İdarenin Faaliyetleri

162 soru

Soru 141Soru

İdare hukukunda kolluk faaliyetleri, kamu düzenini korumaya yönelik "önleyici" nitelikteki idari kolluk ve suç işlendikten sonra failleri ve delilleri tespit etmeye yönelik "bastırıcı" nitelikteki adli kolluk olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu iki faaliyet arasındaki sınır, özellikle personelin aynı olması ve görevlerin iç içe geçmesi nedeniyle önem arz etmektedir.

Buna göre, kolluk faaliyetlerinin ayrımı ve bu faaliyetlerin tabi olduğu hukuki rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kolluk görevlisinin genel asayişi sağlamak amacıyla devriye gezmesi idari kolluk faaliyeti iken; bu esnada rastladığı bir suçüstü haline müdahale ederek delil toplamaya başlamasıyla faaliyet adli kolluk niteliği kazanır ve görevli bu andan itibaren Cumhuriyet savcısının talimatlarına tabi olur.

Cevap

Kolluk görevlisinin genel asayişi sağlama görevi idari kolluk iken, suçüstü haliyle birlikte görevin adli kolluğa dönüşmesi ve savcının talimatına tabi olunması ifadesi doğrudur.
Doğru seçenek, kolluk faaliyetlerinin dinamik doğasını açıklamaktadır. Bir polis memuru sokakta gezerken mülki amirin (idarenin) verdiği genel güvenliği sağlama görevini (idari kolluk) yerine getirir. Ancak bir suçla karşılaştığı anda, o suçun delillerini toplamak ve failini yakalamak üzere savcılık makamına (yargıya) bağlı bir görevli (adli kolluk) haline gelir. Bu durum 'geçişli kolluk' kavramıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyetin amacını belirleyin.
Genel asayiş ve suçun önlenmesi 'önleyici' (idari), suçun aydınlatılması 'bastırıcı' (adli) amaçtır.
Kolluk türleri arasındaki temel ayrım ölçütü faaliyete hakim olan amaçtır.
2
Bağlı bulunulan makamı tespit edin.
İdari kolluk mülki amire (Vali/Kaymakam), adli kolluk ise Cumhuriyet savcısına bağlıdır.
Hiyerarşik ve fonksiyonel bağlılık, işlemin hukuki rejimini belirler.
3
Görev değişim anını analiz edin.
Suçun işlenmesi veya işlenme teşebbüsü ile birlikte idari kolluk görevi sona erer ve adli kolluk süreci başlar.
Suçun işlenmesiyle birlikte dosya mülki amirin yetkisinden çıkıp yargı mercilerinin yetkisine girer.

Anahtar Kavram

Kolluk Faaliyetlerinin Maddi Kriter (Amaç) Bakımından Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdari kolluk makamları (Vali, Kaymakam) ile adli kolluk makamları (Cumhuriyet Savcısı) arasındaki emir-komuta farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 142Soru

İdare hukukunda bir faaliyetin 'kamu hizmeti' olarak nitelendirilmesinde kullanılan 'organik (şekli) unsur' kriteri dikkate alındığında, bu unsura ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir faaliyetin kamu hizmeti sayılabilmesi için, kural olarak yasama organı tarafından veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak idari bir kararla kamu hizmeti olarak kurulmuş olması gerekir.

Cevap

Bir faaliyetin kamu hizmeti sayılabilmesi için temel şart, onun bir kamu otoritesi tarafından kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayalı bir işlemle kurulmuş olmasıdır.
İdare hukuku öğretisinde bir faaliyetin kamu hizmeti olarak adlandırılabilmesi için sadece kamu yararına yönelik olması (maddi unsur) yetmez; bu faaliyetin devlet veya bir kamu tüzel kişisi tarafından üstlenilmesi, yani hukuki bir kuruluş işlemine (kanun veya idari karar) dayanması gerekir. Bu gereklilik organik (şekli) unsurun temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetinin unsurlarını (maddi ve organik) belirle.
Maddi unsur faaliyetin 'ne' (kamu yararı) olduğuyla, organik unsur ise 'kimin/nasıl' kurduğuyla ilgilidir.
Tanımın tamamlanması için her iki unsurun da bir arada bulunması gerekir.
2
Organik unsurun hukuki dayanağını analiz et.
İdare hukukunda bir faaliyetin kamu hizmeti olması için 'teşmil' (establishment) kararı şarttır.
Toplumsal her faydalı faaliyet (örneğin fırın işletmeciliği) kendiliğinden kamu hizmeti sayılamaz.
3
Seçenekleri bu hukuki çerçevede değerlendir.
Doğru ifade, kuruluşun kanunilik ilkesine ve idari iradeye dayanması gerektiğini belirten seçenektir.
Anayasa ve idare hukuku ilkeleri gereği kamu hizmetleri ancak yetkili organların kararıyla ihdas edilebilir.

Anahtar Kavram

Organik Unsur ve Kuruluşun Kanuniliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 143Soru

İdarenin toplumsal ve ekonomik kalkınmayı yönlendirmek amacıyla yürüttüğü planlama faaliyetleri ile bu süreçte kullandığı özendirme ve destekleme araçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beş yıllık kalkınma planları kamu kesimi için bağlayıcı, özel kesim için ise yol gösterici niteliktedir.

Cevap

Beş yıllık kalkınma planlarının kamu sektörü için zorunlu, özel sektör için ise tavsiye edici/yönlendirici olduğunu belirten ifade doğrudur.
İdare hukukunda kalkınma planları, kamu kaynaklarının verimli kullanımı için kamu kurumları üzerinde tam bir bağlayıcılık taşırken, özel teşebbüslerin mülkiyet ve çalışma hürriyetine halel getirmemek adına özel sektör için sadece bir yol gösterici nitelik taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Planlama faaliyetinin hukuki niteliğini analiz etme.
Kalkınma planları, idarenin ekonomik ve sosyal hedefleri belirlediği belgelerdir.
İdarenin faaliyetlerinin hangi sektörde ne ölçüde etkili olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Planların bağlayıcılık kapsamını kamu ve özel sektör ayrımında değerlendirme.
Kamu kesimi için 100100% bağlayıcılık varken, özel kesim için teşebbüs hürriyeti gereği rehberlik esastır.
Anayasa'nın 166166. maddesi bu ayrımı temel bir kural olarak koymuştur.
3
Özendirme ve destekleme yöntemlerini (vergi muafiyeti, sübvansiyon vb.) kolluk ve kamu hizmetinden ayırt etme.
Bu faaliyetler zorlama (kolluk) veya doğrudan sunum (kamu hizmeti) değil, teşvik edici mahiyettedir.
İdarenin müdahaleci olmayan, yönlendirici rolünü netleştirmek için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Kalkınma Planlarının Bağlayıcılığı ve Özendirme Faaliyetinin Niteliği
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 144Soru

İdare hukukunda idari kolluk faaliyetleri, kamu düzenini korumaya yönelik önleyici ve idari nitelikteki faaliyetlerdir. Ancak doktrin ve Danıştay içtihatları çerçevesinde, idari kolluğun müdahale alanı "dışsallık" ilkesi ve bireyin özel hayatının korunması ile sınırlandırılmıştır. Buna göre, kamu düzeninin klasik öğeleri dikkate alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisi idari kolluk yetkisinin müdahale alanı dışında kalır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireyin dış dünyaya yansımayan, toplumsal huzuru ve güvenliği etkilemeyen sırf içsel nitelikteki dini inanç ve düşünceleri

Cevap

Bireyin dış dünyaya yansımayan, toplumsal huzuru ve güvenliği etkilemeyen sırf içsel nitelikteki dini inanç ve düşünceleri
İdari kolluk yetkisi, kamu düzenini korumak amacıyla bireylerin hürriyetlerini sınırlayan bir yetkidir. Ancak bu yetki, bireylerin sırf içsel nitelikteki inanç ve düşüncelerine müdahale edemez. Bir inanç veya düşünce dış dünyaya yansıyıp kamu düzenini (güvenlik, sağlık, huzur vb.) bozmadığı sürece, idari kolluğun 'dışsallık' ilkesi gereği bu alana girmesi hukuken mümkün değildir. Diğer seçeneklerdeki durumlar ise kamu düzeninin klasik öğeleri olan genel sağlık, dirlik ve esenlik, güvenlik ve genel ahlak kapsamına giren ve dışsal bir etkisi olan durumlardır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari kolluğun temel amacını belirle
İdari kolluğun amacı 'kamu düzenini' (güvenlik, dirlik-esenlik, genel sağlık, genel ahlak) korumaktır.
Müdahale alanını belirlemek için önce amacın sınırlarını bilmek gerekir.
2
"Dışsallık" (externality) ilkesini uygula
İdari kolluk sadece dış dünyaya yansıyan, somutlaşan ve kamu düzenini etkileyen fiillere müdahale edebilir.
Bireylerin vicdan hürriyeti ve içsel dünyası idarenin denetim alanı dışındadır.
3
Seçenekleri kamu düzeni öğeleri ve dışsallık ilkesi açısından test et
İçsel inançlar dış dünyaya yansımadığı sürece kamu düzenini bozamaz, dolayısıyla kolluk müdahalesi hukuka aykırı olur.
Diğer seçenekler (sağlık, gürültü, güvenlik, genel ahlak) somut dışsal etkiler yarattığı için kolluk yetkisi dahilindedir.

Anahtar Kavram

İdari kolluk faaliyetlerinin 'dışsallık' niteliği ve özel hayatın gizliliği sınırı
Tahmini Süre:1m 50s
Soru 145Soru

İdare hukukunda idari kolluk faaliyetleri, kamu düzenini korumaya ve bozulmasını önlemeye yönelik faaliyetlerdir. Kamu düzeninin dört klasik unsuru (kamu güvenliği, kamu huzuru, genel sağlık ve genel ahlak) bulunmakla birlikte, idarenin bu alanlarda tesis edeceği işlemlerin hukuka uygun sayılabilmesi için belirli doktriner ilkelere ve Danıştay içtihatlarına uygun hareket etmesi gerekir. Özellikle bireylerin özel yaşam alanı ile kamu düzeni arasındaki sınır, kolluk yetkisinin kapsamını belirlemede kritik bir öneme sahiptir.

Buna göre, 'kamu düzeni' kavramının kapsamı ve idari kolluk yetkisinin sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari kolluk, bireylerin sadece dış dünyaya yansıyan ve toplumsal düzeni somut olarak etkileyen davranışlarına müdahale edebilir; dışa yansımayan veya başkalarını etkilemeyen öznel ahlak anlayışları kolluğun müdahale alanı dışındadır.

Cevap

İdari kolluğun müdahale yetkisi, bireylerin yalnızca dış dünyaya yansıyan ve kamu düzenini somut olarak bozan eylemleriyle sınırlıdır; dışa yansımayan özel yaşam tercihleri müdahale alanı dışındadır.
İdare hukukunda kabul edilen 'dışsallık' ilkesi uyarınca, idari kolluğun müdahale alanı bireyin dış dünyadaki eylemleridir. Kamu düzeni, toplumun somut huzurunu, güvenliğini ve sağlığını korumayı amaçlar. Dolayısıyla, bir bireyin başkalarını rahatsız etmeyen, toplumsal düzeni sarsmayan veya dış dünyaya yansımayan özel moral tercihleri idarenin denetim ve müdahale yetkisi dışındadır. Bu durum, hukuk devletinde temel hak ve özgürlüklerin korunmasının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari kolluğun temel amacını belirle.
İdari kolluğun amacı 'kamu düzenini' korumaktır.
İdari kolluğun diğer idari faaliyetlerden (kamu hizmeti vb.) ayrılan temel karakteristik özelliğidir.
2
Kamu düzeninin unsurlarını analiz et.
Kamu güvenliği, kamu huzuru, genel sağlık ve genel ahlak.
İdarenin müdahale edebileceği dört klasik alanın sınırlarını çizer.
3
Kolluk yetkisinin sınırlarını (Dışsallık İlkesi) değerlendir.
İdari kolluk sadece dış dünyaya yansıyan, başkalarını etkileyen eylemlere müdahale edebilir.
Bireylerin özel yaşam hakkı ile kamu düzeni arasındaki hukuk devletine uygun dengeyi sağlar.

Anahtar Kavram

İdari Kollukta Dışsallık İlkesi ve Kamu Düzeni Unsurları

Daha Fazla Pratik

İdari kolluk ile adli kolluk ayrımının 'makamlar' ve 'personel' bazındaki farklarını incelemek bu konudaki bilginizi pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 146Soru

Bir ilin sahil şeridinde kamu düzenini ve genel asayişi sağlamak amacıyla Vali tarafından umuma açık eğlence yerlerinin kapanış saati 23.0023.00 olarak belirlenmiştir. Aynı bölge üzerinde yetkisi bulunan Belediye Encümeni ise turizm sezonunun yoğunluğunu gerekçe göstererek esnafın talebi doğrultusunda bu yerlerin kapanış saatini 01.0001.00 olarak düzenleyen bir karar almıştır.

İdare hukuku ilkeleri uyarınca kolluk yetkilerinin yarışması (çatışması) kapsamında bu hukuki durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Valinin kararı uygulanır; zira özel kolluk makamları genel kolluğun getirdiği kısıtlamaları ancak ağırlaştırabilir, hafifletemez.

Cevap

Valinin kararı uygulanır; çünkü özel kolluk makamları genel kolluk makamlarının aldığı kısıtlayıcı önlemleri ancak daha da ağırlaştırabilir (kısıtlayabilir), bu önlemleri hafifletemez veya genişletemez.
İdare hukukunda aynı konu ve mekanda hem genel kolluğun hem de özel kolluğun yetkili olması durumunda 'yarışma' söz konusu olur. Bu durumda temel kural şudur: Özel kolluk makamları, genel kolluğun kamu düzenini sağlamak için aldığı önlemleri ancak daha da ağırlaştırabilir (örneğin güvenliği artırmak için saati erkene çekebilir). Ancak genel kolluğun getirdiği kısıtlamayı hafifletemez veya genişletemezler. Valinin 23.0023.00 olarak belirlediği kapanış saati bir kısıtlamadır; belediyenin bu saati 01.0001.00'e çekmesi kısıtlamayı hafifletmek anlamına geldiği için hukuken geçersizdir ve Valinin kararı uygulanmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Makamların niteliğini belirlemek
Vali 'genel idari kolluk' makamı, Belediye Encümeni ise 'özel idari kolluk' makamıdır.
Yetki çatışmasının çözüm kuralı, makamların genel/özel ayrımına dayanır.
2
Kolluk yetkilerinin yarışması kuralını uygulamak
Özel kolluk makamları, genel kolluğun kısıtlamalarını hafifletemez; sadece ağırlaştırabilir.
Genel kolluk toplumun genel düzeninden sorumlu olduğu için belirlediği asgari güvenlik sınırı özel kollukça aşağı çekilemez.
3
Olaydaki saat düzenlemesini analiz etmek
Valinin 23.0023.00 kısıtlamasını 01.0001.00'e çekmek yasağı hafifletmektir ve geçersizdir.
23.0023.00 yerine 01.0001.00 saatinin belirlenmesi kısıtlamayı daraltmak değil, genişletmektir.

Anahtar Kavram

Kolluk Yetkilerinin Yarışmasında Ağırlaştırma İlkesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 147Soru

İdare hukukunda kamu hizmetlerine egemen olan 'değişkenlik (uyarlanma)' ilkesi çerçevesinde; hizmetten yararlananlar ile idare arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve bunun sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yararlananlar ile idare arasındaki ilişki statüsel (kanuni ve düzenleyici) bir nitelik taşıdığı için yararlananların, hizmetin sunuluş biçiminin değişmemesini isteme konusunda bir 'kazanılmış hakları' bulunmamaktadır.

Cevap

Kamu hizmetinden yararlananlar ile idare arasındaki ilişki statüsel bir nitelik taşıdığı için yararlananların hizmetin sunuluş biçiminin değişmemesini isteme hakları bulunmamaktadır.
Kamu hizmetlerine egemen olan 'değişkenlik' ilkesi, idarenin değişen toplumsal ve teknolojik koşullara göre hizmeti güncellemesini zorunlu kılar. Bu güncellemeler idare tarafından tek taraflı işlemlerle yapılır. Yararlananlar ile idare arasındaki ilişki bir sözleşmeye değil, kanun ve yönetmeliklerle belirlenmiş genel bir statüye dayandığı için yararlananların 'eski rejimin devam etmesini' isteme gibi bir hakkı bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlik ilkesinin kapsamını belirle.
Bu ilke, idareye kamu yararının ve teknolojik/toplumsal ihtiyaçların gerektirdiği durumlarda kamu hizmetinin sunuluş rejimini tek taraflı değiştirme yetkisi verir.
Kamu hizmetinin statik kalmaması, toplumun güncel ihtiyaçlarına cevap vermesi gerekir.
2
Yararlananlar ile idare arasındaki hukuki bağın niteliğini analiz et.
Bu ilişki 'akdi' değil, 'statüsel' (kanuni ve düzenleyici) bir ilişkidir.
Yararlananlar, idarenin tek taraflı olarak belirlediği genel ve nesnel bir hukuki statüye (rejime) dahil olurlar.
3
Statüsel ilişkinin 'kazanılmış hak' kavramı üzerindeki etkisini değerlendir.
Statüsel ilişkide, hizmetten yararlanma koşullarının sabit kalacağına dair bir 'kazanılmış hak' (vested right) doğmaz.
İdare, kamu yararı gereği bu statüyü her zaman değiştirebilir; yararlananlar sadece o an yürürlükte olan statüden yararlanma hakkına sahiptir.

Anahtar Kavram

Değişkenlik (Uyarlanma) İlkesi ve Statüsel İlişki
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 148Soru

Genel güvenliği sağlamak amacıyla rutin devriye görevi yürüten bir kolluk ekibinin, durumundan şüphelendiği bir aracı durdurarak yaptığı aramada ruhsatsız silah ele geçirmesi ve şahsı yakalayarak durumu Cumhuriyet savcısına bildirmesi olayında, yürütülen faaliyetlerin hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aracın durdurulması ve aranması 'önleyici' nitelikte bir idari kolluk faaliyeti iken, silahın bulunmasıyla başlayan süreç 'bastırıcı' nitelikte bir adli kolluk faaliyetidir.

Cevap

Aracın durdurulması ve önleyici araması idari kolluk; suç unsurunun tespitinden sonraki yakalama ve bildirim aşaması ise adli kolluktur.
Doğru cevap olan seçenek, kolluk faaliyetinin değişim sürecini hukuka uygun şekilde tanımlamaktadır. İdari kolluk, kamu düzenini korumak için suç işlenmeden önce faaliyette bulunur (rutin kontrol ve arama). Adli kolluk ise işlenmiş bir suçtan sonra delil toplama ve failleri adalete teslim etme amacı güder (yakalama ve savcıya bildirim).

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyetin başlangıç amacını analiz etme
Devriye ve durdurma işlemi 'suç öncesi' ve 'önleyici' olduğu için idari kolluktur.
İdari kolluğun temel amacı kamu düzeninin bozulmasını engellemektir.
2
Kritik dönüşüm anını saptama
Ruhsatsız silahın bulunmasıyla birlikte somut bir suç şüphesi ortaya çıkmıştır.
Suç işlendiğine dair emarelerin belirmesi faaliyeti 'önleyici' olmaktan çıkarıp 'bastırıcı' hale getirir.
3
Yetkili makamı ve yargı kolunu belirleme
Faaliyet Cumhuriyet savcısının emrine girmiştir ve adli yargı denetimine tabidir.
Adli kolluk faaliyetleri yargısal makamların talimatıyla yürütülür.

Anahtar Kavram

İdari ve adli kolluk ayrımında 'maddi ölçüt' (amaç) esastır; önleyici faaliyetler idari, bastırıcı faaliyetler adli niteliktedir.
Soru 149Soru

İdari kolluk faaliyetlerinin klasik unsurlarından biri olan 'genel ahlak', bireylerin vicdani kanaatlerinden ziyade toplumsal yaşamda aleniyet kazanmış ve dış dünyaya yansımış davranışları kapsamaktadır. Bu bağlamda, idari kolluk yetkisinin 'genel ahlak' gerekçesiyle kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi Danıştay ve doktrin tarafından kabul edilen 'dışsallık' (maddilik) ilkesine aykırı bir müdahale niteliği taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplumun genel ahlak anlayışına aykırı olduğu düşünülen ancak bir bireyin kendi konutunda, dışarıya hiçbir yansıması olmayacak şekilde gerçekleştirdiği okuma veya izleme eylemlerine idarece müdahale edilmesi.

Cevap

Toplumun genel ahlak anlayışına aykırı olduğu düşünülen ancak bir bireyin kendi konutunda, dışarıya hiçbir yansıması olmayacak şekilde gerçekleştirdiği okuma veya izleme eylemlerine müdahale edilmesi.
İdari kolluk faaliyetleri sadece toplumsal yaşamda dış dünyaya yansıyan, maddi ve aleniyet kazanmış fiilleri konu alabilir. Bireylerin özel alanında kalan, konut dokunulmazlığı dahilinde gerçekleşen ve dışarıya hiçbir etkisi (gürültü, koku, görüntü vb.) bulunmayan eylemler 'genel ahlak' gerekçesiyle dahi olsa idari kolluğun denetim alanına girmez. Bu tür bir müdahale, idari kolluğun sadece 'maddi' olaylarla ilgilenmesi gerektiğini belirten dışsallık ilkesine açıkça aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Analizi
İdari kolluğun amacı kamu düzenini (güvenlik, dirlik-esenlik, sağlık, ahlak) korumaktır.
Müdahalenin hukuki dayanağını belirlemek için unsurların tanımlanması gerekir.
2
İlke Uygulaması
Dışsallık (maddilik) ilkesine göre idare, sadece dış dünyaya yansıyan eylemlere müdahale edebilir.
İdarenin bireylerin iç dünyasına veya özel hayatının gizli alanına müdahale yetkisinin sınırını çizmek gerekir.
3
Seçenek Değerlendirmesi
Bireyin konutunda tek başına yaptığı ve dışarıya yansımayan eylemin 'iç dünya' kapsamında kaldığı saptanır.
Aleniyet kazanmayan eylemlerin kamu düzenini bozma kapasitesi yoktur, dolayısıyla kolluk yetkisi dışındadır.

Anahtar Kavram

İdari Kollukta Dışsallık (Maddilik) İlkesi
Soru 150Soru

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin kurulması (ihdası) ve bu hizmetlerin yürütülme usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emanet usulü, kamu hizmetinin işletme hakkının bir özel hukuk tüzel kişisine kâr ve zarar ortaklığı esasına dayanan bir sözleşme ile devredilmesini ifade eder.

Cevap

Emanet usulünde kamu hizmeti bir özel kişiye devredilmez, idare tarafından doğrudan yürütülür.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü emanet usulü, kamu hizmetinin idare tarafından kendi hiyerarşik yapısı içinde, kendi personeli ve malvarlığı ile doğrudan doğruya yürütülmesidir. Bu yöntemde hizmetin bir özel hukuk tüzel kişisine devredilmesi veya bir sözleşme yapılması söz konusu değildir. Seçenekte verilen tanım daha çok 'müşterek emanet' veya 'imtiyaz' usullerinin özelliklerini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetlerinin görülme usullerini (emanet, müşterek emanet, iltizam, imtiyaz, ruhsat) tanımla.
Emanet dışındaki tüm usullerin bir özel kişinin katılımını içerdiği belirlendi.
Usuller arasındaki temel farkları (yürütücü, risk, sözleşme yapısı) ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.
2
Emanet usulünün özelliklerini incele.
Emanet usulünün idarenin kendi imkanlarıyla yürüttüğü 'doğrudan yönetim' yöntemi olduğu teyit edildi.
Seçeneklerdeki 'özel kişiye devir' ifadesinin emanet usulüyle bağdaşmadığını kanıtlamak gerekir.
3
Hukuki dayanak ve usul kurallarını (kanun/CBK, Danıştay görüşü) kontrol et.
Kurulma aşamasındaki kanun/CBK gerekliliği ve imtiyazdaki Danıştay rolü doğrulandı.
Diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunarak yanlış olan seçenek kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Kamu Hizmetlerinin Görülme Usulleri ve Ayrımı
Soru 151Soru

İdare hukuku doktrininde bir faaliyetin 'kamu hizmeti' olarak nitelendirilmesi için hem maddi (içeriksel) hem de organik (şekli) unsurların bir arada bulunması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre, kamu hizmetinin kurulması ve unsurları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri kural olarak kanunla veya kanunun verdiği açık yetkiyle kurulur ve yürütülmesinde kamu gücü ayrıcalıklarından yararlanılabilir.

Cevap

Kamu hizmetleri kural olarak kanunla veya kanunun verdiği açık yetkiyle kurulur ve yürütülmesinde kamu gücü ayrıcalıklarından yararlanılabilir.
Kamu hizmetlerinin en temel özelliklerinden biri kanunla kurulmalarıdır (kanunilik ilkesi). Ayrıca bu hizmetler kamu yararı amacına yönelik olduğu için idareye, özel hukuk kişilerine tanınmayan 'kamu gücü ayrıcalıkları' (tek taraflı işlem yapma, cebir kullanma vb.) tanınır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetinin unsurlarını analiz etme
Maddi unsur (kamu yararı/toplumsal ihtiyaç) ve organik unsurun (kamu tüzel kişiliği/denetim) birlikte bulunması gerektiğini tespit etme.
Bir faaliyetin kamu hizmeti sayılması için doktrindeki kriterleri belirlemek gerekir.
2
Kamu hizmetinin kurulma usulünü belirleme
Anayasa ve idare hukuku ilkeleri uyarınca kamu hizmetlerinin kanunla kurulduğunu hatırlama.
İdarenin kanuniliği ilkesi gereği, bir alanın kamu hizmeti ilan edilmesi yasama organının yetkisindedir.

Anahtar Kavram

Kamu Hizmetinin Kanuniliği ve Unsurları

İpuçları

1
Kamu hizmetlerinin hangi organ tarafından ve hangi hukuki araçla kurulduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kamu hizmetinin görülme usulleri (emanet, müşterek emanet, iltizam, imtiyaz, ruhsat) konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 152Soru

Bir belediye meclisi, ilçe merkezindeki çevresel gürültüyü denetlemek amacıyla eğlence merkezlerinin müzik yayın saatini en geç 23.3023.30 olarak belirlemiştir. Ancak ilin valisi, aynı bölgede son dönemde artan asayiş olaylarını gerekçe göstererek genel güvenlik amacıyla tüm işletmelerin saat 22.0022.00'de tamamen kapatılmasına karar vermiş ve belediyenin saat düzenlemesini geçersiz saydığını ilan etmiştir. Kolluk yetkilerinin yarışması ve idari teşkilat ilkeleri dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali, kamu düzenini sağlamak amacıyla daha kısıtlayıcı bir tedbir (ağırlaştırma) alabilir; ancak mahalli kolluk işlemini hiyerarşik bir amir gibi doğrudan iptal etmesi yetki tecavüzü teşkil eder.

Cevap

Genel kolluk makamının daha kısıtlayıcı tedbir alma (ağırlaştırma) hakkı bulunmakla birlikte, mahalli kolluk işlemini doğrudan iptal etmesi hiyerarşi ilişkisi bulunmadığı için yetki tecavüzüdür.
İdare hukukunda genel kolluk ile mahalli kolluk yetkilerinin çakıştığı durumlarda 'yarışma' söz konusu olur. Bu durumda genel kolluk makamı (Vali), kamu düzenini korumak adına mahalli kolluğun (Belediye) getirdiği kısıtlamayı daha ileriye taşıyabilir (ağırlaştırma ilkesi). Ancak, mülki idare amiri ile mahalli idareler arasında hiyerarşi ilişkisi bulunmadığından, valinin belediye kararını bir üst amir gibi doğrudan iptal etmesi veya geçersiz sayması hukuken mümkün değildir; bu işlem 'yetki tecavüzü' teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yetki yarışması (concurrence) durumunu analiz et.
Belediye (mahalli/özel kolluk) ve Vali (genel idari kolluk) aynı mekan ve konuda yetki kullanmaktadır.
Yarışan yetkilerde hangi kuralın uygulanacağını belirlemek için gereklidir.
2
Kolluk hukukundaki 'ağırlaştırma' ilkesini uygula.
Valinin 22.0022.00 kararı, belediyenin 23.3023.30 kararından daha kısıtlayıcı olduğu için kamu düzeni adına geçerli bir sınırlama olabilir.
Genel kolluğun, özel kolluğun getirdiği sınırlamaları daha sıkı hale getirebileceği kuralıdır.
3
Teşkilat yapısı ve denetim türünü değerlendir.
Vali ile Belediye arasında hiyerarşi yoktur, idari vesayet vardır. Vali, belediye meclisi kararını doğrudan iptal edemez (yargı yoluyla iptal ettirebilir).
Hiyerarşik olmayan bir makamın iptal işlemi yapmasının hukuki niteliğini (yetki tecavüzü) saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kolluk Yetkilerinin Yarışmasında Ağırlaştırma İlkesi ve Hiyerarşi-İdari Vesayet Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 153Soru

İdare hukukunda kolluk faaliyetleri, üstlendikleri işlevler ve tabi oldukları hukuki rejim bakımından 'idari kolluk' ve 'adli kolluk' olarak ikiye ayrılmaktadır. Bir ilde genel güvenliği ve kamu düzenini korumak amacıyla Valilik kararıyla uygulanan 'gece belirli saatlerde umuma açık yerlerin denetlenmesi' faaliyeti sırasında, bir iş yerinde uyuşturucu madde ticareti yapıldığına dair somut delillere ulaşılması üzerine kolluk görevlileri durumu Cumhuriyet savcısına bildirerek adli süreci başlatmıştır.

Bu olayda kolluk faaliyetinin niteliğindeki değişim ve işlemlerin yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlk aşamadaki denetim faaliyeti idari kolluk niteliğindedir ve bu aşamadaki işlemlerin denetimi idari yargıda; suçun tespitiyle başlayan süreç ise adli kolluk niteliğindedir ve bu süreçteki işlemlerin denetimi adli yargıda yapılır.

Cevap

İlk aşamadaki genel denetim önleyici (idari kolluk) nitelikte olup idari yargı denetimindeyken; suçun tespitiyle başlayan süreç bastırıcı (adli kolluk) niteliktedir ve adli yargı denetimine tabidir.
Doğru cevap olan ifade, idari hukukundaki temel ayrımı yansıtır: Suç işlenmeden önceki önleyici aşama (idari kolluk) idari yargı denetimindeyken, suçun tespiti ve kovuşturulmasına yönelik bastırıcı aşama (adli kolluk) adli yargı denetimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyetin başlangıç amacını belirle.
Valilik kararıyla yapılan genel denetim, henüz bir suç tespiti yokken kamu düzenini korumayı amaçladığı için 'idari kolluk' faaliyetidir.
İdari kolluk, kamu düzeninin bozulmasını önlemek amacıyla suç işlenmeden önce yürütülür.
2
Kırılma noktasını tespit et.
Suç delillerine ulaşılması ve durumun Cumhuriyet savcısına bildirilmesiyle faaliyet 'adli kolluk' niteliği kazanır.
Suçun işlenmesinden sonra faillerin ve delillerin tespiti amacıyla yürütülen faaliyetler adli kolluk kapsamındadır.
3
Yargısal denetim kollarını eşleştir.
İdari kolluk işlemleri İdari Yargı (İdare Mahkemeleri/Danıştay), adli kolluk işlemleri ise Adli Yargı denetimine tabidir.
Türk hukuk sisteminde idari makamların önleyici işlemleri idari rejim gereği idari yargıda; yargısal makamların (savcı) talimatıyla yapılan bastırıcı işlemler ise adli yargıda denetlenir.

Anahtar Kavram

İdari ve adli kolluk ayrımında 'maddi ölçüt' (faaliyetin amacı ve zamanı) esas alınır; önleyici faaliyetler idari yargıya, bastırıcı faaliyetler adli yargıya tabidir.

İpuçları

1
Kolluk faaliyetinin suçtan önce mi yoksa suçtan sonra mı yapıldığına odaklanın.
2
İdari kolluk önleyicidir ve idari yargıda denetlenir; adli kolluk bastırıcıdır ve adli yargıda denetlenir.

Daha Fazla Pratik

İdari kolluk makamları (Vali, Kaymakam) ile adli kolluk üzerindeki denetim yetkisi olan Cumhuriyet savcısı arasındaki hiyerarşi/görev farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 154Soru

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin görülme usulleri kapsamında; hizmetin kurulması için gerekli sermaye ile tüm masraf ve hasarın idareye ait olduğu, hizmeti yürüten özel hukuk kişisine ise idare tarafından maktu bir ücret ile kâr üzerinden belirli bir pay verildiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müşterek emanet usulü

Cevap

Müşterek emanet usulü, hizmetin mali yükümlülüğünün idarede kaldığı ancak yönetimin kâr payı karşılığında özel bir işletmeciye bırakıldığı usuldür.
Doğru yanıt olan usulde, kamu hizmetinin kurulması ve işletilmesi için gerekli olan sermaye ile her türlü gider idare tarafından karşılanır. Özel hukuk kişisi niteliğindeki işletmeci, hizmeti idare adına yönetmekle görevlidir. Bu görevin karşılığı olarak idare, işletmeciye önceden belirlenmiş bir sabit ücretin (maktu ücret) yanında, hizmetten elde edilen kârdan bir pay verir. Bu yöntem, idarenin mali denetimi elinde tutarken özel sektörün işletmecilik kabiliyetinden yararlanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel mali göstergeleri (masrafların kime ait olduğu ve ödeme şekli) analiz edin.
Masraf ve hasarın idareye ait olduğu, işletmeciye ise maktu ücret + kâr payı verildiği saptanmıştır.
Görülme usullerini birbirinden ayıran en temel kriter mali riskin kimin üzerinde olduğudur.
2
Mali riskin idarede olduğu usulleri (Emanet, Müşterek Emanet) filtreleyin.
Emanet usulünde işletmeci yoktur; müşterek emanet usulünde ise özel bir işletmeci idare adına hizmeti yürütür.
Soru kökünde 'özel hukuk kişisi' vurgusu yapıldığı için doğrudan emanet usulü elenir.

Anahtar Kavram

Müşterek emanet usulünde mali risk idarenindir; işletmeci yönetici konumundadır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 155Soru

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin sunulmasına egemen olan ilkeler ve bu ilkelerin somut uygulama alanları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bedelsizlik (Meccanilik) ilkesi – Kamu hizmetinden yararlananlardan hiçbir durumda ve hiçbir ad altında ödeme talep edilememesi

Cevap

Bedelsizlik ilkesinin kamu hizmetinden yararlananlardan hiçbir durumda ödeme talep edilemeyeceği yönündeki tanımı yanlıştır.
Bedelsizlik (meccanilik) ilkesi, kamu hizmetlerinin maliyetinin kural olarak genel vergilerle karşılanmasını ifade eder. Ancak bu ilke mutlak değildir. Yasalarla belirlenmiş olmak kaydıyla; yükseköğretim harçları, sağlık hizmeti katılım payları veya bazı belediye hizmetleri için alınan ücretler bu ilkeye getirilen meşru istisnalardır. Dolayısıyla 'hiçbir durumda ödeme alınamaz' ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetlerine egemen dört temel ilkeyi (süreklilik, uyarlanma, nesnellik, bedelsizlik) ve kapsamlarını gözden geçirin.
İlkelerin temel tanımları ve uygulama örnekleri netleştirildi.
Eşleştirmelerin doğruluğunu test etmek için teorik çerçeve gereklidir.
2
Grev yasağı, teknolojik güncelleme ve tarafsızlık gibi örneklerin ilgili ilkelerle olan bağını kontrol edin.
A, B, C ve E seçeneklerindeki eşleştirmelerin ilke tanımlarıyla örtüştüğü görüldü.
Doğru eşleşmeleri eleyerek yanlış olanı bulmak hedeflenir.
3
Bedelsizlik ilkesinin mutlak olup olmadığını; harç, katılım payı ve tarifeli ücretler gibi yasal istisnaların varlığını değerlendirin.
Bedelsizlik ilkesinin mutlak bir kural olmadığı, kanuni dayanakla yararlananlardan mali katkı alınabileceği saptandı.
Soruda istenen yanlış eşleştirmeyi doğrulamak için ilkenin istisnalarını bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

Kamu hizmetlerinin bedelsizliği ilkesinin mutlak olmaması ve yasal istisnaları

Daha Fazla Pratik

Kamu hizmetinin sürekliliği bağlamında 'istifa eden memurun yerine gelen kişiyi bekleme yükümlülüğü' konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 156Soru

İdare hukukunda kamu düzeninin tesisi amacıyla yürütülen kolluk faaliyetleri; karar verici 'makam', teşkilat yapısını ifade eden 'merci' ve icracı 'personel' sacayağı üzerine kuruludur. Bu yapısal ayrım dikkate alındığında, Türkiye'deki idari kolluk teşkilatlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığı gibi birimler, kolluk kararlarını alan 'makam' değil; bu kararların yürütülmesinden sorumlu birer 'merci' statüsündedir.

Cevap

İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığı gibi birimlerin 'makam' değil, kararların yürütülmesinden sorumlu birer 'merci' statüsünde olduğu ifadesi doğrudur.
İdare hukukunda 'makam', idare adına irade açıklayan ve hukuki sonuç doğuran işlemleri yapan kişiyi (örneğin Vali) ifade ederken; 'merci', bu işlemleri yürüten örgüt birimini (örneğin İl Emniyet Müdürlüğü) ifade eder. Bu nedenle il düzeyindeki emniyet ve jandarma birimleri makam değil, mercidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kolluk unsurlarını tanımla
Makam: Karar alan (Vali, Kaymakam vb.); Merci: Teşkilat (Emniyet Müd. vb.); Personel: Uygulayan (Polis, Bekçi vb.)
Kavramsal ayrımı netleştirmek sorunun temelini oluşturur.
2
Genel ve Mahalli ayrımını yap
Vali/Kaymakam genel kolluk makamıdır; Belediye Başkanı/Muhtar mahalli kolluk makamıdır.
Teşkilatların hangi hukuk dalı içinde yer aldığını belirlemek gerekir.
3
Seçenekleri bu kriterlere göre değerlendir
İl Emniyet Müdürlüğü'nün bir 'merci' olduğu ve karar alma yetkisinin Vali'de (makam) olduğu sonucuna ulaşılır.
Türkiye'deki idari yapılanmaya uygun olan tek hukuki tespiti bulmak.

Anahtar Kavram

İdari kolluk faaliyetlerinde 'Makam' (karar verici), 'Merci' (örgüt/birim) ve 'Personel' (uygulayıcı) arasındaki statü farkı.

Daha Fazla Pratik

Genel idari kolluk makamları ile özel idari kolluk makamları (belediye, köy, gümrük vb.) arasındaki yetki paylaşımını ve çatışma durumundaki öncelik kurallarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 157Soru

İdare hukukunda idari kolluk yetkisinin temel amacı kamu düzenini korumak ve bozulmasını önlemektir. Ancak 'kamu düzeni' kavramının unsurları ve bu unsurlara dayanılarak tesis edilen işlemlerin sınırları, doktrin ve yargı kararlarıyla titizlikle belirlenmiştir. Özellikle 'genel ahlak' unsuruna dayanılarak bireylerin temel hak ve özgürlüklerine getirilen kısıtlamaların hukuka uygunluk denetiminde, idarenin müdahale alanını meşru kılan en temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenlemenin bireylerin özel hayatındaki ahlaki tercihlerinden ziyade, toplumsal yaşamda aleniyet kazanan ve dış dünyaya yansıyan davranışlarla sınırlı olması

Cevap

İdari kolluk müdahalesinin meşruiyeti, bireylerin özel ahlaki tercihlerinden ziyade dış dünyaya yansıyan ve toplumsal düzeni etkileyen davranışlarla sınırlı olması ilkesine dayanmaktadır.
İdare hukukunda kabul edilen 'dışsallık' ilkesine göre, idari kolluk makamları bireylerin düşüncelerine, niyetlerine veya gizli kalan özel hayatlarına müdahale edemez. Bir davranışın kamu düzenini bozduğundan bahsedebilmek için o davranışın dış dünyaya yansıması ve toplumsal yaşamın normal akışını bozması gerekir. Bu durum özellikle 'genel ahlak' unsuru için kritiktir; idare kişilerin özel ahlak anlayışlarını değil, toplumun huzurunu kaçıran aleni eylemleri denetleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari kolluğun niteliğini analiz etmek
İdari kolluğun önleyici, idari ve kamu düzenini korumaya yönelik olduğu saptanır.
Soru, idari kolluk yetkisinin sınırlarını sormaktadır.
2
Kamu düzeninin unsurlarını değerlendirmek
Kamu düzeninin klasik unsurları olan güvenlik, dirlik-esenlik, genel sağlık ve genel ahlak unsurları hatırlanır.
Müdahalenin hangi unsur üzerinden yapıldığını anlamak gerekir.
3
Dışsallık ilkesini genel ahlak unsuruna uygulamak
Genel ahlakın subjektif bir kavram olması nedeniyle, idarenin ancak aleniyet kazanan ve toplumu etkileyen (dışsal) durumlara müdahale edebileceği sonucuna ulaşılır.
Danıştay ve doktrin, idarenin bireylerin iç dünyasına müdahale yetkisini reddetmektedir.

Anahtar Kavram

İdari Kollukta Dışsallık (Externality) İlkesi

Daha Fazla Pratik

İdari kolluk ve adli kolluk arasındaki ayrım kriterlerini (makam, amaç, yargısal denetim) tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 158Soru

İdare hukukunda kolluk faaliyetleri; üstlenilen işlev, güdülen amaç ve tabi olunan denetim rejimleri bakımından "idari kolluk" ve "adli kolluk" olarak iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Bu iki kolluk türü arasındaki farklar ve tabi oldukları hukuki rejime ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'deki kolluk sisteminde personelin organik (teşkilat yapısı) olarak kesin çizgilerle ayrılmış olması nedeniyle, genel idari kolluk personelinin (polis, jandarma vb.) adli kolluk görevi ifa etmesi kanunen yasaklanmıştır.

Cevap

Türkiye'deki kolluk örgütlenmesinde idari ve adli kolluk personeli organik (teşkilat yapısı) olarak kesin çizgilerle birbirinden ayrılmamıştır; ayrım maddi/fonksiyonel ölçüte dayandığından aynı personelin her iki görevi de yapması yasaktır ifadesi yanlıştır.
Yanlış olan seçenek, Türkiye'de kolluk personelinin organik olarak ayrıldığını ve polisin adli görev yapmasının yasak olduğunu belirten ifadedir. Aksine, Türkiye'de kolluk görevlileri (polis, jandarma, sahil güvenlik) aynı teşkilat çatısı altında hem önleyici (idari) hem de bastırıcı (adli) görevleri yerine getirebilirler. Ayrım, faaliyetin niteliğine (suç öncesi/sonrası) ve tabi olunan denetim mekanizmasına (idari/adli makamlar) göre yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kolluk faaliyetlerinin ayrımında kullanılan temel ölçütü belirle.
İdari ve adli kolluk ayrımında faaliyetin niteliğine odaklanan "maddi ölçüt" esas alınır.
Kimin yaptığına değil, ne yapıldığına (önleyici mi bastırıcı mı) bakılır.
2
Türkiye'deki kolluk teşkilat yapısını (organik yapı) analiz et.
Polis ve jandarma gibi genel kolluk kuvvetleri tek bir teşkilat yapısında olsa da, hem idari hem adli görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.
Organik bir ayrım (ayrı bir adli kolluk teşkilatı) bulunmamaktadır; ayrım fonksiyoneldir.

Anahtar Kavram

İdari ve Adli Kolluk Arasındaki Maddi (Fonksiyonel) Ayrım
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 159Soru

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin kurulması (ihdası) ve bu hizmetlerin görülme usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'İltizam' usulünde, hizmeti yürüten özel hukuk kişisi (mültezin), idareye işletme hasılatından bağımsız olarak önceden belirlenmiş götürü bir bedel öder; ancak hizmetin işletilmesinden doğan tüm zarar idare tarafından karşılanır.

Cevap

İltizam usulünde hizmetin işletilmesinden doğan kâr ve zararın (risk) özel hukuk kişisine (mültezine) ait olduğu, idarenin ise sadece önceden belirlenen götürü bedeli aldığı ifadesi doğrudur; bu nedenle zararın idare tarafından karşılanacağını belirten seçenek yanlıştır.
İltizam usulü, bir kamu hizmetinin işletilmesinin, hasılatı işletene ait olmak üzere, idareye önceden belirlenmiş sabit bir bedel (iltizam bedeli) ödenmesi karşılığında özel bir kişiye (mültezin) bırakılmasıdır. Bu usulde işletmeci hem kâr elde etme şansına sahiptir hem de işletme zararını üstlenir. Dolayısıyla zararın idare tarafından karşılanacağı bilgisi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetlerinin kuruluş yetkisini analiz etme
Merkezi idare hizmetlerinin CBK ile kurulabildiği (Madde 123123) doğrulanır.
Anayasal yetki paylaşımını belirlemek için.
2
Görülme usullerindeki risk dağılımını karşılaştırma
Emanet ve Müşterek Emanet'te riskin idarede; İltizam ve İmtiyaz'da ise özel kişide olduğu saptanır.
Hizmetin mali sorumluluk rejimini anlamak için.
3
İltizam usulünün tanımını inceleme
Mültezinin idareye sabit bir bedel ödediği ve kâr/zarar sorumluluğunu üstlendiği sonucuna varılır.
Seçeneklerdeki teknik yanlışlığı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Kamu Hizmetlerinin Görülme Usullerinde Risk Dağılımı
Soru 160Soru

İdare hukukunda idarenin yürüttüğü faaliyetler arasında bir ayrım yapılması gerekmektedir. Bir faaliyetin "kamu hizmeti" olarak nitelendirilmesini sağlayan "maddi unsur" (kamu yararı) dikkate alındığında, bu faaliyeti kâr amacı güden özel bir ticari girişimden ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyetin öncelikli amacının toplumsal bir ihtiyacı karşılamak olması ve kâr elde etmenin sadece ikincil veya hizmetin sürdürülebilirliği için araçsal bir nitelik taşıması

Cevap

Kamu hizmetini ticari girişimlerden ayıran temel nitelik, faaliyetin öncelikli amacının toplumsal bir ihtiyacı karşılamak (kamu yararı) olmasıdır.
İdare hukuku doktrininde kamu hizmetinin maddi unsuru, faaliyetin konusunun toplumsal bir ihtiyacı karşılamaya yönelik (kamu yararı) olmasını ifade eder. Özel ticari girişimler kâr maksimizasyonunu hedeflerken, kamu hizmetlerinde kâr elde etmek asıl amaç değildir; elde edilen gelir genellikle hizmetin sürekliliğini ve gelişimini sağlamak için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetinin unsurlarını tanımlayın.
Maddi unsur (kamu yararı), organik unsur (kamu tüzel kişisi) ve hukuki unsur (kamu hukuku rejimi).
Bir faaliyetin kamu hizmeti olup olmadığını anlamak için bu üç kriterin incelenmesi gerekir.
2
Maddi unsur ile kâr amacı arasındaki ilişkiyi analiz edin.
Özel ticari girişimlerde temel amaç kâr elde etmektir. Kamu hizmetlerinde ise temel amaç kamu yararıdır.
Toplumsal ihtiyacın karşılanması önceliklidir; kâr elde edilmesi hizmetin idamesi için bir araç olabilir ancak asıl amaç değildir.

Anahtar Kavram

Kamu Hizmetinin Maddi Unsuru (Kamu Yararı)
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 8 / 9Sonraki
İdarenin Faaliyetleri Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi — Sayfa 8 | Examkin