Denetim (Kontrol) Fonksiyonu ve Denetim Süreçleri

20 soru

Soru 1Soru

Bir kamu kurumu yöneticisi, birimlerin aylık faaliyet raporlarını incelerken her türlü sapmaya müdahale etmek yerine, sadece önceden saptanan performans hedeflerinden %15\%15 ve üzerinde sapma gösteren sonuçları ayrıntılı analize tabi tutmaktadır. Bu sınırın altında kalan küçük farklılıkları ise sistemin doğal işleyişi içinde kabul ederek herhangi bir düzeltici işlem yapmamaktadır.

Yöneticinin denetim faaliyetlerinde zaman ve enerji tasarrufu sağlamak amacıyla benimsediği bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstisnalarla yönetim ilkesinin uygulanması

Cevap

İstisnalarla yönetim ilkesinin uygulanması
İstisnalarla yönetim ilkesi, yöneticilerin rutin ve beklenen sınırlar içindeki faaliyetlerle vakit kaybetmeyip, sadece standartlardan anlamlı ölçüde sapan (istisnai) durumlarla ilgilenmesini ifade eder. Bu yöntem yöneticinin etkinliğini artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin denetim stratejisinin analiz edilmesi
Yöneticinin sadece %15\%15 üzerindeki sapmaları gündemine aldığı, altındakileri normal kabul ettiği görülmektedir.
Sorudaki temel uygulama biçimini tanımlayarak kavramsal eşleştirme yapmak gerekir.
2
Yönetim bilimi literatüründeki kavramlarla karşılaştırma
Önemli sapmalara odaklanıp rutin işleri filtreleme stratejisinin 'İstisnalarla Yönetim' (Management by Exception) olduğu belirlenir.
Yöneticinin sınırlı zamanını en kritik sorunlara ayırması bu ilkenin temel amacıdır.

Anahtar Kavram

İstisnalarla Yönetim (Management by Exception)

Daha Fazla Pratik

Denetim sürecindeki 'ileri beslemeli denetim' ve 'geri beslemeli denetim' arasındaki farkları inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Soru

Bir kamu kurumunda, üç aylık faaliyet raporları incelenirken hedeflenen hizmet kapasitesinin altında kalındığı tespit edilmiştir. Birim amiri, bu durumun personel yetersizliğinden mi yoksa teknolojik altyapı eksikliğinden mi kaynaklandığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir inceleme başlatmıştır.

Buna göre, birim amirinin yürüttüğü bu faaliyet denetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisi kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi

Cevap

Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi aşamasıdır; çünkü birim amiri mevcut farkın nedenlerini belirlemeye çalışmaktadır.
Doğru yanıt olan performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi, denetim sürecinin en kritik evresidir. Bu evrede sadece 'ne kadar' fark olduğu değil, bu farkın 'neden' kaynaklandığı (insan unsuru, teknik altyapı, çevresel faktörler vb.) ortaya konur. Senaryoda amirin yaptığı inceleme, tam olarak bu neden-sonuç ilişkisini kurmaya yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki durumun tespit edilmesi
Hizmet kapasitesinin hedefin altında kaldığı saptanmıştır.
Denetim sürecinin ilerleyebilmesi için önce fiili durumun ölçülmüş olması gerekir.
2
Gerçekleşen farkın niteliğinin belirlenmesi
Performans ile standart arasındaki sapma analiz edilmektedir.
Yalnızca farkı bilmek yeterli değildir; doğru müdahaleyi yapabilmek için sapmanın kaynağının (personel mi, teknoloji mi) belirlenmesi gerekir.
3
Aşamanın adlandırılması
Sapmaların analizi ve değerlendirilmesi.
Ölçülen verilerin standartlarla kıyaslanıp yorumlanması denetim sürecinin üçüncü aşamasına karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Sapma Analizi

Daha Fazla Pratik

Denetim sürecindeki 'İstisnalarla Yönetim' ilkesinin bu aşamadaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Bir kamu kurumunda görev yapan bir şube müdürü, yıl sonunda ulaşılan hizmet çıktılarını, yılın başında belirlenmiş olan performans hedefleri ile karşılaştırarak aradaki farkları ve sapmaları raporlamıştır. Müdürün gerçekleştirdiği bu işlem, yönetim fonksiyonlarından denetim (kontrol) sürecinin hangi aşamasını ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performansın standartlarla karşılaştırılması

Cevap

Gerçekleşen durumun hedeflenen durumla kıyaslanması işlemi 'Performansın standartlarla karşılaştırılması' aşamasıdır.
Denetim süreci, bir kıyaslama ve doğrulama sürecidir. Yöneticinin eldeki fiili verileri (performans ölçümü sonucu) başlangıçta koyduğu kriterlerle (standartlar) yan yana getirmesi ve aradaki farkları görmesi, sürecin üçüncü ve en kritik adımı olan karşılaştırma aşamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim sürecinin adımları gözden geçirilir.
Sıralama: 1. Standartların Belirlenmesi, 2. Performansın Ölçülmesi, 3. Karşılaştırma, 4. Düzeltici Önlem.
Sürecin hangi noktasında olduğumuzu anlamak için genel akışı bilmek gerekir.
2
Sorudaki eylem analiz edilir.
Müdürün 'hizmet çıktılarını' (fiili durum) 'başarı hedefleri' (standartlar) ile 'karşılaştırdığı' görülür.
Sorudaki anahtar kelimeler kıyaslama ve sapma tespitidir.
3
Analiz sonucu uygun aşama ile eşleştirilir.
Fiili durum ve standart arasındaki farkın ortaya konması 'karşılaştırma' aşamasına karşılık gelir.
Denetimin özü olan geri bildirim mekanizması bu aşamada çalışır.

Anahtar Kavram

Denetim Süreci Aşamaları
Soru 4Soru

Bir kamu kurumunda yürütülen 'Dijital Arşivleme ve Belge Yönetim Sistemi' geçiş projesinde, veri giriş hızı için eski manuel sistem verilerine dayalı performans standartları belirlenmiştir. Uygulama sürecinin üçüncü ayında yapılan denetimde; hata oranının hedeflenenin çok altında (sıfıra yakın) olduğu, ancak işlem hızının belirlenen standartların %40\%40 gerisinde kaldığı saptanmıştır. Yapılan teknik analizler, yeni sistemin güvenlik ve doğrulama protokollerinin işlem süresini doğal olarak uzattığını, ancak veri kalitesini maksimize ederek uzun vadede kurumsal hataları engellediğini göstermektedir. Bu senaryoda, denetim sürecinin 'karşılaştırma ve sapma analizi' aşamasından sonra yöneticinin sergilemesi gereken en rasyonel yönetimsel adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ortaya çıkan sapmanın nedenini analiz ederek, yeni sistemin teknik gereklilikleri ve çıktı kalitesi doğrultusunda performans standartlarını revize etmek.

Cevap

Ortaya çıkan sapmanın nedenini analiz ederek, yeni sistemin teknik gereklilikleri doğrultusunda performans standartlarını revize etmek en uygun adımdır.
Denetim süreci döngüsel bir yapıya sahiptir. Eğer fiili performans ile standartlar arasındaki sapma, standartların hatalı, güncelliğini yitirmiş veya yeni şartlara uyumsuz olmasından kaynaklanıyorsa; düzeltici eylem olarak standartların kendisi revize edilmelidir. Senaryoda yeni sistemin kaliteyi artırdığı ancak hızı doğal olarak sınırladığı belirtildiğinden, standartların bu yeni gerçeğe göre güncellenmesi en rasyonel adımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilerin Analizi
Hızdaki düşüşün personel yetersizliğinden değil, sistemin güvenlik protokollerinden kaynaklandığı anlaşıldı.
Düzeltici eyleme karar vermeden önce sapmanın kaynağını (performans mı, standart mı?) belirlemek gerekir.
2
Standartların Geçerliliğinin Sorgulanması
Eski manuel sistem verilerine dayalı standartların yeni teknolojik yapı için gerçekçi olmadığı saptandı.
Yönetimde 'esneklik' ilkesi gereği, değişen teknolojiye uyum sağlamayan standartlar revize edilmelidir.
3
Düzeltici Önlemin Belirlenmesi
Standartlar, yeni sistemin optimum hızı ve maksimize edilen kalite düzeyi dikkate alınarak yeniden tanımlandı.
Denetim sürecinin son aşamasında sadece 'performansı düzeltmek' değil, gerekiyorsa 'standartları değiştirmek' de rasyonel bir seçenek oluşturur.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Standartların Revizyonu ve Geri Besleme Döngüsü

Daha Fazla Pratik

Denetim türleri (ileri beslemeli, eş zamanlı, geri beslemeli) arasındaki farkları içeren senaryo bazlı soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

Bir kamu kurumunda pasaport müracaatlarının sonuçlandırılma süresine ilişkin günlük hedef sayılar belirlenmiş; yapılan incelemeler sonucunda fiili gerçekleşmelerin bu hedeflerin altında kaldığı tespit edilmiştir. Kurum yönetiminin, bu sapmanın nedenlerini araştırarak iş akışındaki aksaklıkları gidermek amacıyla yeni bir çalışma düzeni oluşturması, denetim (kontrol) sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisini ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzeltici önlemlerin alınması

Cevap

Kurumun sapmaları gidermek için yeni bir düzen oluşturması 'Düzeltici önlemlerin alınması' aşamasına karşılık gelir.
Denetim süreci döngüsel bir yapıdadır ve tespit edilen sapmaların (negatif farkların) kök nedenlerine inilerek sistemin iyileştirilmesi süreci 'Düzeltici önlemlerin alınması' olarak adlandırılır. Senaryoda yeni bir çalışma düzeninin planlanması, mevcut aksaklığı gidermeye yönelik somut bir yönetimsel müdahaledir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki aşamaları ayrıştırın.
Günlük hedef sayılar 'Standartlar'; gerçekleşmelerin tespiti 'Ölçme'; hedeflerin altında kalınması 'Karşılaştırma'dır.
Yönetim fonksiyonları arasındaki hiyerarşiyi anlamak için sürecin nerede bittiğini saptamak gerekir.
2
Yönetimin 'aksaklıkları gidermek için yeni düzen oluşturma' eylemini tanımlayın.
Bu eylem, tespit edilen negatif sapmayı ortadan kaldırmaya yönelik bir müdahaledir.
Denetimin temel amacı sadece hata bulmak değil, sistemi düzeltmektir.

Anahtar Kavram

Denetim süreci; standartların belirlenmesi, performansın ölçülmesi, performansın standartlarla karşılaştırılması ve düzeltici önlemlerin alınması olmak üzere dört temel adımdan oluşur.
Soru 6Soru

Bir kamu kuruluşu, dijitalleşme stratejisi kapsamında vatandaş başvurularının işlem sürelerini takip eden bir 'Akıllı İş Akış Sistemi' devreye almıştır. Bu sistem, herhangi bir dosyanın yasal sonuçlandırma süresinin %80\%80'ine ulaşıldığında ilgili birim amirinin yönetim paneline otomatik olarak bir 'kritik eşik' uyarısı düşürmektedir. Birim amiri, bu uyarıyı aldığında söz konusu dosya üzerindeki iş yükünü manuel olarak kapasitesi uygun olan başka bir personele kaydırarak olası gecikmenin önüne geçmektedir.

Buna göre, birim amirinin bu müdahalesi denetim süreci aşamaları ve denetim türlerinin zamansal sınıflandırması bakımından aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak tanımlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzeltici faaliyetin gerçekleştirilmesi - Eş zamanlı (anında) denetim

Cevap

Düzeltici faaliyetin gerçekleştirilmesi - Eş zamanlı (anında) denetim
Doğru yanıt olan seçenek, denetim sürecinin son aşaması olan sapmaların giderilmesini (düzeltici faaliyet) ve bu işlemin faaliyet sürerken yapılmasını (eş zamanlı denetim) doğru birleştirmiştir. Amirin uyarının ardından iş yükünü kaydırması, bir sapmayı önlemek veya gidermek için yapılan aktif bir müdahaledir ve bu müdahale dosya sonuçlanmadan gerçekleştiği için anlık/eş zamanlı nitelik taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun denetim aşamaları açısından analiz edilmesi
Sapmanın tespiti yapılmış ve müdahale aşamasına geçilmiştir.
Sistem %80 eşiğini belirleyerek karşılaştırma yapmış, amirin iş yükünü kaydırması ise bu sapmayı gidermeye yönelik somut bir eylemdir.
2
Denetimin zamanlamasının belirlenmesi
Müdahalenin 'Eş Zamanlı Denetim' olduğu saptanmıştır.
Müdahale, hizmet süreci tamamlanmadan (dosya kapanmadan) ve süreç devam ederken (akış sırasında) gerçekleşmektedir.
3
Kavramların birleştirilmesi
Düzeltici Faaliyet + Eş Zamanlı Denetim kombinasyonu doğrulanmıştır.
Denetim döngüsünün dördüncü adımı olan düzeltme eylemi, zamansal olarak yürütme aşamasıyla iç içe geçmiştir.

Anahtar Kavram

Denetim Döngüsü ve Zamansal Denetim Türleri İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Denetim türleri ile planlama arasındaki geri bildirim döngüsünü pekiştirmek için 'İleri Beslemeli Denetim' (Feed-forward) örneklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 7Soru

Denetim (kontrol) fonksiyonunun bir yönetim süreci olarak işleyebilmesi için ölçülebilir değerlerin ve hedeflerin önceden ortaya konulması gerekir. Buna göre, bir kamu kurumunda denetim sürecinin başlatılabilmesi için atılması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans standartlarının ve ölçütlerinin belirlenmesi

Cevap

Denetim sürecinin ilk adımı performans standartlarının ve ölçütlerinin belirlenmesidir.
Denetim süreci, kıyaslamaya esas teşkil edecek performans standartlarının belirlenmesiyle başlar. Bu standartlar olmadan fiili durumun başarılı olup olmadığını anlamak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim döngüsünün başlangıç noktasını tanımlama
Standartların Belirlenmesi
Neyin denetleneceğini bilmek için önce bir kıyaslama noktası (hedef/standart) oluşturulmalıdır.
2
Sürecin diğer aşamalarını sıralama
Sırasıyla: Ölçme, Karşılaştırma, Düzeltme
Standartlar belirlenmeden performans ölçülemez, ölçüm yapılmadan karşılaştırma yapılamaz ve karşılaştırma olmadan düzeltme yapılamaz.

Anahtar Kavram

Denetim Süreci Aşamaları
Soru 8Soru

Yönetim sürecinde denetim (kontrol) fonksiyonu, faaliyetlerin gerçekleşme zamanına göre farklı türlere ayrılmaktadır. Bir kamu kurumunda yürütülecek bir proje için gerekli olan hammadde ve ekipmanların kalite standartlarına uygunluğunun faaliyet başlamadan önce kontrol edilmesi, aşağıdaki denetim türlerinden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önleyici (ileri beslemeli) denetim

Cevap

Önleyici (ileri beslemeli) denetim
Önleyici denetim, bir faaliyetin veya hizmetin üretim süreci başlamadan önce girdilerin (personel, bütçe, ekipman, hammadde) plana ve standartlara uygunluğunu denetleyerek olası hataları önlemeyi hedefler. Soruda belirtilen ekipmanların faaliyet başlamadan önceki kontrolü bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki eylemin zamanlamasını tespit etme
Eylemin 'faaliyet başlamadan önce' (girdi aşamasında) gerçekleştiği belirlenmiştir.
Denetim türleri zamanlamaya göre önleyici, eş zamanlı ve geri bildirime dayalı olarak ayrılır.
2
Denetim türleri ile zamanlama eşleştirmesi yapma
Faaliyet öncesi kontrollerin 'önleyici' (ileri beslemeli) denetim olduğu sonucuna varılmıştır.
Önleyici denetim, kaynakların ve hazırlıkların standartlara uygunluğunu iş başlamadan kontrol eder.

Anahtar Kavram

Zamanlamaya Göre Denetim Türleri
Soru 9Soru

Bir kamu kurumunda birim sorumlusu, yılın ilk altı aylık döneminde gerçekleşen hizmet verilerini incelemiş ve fiili durumun, dönem başında belirlenen hedeflerin gerisinde kaldığını (negatif sapma) tespit etmiştir.

Buna göre, yönetim sürecindeki denetim (kontrol) fonksiyonunun işleyişi bakımından bu aşamadan sonra yapılması gereken temel işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sapmaların nedenlerini araştırarak düzeltici önlemleri almak

Cevap

Denetim sürecinde hedeflerin gerisinde kalındığı tespit edildiğinde, sürecin son ve tamamlayıcı aşaması olan 'sapmaların nedenlerini araştırarak düzeltici önlemlerin alınması' işlemi gerçekleştirilmelidir.
Denetim süreci; standartların belirlenmesi, performansın ölçülmesi, performansın standartlarla karşılaştırılması ve son olarak düzeltici faaliyetlerin alınması adımlarından oluşur. Soruda sapmanın (geride kalma durumu) tespit edildiği belirtilmiştir; bu durumda mantıksal ve yöntemsel olarak atılması gereken bir sonraki adım, bu sapmayı giderecek düzeltici önlemlerin alınmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Durum analizi yapılması
Fiili performansın standartların altında olduğunun (negatif sapma) görülmesi.
Denetim sürecinde ölçüm ve karşılaştırma adımlarının tamamlandığını teyit etmek için.
2
Sürecin son aşamasına geçilmesi
Düzeltici faaliyetlerin kararlaştırılması.
Denetim fonksiyonunun temel amacının, organizasyonu hedeflenen doğrultuya geri döndürmek olması.

Anahtar Kavram

Denetim Süreci Aşamaları

İpuçları

1
Denetim sürecinin temel adımlarını hatırlayın: Standart koy, ölç, karşılaştır ve son olarak ne yaparsın?
2
Eğer bir iş planlandığı gibi gitmiyorsa, yönetici olarak o işi yoluna koymak için 'müdahale' etmeniz gerekir.

Daha Fazla Pratik

Denetim türlerini (ileri beslemeli, anlık ve geri bildirimli denetim) inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

Bir kamu kuruluşu tarafından yürütülen yatırım projesinde, hedeflenen maliyet ve zaman kriterleri ile fiili gerçekleşme verileri arasında uyumsuzluk olduğu saptanmıştır. Yönetim literatüründe denetim (kontrol) döngüsünün işleyişi bakımından, tespit edilen bu uyumsuzluğa karşı somut bir müdahalede bulunulmadan (düzeltici eyleme geçilmeden) önce izlenmesi gereken bilimsel adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tespit edilen farkın temel nedenlerini teşhis ederek yönetimsel açıdan anlamlılığını ve tolere edilebilirliğini değerlendirmek

Cevap

Tespit edilen farkın temel nedenlerini teşhis ederek yönetimsel açıdan anlamlılığını ve tolere edilebilirliğini değerlendirmek
Denetim süreci; standartların belirlenmesi, performansın ölçülmesi, karşılaştırma yapılması ve sapmaların analizi aşamalarından oluşur. Karşılaştırma sonucunda bir fark saptandığında, yöneticinin yapması gereken en kritik işlem bu farkın 'nedenini' anlamak ve 'önem derecesini' (tolere edilebilir sınırlar içinde olup olmadığını) değerlendirmektir. Bu analiz yapılmadan doğrudan düzeltici eyleme (müdahaleye) geçilmesi, yanlış soruna yanlış çözüm üretilmesine neden olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Standart ve Fiili Durum Karşılaştırması
Sapmanın (farkın) varlığı tespit edilir.
Denetim sürecinin başlangıcında planlanan ile gerçekleşen arasındaki farkın görülmesi gerekir.
2
Sapmanın Analizi ve Teşhis
Sapmanın nedenleri ve büyüklüğü belirlenir.
Düzeltici eylemin niteliğini belirlemek için sapmanın tesadüfi mi yoksa sistematik mi olduğu anlaşılmalıdır.
3
Düzeltici Eylem Kararı
Gerekli müdahale yapılır veya süreç aynen devam ettirilir.
Sadece anlamlı sapmalar için kaynak harcanarak düzeltme yapılır (İstisnalarla Yönetim ilkesi).

Anahtar Kavram

Denetim Süreci Aşamaları ve Sapma Analizi

İpuçları

1
Denetim süreci bir döngüdür ve her döngüde eylemden önce 'anlama/teşhis' aşaması bulunur.
2
Yöneticinin her küçük sapmaya müdahale etmemesi, sadece anlamlı olanlara odaklanması 'İstisnalarla Yönetim' ilkesidir.

Daha Fazla Pratik

Denetim türlerinden olan 'önleyici', 'eş zamanlı' ve 'geri bildirimli' denetim arasındaki zamanlama farklarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru

Kamu kurumlarında stratejik yönetim anlayışı çerçevesinde yürütülen denetim sürecinde; fiili gerçekleşmelerin önceden saptanan hedeflerle kıyaslanması, ortaya çıkan olumlu veya olumsuz farkların miktarının belirlenmesi ve bu farklılıkların temel nedenlerinin derinlemesine incelenmesi aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi

Cevap

Denetim sürecinde fiili sonuçların hedeflerle kıyaslandığı ve sapmaların nedenlerinin incelendiği aşama, 'Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi' aşamasıdır.
Denetim süreci döngüsel bir yapıdadır. Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi aşamasında, 'neyin, neden' yanlış gittiği veya hedeflerin neden aşıldığı bilimsel yöntemlerle incelenir. Bu aşama tamamlanmadan sağlıklı bir düzeltici önlem almak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim sürecinin adımlarını sıralama.
1. Standartların belirlenmesi, 2. Performansın ölçülmesi, 3. Karşılaştırma ve Analiz, 4. Düzeltici Önlem.
Sürecin hangi aşamasında olduğumuzu belirlemek için teorik çerçeveyi kurmak gerekir.
2
Soruda verilen eylemleri (kıyaslama, fark miktarını bulma, nedenleri inceleme) adımlarla eşleştirme.
Bu eylemler üçüncü adım olan karşılaştırma ve sapma analizi ile tam uyumludur.
Sadece farkın bulunması değil, nedenlerinin teşhis edilmesi bu aşamanın ayırt edici özelliğidir.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Sapma Analizi
Soru 12Soru

Bir kamu kurumunda yürütülen sosyal hizmet projesinin uygulama aşaması devam ederken, proje koordinatörünün faaliyetleri yerinde izleyerek standartlardan sapma eğilimi gösteren işlemlere anında müdahale etmesi ve süreci hedeflere uygun hale getirmesi; denetim (kontrol) fonksiyonunun zamanlama bakımından hangi türüne örnektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eş zamanlı denetim

Cevap

Sosyal hizmet projesinin icrası sırasında yapılan müdahale 'Eş zamanlı denetim' olarak adlandırılır.
Denetim fonksiyonu zamanlama bakımından üçe ayrılır: Önleyici denetim iş başlamadan önce, eş zamanlı denetim iş yapılırken, geri beslemeli denetim ise iş bittikten sonra yapılır. Senaryoda koordinatörün 'uygulama devam ederken' ve 'anında' müdahale etmesi, faaliyetin icrası ile eş zamanlı bir kontrol yürütüldüğünü gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki faaliyetin zamanlamasını belirlemek
Hizmet projesinin 'uygulama aşamasının devam ettiği' ve müdahalenin 'anında' yapıldığı tespit edilmiştir.
Denetim türlerini zamanlama bakımından ayırmak için faaliyetin hangi evresinde olunduğunu bilmek gerekir.
2
Zamanlama bilgisini yönetim bilimi kavramlarıyla eşleştirmek
Süreç devam ederken yapılan kontrol mekanizması eş zamanlı denetim (concurrent control) kavramına karşılık gelir.
Eş zamanlı denetim, hataların sonuca yansımadan önce düzeltilmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Denetim Fonksiyonunun Zamanlamaya Göre Sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 13Soru

Bir kamu kurumunda vatandaş memnuniyetini artırmak amacıyla evrak kayıt işlemlerinin tamamlanması için "maksimum 1515 dakika" hedefi belirlenmiştir. Yıl sonu performans raporlarında işlemlerin ortalama 2222 dakikada tamamlandığı görülmüş; ilgili birim yöneticisi bu gecikmenin personel yetersizliğinden mi yoksa kullanılan yazılımın arayüz karmaşıklığından mı kaynaklandığını tespit etmek amacıyla kapsamlı bir inceleme başlatmıştır.

Buna göre, birim yöneticisinin yürüttüğü bu faaliyet, denetim sürecinin hangi aşaması kapsamında değerlendirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analiz edilmesi

Cevap

Yöneticinin yürüttüğü faaliyet, performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analiz edilmesini içeren aşamadır.
Denetim süreci; standartların saptanması, performansın ölçülmesi, performansın standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların analizi ile düzeltici önlemlerin alınması adımlarından oluşur. Soruda yöneticinin performans ile standart arasındaki farkın 'nedenini' (personel yetersizliği veya yazılım sorunu) araştırması, sürecin 'sapma analizi' aşamasında olduğunu açıkça göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Standart ile fiili durumun eşleştirilmesi
1515 dakika (standart) ve 2222 dakika (fiili) arasındaki farkın görülmesi.
Denetimin kıyaslama gerektirmesi.
2
Sapmanın nedeninin araştırılması
Gecikmenin personel mi yoksa yazılım kaynaklı mı olduğunun incelenmesi.
Sadece farkı bilmek yetmez, denetim döngüsünün devamı için sapmanın kaynağı (analiz) tespit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Sapma Analizi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru

Bir kamu kurumu yöneticisi, kurumun tüm işleyişini ve personelin her bir faaliyetini sürekli gözetim altında tutmanın yüksek maliyetli ve verimsiz olacağını değerlendirmektedir. Bu nedenle yönetici; sadece bütçe disiplini, stratejik hedeflere ulaşma düzeyi ve vatandaş memnuniyeti gibi kurumun genel başarısı üzerinde belirleyici etkisi olan kritik göstergeleri takip etmeye karar vermiştir. Bu yöneticinin denetim faaliyetlerini kurumun başarısı için hayati önem taşıyan sınırlı sayıdaki alana yoğunlaştırması, denetim fonksiyonunun aşağıdaki ilkelerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik nokta kontrolü

Cevap

Stratejik nokta kontrolü
Denetim fonksiyonunda 'stratejik nokta kontrolü', yöneticinin tüm faaliyetleri denetlemek yerine organizasyonun başarısı için hayati önem taşıyan, hata yapıldığında maliyeti yüksek olacak kritik kontrol noktalarını belirlemesini ve denetimi bu noktalarda yoğunlaştırmasını ifade eder. Senaryoda yöneticinin bütçe ve vatandaş memnuniyeti gibi alanları 'kritik göstergeler' olarak seçmesi bu ilkeye tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin davranışını analiz etme
Yöneticinin her şeyi denetlemek yerine sadece kritik göstergeleri (bütçe, vatandaş memnuniyeti vb.) seçtiği görülmektedir.
Soruda tanımlanan eylemin hangi yönetim ilkesine karşılık geldiğini bulmak için anahtar fiili (odaklanma/seçme) belirlemek gerekir.
2
Denetim ilkelerini karşılaştırma
Stratejik nokta kontrolü 'nerede' denetim yapılacağına, istisnalarla yönetim ise 'ne zaman' müdahale edileceğine odaklanır.
En güçlü çeldirici olan istisnalarla yönetim ilkesi ile stratejik nokta kontrolü arasındaki farkı ayırt etmek doğru cevaba ulaşmak için kritiktir.
3
Doğru ilkeyi seçme
Kritik başarı faktörlerine odaklanılması nedeniyle doğru cevap stratejik nokta kontrolüdür.
Kamu yönetiminde kaynakların verimli kullanımı için denetimin kritik alanlarda yoğunlaştırılması stratejik nokta kontrolü olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Denetim İlkeleri: Stratejik Nokta Kontrolü

Daha Fazla Pratik

İstisnalarla yönetim ilkesinin hangi durumlarda üst yönetime raporlama gerektirdiğini inceleyen senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 15Soru

Kamu yönetiminde denetim faaliyetlerinin zamanlaması, kaynakların israfının önlenmesi ve hataların daha oluşmadan engellenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bir belediyenin, ihale ettiği 1010 kilometrelik yol yapım projesi kapsamında, yüklenici firmanın şantiyeye getirdiği asfalt malzemesinin teknik şartnameye uygunluğunu ve personelin uzmanlık belgelerini, iş fiilen başlamadan önce kontrol ederek standart dışı unsurları reddetmesi bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Buna göre, belediyenin gerçekleştirdiği bu kontrol faaliyeti aşağıdaki denetim türlerinden hangisine bir örnektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önleyici (İleriye Dönük) Denetim

Cevap

Önleyici (İleriye Dönük) Denetim
Önleyici (İleriye dönük) denetim, faaliyetler henüz başlamadan önce kaynakların (malzeme, personel, bütçe vb.) hedeflenen standartlara uygunluğunun kontrol edilmesini ifade eder. Senaryoda belediyenin asfalt malzemesini ve operatör belgelerini iş başlamadan önce incelemesi, hataları kaynağında engelleme amacı taşıdığı için bu denetim türüne tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kontrolün yapıldığı zaman dilimini belirleme
Kontrol faaliyeti, yol yapım işi fiilen başlamadan önce, yani 'girdi' (malzeme ve personel) aşamasında gerçekleştirilmektedir.
Denetim türleri; faaliyet öncesi, faaliyet sırası ve faaliyet sonrası olmak üzere zamanlamasına göre sınıflandırılır.
2
Kontrolün amacını analiz etme
Amacın, hataların ortaya çıkmasını engellemek ve standart dışı girdilerin sürece dahil olmasını önlemek olduğu görülmektedir.
Bu özellikler yönetim biliminde 'feedforward control' kavramına karşılık gelir.
3
Uygun kavramla eşleştirme
Girdi aşamasında yapılan ve önleyici nitelik taşıyan bu denetim, Önleyici (İleriye Dönük) Denetimdir.
Eş zamanlı denetim süreçle, geriye dönük denetim ise çıktıyla ilgilidir.

Anahtar Kavram

Denetim Türlerinin Zamanlamaya Göre Sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 16Soru

Bir kamu kurumunda yürütülen denetim sürecinde, gerçekleşen performansın önceden belirlenmiş standartlarla karşılaştırılması sonucunda hedeften bir miktar sapma olduğu tespit edilmiştir. Yönetim biliminde denetim süreci ilkeleri uyarınca, yöneticinin doğrudan düzeltici önlemlere başvurmadan önce gerçekleştirmesi gereken analiz aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sapmanın miktarını ve önem derecesini analiz ederek kabul edilebilir sınırlar içinde olup olmadığını değerlendirmek

Cevap

Yöneticinin denetim sürecinde karşılaştırma yaptıktan sonra sapmanın miktarını ve önem derecesini analiz ederek kabul edilebilir sınırlar içinde olup olmadığını değerlendirmesi gerekir.
Yönetim biliminde denetim süreci; standartların belirlenmesi, performansın ölçülmesi, performansın standartlarla karşılaştırılması ve gerekirse düzeltici önlemlerin alınması adımlarından oluşur. Karşılaştırma aşamasında bir fark (sapma) bulunduğunda, yöneticinin 'istisnalarla yönetim' ilkesi gereği bu sapmanın kritik olup olmadığını, yani önceden belirlenen tolerans sınırlarını aşıp aşmadığını analiz etmesi gerekir. Eğer sapma önemsizse düzeltici önleme gerek kalmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılaştırma Sonucunu Değerlendirme
Sapmanın varlığının teyit edilmesi
Gerçekleşen performans ile standartlar arasındaki farkın (sapmanın) belirlenmesi denetimin teknik kısmıdır.
2
Sapma Analizi ve Tolerans Kontrolü
Sapmanın kabul edilebilir olup olmadığına karar verilmesi
Her sapma müdahale gerektirmez; sapmanın istatistiksel veya yönetsel olarak anlamlı (tolerans sınırları dışında) olması gerekir.
3
Eylem Kararı
Düzeltici önlem gerekip gerekmediğinin belirlenmesi
Eğer sapma kabul edilebilir sınırlar içindeyse süreç devam eder, değilse düzeltici önlem safhasına geçilir.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Sapma Analizi ve Tolerans Sınırları
Soru 17Soru

Bir kamu kurumunda, sunulan hizmetlerin hızını ölçmek amacıyla evrak sonuçlandırma süresi için 55 iş günü standardı belirlenmiştir. Yapılan performans denetiminde, personelin tüm çalışma kapasitesini kullanmasına rağmen ortalama işlem süresinin 88 iş günü olduğu saptanmıştır. Yapılan kök neden analizinde, bu gecikmenin personelin verimsizliğinden değil, mevzuatta yapılan son güncellemelerle işlem basamaklarının artmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Denetim sürecinin 'düzeltici faaliyet' aşaması dikkate alındığında, bu durumda yönetimin atması gereken en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut performans standartlarını değişen mevzuat koşullarına ve yeni iş akışına göre revize etmek

Cevap

Mevcut performans standartlarının değişen dışsal koşullara (mevzuat) göre revize edilmesi en uygun adımdır.
Denetim sürecinin son aşaması olan düzeltici faaliyette iki temel yol izlenir: Ya performans standartlara çekilir ya da standartlar performansın gerçekleştiği yeni koşullara göre revize edilir. Senaryoda personelin verimli çalıştığı ancak yasal düzenlemeler nedeniyle eski standardın fiziksel olarak imkansız hale geldiği belirtildiğinden, yönetimin yapması gereken 'standartların revizyonu'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Performans ile standart arasındaki sapmayı analiz et
33 günlük bir negatif sapma saptandı.
Denetim sürecinin karşılaştırma aşamasını tamamlamak için.
2
Sapmanın kaynağını (kök nedenini) belirle
Sapmanın personelden değil, yasal düzenlemeden kaynaklandığı görüldü.
Düzeltici faaliyetin türüne karar verebilmek için.
3
Düzeltici faaliyeti uygula
Eski standart (5 gün) iptal edilerek yeni gerçekliğe uygun standart belirlendi.
Gerçekleşmesi imkansız olan standartlar denetim fonksiyonunun etkinliğini yitirmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Standartların Revizyonu
Soru 18Soru

Ulusal düzeyde sağlık hizmetlerini koordine eden bir kamu kurumu, taşra teşkilatlarına gönderilen tıbbi sarf malzemelerinin stok takibini yapmak üzere algoritmik bir denetim ağı kurmuştur. Sistem, bir ildeki malzeme kullanım oranı matematiksel olarak belirlenmiş asgari eşiğin altına düştüğünde, o ilin gereğinden fazla stoğa sahip olduğunu varsayarak yeni sevkiyatları otomatik olarak durduracak şekilde programlanmıştır. Ancak, bölgesel bir salgın beklentisiyle bilinçli olarak stok biriktiren ve bu nedenle günlük kullanım oranını geçici olarak düşük gösteren bir il müdürlüğü, salgının zirve yaptığı dönemde sistemin sevkiyatı kesmesi nedeniyle ciddi bir lojistik kriz yaşamıştır. Merkezdeki yöneticiler, önceden kodlanmış katı parametreler nedeniyle otonom işleyen bu kesintiye zamanında müdahale edememiştir.

Yönetim bilimi literatürüne göre, kurulan bu dijital denetim sisteminin kriz anında işlevsiz kalması ve amaca hizmet etmemesi, etkili bir kontrol mekanizmasının taşıması gereken aşağıdaki özelliklerden öncelikle hangisinin eksikliği ile açıklanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Esneklik

Cevap

Esneklik
Yönetim biliminde etkili bir denetim (kontrol) sisteminin taşıması gereken en önemli özelliklerden biri 'Esneklik'tir. Esneklik, kontrol sisteminin değişen koşullara, öngörülemeyen durumlara veya olağanüstü krizlere rağmen çalışmaya ve doğru geri bildirim üretmeye devam edebilme kapasitesidir. Verilen senaryoda algoritma, nesnel standartlara harfiyen uymuş ve düzeltici eylemi (sevkiyatı durdurmayı) yerine getirmiştir. Ancak salgın ihtimali gibi olağanüstü bir duruma (çevresel değişime) adapte olabilecek bir opsiyon veya tolerans payı barındırmadığı için, katı yapısı nedeniyle sistemi krize sokmuştur. Bu durum doğrudan esneklik eksikliğini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki denetim sisteminin işleyiş tarzını analiz etme
Sistemin matematiksel eşiklere tam uyumlu (nesnel) ve otomatik müdahaleli (düzeltici eylemli) olduğu tespit edilmiştir.
Sorunun kaynağının, sistemin sahip olduğu özellikler değil, sahip olmadığı özellikler olduğunu anlamak için.
2
Krizin asıl nedenini belirleme
İl müdürlüğünün haklı bir gerekçeyle (salgın beklentisi) plan dışına çıkması, ancak sistemin bu yeni çevresel koşulu algılayamayarak eski katı kuralları uygulaması kriz yaratmıştır.
Yönetim bilimi kavramlarıyla olguyu eşleştirmek için.
3
Etkili denetim ilkeleri ile kriz nedenini sentezleme
Değişen çevresel koşullara, öngörülemeyen durumlara ve planlardaki zorunlu sapmalara adapte olamayan denetim sistemlerinin 'Esneklik' ilkesinden yoksun olduğu sonucuna varılır.
Doğru akademik terimi (Esneklik) seçmek için.

Anahtar Kavram

Etkili Denetim Sistemlerinin Özellikleri - Esneklik İlkesi
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 19Soru

Bir kamu kurumu yöneticisi, denetim süreci kapsamında şu adımları izlemiştir:

I. Birimlerin üç aylık faaliyet raporlarını analiz ederek somut iş çıktılarını saptamıştır.
II. Elde edilen verileri, stratejik planda yer alan %85 \%85 vatandaş memnuniyeti hedefiyle kıyaslamıştır.
III. Hedefin gerisinde kalınmasının temel nedenini, yeni personelin teknik altyapı eğitimindeki eksiklikler olarak teşhis etmiştir.

Buna göre, yöneticinin gerçekleştirdiği III numaralı adım, denetim sürecinin hangi aşamasını ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sapmaların analiz edilmesi ve nedenlerinin belirlenmesi

Cevap

Sapmaların analiz edilmesi ve nedenlerinin belirlenmesi aşamasıdır.
Denetim süreci standartların belirlenmesiyle başlar, performansın ölçülmesi ve karşılaştırılmasıyla devam eder. Karşılaştırma sonucunda hedeften sapma olduğu görülürse, bu sapmanın personelden mi, süreçten mi yoksa dışsal faktörlerden mi kaynaklandığının araştırılması 'sapma analizi' aşamasıdır. Senaryodaki yönetici, eğitim eksikliğini teşhis ederek bu analiz ve değerlendirme işlemini gerçekleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki adımları denetim süreciyle eşleştirin.
I. adımda 'çıktıların saptanması' fiili performansın ölçülmesidir. II. adımda 'hedefle kıyaslama' karşılaştırma aşamasıdır.
Denetim sürecinin kronolojik sırasını takip etmek doğru aşamayı belirlemeyi sağlar.
2
III. numaralı adımdaki 'teşhis' ifadesine odaklanın.
Sapmanın (hedefin gerisinde kalınması) nedeni (eğitim eksikliği) saptanmıştır.
Bir durumun nedenini bulmak, verileri analiz etmek ve değerlendirmek anlamına gelir.
3
Analiz aşamasının amacını teyit edin.
Analiz aşaması, düzeltici önlem almadan hemen önce sapmanın kaynağını bulmayı hedefler.
Doğru teşhis konulmadan doğru düzeltici önlem alınamaz.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinin Aşamaları ve Sapma Analizi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 20Soru

Bir kamu kurumu, sunduğu dijital hizmetlerin erişilebilirliğini korumak amacıyla sistem yanıt süresi standardını en fazla 22 saniye olarak belirlemiştir. Yapılan teknik incelemeler ve ölçümler sonucunda, yoğun talep dönemlerinde bu sürenin ortalama 33 saniyeye çıktığı tespit edilmiştir. Kurum yönetimi, mevcut teknolojik altyapı ve bütçe kısıtları dahilinde 22 saniye hedefinin gerçekçi olmadığını saptayarak, hizmet kalitesini aksatmayacak şekilde hedefi 3,53,5 saniye olarak yeniden düzenlemiştir.

Buna göre kurum yönetimi, denetim sürecinin "düzeltici faaliyet" aşamasında aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Standartların revize edilmesi

Cevap

Kurum yönetimi, mevcut imkanlarla ulaşılamayan hedefi daha gerçekçi bir seviyeye çekerek standartların revize edilmesi yoluna gitmiştir.
Denetim sürecinde yapılan karşılaştırma sonucunda ortaya çıkan sapmanın nedeni, standardın en baştan çok yüksek veya gerçek dışı belirlenmesi ise, yapılacak doğru düzeltici işlem standardın revize edilmesidir. Senaryoda kurumun bütçe ve altyapı yetersizliği nedeniyle hedefi ulaşılamaz bulup değiştirmesi bu durumu tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti ve kıyaslama
Belirlenen standart 22 saniye, gerçekleşen performans 33 saniyedir.
Denetim sürecinin karşılaştırma aşamasında bir sapma olduğu görülmüştür.
2
Sapmanın nedeninin analizi
Sapmanın teknolojik altyapı ve bütçe yetersizliğinden kaynaklandığı ve hedefin ulaşılamaz olduğu anlaşılmıştır.
Düzeltici eylemden önce sapmanın kontrol edilebilir mi yoksa yapısal mı olduğu belirlenmelidir.
3
Düzeltici faaliyet türünün seçilmesi
Performansı artırmak yerine standardın kendisi ulaşılabilecek bir düzeye (3,53,5 saniye) çekilmiştir.
Gerçekçi olmayan standartlar denetim sisteminin etkinliğini bozacağı için revize edilmelidir.

Anahtar Kavram

Denetim Sürecinde Düzeltici Faaliyet Türleri
Denetim (Kontrol) Fonksiyonu ve Denetim Süreçleri Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin