Yönetim Fonksiyonları

Bir kamu bankasının bölge koordinatörlüğünde yönetici olarak görev yapan Selim Bey, kendisine bağlı şubelerin belirlenen ticari kredi hedeflerine ulaşmada yetersiz kaldığını fark etmiştir. Selim Bey, hiyerarşik makamının kendisine tanıdığı resmi emir verme yetkisine başvurmak yerine; yıl sonunda bireysel ve şube bazlı hedeflerini aşan personele, prime esas ek katsayı avantajı sağlayacağını ve genel müdürlük bünyesinde açılacak prestijli yönetici adayı (MT) rotasyon programına doğrudan katılma hakkı vereceğini ilan etmiştir. Bu duyurunun ardından şubelerin performansında ve motivasyonunda belirgin bir artış gözlemlenmiştir.

Buna göre Selim Bey'in, çalışanları kurum hedeflerine yöneltmek amacıyla etkin olarak kullandığı temel güç kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Orta ölçekli bir dijital reklam ve iletişim ajansı; bünyesinde yaratıcı tasarım, metin yazarlığı, sosyal medya yönetimi ve veri analitiği gibi uzmanlık gerektiren departmanlar barındırmaktadır. Ajans son dönemde eşzamanlı olarak yürütülmesi gereken çok sayıda büyük marka kampanyasının ihalesini kazanmıştır. Yönetim kurulu, uzman personelin kendi mesleki departmanlarında kalarak bilgi paylaşımını sürdürmesini, ancak aynı zamanda her bir marka kampanyası için özel olarak atanmış kampanya yöneticilerine de bağlı olarak çalışmasını talep etmektedir. Böylece çalışanlar hem kendi uzmanlık yöneticilerinden hem de atandıkları projenin yöneticisinden talimat alacaklardır.

Buna göre, ajansın benimsemesi gereken en uygun örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Köklü bir yükseköğretim kurumu, ulusal ve uluslararası fonlardan daha fazla yararlanabilmek ve karmaşık bilimsel problemlere çözüm üretebilmek amacıyla geleneksel fakülte yapılanmasının yanı sıra "Tematik Araştırma Enstitüleri" (örneğin; Sürdürülebilirlik Enstitüsü, İleri Malzeme Enstitüsü) kurmuştur. Bu yeni tasarımda, çeşitli fakültelerdeki (Mühendislik, Fen, Tıp vb.) öğretim elemanları akademik kadrolarını ve temel ders verme yükümlülüklerini kendi bölümlerinde sürdürmeye devam ederken, eşzamanlı olarak bu enstitülerde yürütülen projelerde görevlendirilmektedir. Öğretim elemanları; akademik yükselme kriterleri ve bilimsel disiplin standartları açısından kendi bölüm başkanlarına bağlı kalırken, proje bütçesi, zaman çizelgesi ve laboratuvar çalışmaları açısından doğrudan Enstitü Müdürüne karşı sorumludurlar.

Bu yükseköğretim kurumunun disiplinler arası araştırmaları yönetmek için benimsediği ve çalışanların aynı anda iki farklı yöneticiye rapor verdiği örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilik tahsis işlemlerinde evrak eksikliğinden kaynaklanan gecikmeleri ve hataları en aza indirmek amacıyla yeni bir dijital altyapı kurmuştur. Bu sistem sayesinde, vatandaşlar emeklilik başvuru formunu onaylamadan hemen önce sistem tüm belgelerin tam ve doğru formatta yüklenip yüklenmediğini otomatik olarak kontrol etmekte ve herhangi bir eksiklik varsa başvurunun tamamlanmasına izin vermemektedir. Böylece hatalı veya eksik evraklı dosyaların işleme alınması henüz süreç başlamadan engellenmektedir.

Buna göre SGK'nın uygulamaya koyduğu bu sistem, yönetim fonksiyonları bağlamında aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Hızlı moda (fast-fashion) sektöründe faaliyet gösteren bir tekstil işletmesi, merkez ofisinde yalnızca stratejik yönetim, marka tasarımı ve pazarlama fonksiyonlarını yürütmektedir. İşletme; kumaş dokuma işlemlerini Denizli'deki bir fabrikaya, dikim süreçlerini Bangladeş'teki bir atölyeye, küresel dağıtım faaliyetlerini ise uluslararası bir lojistik firmasına devretmiştir. Merkez yönetim, mülkiyet açısından birbirlerinden bağımsız olan bu işletmeleri gelişmiş bilgi sistemleri aracılığıyla sanki tek bir organizasyonmuş gibi koordine etmektedir.

Buna göre, işletmenin benimsediği bu çağdaş örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) statüsündeki bir tarım işletmesi, üretim verimliliğini artırmak amacıyla kapsamlı bir planlama süreci yürütmektedir. Üst yönetim; sektörel gelişmeleri analiz etmiş, amaca ulaşmak için izlenebilecek olası eylem yollarını kıyaslamış ve nihai olarak 'pilot bölgelerde akıllı tarım uygulamalarına geçiş yapılması' alternatifini en uygun strateji olarak seçerek karara bağlamıştır. Bu temel kararın alınmasının hemen ardından insan kaynakları departmanı yeni istihdam edilecek ziraat mühendisleri için personel alım takvimini, finans departmanı ise akıllı sensör sistemleri için bütçe ödenek planını hazırlamaya başlamıştır.

Klasik yönetim yaklaşımına göre, departmanların yürüttüğü bu son çalışmalar planlama sürecinin hangi aşamasını ifade etmektedir?

Bir kamu iktisadi teşebbüsünde (KİT) başuzman olarak görev yapan Tarık Bey, kendisine verilen yeni altyapı projesini başarıyla tamamlayabileceğine dair tam bir inanca sahiptir. Ayrıca bu başarı sonucunda kurum yönetimi tarafından 'üstün başarı belgesi' ile ödüllendirileceğini de kesin olarak bilmektedir. Ancak Tarık Bey, kariyer hedefleri doğrultusunda maddi bir ödül veya yurtdışı eğitim imkânı beklediği için verilecek bu belgeyi kendisi açısından değerli ve çekici bulmamaktadır. Bu durum Tarık Bey'in projeye yönelik motivasyonunu önemli ölçüde düşürmüştür.

V. Vroom'un Beklenti Kuramı'na göre, Tarık Bey'in motivasyonunun düşük olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Küresel çapta faaliyet gösteren bir yönetim danışmanlığı şirketi, bünyesindeki uzmanları "Finans", "İnsan Kaynakları" ve "Bilişim Teknolojileri" gibi kalıcı uzmanlık departmanlarında istihdam etmektedir.

Şirket, büyük çaplı bir holdingin yeniden yapılandırma ihalesini kazandığında, her bir departmandan seçilen uzmanlardan özel bir ekip oluşturmuştur. Bir yıl sürmesi planlanan bu görevlendirme boyunca seçilen uzmanlar, kendi kalıcı departmanlarından tamamen ayrılmış olup tüm talimatları, izin onaylarını ve performans değerlendirmelerini yalnızca "Yeniden Yapılandırma Direktörü"nden almaktadır. Bu bir yıllık süre zarfında uzmanların eski departman yöneticileriyle hiçbir idari veya hiyerarşik bağı kalmamakta, söz konusu ihale tamamlandığında ise uzmanlar ana departmanlarına geri dönmektedir.

Bu senaryoda uygulanan bölümlendirme ve örgüt yapısı tasarımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir il çevre ve şehircilik müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapan Orhan Bey, kendisine bağlı denetim ekiplerinin saha raporlarını zamanında sisteme girmediklerini tespit etmiştir. Süreci hızlandırmak amacıyla Orhan Bey, raporlarını belirlenen mesai bitimine kadar teslim etmeyen personelin arazi tazminatlarında kesinti yapılacağını ve haklarında disiplin işlemi başlatılacağını bir iç yazışmayla duyurmuştur. Bu bildirimin ardından raporların sisteme girilmesindeki gecikmeler ortadan kalkmıştır.

Yöneltme fonksiyonu kapsamında değerlendirildiğinde, Orhan Bey'in astlarının davranışlarını değiştirmek için ağırlıklı olarak kullandığı örgütsel güç kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bakanlıkta, farklı genel müdürlüklerin ortaklaşa yürütmesi gereken "Sıfır Atık Eylem Planı" çerçevesinde, her genel müdürlükten yetkili birer temsilcinin katılımıyla düzenli olarak toplanacak ve süreçleri birlikte yönetecek bir heyet görevlendirilmiştir. Bu heyetin görevi, eylem planı hedeflerine ulaşıldığında son bulacaktır.

Bu uygulamada, birimler arası eşgüdümlemeyi (koordinasyonu) sağlamak için aşağıdaki araçlardan hangisine başvurulmuştur?

Bir kamu kurumunun taşra teşkilatında yeni kurulan 'Stratejik Planlama Koordinatörlüğü' birimine yönetici olarak atanan genç bir memur, kendisinden yaşça büyük ve kurumda uzun yıllardır görev yapan tecrübeli personellerden oluşan bir ekibe liderlik etmektedir. Yönetici, henüz kurumun tüm işleyiş detaylarına tam olarak hâkim olmamasına ve teknik konularda ekibindeki bazı personellerin gerisinde kalmasına rağmen, ekibi onun verdiği görevleri zamanında yerine getirmekte ve çalışma takvimine uymaktadır. Çalışanların bu itaatkâr tutumu, doğrudan doğruya yöneticinin atandığı makamın teşkilat şemasındaki konumundan ve ilgili yönetmeliklerin kendisine tanıdığı resmi emir verme salahiyetinden kaynaklanmaktadır.

Bu parçada sözü edilen yöneticinin astları üzerinde sahip olduğu ve çalışanların itaatinin temelini oluşturan güç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal çapta hizmet veren bir ticari banka, uzun yıllar boyunca operasyonlarını "Krediler", "Mevduat", "Fon Yönetimi" ve "Dış İşlemler" gibi sunduğu finansal araçlara dayalı olarak gruplandırmıştır. Ancak zamanla farklı kitlelerin beklentilerinin ve risk profillerinin çeşitlenmesi üzerine organizasyon yapısında köklü bir değişikliğe gidilmiştir.

Yeni tasarımda banka faaliyetleri; "Bireysel Bankacılık", "KOBİ Bankacılığı" ve "Kurumsal Bankacılık" ana hizmet birimleri altında toplanmış; her birimin kendi özel kredi tahsis, risk yönetimi ve pazarlama uzmanları bu ana grupların içine yerleştirilmiştir.

Banka yönetiminin müşteri odaklılığı artırmak amacıyla hayata geçirdiği bu yeni organizasyon yapısı, aşağıdaki bölümlere ayırma ölçütlerinden hangisini temel almaktadır?

Bir kamu kurumu, hizmet kalitesini artırmak amacıyla kapsamlı bir planlama sürecine girmiştir. Üst yönetim, tüm kurumu kapsayan stratejik planları hazırlarken ilk aşamada kurumun varoluş nedenini tanımlamıştır. Ardından planlama ekibi; stratejik planların başarıya ulaşması için alt birimlerin taktik ve operasyonel planlarını da doğrudan etkileyecek olan gelecekteki iç ve dış ortam unsurlarını analiz etmeye başlamıştır. Ekip; önümüzdeki dönemde yaşanabilecek ekonomik dalgalanmaları, teknolojik gelişme hızını ve yasal düzenlemeleri öngörerek planların inşa edileceği dayanak noktalarını belirlemektedir.

Buna göre, planlama ekibinin yürüttüğü bu çalışmalar planlama sürecinin hangi aşamasını ifade etmektedir?

Bir kamu üniversitesinin kütüphane ve dokümantasyon daire başkanı olan Kemal Bey, personelinin kişisel ihtiyaçlarına, iş tatminine ve ofis içindeki sosyal uyuma en üst düzeyde önem vermektedir. İş yerinde dostane, rahat ve çatışmadan uzak bir atmosfer yaratmak onun temel önceliğidir. Ancak Kemal Bey'in bu aşırı uyum ve memnuniyet odaklı yaklaşımı, zaman zaman kütüphanenin temel iş hedeflerinin aksamasına ve hizmet verimliliğinin ikinci planda kalmasına neden olmaktadır.

Blake ve Mouton'un Yöneticilik Kafesi (Yönetim Tarzı Matrisi) modeline göre, Kemal Bey'in sergilediği bu yöneltme ve liderlik yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliğinde görevli Hukuk Müşaviri Ceren Hanım, ajansın destekleyeceği hibe projelerine ait sözleşme taslaklarını inceleyerek hukuki riskler konusunda proje değerlendirme komitesine bağlayıcı olmayan görüşler sunmaktadır. Komite üyeleri, Ceren Hanım'ın mevzuat konusundaki derin bilgi birikimine ve geçmişteki isabetli analizlerine duydukları güvenle, onun sunduğu görüşleri genellikle tereddütsüz kabul edip uygulamaya koymaktadır. Ancak Ceren Hanım'ın proje komitesi üyeleri üzerinde hiyerarşik bir amirlik vasfı veya doğrudan talimat verme hakkı bulunmamaktadır.

Buna göre, Ceren Hanım'ın söz konusu süreçte kullandığı yetki türü ve komite üzerindeki etkisini sağlayan temel güç kaynağı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Milli Eğitim Bakanlığı, eğitimde dijitalleşmeyi ülke sathına yaymak amacıyla on yıllık bir vizyon belgesi yayımlamıştır. Bu vizyonun taşra teşkilatında somut eylemlere dönüşebilmesi için, ilçe milli eğitim müdürlüklerinden kendi bölgelerindeki okullarda akıllı tahta kurulumlarının günlük rotalarını, teknik ekiplerin haftalık çalışma çizelgelerini ve aylık bakım takvimlerini hazırlamaları talep edilmiştir.

Yönetim bilimindeki hiyerarşik yapı dikkate alındığında, ilçe müdürlüklerinden oluşturulması beklenen bu dar kapsamlı, kısa vadeli ve spesifik nitelikteki tasarılar aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Karayolları Genel Müdürlüğünde görev yapan Hukuk Müşavirliği, hazırlanan ihale sözleşmelerini inceleyerek Genel Müdüre hukuki uygunluk konusunda tavsiye ve görüş bildirmektedir. Öte yandan, doğrudan Genel Müdüre bağlı olarak çalışan İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Dairesi, sahada yapılan yol yapım çalışmalarında hayati bir tehlike tespit ettiğinde normal hiyerarşik yapıyı (Bölge Müdürü - Şantiye Şefi zincirini) beklemeden sahadaki işçilere ve mühendislere doğrudan işi durdurma talimatı verme hakkına sahiptir.

Buna göre, Hukuk Müşavirliğinin ve İSG Dairesinin kullandığı yetki türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir il müdürlüğünde yürütülen yeniden yapılandırma çalışmalarında, bazı birim amirlerinin doğrudan denetlemekle yükümlü olduğu memur sayısının oldukça yüksek olduğu ve bu durumun işlerin kontrolünü zorlaştırarak hizmet verimliliğini düşürdüğü tespit edilmiştir. Bu sorunu çözmek amacıyla, her bir amire doğrudan rapor verecek personel sayısı en fazla yedi kişi olacak şekilde yeni bir organizasyon şeması hazırlanmıştır.

Bu idari düzenlemede temel alınan örgütleme ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir işletme yöneticisi, karşılaştığı bir üretim problemini çözmek için karar verme sürecini başlatmıştır. Yönetici, zaman kısıtı ve bilgi işleme kapasitesinin sınırları nedeniyle mevcut tüm çözüm yollarını detaylıca inceleyip en mükemmel (optimum) seçeneği bulmaktan vazgeçmiş; bunun yerine belirlediği asgari standartları karşılayan ve kendisi için 'yeterince iyi' olan ilk alternatifi kabul ederek kararını vermiştir.

Buna göre yöneticinin karar verme süreci ve benimsediği model hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumu, yeni bir elektronik belge yönetim sistemine (EBYS) geçiş yapmak üzere karar verme sürecini başlatmıştır. Sürecin teorik adımlarına uygun olarak öncelikle sorun tanımlanmış, ardından karar kriterleri belirlenmiş ve bu kriterlere ağırlık verilmiştir. Dördüncü adımda alternatif yazılımlar geliştirilip listelenmiştir. Ancak yönetici, piyasadaki yüzlerce yazılımın tamamı hakkında tam ve eksiksiz bilgi toplamanın, bunları analiz etmenin maliyeti ve zaman kısıtı nedeniyle zor olduğunu fark etmiştir. Sonuç olarak yönetici, tüm alternatifleri tek tek değerlendirip "en mükemmel" olanı bulmak yerine; belirlenen asgari kriterleri karşılayan ve bütçeye uygun bulduğu ilk yazılımı seçerek değerlendirme aşamasını sonlandırmıştır.

Buna göre, yöneticinin alternatifleri değerlendirme ve seçim aşamasında sergilediği yaklaşım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?