Finansal Planlama ve Kontrol Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 3

Soru 41Soru →

Özel bir laboratuvar ve tanı merkezi, sunduğu kapsamlı check-up paketleri için aylık $720.000$ TL sabit maliyete katlanmaktadır. Her bir check-up paketinin müşteriye satış fiyatı $4.000$ TL olup, bu paket için katlanılan birim değişken maliyet $1.600$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, tanı merkezinin aylık faaliyetlerinde başabaş (kâr geçiş) noktasına ulaşabilmesi için satması gereken check-up paketi miktarı ve sağlaması gereken satış tutarı aşağıdakilerden hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

300

adet

-

1.200.000

TL

180

adet

-

720.000

TL

450

adet

-

1.800.000

TL

300

adet

-

480.000

TL

2.400

adet

-

9.600.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $300$ adet $-$ $1.200.000$ TL

Cevap

Başabaş noktası miktarı

300

adet ve başabaş noktası satış tutarı

1.200.000

TL'dir.

Başabaş noktası (kâr geçiş noktası), toplam gelirlerin toplam maliyetlere eşit olduğu ve kârın sıfır olduğu üretim/satış düzeyidir. Formülü: Toplam Sabit Maliyetler / Birim Katkı Payı şeklindedir. Birim katkı payı, birim satış fiyatından (

4.000

TL) birim değişken maliyetin (

1.600

TL) çıkarılmasıyla bulunur ve

2.400

TL'dir. Aylık sabit maliyetler (

720.000

TL), birim katkı payına bölündüğünde başabaş noktası satış miktarı

300

adet olarak bulunur. Başabaş tutarını bulmak için bu miktar (

300

) satış fiyatıyla (

4.000

TL) çarpılır ve sonuç

1.200.000

TL elde edilir. Bu iki doğru değeri sunan seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payı tutarını hesapla.

Birim Katkı Payı =

4.000

TL

-

1.600

TL =

2.400

TL

Başabaş noktasına ulaşmak için her bir birim satışın sabit maliyetleri ne kadar karşıladığını bulmak gerekir.

2

Başabaş noktasını miktar (adet) cinsinden hesapla.

Başabaş Miktarı =

720.000

TL /

2.400

TL =

300

adet

Toplam sabit maliyetlerin tümünü karşılamak için satılması gereken minimum ürün adedini bulmalıyız.

3

Başabaş noktasını tutar (TL) cinsinden hesapla.

Başabaş Tutarı =

300

adet

\times

4.000

TL =

1.200.000

TL

Başabaş hacminde elde edilecek toplam satış gelirini bulmak için başabaş miktarını birim satış fiyatı ile çarpmalıyız.

Anahtar Kavram

Başabaş noktası analizi, bir işletmenin toplam gelirlerinin toplam maliyetlerine (sabit + değişken) eşit olduğu faaliyet hacmini gösterir.

Soru 42Soru →

Bir kamu iştiraki olan tarım işletmesi, yeni kurduğu modern serada nitelikli bir tohum türünün üretimine başlamıştır. İşletmenin bu üretim faaliyetine ilişkin yıllık maliyet ve satış öngörüleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Maliyet/Gelir Kalemi	Tutar
Yıllık Toplam Sabit Maliyetler	$3.600.000$ TL
Birim (Ton) Satış Fiyatı	$25.000$ TL
Birim (Ton) Değişken Maliyet	$15.000$ TL

Buna göre, işletmenin başabaş (kâr geçiş) noktasına ulaşabilmesi için üretip satması gereken miktar (ton) ve bu miktara karşılık gelen başabaş satış tutarı (TL) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

144

ton ve

3.600.000

TL

360

ton ve

5.400.000

TL

360

ton ve

9.000.000

TL

10.000

ton ve

3.600.000

TL

240

ton ve

6.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $360$ ton ve $9.000.000$ TL

Cevap

İşletmenin başabaş (kâr geçiş) noktasına ulaşması için üretmesi gereken miktar

360

ton, bu miktara karşılık gelen satış tutarı ise

9.000.000

TL'dir.

Başabaş (kâr geçiş) noktası, işletmenin toplam gelirlerinin toplam maliyetlerine eşit olduğu (kârın sıfır olduğu) faaliyet hacmidir. Miktar cinsinden başabaş noktası formülü: Toplam Sabit Maliyet / (Birim Fiyat - Birim Değişken Maliyet) şeklindedir. Verilere göre Birim Katkı Payı =

25.000 - 15.000 = 10.000

TL'dir. Başabaş Miktarı =

3.600.000 / 10.000 = 360

ton olarak bulunur. Tutar cinsinden başabaş noktası ise Miktar

\times

Birim Fiyat (

360 \times 25.000 = 9.000.000

TL) işlemiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payının hesaplanması

10.000

TL

Başabaş noktasını bulabilmek için öncelikle her bir birim satışın sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını (Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet =

25.000 - 15.000

) bulmamız gerekir.

2

Başabaş miktarının (ton) hesaplanması

360

ton

Toplam sabit maliyetlerin sıfırlanması için kaç ton satış yapılması gerektiğini bulmak amacıyla, toplam sabit maliyetler birim katkı payına bölünür (

3.600.000 / 10.000

).

3

Başabaş satış tutarının (TL) hesaplanması

9.000.000

TL

Bulunan başabaş miktarının hangi ciro seviyesine denk geldiğini görmek için başabaş miktarı ile birim satış fiyatı çarpılır (

360 \times 25.000

).

Anahtar Kavram

Başabaş (Kâr Geçiş) Noktası Analizi

Soru 43Soru →

Akdeniz Mobilya A.Ş., kapasitesini tam olarak kullanmakta olup 2025 yılı net satışları $80.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. İşletme yönetiminin 2026 yılı için net satış hedefi $100.000.000 \text{ TL}$ 'dir.

İşletmenin geçmiş verilerine göre satışlara duyarlı (kendiliğinden oluşan) varlıkların satışlara oranı $\%60$ , satışlara duyarlı (kendiliğinden oluşan) kısa vadeli yabancı kaynakların satışlara oranı ise $\%15$ 'tir.

Akdeniz Mobilya A.Ş.'nin net kâr marjı $\%12$ olup, elde edilen kârın $\%40$ 'ı ortaklara temettü olarak dağıtılmaktadır.

Buna göre, işletmenin 2026 yılı için Satışların Yüzdesi Yöntemi'ne göre Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

4.200.000

3.240.000

1.800.000

4.800.000

37.800.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.800.000$

Cevap

Satışların yüzdesi yöntemine göre işletmenin Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

1.800.000 \text{ TL}

'dir.

Satışların Yüzdesi yönteminde Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülü:

DKI = (A^* / S_0) \times \Delta S - (L^* / S_0) \times \Delta S - (S_1 \times M \times b)

şeklindedir. Burada

20.000.000 \text{ TL}

'lik satış artışı için gereken

12.000.000 \text{ TL}

'lik varlık artışından,

3.000.000 \text{ TL}

'lik kendiliğinden oluşan kaynak artışı ve

7.200.000 \text{ TL}

'lik dağıtılmayan kâr çıkarıldığında dış kaynak ihtiyacı

1.800.000 \text{ TL}

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki değişimi (

\Delta S

) hesaplayın.

\Delta S = 100.000.000 - 80.000.000 = 20.000.000 \text{ TL}

Varlık ve kaynaklardaki kendiliğinden oluşan artışlar, satışlardaki artış tutarı üzerinden belirlenir.

2

Satışlara duyarlı varlıklardaki artışı hesaplayın.

20.000.000 \times 0,60 = 12.000.000 \text{ TL}

Satışlar arttığında işletmenin daha fazla varlığa (stok, ticari alacak vb.) yatırım yapması gerekir.

3

Satışlara duyarlı (kendiliğinden oluşan) kaynaklardaki artışı hesaplayın.

20.000.000 \times 0,15 = 3.000.000 \text{ TL}

Satışların artmasıyla birlikte ticari borçlar gibi kısa vadeli kaynaklar da kendiliğinden artarak finansman sağlar.

4

Oto-finansman (işletmede bırakılan kâr) tutarını hesaplayın.

Gelecek Yılın Kârı

= 100.000.000 \times 0,12 = 12.000.000 \text{ TL}

. Dağıtılmayan Kâr

= 12.000.000 \times (1 - 0,40) = 7.200.000 \text{ TL}

Gelecek yıl elde edilecek net kârın temettü olarak dağıtılmayan kısmı içeriden sağlanan finansmandır.

5

Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) formül ile bulun.

DKI = 12.000.000 - 3.000.000 - 7.200.000 = 1.800.000 \text{ TL}

Gereken toplam varlık artışından, kendiliğinden sağlanan kaynaklar ve oto-finansman düşülerek net fon açığı bulunur.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı

Soru 44Soru →

Ege Bilişim A.Ş.'nin 2025 yılı net satışları $80.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. Şirket yönetiminin 2026 yılı için öngördüğü net satış tutarı $100.000.000 \text{ TL}$ 'dir. Şirketin bilançosunda satışlara tam duyarlı olan varlıkların satışlara oranı $\%60$ , satışlara tam duyarlı kısa vadeli yabancı kaynakların satışlara oranı ise $\%15$ 'tir. Şirketin net kâr marjı $\%10$ olup, elde edilen kârın $\%40$ 'ını temettü (kâr payı) olarak dağıtma politikası benimsenmiştir.

Buna göre, Ege Bilişim A.Ş.'nin 2026 yılı için Satışların Yüzdesi Yöntemi'ne göre hesaplanacak Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

3.000.000

4.200.000

5.000.000

6.000.000

9.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.000.000$

Cevap

3.000.000

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), satışlardaki artışın gerektirdiği yeni varlık yatırımından, operasyonel faaliyetler sonucu kendiliğinden oluşan yabancı kaynak artışı ve işletmenin faaliyet yılı sonunda elde edip bünyesinde tutacağı net kâr (otofinansman) düşülerek bulunur. Formül:

\text{DKİ} = (A/S) \times \Delta S - (B/S) \times \Delta S - (S_1 \times m \times b)

. Değerler yerine konduğunda:

(0,60 \times 20.000.000) - (0,15 \times 20.000.000) - (100.000.000 \times 0,10 \times 0,60) = 12.000.000 - 3.000.000 - 6.000.000 = 3.000.000 \text{ TL}

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki artış tutarını (

\Delta S

) hesaplayın.

\Delta S = 100.000.000 - 80.000.000 = 20.000.000 \text{ TL}

Varlık ve yabancı kaynak artışları, satışlardaki mutlak değişim üzerinden bulunur.

2

Gereken varlık artışını (fon kullanımını) hesaplayın.

Varlık Artışı =

20.000.000 \times 0,60 = 12.000.000 \text{ TL}

Satışlar arttığında, orantılı olarak işletmenin varlıklarını da büyütmesi gerekir.

3

Kendiliğinden oluşan fon artışını (spontane kaynaklar) hesaplayın.

Kendiliğinden Oluşan Kaynak =

20.000.000 \times 0,15 = 3.000.000 \text{ TL}

Satışlarla birlikte artan ticari borçlar gibi pasif kalemler, fon ihtiyacının bir kısmını otomatik olarak karşılar.

4

Öngörülen net kârı ve dağıtılmayan kârı (otofinansman) hesaplayın.

Net Kâr =

100.000.000 \times 0,10 = 10.000.000 \text{ TL}

. Dağıtılmayan kâr (oto-finansman) =

10.000.000 \times (1 - 0,40) = 6.000.000 \text{ TL}

Elde edilen kârın işletmede bırakılan kısmı, dışarıdan bulunması gereken fon tutarını azaltır.

5

Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) formüle göre bulun.

DKİ =

12.000.000 - 3.000.000 - 6.000.000 = 3.000.000 \text{ TL}

DKİ = Gerekli Varlık Artışı - Kendiliğinden Oluşan Kaynaklar - Dağıtılmayan Kârlar eşitliği uygulanır.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) Hesaplaması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 45Soru →

Kuzey Gıda Sanayi A.Ş.'nin $2026$ yılı yaz dönemine ait satış tahminleri aşağıdaki gibidir:

Ay	Tahmini Satış Tutarı (TL)
Haziran	$600.000$
Temmuz	$800.000$
Ağustos	$900.000$

İşletmenin tahsilat ve ödeme politikalarına ilişkin veriler şu şekildedir:
* Satışların $\%40$ 'ı satışın yapıldığı ayda peşin, $\%50$ 'si bir ay sonra, kalan $\%10$ 'u ise iki ay sonra tahsil edilmektedir.
* Ağustos ayında yapılması planlanan nakit çıkışları; hammadde ödemeleri için $450.000$ TL, işçilik ve genel giderler için $220.000$ TL, vergi ödemeleri için ise $80.000$ TL'dir.
* İşletmenin Ağustos ayına ait amortisman gideri $40.000$ TL olarak hesaplanmıştır.
* İşletmenin Ağustos ayı başındaki nakit mevcudu $50.000$ TL'dir.
* Yönetim, olası likidite risklerine karşı her ay sonunda kasasında minimum $150.000$ TL nakit bulundurmayı zorunlu bir politika olarak belirlemiştir.

Buna göre, Kuzey Gıda Sanayi A.Ş.'nin $2026$ yılı Ağustos ayına ait nakit bütçesi hazırlandığında, ay sonu ek finansman ihtiyacı veya nakit fazlası durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

120.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

80.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

30.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

70.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

Ek finansman ihtiyacı yoktur,

50.000

TL nakit fazlası vardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30.000$ TL ek finansman ihtiyacı vardır.

Cevap

İşletmenin Ağustos ayı sonu itibarıyla

30.000

TL ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Nakit bütçesi hazırlanırken fiili nakit giriş ve çıkışları dikkate alınır. Ağustos ayı nakit girişleri (geçmiş ayların tahsilatları dâhil) toplam

820.000

TL, nakit çıkışları (amortisman hariç) ise

750.000

TL'dir. Bu ayda yaratılan net nakit

70.000

TL olup, dönem başındaki

50.000

TL eklendiğinde dönem sonu nakit tutarı

120.000

TL'ye ulaşır. Hedeflenen

150.000

TL minimum nakit seviyesini sağlamak için

30.000

TL tutarında ek finansmana ihtiyaç vardır.

Adım Adım Çözüm

1

Ağustos ayındaki toplam nakit girişlerinin (tahsilatların) hesaplanması

Ağustos Satışlarından Tahsilat:

900.000 \times 0,40 = 360.000

TL. Temmuz Satışlarından Tahsilat:

800.000 \times 0,50 = 400.000

TL. Haziran Satışlarından Tahsilat:

600.000 \times 0,10 = 60.000

TL. Toplam Nakit Girişi =

360.000 + 400.000 + 60.000 = 820.000

TL.

Nakit bütçesi tahakkuk (satış) esasına göre değil, nakdin fiilen kasaya girdiği tahsilat esasına göre hazırlanır.

2

Ağustos ayındaki toplam nakit çıkışlarının (ödemelerin) hesaplanması

Hammadde (

450.000

) + İşçilik/Genel Gider (

220.000

) + Vergi (

80.000

) =

750.000

TL. Amortisman gideri (

40.000

TL) nakit çıkışı gerektirmediği için bütçeye dâhil edilmez.

Amortisman gibi nakit hareketi yaratmayan muhasebe kayıtları nakit bütçesinin dışında tutulmalıdır.

3

Net nakit akışının ve dönem sonu nakit mevcudunun bulunması

Net Nakit Akışı =

820.000 - 750.000 = 70.000

TL. Dönem Sonu Nakit Mevcudu = Dönem Başı Nakit + Net Nakit Akışı =

50.000 + 70.000 = 120.000

TL.

Dönem içindeki net nakit değişimi, önceki dönemden devreden bakiye ile toplanarak kasanın güncel durumu belirlenir.

4

Minimum nakit politikası doğrultusunda finansman ihtiyacının belirlenmesi

Hedeflenen Minimum Nakit (

150.000

) - Dönem Sonu Nakit Mevcudu (

120.000

) =

30.000

TL Ek Finansman İhtiyacı.

Mevcut nakit, yönetimin belirlediği zorunlu güvenlik sınırının altında kaldığından aradaki fark kadar kısa vadeli dış kaynak bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Nakit Bütçesi Hazırlama ve Tahsilat/Ödeme Planlaması

Soru 46Soru →

Toros Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş., $2026$ yılı Eylül ayına ilişkin nakit bütçesini hazırlamaktadır. İşletmenin satış tahminleri ve bütçe verileri aşağıda verilmiştir:

Satış Tahminleri:

Ay	Tutar (TL)
Temmuz	$800.000$
Ağustos	$1.500.000$
Eylül	$2.000.000$

Tahsilat Politikası: Satış tutarlarının $\%30$ 'u satışın gerçekleştiği ay peşin olarak, kalan $\%70$ 'lik kısmı ise takip eden ay tahsil edilmektedir.

Eylül Ayı Beklenen Çıkışları:
- Ticari mal alım ödemeleri: $1.100.000$ TL
- Faaliyet giderleri: $300.000$ TL (Bu tutarın $60.000$ TL'si amortisman giderlerinden oluşmaktadır.)
- Temettü ödemesi: $85.000$ TL

İşletmenin $1$ Eylül $2026$ tarihindeki nakit mevcudu $40.000$ TL'dir. İşletme yönetimi, ihtiyatlılık gereği her ay sonunda en az $400.000$ TL minimum nakit bakiyesi bulundurmayı hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin $2026$ yılı Eylül ayı nakit bütçesi sonucunda ortaya çıkacak finansman durumu aşağıdakilerden hangisidir?

135.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

195.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

175.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

155.000

TL nakit fazlası vardır.

625.000

TL ek finansman ihtiyacı vardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $135.000$ TL ek finansman ihtiyacı vardır.

Cevap

Toros Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş.'nin Eylül ayında

135.000

TL ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Nakit bütçesinde doğru sonuca ulaşmak için nakit girişleri (Eylül peşin tahsilatı

600.000

TL + Ağustos'tan devreden tahsilat

1.050.000

TL =

1.650.000

TL) ile amortisman hariç tutulmuş nakit çıkışları (

1.100.000 + 240.000 + 85.000 = 1.425.000

TL) arasındaki fark bulunmalıdır. Ortaya çıkan

225.000

TL'lik net artış, dönem başı bakiyesi olan

40.000

TL ile toplandığında Eylül sonu bakiyesi

265.000

TL olur.

400.000

TL asgari nakit hedefine ulaşmak için

135.000

TL eksiği kapatacak dış finansmana ihtiyaç vardır.

Adım Adım Çözüm

1

Eylül ayına ait nakit girişlerini (tahsilatları) hesaplayın.

Eylül peşin tahsilatı:

2.000.000 \times 0,30 = 600.000

TL. Ağustos ayından sarkan tahsilat:

1.500.000 \times 0,70 = 1.050.000

TL. Toplam Nakit Girişi =

1.650.000

TL.

Nakit bütçesinde o ay içinde kasaya giren fiili tutarlar dikkate alınır.

2

Eylül ayına ait nakit çıkışlarını hesaplayın.

Ticari mal alımı (

1.100.000

TL) + Nakit faaliyet gideri (

300.000 - 60.000 = 240.000

TL) + Temettü (

85.000

TL) = Toplam Nakit Çıkışı

1.425.000

TL.

Amortisman gibi nakit gerektirmeyen gider kalemleri bütçeden dışlanmalıdır.

3

Eylül ayı net nakit akışını ve ay sonu nakit mevcudunu bulun.

Net Nakit Akışı =

1.650.000 - 1.425.000 = 225.000

TL. Ay sonu nakit bakiyesi = Dönem başı mevcut (

40.000

TL) + Net Nakit Akışı (

225.000

TL) =

265.000

TL.

İşletmenin faaliyetlerinden elde ettiği net nakit, başlangıçtaki kasaya eklenerek kümülatif bakiye bulunur.

4

Minimum nakit hedefi ile ay sonu nakit mevcudunu karşılaştırarak finansman durumunu belirleyin.

Hedeflenen bakiye (

400.000

TL) - Mevcut bakiye (

265.000

TL) =

135.000

TL ek finansman ihtiyacı.

Mevcut nakit bakiyesi işletmenin belirlediği asgari tutarın altında kalırsa dış kaynak (kredi) kullanılması gerekir.

Anahtar Kavram

Nakit bütçesinin tahakkuk değil, nakit esasına dayalı olarak hazırlanması ve nakit dışı kalemlerin bütçe dışında bırakılması.

Soru 47Soru →

Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş.'nin mevcut yıl net satışları $200.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. Şirketin bilançosunda, satışlarla birlikte kendiliğinden oransal olarak artan aktiflerin satışlara oranı $\%60$ , kendiliğinden artan pasiflerin satışlara oranı ise $\%20$ 'dir. Şirket yönetiminin gelecek yıl için satış tahmini $250.000.000 \text{ TL}$ 'dir.

İşletmenin net kâr marjı $\%10$ olup, elde edilen kârın $\%40$ 'ını temettü (kâr payı) olarak dağıtma politikası benimsenmiştir.

Buna göre, işletmenin gelecek yılki satış hedefine ulaşabilmesi için ihtiyaç duyduğu Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

5.000.000

8.000.000

10.000.000

15.000.000

17.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5.000.000$

Cevap

İşletmenin ihtiyaç duyduğu Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

5.000.000 \text{ TL}

'dir.

Doğru seçenek

5.000.000 \text{ TL}

değerini göstermektedir. Satışların yüzdesi yönteminde Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), ihtiyaç duyulan varlık artışından, fon kaynağı sağlayan kendiliğinden artan pasiflerin ve işletmede bırakılan kârın çıkarılmasıyla bulunur. Satışlardaki

50.000.000 \text{ TL}

'lik artış;

30.000.000 \text{ TL}

yeni aktif yatırımını gerektirir. Kendiliğinden artan pasifler

10.000.000 \text{ TL}

fon sağlarken,

250.000.000 \text{ TL}

'lik satıştan doğacak kârın işletmede tutulan kısmı

15.000.000 \text{ TL}

'dir. Net ihtiyaç

30.000.000 - 10.000.000 - 15.000.000 = 5.000.000 \text{ TL}

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki artış tutarını (

\Delta S

) bulunuz.

\Delta S = 250.000.000 - 200.000.000 = 50.000.000 \text{ TL}

Kendiliğinden değişen aktif ve pasif kalemlerindeki artışı bulmak için satışlardaki mutlak büyüme tutarı hesaplanmalıdır.

2

Gereken aktif artışını ve kendiliğinden oluşan pasif artışını hesaplayınız.

Aktif Artışı =

50.000.000 \times 0,60 = 30.000.000 \text{ TL}

. Pasif Artışı =

50.000.000 \times 0,20 = 10.000.000 \text{ TL}

.

Satışlar arttığında işletmenin mevcut kapasitesini koruması için aktif yatırımı yapması gerekirken, ticari borçlar gibi bazı pasif kalemler de kendiliğinden artarak bir miktar finansman sağlar.

3

Gelecek dönem elde edilecek net kârı ve bunun şirket içinde bırakılacak kısmını (otofinansman) bulunuz.

Net Kâr =

250.000.000 \times 0,10 = 25.000.000 \text{ TL}

. Dağıtılmayan Kâr =

25.000.000 \times (1 - 0,40) = 15.000.000 \text{ TL}

.

Gelecek yılın toplam satışları üzerinden elde edilen kârın temettü olarak dağıtılmayan kısmı işletmede kalır ve iç kaynak olarak kullanılır.

4

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülünü uygulayarak nihai tutarı hesaplayınız.

DK\dot{I} = 30.000.000 - 10.000.000 - 15.000.000 = 5.000.000 \text{ TL}

.

Gereken toplam varlık artışından, kendiliğinden oluşan pasif artışı ve otofinansman tutarı çıkarıldığında net fon açığı (dış kaynak ihtiyacı) bulunur.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

Soru 48Soru →

Bir büyükşehir belediyesine bağlı olarak faaliyet gösteren turistik teleferik işletmesinin aylık toplam sabit maliyetleri $1.800.000$ TL'dir. İşletmenin sunduğu teleferik hizmeti için yolcu başına bilet fiyatı (birim satış fiyatı) $150$ TL ve yolcu başına katlanılan değişken maliyet $60$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin zarar etmemesi için aylık taşıması gereken başabaş (kâr geçiş) yolcu sayısı ve elde etmesi gereken başabaş satış tutarı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

20.000

yolcu

-

3.000.000

TL

30.000

yolcu

-

4.500.000

TL

12.000

yolcu

-

1.800.000

TL

20.000

yolcu

-

1.800.000

TL

7.200

yolcu

-

1.080.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$ yolcu $-$ $3.000.000$ TL

Cevap

İşletmenin aylık taşıması gereken yolcu sayısı

20.000

ve elde etmesi gereken satış tutarı

3.000.000

TL'dir.

Doğru cevapta, başabaş (kâr geçiş) noktası miktarı toplam sabit maliyetlerin (

1.800.000

TL) birim katkı payına (

150 - 60 = 90

TL) bölünmesiyle

20.000

yolcu olarak kusursuz hesaplanmıştır. Başabaş satış tutarı da bu miktar ile birim satış fiyatının (

20.000 \times 150

TL) çarpılması suretiyle

3.000.000

TL olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payını hesaplama

150 \text{ TL} - 60 \text{ TL} = 90 \text{ TL}

Başabaş noktasına ulaşabilmek için her bir birim satışın sabit maliyetleri ne kadar karşıladığını bulmak gerekir.

2

Başabaş noktası miktarını (yolcu sayısını) bulma

1.800.000 \text{ TL} / 90 \text{ TL} = 20.000 \text{ yolcu}

Toplam sabit maliyetlerin tümünü karşılayabilmek için gereken asgari hizmet miktarını tespit etmek.

3

Başabaş satış tutarını hesaplama

20.000 \text{ yolcu} \times 150 \text{ TL} = 3.000.000 \text{ TL}

Bulunan başabaş miktarını, hizmetin birim satış fiyatıyla çarparak toplam ciro cinsinden kâr geçiş noktasını belirlemek.

Anahtar Kavram

Başabaş miktarının ve satış tutarının hesaplanmasında birim katkı payı kavramının kullanılması.

Soru 49Soru →

Toros Makine Sanayi A.Ş.'nin 2025 yılı net satışları $150.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. İşletme yönetimi, 2026 yılı için net satışlarda $\%20$ oranında bir büyüme hedeflemektedir. Şirketin mevcut yılında satışlarla doğrudan orantılı olarak değişen (kendiliğinden oluşan) dönen ve duran varlıklarının toplamı $120.000.000 \text{ TL}$ , satışlarla doğrudan orantılı olarak değişen kısa vadeli yabancı kaynaklarının (kendiliğinden oluşan borçlar) toplamı ise $30.000.000 \text{ TL}$ 'dir.

İşletmenin net kâr marjı $\%10$ olup, elde edilen net kârın $\%60$ 'ı ortaklara kâr payı (temettü) olarak dağıtılmaktadır.

Buna göre, satışların yüzdesi yöntemi dikkate alındığında Toros Makine Sanayi A.Ş.'nin 2026 yılı için hesaplanan Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) aşağıdakilerden hangisidir?

7.200.000

10.800.000

12.000.000

16.800.000

25.200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10.800.000$

Cevap

Toros Makine Sanayi A.Ş.'nin 2026 yılı için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

10.800.000 \text{ TL}

'dir.

Satışların yüzdesi yönteminde Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), varlıklardaki artış ihtiyacından, kendiliğinden oluşan borçlardaki artışın ve işletmede bırakılacak kârın çıkarılmasıyla bulunur. Varlık artışı

(120m/150m) \times 30m = 24m \text{ TL}

ve borç artışı

(30m/150m) \times 30m = 6m \text{ TL}

'dir. Gelecek yıl kârı

180m \times \%10 = 18m \text{ TL}

olup, bunun

\%40

'ı (

7.2m \text{ TL}

) işletmede kalmaktadır. Sonuç olarak

24m - 6m - 7.2m = 10.800.000 \text{ TL}

hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki değişimi (

\Delta S

) hesapla.

\Delta S = 150.000.000 \times 0,20 = 30.000.000 \text{ TL}

Varlık ve borçlardaki artışı bulmak için satışlardaki mutlak artış tutarına ihtiyaç vardır.

2

Varlıklardaki artış ihtiyacını ve kendiliğinden oluşan borçlardaki artışı belirle.

Gerekli Varlık Artışı =

(120.000.000 / 150.000.000) \times 30.000.000 = 24.000.000 \text{ TL}

. Borçlardaki Artış =

(30.000.000 / 150.000.000) \times 30.000.000 = 6.000.000 \text{ TL}

.

Satışlar %20 arttığında, varlıklar ve borçlar da oransal olarak artacaktır.

3

Gelecek yılın net kârını ve işletmede bırakılan kârı (oto-finansman) hesapla.

Tahmini Satışlar

(S_1) = 180.000.000 \text{ TL}

. Net Kâr =

180.000.000 \times 0,10 = 18.000.000 \text{ TL}

. Dağıtılmayan Kâr Oranı =

1 - 0,60 = 0,40

. İşletmede Bırakılan Kâr =

18.000.000 \times 0,40 = 7.200.000 \text{ TL}

.

Yeni dönemde elde edilecek kârın şirket içinde tutulan kısmı, dış kaynak ihtiyacını azaltan içsel bir kaynaktır.

4

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülünü uygula.

DKİ = 24.000.000 - 6.000.000 - 7.200.000 = 10.800.000 \text{ TL}

Gerekli fon miktarından, içeriden sağlanan fonlar ve ticari borçlardaki artış düşülerek net dış finansman ihtiyacı bulunur.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülü:

DKİ = (A^* / S_0)\Delta S - (P^* / S_0)\Delta S - (S_1 \times p \times b)

Soru 50Soru →

Bir devlet üniversitesinin Sürekli Eğitim Merkezi (SEM), siber güvenlik alanında yeni bir sertifika programı açmayı planlamaktadır. Bu program için hazırlanan bütçe tahminleri aşağıda verilmiştir:

- Dönemlik toplam sabit maliyetler (eğitmen ücretleri, lisanslar vb.): $240.000$ TL
- Kursiyer başına düşen değişken maliyetler (sınav harçları, laboratuvar erişimi vb.): $800$ TL
- Bir kursiyerden alınacak program kayıt ücreti: $2.000$ TL

Merkez yönetimi, bu sertifika programından dönem sonunda $120.000$ TL kâr elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, merkezin başabaş (kâr geçiş) noktası satış tutarı ve hedeflenen kâra ulaşabilmesi için programa kayıt yaptırması gereken kursiyer sayısı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

400.000

TL ve

1.200

kişi

400.000

TL ve

100

kişi

400.000

TL ve

300

kişi

600.000

TL ve

300

kişi

600.000

TL ve

450

kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $400.000$ TL ve $300$ kişi

Cevap

Başabaş noktası satış tutarı

400.000

TL ve hedeflenen kâr için gereken kursiyer sayısı

300

kişidir.

Başabaş satış tutarını bulmak için öncelikle birim katkı payı (

2.000 - 800 = 1.200

TL) ve katkı payı oranı (

1.200 / 2.000 = 0,60

) hesaplanır. Başabaş satış tutarı, toplam sabit maliyetlerin katkı payı oranına bölünmesiyle (

240.000 / 0,60 = 400.000

TL) bulunur. Hedeflenen kâra ulaşmak için gereken miktar ise, toplam sabit maliyetler ile hedef kârın toplanıp birim katkı payına bölünmesiyle (

360.000 / 1.200 = 300

kişi) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payı ve katkı payı oranının hesaplanması.

Birim Katkı Payı =

2.000 - 800 = 1.200

TL. Katkı Payı Oranı =

1.200 / 2.000 = 0,60

Başabaş noktası ve hedef kâr analizlerinde formüllerin temelini oluşturan oransal verileri elde etmek.

2

Başabaş (kâr geçiş) noktası satış tutarının bulunması.

Başabaş Satış Tutarı = Toplam Sabit Maliyetler / Katkı Payı Oranı =

240.000 / 0,60 = 400.000

TL

İşletmenin kâr veya zarar etmediği satış hacmini parasal büyüklük olarak belirlemek.

3

Hedeflenen kâra ulaşmak için gereken satış miktarının hesaplanması.

Gereken Miktar = (Toplam Sabit Maliyetler + Hedeflenen Kâr) / Birim Katkı Payı = (

240.000 + 120.000) / 1.200 =

360.000 / 1.200 = 300$ kişi

İstenen

120.000

TL'lik kâr hedefine ulaşabilmek için satılması gereken hizmet miktarını bulmak.

Anahtar Kavram

İşletmelerde sabit ve değişken maliyet ayrımı yapılarak birim katkı payı üzerinden kâr geçiş noktasının (başabaş tutarının) ve hedef kâr miktarının analizi.

Soru 51Soru →

X A.Ş., halihazırda ödenmiş sermayesini oluşturan $200.000$ adet hisse senedine sahiptir. İşletme $4.000.000$ TL tutarında yeni bir yatırım projesini hayata geçirmeyi planlamakta ve bu projenin finansmanı için iki farklı seçeneği değerlendirmektedir:

* 1. Seçenek (Tamamı Özkaynak): Gerekli fonun tamamı, ihraç fiyatı $20$ TL olan yeni hisse senetleri çıkarılarak karşılanacaktır.
* 2. Seçenek (Borç-Özkaynak Karması): Gerekli fonun yarısı ( $2.000.000$ TL) $\%25$ faiz oranlı uzun vadeli borçlanma ile, kalan yarısı ( $2.000.000$ TL) ise yine ihraç fiyatı $20$ TL olan yeni hisse senetleri çıkarılarak karşılanacaktır.

Kurumlar vergisi oranı $\%20$ olduğuna göre, işletme için bu iki finansman planının hisse başına kârı (HBK) eşitleyen Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) seviyesi (kayıtsızlık noktası) aşağıdakilerden hangisidir?

500.000

1.000.000

1.500.000

2.000.000

2.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.000.000

Cevap

Doğru cevap

2.000.000

değeridir. Bu kâr seviyesinde her iki finansman seçeneği de aynı hisse başına kârı (

4

TL) verir.

Kayıtsızlık noktası, iki farklı finansman planının aynı Hisse Başına Kârı (HBK) sağladığı Faaliyet Kârı (FVÖK) düzeyidir. Tamamı özkaynak ile fonlanan

400.000

toplam hisseye sahip

1.

seçenek ile,

500.000

TL faiz gideri yüklenen ve toplam

300.000

hisseye sahip

2.

seçeneği eşitleyen FVÖK denklemi

\frac{FVÖK - 0}{400.000} = \frac{FVÖK - 500.000}{300.000}

olarak kurulduğunda, bu eşitliği yalnızca

2.000.000

TL sağladığı için doğru yanıt budur.

Adım Adım Çözüm

1

Her iki finansman seçeneği için ortaya çıkacak toplam hisse senedi sayılarını (

S_1

ve

S_2

) hesaplamak.

1. Seçenek: Mevcut

200.000

+ Yeni (

4.000.000 / 20

) =

400.000

adet.
2. Seçenek: Mevcut

200.000

+ Yeni (

2.000.000 / 20

) =

300.000

adet.

Kayıtsızlık noktası denkleminde kârın bölüneceği toplam ortak sayısını bulmak gereklidir.

2

Her iki finansman seçeneği için yıllık faiz giderlerini (

I_1

ve

I_2

) hesaplamak.

1. Seçenek: Borçlanma olmadığı için Faiz (

I_1

) =

0

TL.
2. Seçenek:

2.000.000

TL borç

\times \%25

faiz oranı =

500.000

TL (

I_2

).

Borçlanmanın kârlılık üzerindeki maliyet etkisini denkleme dahil etmek içindir.

3

FVÖK-HBK (Kayıtsızlık Noktası) formülünü kurmak ve vergi etkisini değerlendirmek.

Formül:

\frac{(FVÖK - I_1) \times (1 - V)}{S_1} = \frac{(FVÖK - I_2) \times (1 - V)}{S_2}

. İmtiyazlı hisse senedi olmadığı için

(1 - V)

çarpanı her iki taraftan sadeleştirilir. Denklem şu hale gelir:

\frac{FVÖK}{400.000} = \frac{FVÖK - 500.000}{300.000}

Her iki seçeneğin hisse başına kârını eşitleyen faaliyet kârını (FVÖK) matematiksel olarak modellemektir.

4

Elde edilen matematiksel eşitliği çözerek FVÖK değerini bulmak.

\frac{FVÖK}{4} = \frac{FVÖK - 500.000}{3} \Rightarrow 3 \times FVÖK = 4 \times FVÖK - 2.000.000 \Rightarrow FVÖK = 2.000.000

TL.

Denklemin çözümü, işletmenin finansman şekline karşı kayıtsız kalacağı kâr seviyesini verir.

Anahtar Kavram

FVÖK-HBK Kayıtsızlık Noktası

Soru 52Soru →

Gama Endüstri A.Ş., halihazırda tamamı özkaynaklardan oluşan bir sermaye yapısına sahip olup tedavülde $500.000$ adet hisse senedi bulunmaktadır. İşletme, büyüme hedefleri doğrultusunda ihtiyaç duyduğu $10.000.000$ TL'lik yeni fonu sağlamak için iki farklı finansman seçeneğini değerlendirmektedir:

* I. Seçenek: Tanesi $20$ TL'den yeni hisse senedi ihraç etmek.
* II. Seçenek: Yıllık $\%15$ faiz oranıyla tahvil (yabancı kaynak) ihraç etmek.

Kurumlar vergisi oranının $\%25$ olduğu varsayıldığında, her iki finansman seçeneği için hisse başına kârı (HBK) eşitleyen Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) düzeyi (kayıtsızlık noktası) aşağıdakilerden hangisidir?

1.500.000

2.000.000

2.250.000

3.000.000

4.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.000.000

Cevap

Doğru yanıt 3.000.000 TL'yi gösteren seçenektir.

Kayıtsızlık noktası, iki farklı finansman alternatifinin hisse başına kârını (HBK) eşitleyen Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) seviyesidir. I. Seçenekte (tamamı özkaynak) toplam hisse sayısı

1.000.000

adet ve faiz gideri sıfırdır. II. Seçenekte (yabancı kaynak) hisse sayısı mevcut

500.000

adet olarak kalırken, yıllık

1.500.000

TL borç faiz yükü oluşur. Denklem

\frac{FVÖK}{1.000.000} = \frac{FVÖK - 1.500.000}{500.000}

şeklinde kurulur ve çözümü yapıldığında

FVÖK = 3.000.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Her iki seçenek için toplam hisse senedi sayılarını belirlemek

I. Seçenek (Özkaynak): Yeni ihraç =

10.000.000 / 20 = 500.000

adet. Toplam hisse (

S_1

) =

500.000 + 500.000 = 1.000.000

adet. II. Seçenek (Yabancı Kaynak): Yeni hisse ihracı yok, Toplam hisse (

S_2

) =

500.000

adet.

Kayıtsızlık noktası denkleminde paydalara yazılacak olan, alternatiflerdeki toplam hisse senedi sayılarının netleşmesi gerekir.

2

İkinci seçenek için oluşacak yıllık sabit faiz giderini hesaplamak

I_2 = 10.000.000 \times 0,15 = 1.500.000

TL. (

I_1 = 0

TL)

Yabancı kaynak kullanımının yaratacağı sabit finansal maliyet (faiz), FVÖK'ten düşülecek temel unsurdur.

3

Kayıtsızlık noktası (FVÖK) denklemini kurmak ve çözmek

\frac{(FVÖK - 0)(1-0,25)}{1.000.000} = \frac{(FVÖK - 1.500.000)(1-0,25)}{500.000}

\Rightarrow

\frac{FVÖK}{2} = \frac{FVÖK - 1.500.000}{1}

\Rightarrow

FVÖK = 2 \times (FVÖK - 1.500.000) = 3.000.000

TL

İki finansman planı arasında hisse başına kârı eşitleyen faaliyet kârı (FVÖK) seviyesi, her iki alternatifin HBK formüllerinin eşitlenmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

FVÖK-HBK Kayıtsızlık Noktası Analizi

Soru 53Soru →

Lidya Teknoloji A.Ş.'nin belirli bir döneme ait özet faaliyet ve finansman verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalem	Tutar / Miktar
Üretim ve Satış Miktarı	20.000 adet
Birim Satış Fiyatı	40 TL
Birim Değişken Gider	25 TL
Toplam Sabit Giderler	150.000 TL
Faiz Giderleri	50.000 TL
Kurumlar Vergisi Oranı	%20

Şirket yönetimi, pazar payını genişletme stratejisi doğrultusunda önümüzdeki dönemde satış miktarını $\%15$ artırmayı planlamaktadır.

Buna göre, şirketin mevcut birleşik (toplam) kaldıraç derecesi (DCL) ile hedeflenen satış artışının hisse başına kârda (HBK) yaratacağı beklenen oransal artış aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

DCL: 3 / HBK Artışı: %45

DCL: 3,5 / HBK Artışı: %52,5

DCL: 2 / HBK Artışı: %30

DCL: 1,5 / HBK Artışı: %22,5

DCL: 2,5 / HBK Artışı: %37,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DCL: 3 / HBK Artışı: %45

Cevap

Şirketin birleşik kaldıraç derecesi 3 olup, %15'lik satış artışı hisse başına kârda %45'lik bir artış yaratacaktır.

Verilen bilgilerle toplam katkı payı 300.000 TL, FVÖK 150.000 TL ve VÖK 100.000 TL olarak hesaplanır. Birleşik kaldıraç (DCL), Katkı Payı / VÖK formülünden 3 çıkar. DCL'nin 3 olması, satışlardaki %1'lik değişimin Hisse Başına Kârda (HBK) %3'lük değişime yol açacağı anlamına gelir. Satışlar %15 artacağından, HBK = 3 × %15 = %45 artacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Katkı Payı değerini hesapla.

Katkı Payı = Q \times (P - V) = 20.000 \times (40 - 25) = 20.000 \times 15 = 300.000

TL.

Kaldıraç formüllerinin temel bileşeni olan faaliyet kârını bulmadan önceki ilk aşamadır.

2

Faiz ve Vergi Öncesi Kârı (FVÖK) hesapla.

FVÖK = Katkı Payı - Sabit Giderler = 300.000 - 150.000 = 150.000

TL.

Faaliyet kaldıracını ve şirketin operasyonel kârlılığını belirlemek içindir.

3

Vergi Öncesi Kârı (VÖK) hesapla.

VÖK = FVÖK - Faiz Giderleri = 150.000 - 50.000 = 100.000

TL.

Finansal kaldıraç etkisini yansıtacak net kâr matrahını bulmak içindir.

4

Birleşik Kaldıraç Derecesini (DCL) hesapla.

DCL = \frac{Katkı Payı}{VÖK} = \frac{300.000}{100.000} = 3

.

Satışlardaki değişimin net kâra yansıma katsayısını belirler. (Alternatif:

DOL = \frac{300.000}{150.000} = 2

;

DFL = \frac{150.000}{100.000} = 1,5

;

DCL = 2 \times 1,5 = 3

)

5

Hisse Başına Kârda (HBK) beklenen artış oranını hesapla.

\% \Delta HBK = DCL \times \% \Delta Satışlar = 3 \times \%15 = \%45

.

Birleşik kaldıraç katsayısı, satış hacmindeki oransal değişimin kâr üzerindeki ivmeleyici (çarpan) etkisini ifade eder.

Anahtar Kavram

Birleşik (Toplam) Kaldıraç hesaplaması ve hisse başına kâra etkisi

Soru 54Soru →

Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir zincir marketin yönetimi, önümüzdeki yıl için finansman planlaması yapmaktadır. Şirketin mevcut faaliyet yılındaki toplam satış tutarı $10.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiş olup, bir sonraki yıl bu tutarın $12.000.000 \text{ TL}$ 'ye ulaşması hedeflenmektedir.

Yapılan finansal analizlere göre, şirketin satışlarıyla kendiliğinden oluşan (spontane) aktif kalemlerinin satışlara oranı $\%50$ , kendiliğinden oluşan pasif kalemlerinin (ticari borçlar gibi) satışlara oranı ise $\%15$ 'tir. Şirketin istikrarlı olarak sürdürdüğü net kâr marjı $\%10$ 'dur ve elde edilecek net kârın $\%60$ 'ının ortaklara temettü (kâr payı) olarak dağıtılması planlanmaktadır.

Satışların yüzdesi yöntemine göre, bu zincir marketin gelecek yıl için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

-20.000

100.000

220.000

300.000

520.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $220.000$

Cevap

Doğru cevap

220.000

TL'dir.

Dış kaynak ihtiyacı (DKİ), gereken aktif artışından, kendiliğinden oluşan pasif artışının ve dağıtılmayan kârın çıkarılmasıyla bulunur. Satışlardaki artış

12.000.000 - 10.000.000 = 2.000.000 \text{ TL}

'dir. Gerekli aktif artışı

2.000.000 \times \%50 = 1.000.000 \text{ TL}

, kendiliğinden oluşan pasif artışı

2.000.000 \times \%15 = 300.000 \text{ TL}

olur. Gelecek yıl beklenen net kâr

12.000.000 \times \%10 = 1.200.000 \text{ TL}

olup, bunun

\%40

'ı (

1 - 0,60

) olan

480.000 \text{ TL}

şirket bünyesinde kalacaktır. Sonuç olarak DKİ:

1.000.000 - 300.000 - 480.000 = 220.000 \text{ TL}

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki artış tutarını (

\Delta S

) hesaplayın.

\Delta S = 12.000.000 - 10.000.000 = 2.000.000 \text{ TL}

Aktif ve pasif kalemlerindeki mutlak değişimi bulmak için satışlardaki artış tutarına ihtiyaç vardır.

2

Aktiflerdeki artışı ve kendiliğinden oluşan pasiflerdeki artışı belirleyin.

Aktif Artışı =

2.000.000 \times 0,50 = 1.000.000 \text{ TL}

; Pasif Artışı =

2.000.000 \times 0,15 = 300.000 \text{ TL}

Satışlar arttığında şirketin finansman gerektiren yatırımları (aktifler) ve kendiliğinden sağlanan ticari borçları (pasifler) oransal olarak artar.

3

Gelecek yıl için beklenen net kârı hesaplayın.

Net Kâr =

12.000.000 \times 0,10 = 1.200.000 \text{ TL}

Otofinansman tutarını bulmak için öncelikle planlanan yeni dönemdeki toplam satışlar üzerinden beklenen kâr hesaplanmalıdır.

4

Dağıtılmayan kârı bularak DKİ formülüne uygulayın.

Dağıtılmayan Kâr =

1.200.000 \times (1 - 0,60) = 480.000 \text{ TL}

; DKİ =

1.000.000 - 300.000 - 480.000 = 220.000 \text{ TL}

İhtiyaç duyulan fondan (aktif artışı), kendiliğinden sağlanan fonlar (pasif artışı ve dağıtılmayan kâr) çıkarılarak net dış kaynak ihtiyacı (DKİ) bulunur.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

Soru 55Soru →

Yeni kurulan butik bir kahve kavurma işletmesi, $1$ kilogramlık nitelikli kahve paketlerinin satışını yapmaktadır. İşletmenin bu faaliyetine ilişkin aylık verileri aşağıdaki gibidir:

- Birim satış fiyatı: $400$ TL
- Birim değişken maliyet: $250$ TL
- Toplam sabit maliyetler: $150.000$ TL

Buna göre, işletmenin aylık başabaş (kâr geçiş) noktası satış miktarı ve satış tutarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

1.000

paket ;

400.000

TL

600

paket ;

240.000

TL

375

paket ;

150.000

TL

150

paket ;

60.000

TL

1.000

paket ;

250.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000$ paket ; $400.000$ TL

Cevap

Başabaş satış miktarı

1.000

paket, başabaş satış tutarı ise

400.000

TL'dir.

Doğru hesaplamada öncelikle birim katkı payı (

400 - 250 = 150

TL) bulunur. Ardından toplam sabit maliyetler birim katkı payına bölünerek başabaş noktası miktarı (

150.000 / 150 = 1.000

paket) elde edilir. Başabaş tutarını bulmak için ise bu miktar birim satış fiyatı ile çarpılır (

1.000 \times 400 = 400.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payını hesaplamak.

400 - 250 = 150

TL

Başabaş noktasına ulaşabilmek için, satılan her bir ürünün sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığının bulunması gerekir.

2

Başabaş noktasındaki satış miktarını bulmak.

150.000 / 150 = 1.000

paket

Kârın sıfır olduğu, yani toplam gelirlerin toplam maliyetleri ancak karşıladığı noktadaki üretim/satış hacmini (miktarını) belirlemek gerekir.

3

Başabaş noktasındaki satış tutarını hesaplamak.

1.000 \times 400 = 400.000

TL

Bulunan başabaş miktarının parasal karşılığını, yani ciro cinsinden değerini bulmak için miktar birim satış fiyatıyla çarpılır.

Anahtar Kavram

Başabaş (Kâr Geçiş) Noktası, toplam gelirlerin toplam maliyetlere eşit olduğu ve işletmenin kâr ya da zarar etmediği (

0

kâr) faaliyet hacmidir.

Alternatif Yöntem

Başabaş tutarı doğrudan 'Katkı Payı Oranı' kullanılarak da bulunabilir. Katkı Payı Oranı = Birim Katkı Payı / Birim Satış Fiyatı = 150 / 400 = 0,375. Başabaş Tutarı = Toplam Sabit Maliyetler / Katkı Payı Oranı = 150.000 / 0,375 = 400.000 TL.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 56Soru →

Seramik üretimi yapan bir tesisin yıllık faaliyet verileri şu şekildedir:

- Net Satışlar: $1.000.000$ TL
- Toplam Değişken Giderler: $600.000$ TL
- Sabit İşletme Giderleri: $200.000$ TL
- Faiz Giderleri: $50.000$ TL

Bu işletmede satış hacminin $\%10$ artması durumunda, Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) meydana gelecek yüzde değişim aşağıdakilerden hangisidir?

\%4,0

\%10,0

\%13,3

\%20,0

\%26,7

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20,0$

Cevap

Satışlardaki

\%10

'luk artış, Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK)

\%20,0

oranında bir artışa neden olacaktır.

Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DOL), Katkı Payının FVÖK'e bölünmesiyle bulunur. İşletmenin katkı payı

400.000

TL ve FVÖK tutarı

200.000

TL olduğundan faaliyet kaldıracı derecesi

2,0

olarak hesaplanır. Bu oran, satışlardaki

\%1

'lik değişimin FVÖK'te

\%2

'lik bir değişime sebep olacağını ifade eder. Satışlar

\%10

artacağı için FVÖK, bu oranın

2,0

katı olan

\%20,0

seviyesinde artış gösterecektir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin Katkı Payı tutarını hesaplayınız.

Katkı Payı = Net Satışlar - Değişken Giderler =

1.000.000 - 600.000 = 400.000

TL

Faaliyet kaldıracını hesaplamak için öncelikle satışlardan değişken maliyetlerin çıkarılmasıyla bulunan katkı payına ihtiyaç vardır.

2

Faiz ve Vergi Öncesi Kârı (FVÖK) hesaplayınız.

FVÖK = Katkı Payı - Sabit İşletme Giderleri =

400.000 - 200.000 = 200.000

TL

Faaliyet kaldıracı derecesi formülünün payda kısmında yer alan temel işletme kârlılığını bulmak için gereklidir.

3

Faaliyet Kaldıracı Derecesini (DOL) formül ile bulunuz.

DOL = Katkı Payı / FVÖK =

400.000 / 200.000 = 2,0

Satışlardaki değişimin FVÖK üzerindeki çarpan etkisini (kaldıraç oranını) belirlemek için formül uygulanır.

4

Satışlardaki değişim oranı ile faaliyet kaldıracı derecesini çarparak FVÖK'teki yüzde değişimi hesaplayınız.

FVÖK'teki Değişim = Satışlardaki Değişim

\times

DOL =

\%10 \times 2,0 = \%20,0

Faaliyet kaldıracı derecesi, satışlardaki her

\%1

'lik değişimin FVÖK'te kaç yüzdelik değişime yol açacağını gösterdiğinden bu çarpım işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Faaliyet kaldıracı (DOL), işletmenin üretim ve operasyon sürecinde sabit maliyetlere sahip olmasından ötürü, satış hacmindeki yüzdesel bir değişimin Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) kendisinden daha büyük oranda bir değişime neden olması durumudur.

Soru 57Soru →

Bir büyükşehir belediyesi tarafından yeni hizmete açılan tam otomatik katlı otoparkın aylık toplam sabit maliyeti $300.000$ TL'dir. Otoparkın sunduğu aylık abonelik paketinin satış fiyatı $1.500$ TL olup, her bir abone için katlanılan birim değişken maliyet $500$ TL'dir.

Buna göre, söz konusu otopark işletmesinin başabaş (kâr geçiş) noktasına ulaşabilmesi için satması gereken aylık abonelik miktarı ve elde etmesi gereken satış tutarı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

150

abone ;

225.000

TL

200

abone ;

300.000

TL

300

abone ;

450.000

TL

600

abone ;

900.000

TL

1.000

abone ;

1.500.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $300$ abone ; $450.000$ TL

Cevap

Söz konusu otopark işletmesinin kâra geçiş noktası için satması gereken miktar

300

abone ve elde etmesi gereken tutar

450.000

TL'dir.

Başabaş noktası, işletmenin ne kâr ne de zarar ettiği, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu faaliyettir. Formül gereği, önce Birim Katkı Payı hesaplanır (Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet). Verilenlere göre

1.500 - 500 = 1.000

TL birim katkı payıdır. Başabaş satış miktarını bulmak için Toplam Sabit Maliyet, Birim Katkı Payına bölünür (

300.000 / 1.000 = 300

abone). Başabaş tutarını bulmak için ise bulunan miktar, birim satış fiyatı ile çarpılır (

300 \times 1.500 = 450.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payının hesaplanması

Birim Katkı Payı =

1.500 - 500 = 1.000

TL

Başabaş miktarı bulunurken her bir satışın sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını bilmek gerekir.

2

Başabaş miktarının (abone sayısının) bulunması

Başabaş Miktarı =

\frac{300.000}{1.000} = 300

abone

Toplam sabit maliyeti karşılamak için kaç birim satış yapılması gerektiği, sabit maliyetlerin birim katkı payına bölünmesiyle elde edilir.

3

Başabaş satış tutarının hesaplanması

Başabaş Tutarı =

300 \times 1.500 = 450.000

TL

Miktar bazındaki başabaş noktası ile birim satış fiyatının çarpılması, ciro bazındaki kâr geçiş noktasını verir.

Anahtar Kavram

Başabaş Noktası (Miktar ve Tutar) Analizi

Alternatif Yöntem

Başabaş Tutarını, Başabaş Miktarını bulmadan direkt olarak 'Katkı Payı Oranı' üzerinden de hesaplayabilirsiniz. Katkı Payı Oranı = Birim Katkı Payı / Birim Fiyat = 1.000 / 1.500 = 0,666... (2/3). Başabaş Tutarı = Sabit Maliyetler / Katkı Payı Oranı = 300.000 / (2/3) = 450.000 TL.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 58Soru →

Yatırım malları üreten Omega Makine A.Ş.'nin tek tip mamulüne ilişkin bütçelenmiş verileri aşağıda verilmiştir:

- Birim satış fiyatı: $250$ TL
- Birim değişken maliyet: $150$ TL
- Yıllık toplam sabit maliyetler: $1.500.000$ TL

İşletmenin yıllık sabit maliyetlerinin içerisinde nakit çıkışı gerektirmeyen $300.000$ TL tutarında amortisman gideri bulunmaktadır.

Buna göre, işletmenin faaliyetlerini nakit açığı vermeden sürdürebilmesi için üretip satması gereken nakit başabaş noktası miktarı kaç birimdir?

4.800

6.000

12.000

15.000

18.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $12.000$

Cevap

İşletmenin nakit başabaş noktası miktarı

12.000

birimdir.

Nakit başabaş noktası, işletmenin yalnızca nakit çıkışı gerektiren faaliyet giderlerini karşılayabilmesi için üretip satması gereken miktardır. Bu nedenle formül uygulanırken toplam sabit maliyetlerden nakit çıkışı gerektirmeyen giderler (örneğin amortisman) çıkarılır. Ardından bulunan net tutar, birim katkı payına (Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet) bölünür. Hesaplama adımları:

\frac{1.500.000 - 300.000}{250 - 150} = \frac{1.200.000}{100} = 12.000

birim.

Adım Adım Çözüm

1

Nakit çıkışı gerektiren net sabit maliyetleri belirle.

Toplam Sabit Maliyetler - Amortisman =

1.500.000 - 300.000 = 1.200.000

TL

Nakit başabaş noktasında, sadece şirketten fiilen nakit çıkışına neden olan sabit maliyetler dikkate alınır.

2

Birim katkı payını hesapla.

Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet =

250 - 150 = 100

TL

Her bir birim satışın, sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını bulmak gerekir.

3

Nakit başabaş noktasını bulmak için nakit sabit maliyetleri birim katkı payına böl.

Nakit Başabaş Noktası =

\frac{1.200.000}{100} = 12.000

birim

İşletmenin kasasından çıkan sabit giderleri tam olarak karşılayacak üretim ve satış hacmini tespit etmek için temel formül uygulanır.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası Analizi

Soru 59Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsü olan Yeşil Enerji A.Ş.'nin ürettiği standart tip güneş panellerine ilişkin dönemsel bütçe verileri aşağıdaki gibidir:

- Birim satış fiyatı: $5.000$ TL
- Birim değişken maliyet: $3.000$ TL
- Toplam sabit maliyetler: $8.000.000$ TL

İşletmenin toplam sabit maliyetleri içerisinde $2.000.000$ TL tutarında nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman gideri bulunmaktadır.

Buna göre, işletmenin nakit başabaş noktası kaç birimdir?

1.200

2.000

3.000

4.000

5.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.000$

Cevap

İşletmenin nakit başabaş noktası

3.000

birimdir.

Nakit başabaş noktası hesaplanırken, nakit çıkışı gerektirmeyen giderler (örneğin amortismanlar) toplam sabit maliyetlerden çıkarılmalı ve kalan tutar birim katkı payına bölünmelidir. Birim katkı payı:

5.000 - 3.000 = 2.000

TL'dir. Nakit çıkışı gerektiren sabit maliyet:

8.000.000 - 2.000.000 = 6.000.000

TL'dir. Buna göre nakit başabaş noktası:

\frac{6.000.000}{2.000} = 3.000

birim olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payının hesaplanması.

5.000 - 3.000 = 2.000

TL

Başabaş noktası formülünün paydası olan ve her bir birim satışın sabit maliyetleri karşılamaya ayırdığı tutarı bulmak için.

2

Nakit çıkışı gerektiren net sabit maliyetlerin belirlenmesi.

8.000.000 - 2.000.000 = 6.000.000

TL

Nakit başabaş noktasında, nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman gibi giderler toplam sabit maliyetlerden düşülmelidir.

3

Nakit başabaş noktasının birim cinsinden hesaplanması.

\frac{6.000.000}{2.000} = 3.000

birim

İşletmenin yalnızca nakit çıkışı gerektiren sabit maliyetlerini karşılaması için satması gereken ürün miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası

Soru 60Soru →

Lojistik sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin cari döneme ait finansal verileri incelendiğinde; elde ettiği Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) tutarının $8.000.000$ TL olduğu ve dönem içinde $3.000.000$ TL finansman gideri (faiz ödemesi) gerçekleştirdiği görülmüştür. İşletmenin imtiyazlı hisse senedi bulunmamaktadır.

Buna göre, bu işletmenin finansal kaldıraç derecesi (DFL) ve bu değerin anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

2,66

olup; Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) meydana gelecek

\%1

'lik bir değişimin, Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde

\%2,66

oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

1,60

olup; satış hacminde meydana gelecek

\%1

'lik bir değişimin, Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) üzerinde

\%1,60

oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

1,60

olup; Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) meydana gelecek

\%1

'lik bir değişimin, Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde

\%1,60

oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

1,60

olup; satış hacminde meydana gelecek

\%1

'lik bir değişimin, Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde

\%1,60

oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

0,625

olup; Hisse Başına Kârda (HBK) meydana gelecek

\%1

'lik bir değişimin, Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) üzerinde

\%0,625

oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,60$ olup; Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) meydana gelecek $\%1$ 'lik bir değişimin, Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde $\%1,60$ oranında bir değişime yol açacağını ifade eder.

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç derecesi 1,60'tır ve bu değer FVÖK'teki %1'lik değişimin Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde %1,60'lık bir değişime neden olacağını ifade eder.

Finansal kaldıraç derecesi (DFL), Faiz ve Vergi Öncesi Kârın (FVÖK), vergi öncesi kâra (FVÖK - Faiz) bölünmesiyle hesaplanır. Soru verilerine göre DFL = 8.000.000 / (8.000.000 - 3.000.000) = 1,60'tır. DFL kavramsal olarak, sabit finansman maliyetlerinin (faiz) varlığı sebebiyle FVÖK tutarındaki %1'lik bir değişimin, şirket ortaklarının getirisi olan Hisse Başına Kâr (HBK) üzerinde yaratacağı yüzdesel etkiyi (bu örnekte %1,60) ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Finansal kaldıraç derecesi (DFL) formülünü belirlemek

DFL = FVÖK / (FVÖK - Faiz)

İmtiyazlı hisse senedi bulunmayan işletmelerde finansal kaldıraç, Faiz ve Vergi Öncesi Kârın (FVÖK), vergi öncesi kâra (FVÖK - Faiz) oranlanmasıyla hesaplanır.

2

Verilen tutarları formülde yerine koyarak matematiksel işlemi yapmak

DFL = 8.000.000 / (8.000.000 - 3.000.000) = 8.000.000 / 5.000.000 = 1,60

Kaldıraç oranının sayısal değerini bulmak için işlem adımı tamamlanır.

3

Bulunan sonucun finansal teorideki anlamını yorumlamak

FVÖK'te meydana gelecek %1'lik değişim, HBK'yı %1,60 oranında değiştirir.

Finansal kaldıraç derecesi, faaliyet kârındaki (FVÖK) değişimlerin özkaynak kârlılığına veya Hisse Başına Kâra (HBK) olan duyarlılığını ölçer.

Anahtar Kavram

Finansal Kaldıraç (DFL) Formülü ve Yorumlanması

Finansal Planlama ve Kontrol

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap