Examkin

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik)

69 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan yürütme organının düzenleyici işlemleri (Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik) ile bu işlemlerin tabi olduğu anayasal sınırlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kanunda açıkça düzenlenen konularda, ilgili kanunda açık bir yetkilendirme bulunması şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleme yapabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın, kanunda açıkça düzenlenen konularda kanunla yetkilendirilse dahi Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabileceğini savunan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Bu kural mutlaktır ve 'kanunla yetkilendirme' gibi bir istisna içermez. Eğer bir konu kanunda açıkça düzenlenmişse, artık o alan yürütmenin düzenleyici işlemi olan CBK’ya tamamen kapalıdır. Kanunla yetki verilmesi durumu, sadece idarenin türevsel düzenleyici işlemleri (yönetmelik gibi) için geçerli olabilir, asli nitelikteki CBK için geçerli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) anayasal sınırlarını analiz etme
Olağan dönem CBK'ları için üç temel yasak vardır: Temel haklar yasağı, münhasır kanun alanı yasağı ve kanunda açıkça düzenlenen konular yasağı.
Yürütmenin düzenleyici yetkisinin sınırlarını belirlemek için Anayasa Madde 104 incelenmelidir.
2
Kanun ile CBK arasındaki yetki paylaşımını değerlendirme
Anayasa, 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz' hükmünü amirdir.
Bu hüküm, yasama organının asli düzenleme yetkisini yürütmeye karşı korumaktadır.
3
Kanuni yetkilendirme (delegasyon) kavramını kontrol etme
Eski sistemdeki KHK'ların aksine, yeni sistemde CBK'lar yetkisini doğrudan Anayasa'dan alır. Kanunla bir konuda CBK çıkarma yetkisi verilemez; eğer konu kanunda düzenlenmişse o alan CBK'ya tamamen kapanır.
Hukuk devletinde yetki devri anayasal izinle mümkündür ve CBK'lar için 'kanun olan yerde kararname olamaz' ilkesi mutlaktır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Negatif Sınırları ve Kanun Üstünlüğü

İpuçları

1
CBK'ların kanunlarla olan ilişkisinde 'aslilik' ve 'paralellik' ilkelerini hatırlayın.
2
Bir konu hem kanunda varsa hem de CBK ile düzenlenmek isteniyorsa, Anayasa hangisine öncelik verir?
3
CBK'lar yetkisini kanundan mı yoksa doğrudan Anayasa'dan mı alır? Kanunla yetki devri mümkün müdür?

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların konu bakımından sınırlarını ve yargısal denetim farklarını çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme organının düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile merkezî idareyle olan görev paylaşımları, idari yapının hızlı işlemesi amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Mahalli idarelerin kuruluş ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu alan Anayasa uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmelidir.
Doğru cevap mahalli idarelerin CBK ile düzenleneceğini iddia eden seçenektir. 1982 Anayasası'nın 127. maddesi 'Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir' hükmünü amirdir. Bu nedenle yürütme organı, mahalli idarelerin hukuki rejimini bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirleyemez; bu alan yasamanın (TBMM) yetki alanındadır.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın 'olumlu' ve 'olumsuz' yetki alanlarını analiz etme
Olağan dönem CBK'ları ile bakanlıkların kurulması (Madde 106) ve üst kademe yöneticilerin atanması (Madde 104) düzenlenebilir; ancak temel haklar (sosyal haklar hariç) düzenlenemez.
Anayasa, yürütmeye bazı konularda münhasır (sadece ona ait) yetki verirken bazı konuları yasaklamıştır.
2
Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol etme
2017 değişikliği ile yönetmeliklerin sadece kanunlara değil, CBK'lara da dayanabileceği teyit edilmiştir.
Normlar hiyerarşisinde yönetmelik, hem kanunun hem de CBK'nın altında yer alır.
3
Mahalli idarelerin hukuki dayanağını inceleme
Anayasa Madde 127: 'Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri... kanunla düzenlenir.'
Yerel yönetimlerin özerkliği ve anayasal güvencesi nedeniyle bu alan yürütmenin düzenleyici işlemine (CBK) kapatılmış, yasamanın (Kanun) tekeline bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Arasındaki Yetki Paylaşımı

Daha Fazla Pratik

Bakanlıkların teşkilat yapısı ile mahalli idarelerin kuruluşu arasındaki yetki farkına (CBK vs Kanun) dikkat ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürürlükte bulunan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından aynı konuda sonradan çıkarılan bir kanun hükmünün farklı düzenlemeler içermesi durumunda uygulanacak hukuki kural aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun hükmü uygulanır ve kararnamenin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanun hükmünün uygulanması ve kararnamenin hükümsüz hale gelmesi
1982 Anayasası'nın 104. maddesinde yer alan açık hükme göre; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu durum yasamanın genelliği ve asli düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Normlar hiyerarşisindeki sıralamayı hatırla.
Anayasa > Kanun > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik.
Hukuk kuralları arasındaki üstünlük ilişkisini belirlemek için gereklidir.
2
1982 Anayasası Madde 104'teki 'çatışma' kuralını uygula.
Kanun ile CBK farklı hüküm içerirse kanun uygulanır; Meclis kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasa, yasama organının asliliğini korumak amacıyla bu özel düzenlemeyi öngörmüştür.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışması (Hiyerarşik Üstünlük)
Tahmini Süre:50s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan "Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK)" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'da belirtilen sosyal ve ekonomik haklar dışındaki temel haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Sosyal ve ekonomik haklar dışındaki temel hakların olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebileceğini belirten seçenek yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'Temel Haklar ve Ödevler' ile 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' ve dördüncü bölümünde yer alan 'Siyasi Haklar ve Ödevler' Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Sadece üçüncü bölümdeki 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' CBK ile düzenlenebilir. Dolayısıyla diğer hakların da düzenlenebileceğini söyleyen ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) konu bakımından sınırlarını belirlemek.
Anayasa m.104'e göre CBK'lar; temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevleri (Sosyal ve Ekonomik Haklar hariç) düzenleyemez.
Yürütmenin düzenleme yetkisi, yasama alanına müdahale etmemek için sınırlanmıştır.
2
CBK ve Kanun arasındaki çatışma kurallarını incelemek.
Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve çatışma halinde kanun üstündür.
Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği kanun, olağan dönem CBK'sından üstün konumdadır.
3
Seçenekleri bu anayasal kurallara göre değerlendirmek.
Sosyal ve ekonomik haklar dışındaki hakların CBK ile düzenlenebileceği iddiası Anayasa'ya aykırıdır.
Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) CBK ile düzenlenebilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hangi hak kategorilerini düzenleyebildiğini hatırlayın.
2
Anayasa'daki 'Kişi Hakları' ve 'Siyasi Haklar' sert çekirdekli koruma altındadır ve sadece yasama organı tarafından (kanunla) düzenlenebilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile olağan dönem kararnameleri arasındaki yetki ve yargısal denetim farklarını çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler neticesinde yürütme organının sahip olduğu düzenleyici yetkiler yeniden yapılandırılmıştır. Buna göre, yürütmenin düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler, yalnızca ilgili kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayalı olarak yönetmelik düzenlenmesi mümkün değildir.

Cevap

Yönetmeliklerin hem kanunlara hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak çıkarılabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, yönetmeliklerin çıkarılma amacını eksik ve hatalı tanımlamaktadır. 1982 Anayasası'nın 124. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren sadece kanunların değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin de uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmeliklerin anayasal dayanağını inceleyin.
1982 Anayasası Madde 124: 'Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri... kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.'
Yönetmeliklerin hangi hukuki metinlere dayandığını tespit etmek gerekir.
2
CBK ile Kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendirin.
Kanunlar, olağan dönem CBK'larından üstündür ve TBMM kanun çıkardığında CBK hükümsüz kalır.
Seçeneklerdeki hiyerarşi kurallarının doğruluğunu teyit etmek için önemlidir.
3
Hatalı ifadeyi belirleyin.
Yönetmeliklerin yalnızca kanunlara dayanabileceğini savunan ifade, Anayasa'nın 124. maddesiyle çelişmektedir.
Anayasa metnine aykırı olan hüküm yanlış cevabı oluşturur.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinde Hiyerarşi ve Dayanak

İpuçları

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin (CBK ve Yönetmelik) dayandığı anayasa maddelerini hatırlayın.
2
Yönetmeliklerin kimler tarafından ve hangi üst normlara dayanarak çıkarılabileceğine odaklanın.
3
Anayasa Madde 124, yönetmeliklerin 'kanunların ve CBK'ların' uygulanmasını sağlamak için çıkarılacağını açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların hak ve özgürlükler üzerindeki sınırsız yetkisini ve yargısal denetim farkını çalışın.

Alternatif Yöntem

Normlar hiyerarşisi piramidini çizerek, her bir işlemin bir üst basamaktaki hangi normlara dayanabileceğini (Yönetmelik -> CBK ve Kanun) görselleştirerek çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 6Soru →

19821982 Anayasası’nın yürütme yetkisine ilişkin 20172017 yılı değişiklikleri sonrası hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerin tabi olduğu hukuki rejim ile bu işlemlerin normlar hiyerarşisindeki yeriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; ancak bu alanlarda kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılması mümkündür.

Cevap

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; ancak bu alanlarda kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılabilir.
Anayasa'nın 104104. maddesine göre, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen (örneğin mülkiyet hakkının sınırlanması, suç ve cezalar gibi) alanlarda CBK çıkarılması yasaktır. Ancak 124124. madde uyarınca, mevcut bir kanunun nasıl uygulanacağını göstermek amacıyla idare tarafından yönetmelik çıkarılması hukuken mümkündür ve gereklidir. Bu iki hükmün birleşimi doğru bir hukuki çıkarımdır.

Adım Adım Çözüm

1
CBK ve Kanun arasındaki çatışma kurallarını analiz etme
Kanun ile CBK çelişirse kanun uygulanır; kanunda açıkça düzenlenen veya münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konularda CBK çıkarılamaz.
Anayasa'nın 104104. maddesindeki normlar hiyerarşisi ve yetki sınırlarını belirlemek için.
2
Yönetmelik çıkarma yetkisinin dayanağını inceleme
Yönetmelikler kanunların ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılır.
Anayasa'nın 124124. maddesindeki yönetmelik tanımını doğrulamak için.
3
Hükümsüzlük ve iptal mekanizmalarını değerlendirme
Aynı konuda kanun çıkması CBK'yı doğrudan hükümsüz kılar, yargı kararı bu aşamada şart değildir.
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama karşısındaki konumunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun İlişkisi ile Yönetmelik Yetkisi

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hak ve özgürlükler üzerindeki yetki sınırlarını ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

19821982 Anayasası’na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ve bu işlemlerin hukuki çerçevesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarındaki kanun ve kararnamelerin uygulanması için yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, yönetmeliklerin Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve tüm kamu tüzel kişileri tarafından, kendi yetki alanlarındaki kanun ve kararnamelerin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılabileceğini belirtmektedir. Bu durum 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları belirle.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, Köyler, TRT vb.).
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi geniş bir yelpazeye tanımıştır.
2
Yönetmeliğin hukuki dayanağını kontrol et.
Yönetmelikler hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak için çıkarılır.
20172017 değişikliği ile CBK'ların da yönetmelikle açıklanabileceği kabul edilmiştir.
3
Hukuki sınırları değerlendir.
Yönetmelikler dayandıkları üst norma (Kanun veya CBK) aykırı olamaz.
Normlar hiyerarşisi gereği alt norm üst norma uygun olmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kapsamı

İpuçları

1
Yönetmelik çıkarma yetkisinin sadece Ankara'daki merkezi kurumlarla sınırlı olup olmadığını düşünün.
2
Yönetmeliklerin normlar hiyerarşisindeki yerini ve hangi metinleri açıklamak için çıkarıldığını hatırlayın.
3
Anayasa madde 124124, yetkiyi Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişilerine vermiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi ile yönetmeliklerin yargısal denetimi arasındaki farkları (Danıştay vs. İdare Mahkemesi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliğiyle düzenlenen yürütme yetkisine ilişkin yeni yapıda; "olağan dönem" Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki ilişki ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; şayet çıkarılan bir kararname ile kanun hükümleri çelişirse, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamayacağı ve çelişki durumunda kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır' kuralını tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa m. 104 hükmünü analiz etme
Olağan dönem CBK'larının konu bakımından sınırları belirlenmiştir.
Yürütmenin asli düzenleme yetkisinin sınırlarını anlamak için gereklidir.
2
Çelişki kuralını (Conflict Rule) değerlendirme
Aynı konuda hem kanun hem CBK varsa kanunun uygulanacağı sonucuna varılır.
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'dan üstün olduğunu doğrulamak içindir.
3
Haklar ve ödevler sınırlamasını kontrol etme
Kişi hakları ve siyasi hakların CBK kapsamı dışında olduğu teyit edilir.
Yanlış seçenekleri elemek için anayasal yasakları bilmek gerekir.
4
Hükümsüzlük (Münfesih) durumunu inceleme
Kanun çıktığında CBK'nın kendiliğinden hükümsüz kalacağı saptanır.
Yasal düzenlemenin CBK üzerindeki mutlak etkisini belirlemek içindir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Durumu ve Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
2017 değişikliğiyle CBK'ların kanunlarla çatıştığı durumlarda hangi normun üstün tutulduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken alanlarda CBK yetkisinin olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa madde 104/17 hükmü: Kanun varsa CBK yok, çelişki varsa kanun üstün, TBMM kanun yaparsa CBK hükümsüzdür.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin, olağan dönem kararnamelerinden konu ve yargısal denetim bakımından farklarını çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Bu haklar ancak kanunla düzenlenebilir. Dolayısıyla, bu hakların kararname ile düzenlenebileceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından sınırlarını belirlemek.
CBK'lar sadece yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılabilir.
Yürütmenin aslı düzenleme yetkisinin sınırlarını çizmek için.
2
Anayasa'daki 'Yasaklı Alanlar' kuralını kontrol etmek.
Kişi hakları ve ödevleri (negatif statü hakları) ile siyasi haklar ve ödevlerin (aktif statü hakları) CBK ile düzenlenemeyeceği sonucuna ulaşılır.
Anayasa madde 104 gereği temel hakların korunması önceliklidir.
3
Hangi hakların CBK ile düzenlenebileceğini teyit etmek.
Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) olağan dönem CBK'ları ile düzenlenebilir.
Anayasa'nın tanıdığı tek istisnai hak kategorisi budur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Yasaklı Alanlar

İpuçları

1
Olağan dönem kararnameleri her türlü hakkı düzenleyemez, Anayasa'da bazı 'yasaklı alanlar' belirlenmiştir.
2
Hangi hak kategorisinin (Kişi, Sosyal, Siyasi) CBK kapsamına girdiğini hatırlayın. Sadece 'isteme hakları' olarak bilinen sosyal haklar CBK ile düzenlenebilir.
3
Anayasa madde 104: Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceği ve hangi durumlarda Danıştay denetimine tabi olduğu konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütme yetkisinin kapsamı ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ifadesi anayasal bir kuraldır.
Doğru olan ifade, Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında açıkça belirtilen sınırlamadır. Anayasa'da 'Anayasa'nın şu maddesi ancak kanunla düzenlenir' veya 'münhasıran kanunla düzenlenir' denilen alanlarda yürütme organı CBK ile düzenleme yapamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK sınırlarını analiz et.
Temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakların CBK ile düzenlenemeyeceği (yasaklı alan) belirlendi.
Anayasa 104/17 maddesi uyarınca yürütmenin düzenleme yetkisi kanunla sınırlandırılmıştır.
2
Normlar hiyerarşisi kurallarını hatırla.
Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Yasama organının asli düzenleme yetkisi, yürütmenin türevsel yetkisinden üstündür.
3
Yönetmelik çıkarma yetkisi ve denetimini kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri hem kanun hem CBK uygulaması için yönetmelik çıkarabilir.
Yönetmelik idari bir işlemdir ve dayanağını üst normlardan alır.

Anahtar Kavram

CBK'nın Anayasal Sınırları ve Kanun Üstünlüğü

İpuçları

1
Olağan dönem CBK'larının üç temel sınırı vardır: Yasaklı hak alanları, Kanunla düzenlenen konular ve Münhasır kanun alanları.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin konu sınırlaması ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 11Soru →

19821982 Anayasası'nın yürütme yetkisine ilişkin hükümleri uyarınca, "olağan dönem" Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile aşağıdaki hak ve ödev gruplarından hangisi hakkında düzenleme yapılması mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Grev hakkı ve lokavt

Cevap

Grev hakkı ve lokavt, sosyal ve ekonomik haklar grubunda yer aldığı için olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'Kişi Hak ve Ödevleri' ile dördüncü bölümünde yer alan 'Siyasi Hak ve Ödevler' olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Ancak üçüncü bölümde yer alan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' CBK ile düzenlenebilir. Grev hakkı ve lokavt bu grupta yer aldığı için doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın düzenleme alanını belirle
Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki (kişi hakları) ve dördüncü bölümündeki (siyasi haklar) haklar düzenlenemez.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesi, CBK'ların konu bakımından sınırlarını belirlemiştir.
2
Seçeneklerdeki hakların türlerini sınıflandır
Grev ve lokavt hakkı 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif Statü Hakları) grubundadır; diğerleri ise ya 'Kişi Hakları' ya da 'Siyasi Haklar' grubundadır.
Anayasa'daki hakların hangi statü grubuna (negatif, pozitif, aktif) girdiğini bilmek CBK yetkisini belirlemek için zorunludur.
3
Yetki ve hak grubu eşleşmesini kontrol et
Sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem CBK'nın düzenleyebileceği tek hak grubudur.
Anayasa, sosyal ve ekonomik hakları CBK'nın yasaklı alanından hariç tutmuştur.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem CBK'nın Konu Bakımından Sınırları

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile temel hak ve hürriyetlerin düzenlenme sınırlarını inceleyerek aradaki farkı öğrenin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru →

19821982 Anayasası’nın 20172017 yılı anayasa değişikliği sonrası hükümleri uyarınca; yürütme organının düzenleyici işlemlerinden olan "Cumhurbaşkanlığı kararnameleri" (CBK) ve "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanması için yönetmelik çıkarılması anayasal olarak mümkün değildir.

Cevap

Yönetmeliklerin sadece kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılabileceğini ve CBK'ların uygulanması için yönetmelik çıkarılamayacağını iddia eden ifade yanlıştır.
Doğru cevap, yönetmeliklerin çıkarılma amacını kısıtlayan ve yanlış tanımlayan ifadedir. 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde yapılan 20172017 değişikliği ile yönetmeliklerin, hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabileceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle yönetmeliklerin sadece kanunlara dayanabileceğini savunan görüş anayasal olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmeliklerin anayasal dayanağını incele.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi yönetmelikleri düzenler.
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin sınırlarını belirlemek için temel hukuk kaynağına bakılmalıdır.
2
20172017 anayasa değişikliğinin yönetmeliklerin amacına getirdiği yeniliği analiz et.
Değişiklik sonrası metne "ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin" ifadesi eklenmiştir.
Yeni sistemde yürütmenin asli düzenleyici işlemi olan CBK'ların da idare tarafından somutlaştırılmasına imkan tanınmıştır.
3
CBK ve kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi teyit et.
Kanun, olağan dönem CBK'sinden her zaman üstündür; çatışmada kanun uygulanır ve kanun çıkınca CBK hükümsüz kalır.
Hukuk devleti ve yasamanın üstünlüğü ilkeleri bu hiyerarşiyi zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği ve Yönetmeliklerin Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin 'olağan' ve 'olağanüstü' dönem ayrımını, özellikle temel haklar üzerindeki yetki farkları açısından tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan yürütme organının düzenleyici işlemlerine ilişkin hükümler dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerin tabi olduğu hukuki rejim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir konuda kanun çıkarılması durumunda, aynı konuyu düzenleyen mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, içeriği kanunla çelişmediği sürece yürürlükte kalmaya devam eder.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir konuda kanun çıkarılması durumunda, aynı konuyu düzenleyen mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, içeriği kanunla çelişmediği sürece yürürlükte kalacağını belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile aynı konuda bir kanun çıkarması durumunda, söz konusu kararname herhangi bir çelişki şartı aranmaksızın kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Seçenekte belirtilen 'içeriği çelişmediği sürece yürürlükte kalmaya devam eder' ifadesi bu anayasal kural ile doğrudan çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) anayasal sınırlarını belirlemek.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinde CBK'ların kanunlarla olan ilişkisi açıkça düzenlenmiştir.
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama organının işlemleriyle hiyerarşik ilişkisini anlamak için bu analiz gereklidir.
2
Kanun ve CBK'nın aynı konuyu düzenlemesi durumundaki hukuki sonucu incelemek.
Anayasa metnine göre; 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.'
Yasamanın asli ve genel düzenleme yetkisi, yürütmenin türevsel yetkisinden üstündür.
3
Seçenekteki 'çelişmediği sürece yürürlükte kalma' şartının doğruluğunu sorgulamak.
Anayasa herhangi bir çelişki şartı aramaz; TBMM'nin o alana müdahale etmesi (kanun çıkarması) kararnameyi doğrudan geçersiz kılar.
Hükümsüzlük, kanun çıktığı andan itibaren kararnamenin o konu üzerindeki etkisinin sona ermesi anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Hükümsüzlük Şartı

İpuçları

1
Kararnameler ile kanunlar arasındaki yetki paylaşımına ve Anayasa 104. maddedeki öncelik kurallarına odaklanın.
2
TBMM'nin bir konuyu yasalaştırması durumunda, o konuda daha önce mevcut olan yürütme düzenlemesinin akıbetini hatırlayın.
3
Anayasa metni, TBMM bir alanda kanun çıkardığında kararnamenin durumunu 'çelişki' üzerinden değil, 'doğrudan hükümsüzlük' üzerinden tanımlar.

Daha Fazla Pratik

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması ve bakanlıkların kurulması gibi 'münhasır CBK' alanlarını tekrar ederek, yasama ile yürütme arasındaki bu hassas dengeyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru →

19821982 Anayasası’nın 104104. maddesinde düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan "olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri"nin (CBKCBK) anayasal sınırları ve kanunlar karşısındaki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise mevcut kararname hükümsüz hale gelir.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Doğru ifade, Anayasa'nın 104104. maddesindeki üç temel kısıtlamayı birleştirir: Münhasıran kanunla düzenlenen alanın yasak olması, kanunla çelişki durumunda kanunun uygulanması ve yasamanın aynı konuda düzenleme yapmasıyla CBK'nın hükümsüz kalması.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının yetki alanını belirle.
Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; temel haklar ve siyasi haklar düzenlenemez.
Anayasa'nın 104104. maddesi yürütmeye bu konuda sınırlı bir alan bırakmıştır.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.
Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz, çelişki halinde kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBK'sının üstündedir.
3
TBMM'nin yasama yetkisinin CBK üzerindeki etkisini incele.
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa, o konudaki CBK hükümsüz hale gelir.
Yasamanın asli ve genel olma özelliği gereği CBK'nın geçerliliğini sona erdirme gücü vardır (104/11104/11).

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Sınırları ve Çatışma Kuralları

İpuçları

1
Olağan dönem CBK'ları ile kanunlar arasında kesin bir hiyerarşi vardır.

Daha Fazla Pratik

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Olağan Dönem CBK'ları arasındaki hak kısıtlama yetkisi ve yargısal denetim farklarını çalışınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 15Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliğiyle düzenlenen 'Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri' (CBK) ile 'Kanunlar' arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki alanı sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, sonraki tarihli olması şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri esas alınır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kararnamenin tarihine bakılmaksızın kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur; dolayısıyla kararnamenin esas alınacağı iddiası yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasına göre: 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.' Bu kural mutlak olup, kararnamenin kanundan sonra çıkarılmış olması durumu değiştirmez. Dolayısıyla sonraki tarihli kararnamenin esas alınacağını savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104. maddesindeki CBK-Kanun ilişkisini incele.
Kanun ile CBK arasındaki çatışma kuralı tespit edilir.
Anayasal hiyerarşiyi belirleyen temel kural budur.
2
Çatışma durumunda hangi normun üstün geleceğini kontrol et.
Anayasa 'kanun hükümleri uygulanır' der.
Kanun, demokratik meşruiyet ve normlar hiyerarşisi gereği CBK'dan üstündür.
3
Lex Posterior (Sonraki kanun öncekini ilga eder) kuralının CBK için geçerli olup olmadığını sorgula.
CBK, kanun karşısında kronolojik üstünlük kazanamaz.
Anayasa bu konuda özel bir hüküm koyarak 'kanunun üstünlüğü' ilkesini mutlaklaştırmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hukuki Konumu

İpuçları

1
Kararname ve kanun çatıştığında hangisinin 'patron' olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin, olağan dönem kararnamelerinden farklarını ve yargısal denetim yollarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası’na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuk sistemindeki yeri, düzenleme alanı ve kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve kanun ile kararname hükümleri çelişirse kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağını ve kanunla çatışma durumunda kanun hükümlerinin uygulanacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan hükümlere tam olarak uygundur. Bu hükme göre CBK; Anayasa'da açıkça kanunla düzenlenmesi emredilen konularda (münhasır kanun alanı) çıkarılamaz ve kanunlarla çatışması durumunda hiyerarşik üstünlükten dolayı kanun hükümleri tatbik edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının konu bakımından sınırlamalarını (negatif yetki alanı) analiz et.
Anayasa'nın 104. maddesine göre; kişisel haklar, siyasi haklar, münhasır kanun alanları ve mevcut kanun bulunan konularda CBK çıkarılamaz.
Yürütmenin düzenleyici yetkisinin yasamanın asli yetkisini gasp etmesini önlemek.
2
Normlar hiyerarşisinde CBK ve Kanun arasındaki çatışma kuralını belirle.
Anayasa açıkça 'kanun hükümleri uygulanır' der.
Hiyerarşik olarak kanunlar, olağan dönem CBK'larından üstündür.
3
TBMM'nin yasama tasarrufunun CBK üzerindeki etkisini değerlendir.
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK 'hükümsüz' kalır.
Yasamanın üstünlüğü ilkesi gereği parlamento iradesi yürütme düzenlemesini kadük bırakır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu ve Konu Bakımından Yetki Sınırları

İpuçları

1
1982 Anayasası'nda CBK'lar için 'negatif yetki alanı' ve 'kanunun üstünlüğü' ilkelerine odaklanın.
2
Bir konuda hem kanun hem CBK varsa ve bunlar çelişiyorsa, hangi metnin daha güçlü bir meşruiyete sahip olduğunu düşünün.
3
Anayasa 104. maddeye göre; TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın başına ne gelir ve 'münhasır kanun alanı' neyi ifade eder?

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'larının yetki alanı ve yargısal denetim imkanı ile olağan dönem CBK'larını karşılaştıran bir çalışma yapınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 17Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 değişikliğiyle düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemleri rejimi ile yasama organının asliliği ve genelliği ilkeleri dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerin kanunlarla olan hukuki ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'nin, daha önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmiş bir konuda kanun çıkarması durumunda, söz konusu kararnamenin o konuya ilişkin hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin o konuya ilişkin hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale gelmesi kuralı doğrudur.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinin 1717. fıkrasına göre; 'TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz kalır.' ifadesi yer almaktadır. Bu hüküm gereği, kanun koyucu (TBMM) daha önce kararnamenin düzenlediği bir alana girdiğinde, kararnamenin o alandaki varlığı hukuki olarak sona erer. Bu, sadece çatışan hükmün uygulanmaması değil, kararnamenin geçerliliğinin yitirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici işlemlerin hiyerarşik konumunu belirleyin.
Kanun > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik
19821982 Anayasası'nda normlar arasındaki alt-üst ilişkisini saptamak.
2
Kanun ve CBK arasındaki çatışma kurallarını (Art. 104) analiz edin.
Çatışma durumunda kanun uygulanır; aynı konuda yeni kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasal çözüm mekanizmasını saptamak.
3
CBK yetkisinin kaynağını saptayın.
Asli (doğrudan Anayasa'dan gelen) yetki.
Yetki devri (KHK sistemi) ile yeni sistem arasındaki farkı ayırt etmek.
4
Yönetmeliklerin dayanak sınırlarını kontrol edin.
Hem kanun hem CBK yönetmeliğe dayanak olabilir.
Yürütmenin ikincil düzenleme kapasitesini doğrulamak.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Arasındaki Çatışma ve Hükümsüzlük Rejimi

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Üçlü Filtre' yöntemini kullanabilirsiniz: 1. Konu CBK alanında mı? (Münhasır kanun alanı değilse evet). 2. Kanun ile çatışıyor mu? (Evet ise kanun uygulanır). 3. Aynı konuda kanun çıkarıldı mı? (Evet ise CBK hükümsüzdür).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 18Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuk sistemindeki yeri ve kanunlarla ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve aynı konuda kanun ile kararname hükümleri farklıysa kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve kanun hükümleri kararname hükümlerine üstündür.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa veya mevcut bir kanunla çatışıyorsa, hiyerarşik olarak daha üstte yer alan ve milli iradeyi temsil eden kanun hükümleri esas alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki CBK sınırlarını analiz etme
Olağan dönem CBK'larının; temel haklar (sosyal ve ekonomik haklar hariç), münhasıran kanunla düzenlenen alanlar ve kanunda açıkça düzenlenen konularda çıkarılamayacağı tespit edilir.
CBK'ların anayasal sınırlarını belirlemek soruyu çözmek için ön koşuldur.
2
Kanun-CBK çatışma kuralını uygulama
Anayasa 104. madde gereği; kanun ile CBK farklı hükümler içeriyorsa kanunun uygulanacağı sonucuna varılır.
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'dan üstün olduğunu teyit etmek gerekir.
3
TBMM'nin üstünlüğü yetkisini kontrol etme
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK'nın hükümsüz kalacağı ilkesi hatırlanır.
Yasama organının yürütmenin düzenleme alanına her zaman müdahale edebileceğini doğrulamak içindir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Yasallık Sınırları ve Kanuna Tabi Olması

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde hangisinin (kanun mu yoksa CBK mı) daha üstte olduğunu düşünün.
2
Olağan dönem kararnameleri ile düzenlenemeyecek 'yasak alanlar'ı (hak türleri ve münhasıran kanun alanları) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) kararnameleri ile olağan dönem kararnameleri arasındaki 'hak düzenleme yetkisi' farkını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

19821982 Anayasası’na göre yürütmenin düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve bir konuda kanun ile CBK çelişirse kanun hükümleri esas alınır.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağı ve çelişki durumunda kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, normlar hiyerarşisi ve 20172017 anayasa değişiklikleri ile getirilen açık kuralı yansıtmaktadır. Buna göre; bir konuda kanun varsa CBK o alana giremez, eğer girmişse ve hükümler çelişiyorsa kanun uygulanır. Ayrıca TBMM'nin sonradan kanun çıkarması CBK'yı hükümsüz kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan CBK çıkarma sınırlarını incelemek
CBK'ların temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar alanında (olağan dönemde) çıkarılamayacağı belirlenir.
Yürütmenin yasama alanına müdahalesini anayasal sınırlarla kontrol altında tutmak.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz etmek
Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ve çatışma durumunda kanunun üstün olduğu tespit edilir.
Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği yasama organının yaptığı düzenlemenin yürütme düzenlemesine üstünlüğünü sağlamak.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Hiyerarşisi
Soru 20Soru →

19821982 Anayasası'na göre yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan "Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri" (CBK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevlerin olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceği ifadesi yanlıştır.
Doğru seçenek olan 'Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenebilir' ifadesi yanlıştır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre olağan dönem CBK'ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) düzenlenebilir. Diğer hak kategorileri ancak kanunla düzenlenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki alanını belirlemek.
Olağan dönemde CBK ile yalnızca Anayasa'nın ikinci kısmının üçüncü bölümünde yer alan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' düzenlenebilir.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesi, CBK'ların hangi konularda çıkarılamayacağını negatif bir liste ile sınırlandırmıştır.
2
Seçeneklerdeki hak kategorilerini Anayasal yasaklarla karşılaştırmak.
Temel haklar (birinci bölüm), kişi hakları (ikinci bölüm) ve siyasi hakların (dördüncü bölüm) CBK ile düzenlenmesi yasaktır.
Bu haklar sadece yasama organı tarafından 'kanun' yoluyla düzenlenebilir, yürütme bu alana müdahale edemez.
3
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi kontrol etmek.
Kanun ile CBK çelişirse kanun uygulanır ve TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Yasal düzenlemeler yürütme düzenlemelerinden üstündür (Yasama üstünlüğü ilkesi).

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde CBK'ların konu bakımından sınırları belirlenmiştir.
2
Olağan dönemde CBK ile düzenlenemeyecek hakları (negatif statü ve aktif statü hakları) hatırlayın.
3
CBK ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; temel, kişisel ve siyasi haklar yasaktır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetiminin kim tarafından yapıldığını ve OHAL kararnamelerinden farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Sayfa 1 / 4Sonraki
Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin