elde edilebilecek bir önceki adım çıktısı, işlem sınırları dahilinde mümkün değildir). Buradan son girdi 6 bulunur. Çarpımı 6 olan sayılar (16, 23, 32, 61) arasından, bir önceki adımda çarpım sonucu olarak elde edilebilecekler (16 ve 32) belirlenir. Çarpımı 32 olan en büyük iki basamaklı sayı 84'tür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemi tersten analiz edelim. Son adımın (3. adım) sonucu 17'dir. Hangi sayıların sonucu 17 olabilir?
Girdi tek basamaklı olmalı: 2x+5=172x=12x=62x + 5 = 17 \Rightarrow 2x = 12 \Rightarrow x = 6. (2 veya 3 basamaklı girdilerden 17 elde edilemez çünkü önceki adımın çıktısı en fazla 81 olabilir).
Fonksiyonun ters görüntüsünü bulmak için olası durumları eledik.
2
2. adımın sonucu 6 olmalıdır. Hangi sayıların sonucu 6 olabilir?
Girdi tek basamaklı ise: 2x+5=62x=12x + 5 = 6 \Rightarrow 2x = 1 (Tam sayı değil). Girdi iki basamaklı ise: Rakamları çarpımı 6 olan sayılar {16,61,23,32}\{16, 61, 23, 32\} olabilir.
İkinci adımın girdisi, birinci adımın çıktısıdır ve en fazla 9×9=819 \times 9 = 81 olabilir.
3
1. adımın sonucu {16,61,23,32}\{16, 61, 23, 32\} kümelerinden biri olmalıdır. Başlangıç sayısı AA iki basamaklıdır ve f(A)=Rakamlar C¸arpımıf(A) = \text{Rakamlar Çarpımı} bu kümelerden birini vermelidir.
Çarpımı 61 veya 23 olan iki basamaklı sayı yoktur (asal). Çarpımı 16 olanlar: {28,82,44}\{28, 82, 44\}. Çarpımı 32 olanlar: {48,84}\{48, 84\}.
Olası A değerlerini belirledik.
4
Olası AA değerleri arasından en büyüğünü seçelim.
Adaylar: 28,44,48,82,8428, 44, 48, 82, 84. En büyüğü 84'tür.
Maksimum değeri bulma.

Anahtar Kavram

Tersine İşlem Yürütme ve Sayı Basamakları Analizi
Soru 16Soru

Bir bilgisayar algoritması, sisteme girilen bir pozitif tam sayıya sırasıyla şu kuralları uygulamaktadır:

* Eğer sayı tek ise sayıya 33 ekle.
* Eğer sayı çift ise sayıyı 22 ile böl.

Algoritma, elde edilen her yeni sayıya aynı kuralları tekrar uygulayarak bir sayı dizisi oluşturmaktadır. Sisteme ilk sayı olarak 1111 girildiğinde (bu sayı dizinin 1.1. terimi kabul edilmektedir), elde edilen dizinin 6.6. terimi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Dizinin kuralları adım adım uygulandığında 6. terim 8 olarak bulunur.
Verilen kurallar (11147105811 \rightarrow 14 \rightarrow 7 \rightarrow 10 \rightarrow 5 \rightarrow 8) sırasıyla uygulandığında, dizinin altıncı elemanının 8 olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci terimi belirle ve kuralı uygula.
1. terim 1111 (tek). Kural: 11+3=1411 + 3 = 14.
Başlangıç sayısı 11'dir ve tek sayılara 3 eklenmesi gerekir.
2
İkinci terimden üçüncü terimi bul.
2. terim 1414 (çift). Kural: 14/2=714 / 2 = 7.
14 çift olduğu için 2'ye bölünür.
3
Üçüncü terimden dördüncü terimi bul.
3. terim 77 (tek). Kural: 7+3=107 + 3 = 10.
7 tek olduğu için 3 eklenir.
4
Dördüncü terimden beşinci terimi bul.
4. terim 1010 (çift). Kural: 10/2=510 / 2 = 5.
10 çift olduğu için 2'ye bölünür.
5
Beşinci terimden altıncı terimi bul.
5. terim 55 (tek). Kural: 5+3=85 + 3 = 8.
5 tek olduğu için 3 eklenir ve 6. terime ulaşılır.

Anahtar Kavram

Rutin olmayan algoritma temelli sayı dizilerini kurala uygun takip etme.

İpuçları

1
Sayıların tek veya çift olmasına göre hangi işlemi yapmanız gerektiğini belirleyerek başlayın.
2
İlk sayının 11 olduğunu unutmayın ve her yeni sonucu bir sonraki adımın girdisi olarak kullanarak listeleyin.
3
Sırasıyla 11, 14, 7... şeklinde devam eden listede 6. sayıya ulaşana kadar kuralları uygulamaya devam edin.

Daha Fazla Pratik

Eğer başlangıç sayısı 16 olsaydı, 4. terim kaç olurdu?

Alternatif Yöntem

Diziyi şu şekilde tablo haline getirebilirsiniz: 1:11, 2:14, 3:7, 4:10, 5:5, 6:8.
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru

Bir sayı oyununda kural şu şekilde belirlenmiştir: "Her adımda, mevcut sayıya o sayının rakamları toplamı eklenerek bir sonraki sayı elde edilir."

Bu oyuna 1414 sayısı ile başlandığında, 33. adımın sonunda elde edilen sayı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Oyuna 14 ile başlanıp kural 3 kez uygulandığında ulaşılan sonuç 40 sayısıdır.
Verilen kural her adımda güncel sayının rakamları toplamının eklenmesini gerektirir. 1414 ile başlandığında; 1. adımda 14+5=1914+5=19, 2. adımda 19+10=2919+10=29 ve 3. adımda 29+11=4029+11=40 sonuçları elde edilir. Bu nedenle doğru yanıt kırk değeridir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç sayısı olan 1414 için kuralı ilk kez uygulayın.
14+(1+4)=1914 + (1 + 4) = 19
1. adımın sonucunu bulmak için mevcut sayının rakamları toplamı kendisine eklenmelidir.
2
Elde edilen 1919 sayısı için kuralı ikinci kez uygulayın.
19+(1+9)=2919 + (1 + 9) = 29
2. adımda, bir önceki adımın sonucu olan 19 sayısının rakamları toplamı kullanılmalıdır.
3
Elde edilen 2929 sayısı için kuralı üçüncü ve son kez uygulayın.
29+(2+9)=4029 + (2 + 9) = 40
Soruda istenen 3. adım sonucuna ulaşmak için son elde edilen 29 sayısına kendi rakamları toplamı eklenir.

Anahtar Kavram

Rutin olmayan problemlerde adım adım kural takibi ve örüntü oluşturma.

İpuçları

1
Her adımda hangi sayıyı ekleyeceğinizi bulmak için bir önceki sonucun rakamlarını toplayın.
2
1. adımda 14'e 5 ekleyerek 19 buldunuz. 2. adımda 19'a kaç eklemeniz gerektiğini düşünün.
3
2. adım sonunda 29 sayısına ulaştınız. 3. adım için 29'un rakamları toplamı olan 11'i bu sayıya eklemelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer oyun 10. adıma kadar devam etseydi, sayıların artış hızındaki değişikliği gözlemleyebilir miydiniz?

Alternatif Yöntem

Sayıları bir tablo halinde 'Mevcut Sayı', 'Rakam Toplamı' ve 'Yeni Sayı' sütunları şeklinde yazarak hata yapma riskini azaltabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru

Bir fabrikada malzeme taşıyan otonom bir robot, depo zeminine çizilen sanal koordinat düzleminde (0,0)(0,0) noktasından harekete başlamaktadır. Robotun hareket algoritması, sırasıyla aşağıdaki 4 adımı sürekli tekrarlayacak şekilde programlanmıştır:

1. Adım: Sağa (xx ekseni pozitif yönü) 3 birim ilerle,
2. Adım: Yukarı (yy ekseni pozitif yönü) 2 birim ilerle,
3. Adım: Sola (xx ekseni negatif yönü) 1 birim ilerle,
4. Adım: Aşağı (yy ekseni negatif yönü) 1 birim ilerle.

Robot bu 4 adımlık döngüyü sürekli takip etmektedir. Buna göre, robot başlangıçtan itibaren toplam 123. hareketini tamamladığında bulunduğu noktanın koordinatları toplamı (x+yx+y) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 94

Cevap

Robotun 123. adım sonundaki koordinatları toplamı 94'tür.
Robot her 4 adımda bir döngüyü tamamlar. Bir döngüdeki net değişim xx ekseninde +2+2, yy ekseninde +1+1'dir. 123 adım, 30 tam döngü ve ek 3 adımdan oluşur. 30 döngü sonunda konum (60,30)(60, 30) olur. Kalan 3 adım sırasıyla uygulandığında (Sağa 3, Yukarı 2, Sola 1) son konum (62,32)(62, 32) bulunur. Koordinatlar toplamı 62+32=9462+32=94'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Bir tam döngüdeki (4 adım) net yer değiştirmeyi hesapla.
x değişimi: (+3) + (-1) = +2 birim. y değişimi: (+2) + (-1) = +1 birim.
Döngünün her tekrarında robotun ne kadar ilerlediğini bulmak için.
2
Toplam adım sayısını döngü uzunluğuna bölerek tam tur sayısını ve kalan adım sayısını bul.
123 ÷ 4 işleminden; Bölüm = 30 (tam döngü), Kalan = 3 (adım).
Robotun periyodik hareketini matematiksel olarak modellemek için.
3
30 tam döngü sonunda oluşan koordinatları hesapla.
x: 30 × 2 = 60, y: 30 × 1 = 30. Konum: (60, 30).
Ana ilerlemeyi belirlemek için.
4
Kalan 3 adımı mevcut konuma (60, 30) sırasıyla ekle.
1. adım (+3x): (63, 30). 2. adım (+2y): (63, 32). 3. adım (-1x): (62, 32).
Döngüden artan adımları tek tek işleyerek son konumu bulmak için.
5
Son koordinatların toplamını bul.
x + y = 62 + 32 = 94.
Soruda istenen nihai değeri bulmak için.

Anahtar Kavram

Periyodik Problemler ve Modüler Aritmetik

İpuçları

1
Robotun hareketi 4 adımda bir kendini tekrar etmektedir. Öncelikle bu 4 adımlık tek bir döngüde robotun yerinin (x ve y olarak) ne kadar değiştiğini bulun.
2
123 sayısını döngü uzunluğu olan 4'e bölün. Bölüm size kaç tam tur attığını, kalan ise tam turdan sonra kaç adım daha gittiğini gösterir.
3
30 tam tur sonunda robot (30×2,30×1)(30 \times 2, 30 \times 1) noktasındadır. Şimdi kalan 3 adımı (Sağa 3, Yukarı 2, Sola 1) bu noktanın üzerine ekleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, robotun belirli bir koordinata ulaşması için en az kaç adım atması gerektiği sorulabilir.

Alternatif Yöntem

Toplam x hareketi: 30 döngü × (3 sağ - 1 sol) + kalan adımlardaki x değişimi (3 sağ - 1 sol) = 30(2) + 2 = 62. Toplam y hareketi: 30 döngü × (2 yukarı - 1 aşağı) + kalan adımlardaki y değişimi (2 yukarı) = 30(1) + 2 = 32. Toplam: 62+32=94.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 19Soru

Bir kamu kurumu girişindeki dijital ekranda, vatandaşları bilgilendirmek amacıyla sırasıyla şu 5 uyarı yazısı döngüsel olarak geçmektedir:

1. Sıramatikten Numara Alınız
2. Kimliğinizi Hazırlayınız
3. Görevliyi Bekleyiniz
4. İşleminizi Kontrol Ediniz
5. Çıkış Yapabilirsiniz

Bu yazılar sürekli olarak aynı sırayla ekrana gelmektedir. Ekran ilk açıldığında 1. sırada "Sıramatikten Numara Alınız" yazısı göründüğüne göre, ekranda beliren 88. yazı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevliyi Bekleyiniz

Cevap

Ekranda beliren 88. yazı 'Görevliyi Bekleyiniz' olacaktır.
Soruda verilen 5 uyarı yazısı sürekli tekrar eden bir döngü oluşturmaktadır. Bu tür sorularda istenen sıradaki elemanı bulmak için sıra numarası döngüdeki eleman sayısına (periyoda) bölünür ve kalana bakılır. 88 sayısı 5'e bölündüğünde kalan 3'tür (88=17×5+388 = 17 \times 5 + 3). Bu, döngünün 17 kez tam olarak tamamlandığını ve 18. turda 3. adıma gelindiğini gösterir. Listenin 3. sırasında 'Görevliyi Bekleyiniz' ifadesi yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Döngünün periyodunu (tekrar sayısını) belirle.
Döngü 5 farklı uyarı yazısından oluşmaktadır (Periyot = 5).
Her 5 yazıda bir sistem başa dönmektedir.
2
İstenen sıra numarasını periyot sayısına bölerek kalanı bul.
88 / 5 işleminde bölüm 17, kalan 3'tür.
88. sıradaki yazıyı bulmak için 5'li grupların kaç kez tekrar ettiğini atıp, artan sayıyı (kalanı) bulmamız gerekir.
3
Kalan sayıya karşılık gelen yazıyı listeden tespit et.
Kalan 3 olduğu için listedeki 3. yazı olan 'Görevliyi Bekleyiniz' cevaptır.
Kalan 1 olsa 1. yazı, 2 olsa 2. yazı, 0 olsa 5. yazı (son yazı) olurdu.

Anahtar Kavram

Modüler Aritmetik (Periyodik Tekrar Eden Durumlar)

İpuçları

1
Yazılar her 5 adımda bir başa dönmektedir. Bu bir periyodik tekrar sorusudur.
2
88. yazıyı bulmak için tek tek saymak yerine, 88'in içinde kaç tane 5'li grup olduğunu düşünün.
3
88 sayısını 5'e bölün. Kalan sayı, listenin kaçıncı sırasındaki yazının ekranda olduğunu gösterecektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, haftanın günleri (periyot 7) veya nöbet tutma (değişken periyot) soruları çözülebilir.

Alternatif Yöntem

88 sayısına en yakın 5'in katı olan 85 veya 90 sayılarını referans alabilirsiniz. 85. yazı döngünün son elemanıdır (5. yazı). Bundan sonra saymaya devam ederseniz: 86 (1. yazı), 87 (2. yazı), 88 (3. yazı) şeklinde bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

Ali, Burak, Can, Deniz ve Emre isimli beş arkadaş bir çember etrafında sıralanmıştır. Oturma düzeni saat yönünde sırasıyla Ali \rightarrow Burak \rightarrow Can \rightarrow Deniz \rightarrow Emre şeklindedir.

Bu arkadaşlar 1'den başlayarak ardışık doğal sayıları sırasıyla söyledikleri bir oyun oynamaktadır. Oyunun kuralları şu şekildedir:

1. Oyuna Ali "1" diyerek başlar ve oyun başlangıçta saat yönünde ilerler.
2. Söylenen sayı asal sayı ise, sayı söylendikten sonra oyunun yönü tersine döner (saat yönünden saat yönünün tersine veya tam tersi).
3. Söylenen sayı 4'ün tam katı ise, o anki yöndeki sıradaki kişi atlanır ve bir sonraki kişi sayıyı söyler.

Buna göre, "17" sayısını hangi kişi söyler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deniz

Cevap

17 sayısını söyleyen kişi Deniz'dir.
Adım adım simülasyon yapıldığında; 16 sayısını Burak söyler. 16, 4'ün katı olduğu için Burak'tan sonraki kişi (Can) atlanır ve sıra Deniz'e gelir. Deniz 17 sayısını söyler.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumunu ve 1-5 arası sayıları simüle et.
1 (Ali, Yön: SY), 2 (Burak, Asal->Yön: SYT), 3 (Ali, Asal->Yön: SY), 4 (Burak, 4'ün katı->Can Atla->Deniz), 5 (Deniz, Asal->Yön: SYT)
Oyunun ilk döngüsündeki yön ve kişi değişimlerini belirlemek.
2
6-10 arası sayıları simüle et (Mevcut Yön: Saat Yönü Tersi - SYT).
6 (Can, Normal), 7 (Burak, Asal->Yön: SY), 8 (Can, 4'ün katı->Deniz Atla->Emre), 9 (Emre, Normal), 10 (Ali, Normal)
Yön değişimlerine ve atlama kurallarına dikkat ederek ilerlemek.
3
11-15 arası sayıları simüle et (Mevcut Yön: Saat Yönü - SY).
11 (Burak, Asal->Yön: SYT), 12 (Ali, 4'ün katı->Emre Atla->Deniz), 13 (Deniz, Asal->Yön: SY), 14 (Emre, Normal), 15 (Ali, Normal)
Yön ve kişi takibini sürdürmek. (Not: 12. adımda yön SYT olduğu için Ali'den sonraki kişi Emre'dir, o atlanır, Deniz söyler).
4
Son adımları simüle et (Mevcut Yön: Saat Yönü - SY).
16 (Burak, 4'ün katı->Can Atla->Deniz), 17 (Deniz)
Hedef sayıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Simülasyon ve Algoritma Takibi

İpuçları

1
Adımları tek tek yazarak ilerleyin. Her adımda şu üç soruyu sorun: Sayıyı kim söylüyor? Yön değişiyor mu? Bir sonraki kişi atlanacak mı?
2
12 sayısını Ali söylerken yön 'Saat Yönünün Tersi'dir. Bu yönde Ali'den sonra Emre gelir. Kural gereği Emre atlanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, kişi sayısı 6 ve atlama kuralı 3'ün katları olacak şekilde deneyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Rutin Olmayan Problemler Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin