Yönetim Kuramları

Sistem Yaklaşımı’na göre, açık sistemlerin (örgütlerin) zamanla daha karmaşık yapılar haline gelmesi, bünyesindeki birimlerin özel görevleri yerine getirmek üzere birbirinden ayrışarak uzmanlaşması ve örgütsel rollerin daha heterojen bir nitelik kazanması süreci aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Henri Fayol, "Genel ve Sınai Yönetim" adlı eserinde yönetim faaliyetinin sadece üst düzey yöneticilere özgü olmadığını, organizasyonun en alt basamağından en üst basamağına kadar her kademede farklı oranlarda mevcut olduğunu savunmuştur. Fayol'un hiyerarşik kademeler ile ihtiyaç duyulan yetenekler arasındaki orantısal ilişkiye dair analizine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hawthorne Araştırmaları'nın 'Seri Bağlama Gözlem Odası' (Bank Wiring Observation Room) evresinde, çalışanların rasyonel-ekonomik çıkar beklentilerinin aksine, grup içindeki statülerini korumak amacıyla üretimi belirli bir düzeyde sınırladıkları ve 'parça başı ücret' sisteminin sunduğu daha fazla kazanç imkânını reddettikleri saptanmıştır. Bu bulgu, klasik yönetim kuramının aşağıdaki varsayımlarından hangisinin yetersizliğini doğrudan ortaya koymuştur?

Modern yönetim paradigması örgütleri; bölümler arası duvarlarla (yatay), hiyerarşik kademelerle (dikey) ve kurum dışı çevreyle (dışsal) kesin sınırlarla ayrılmış yapılar olarak kurgular. Buna karşılık postmodern yaklaşım, bilgi akışını hızlandırmak ve esnekliği artırmak için bu sınırların şeffaflaşmasını ve ortadan kalkmasını savunur. Jack Welch tarafından kavramsallaştırılan ve postmodern örgütlerin esneklik, hiyerarşi karşıtlığı ve dış çevreyle bütünleşme gibi temel özelliklerini yansıtan bu örgüt modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Fayol tarafından geliştirilen Yönetim Süreci Yaklaşımı'nda (Fayolizm) yönetimin beş temel fonksiyonu (POCCC) tanımlanmıştır. Bir yöneticinin; personelini yakından tanıması, yetersiz olanları ayıklaması, kurum ile çalışanlar arasındaki anlaşmaları gözetmesi ve iş yerinde birlik, enerji ve bağlılık ruhunu yayması gibi görevleri söz konusu bu beş fonksiyondan hangisinin doğrudan kapsamına girmektedir?

Hawthorne Araştırmaları'nın son evresi olan "Seri Bağlama Gözlem Odası" (Bank Wiring Observation Room) deneyinde, çalışanların grup tarafından belirlenen üretim standartlarına uymayan üyeleri (hızlı çalışanları veya yavaş çalışanları) sosyal baskı ve yaptırımlar yoluyla kontrol altında tutmaları, aşağıdakilerden hangisinin yönetim literatüründeki önemini ortaya koyan temel bulgudur?

Hawthorne Araştırmaları'nın "Seri Bağlama Gözlem Odası" (Bank Wiring Observation Room) aşamasında, işçilerin yönetim tarafından sunulan ekonomik teşviklere dayalı "parça başı ücret" sistemine rağmen, kendi aralarında belirledikleri bir üretim kotasının dışına çıkmadıkları gözlemlenmiştir. Bu süreçte, grubun belirlediği normun üzerinde üretim yapanlar "ayak kaydıran" (rate buster), normun altında kalanlar ise "kaytarıcı" (chiseler) olarak nitelendirilerek sosyal baskıya maruz bırakılmıştır. Araştırmacılar, çalışanların bireysel ekonomik çıkarlarından ziyade grup birliğini ve sosyal kabulü önemsediklerini saptamışlardır.

Bu deneyin sonuçları dikkate alındığında, İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nın yönetim literatürüne kazandırdığı temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Rensis Likert'in örgütsel etkinliği artırmak amacıyla geliştirdiği 'Dörtlü Yönetim Sistemleri' modelinde; ideal yapı olarak tanımlanan 'Sistem 4' (Katılımcı Grup) içerisinde yer alan ve bir yöneticinin hem kendi üstünün grubu içerisinde bir üye, hem de kendi astlarının grubu içerisinde bir lider olarak görev yaparak hiyerarşik kademeler arasında eşgüdümü sağladığı temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Modernist yönetim düşüncesi örgütleri rasyonel, öngörülebilir ve doğrusal (lineer) sebep-sonuç ilişkileri içinde işleyen yapılar olarak kurgularken; postmodern yaklaşım örgütlerin karmaşıklığını, belirsizliğini ve düzenin ancak düzensizlik içinden doğabileceğini savunur. Bu bağlamda, sistemin başlangıç koşullarındaki çok küçük bir değişikliğin, sürecin sonunda öngörülemez ve büyük değişimlere yol açabileceğini ifade eden 'Kelebek Etkisi' (Butterfly Effect) kavramı aşağıdaki yönetim yaklaşımlarından hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Max Weber’in bürokrasi kuramında ele aldığı "yasal-rasyonel otorite" tipinde, astların üstlerine itaat etme zorunluluğunun temel meşruiyet kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda üst düzey yönetici olarak görev yapan Bay (A), her pazartesi sabahı daire başkanlarını bir araya getirerek farklı birimlerin haftalık çalışma programlarının birbirini aksatmayacak şekilde yürütülmesini ve kurum kaynaklarının kullanımında mükerrerliğin (tekrarların) önlenmesini sağlamaktadır. Bay (A) ayrıca, kurum sözleşmelerine aykırı davranan ve inisiyatif almaktan kaçınan bir şube müdürünü görevden alarak yerine daha yetkin bir personelin atanmasına karar vermiştir.

Henri Fayol'un Yönetim Süreci Yaklaşımı (Fayolizm) temel alındığında, Bay (A)'nın gerçekleştirdiği bu iki eylem sırasıyla hangi yönetim fonksiyonlarının doğrudan bir uygulamasıdır?

Henri Fayol, Yönetim Süreci Yaklaşımı'nda (Fayolizm) "Kumanda (Yöneltme)" fonksiyonunu, örgütün kurulan yapısını harekete geçiren ve personelden en yüksek verimi almayı hedefleyen bir süreç olarak tanımlar. Fayol'a göre, etkili bir kumanda fonksiyonu icra eden bir yöneticinin yerine getirmesi gereken sekiz spesifik ödev bulunmaktadır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Fayol'un "Kumanda" fonksiyonu kapsamında bir yöneticiden beklediği görevlerden biridir?

Kamu kurumlarında örgütsel performansı ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla başvurulan çağdaş yönetim tekniklerinden Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ile Değişim Mühendisliği (Reengineering) arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hawthorne Araştırmaları'nın "Seri Bağlama Gözlem Odası" (Bank Wiring Observation Room) evresinde, yönetimin sunduğu grup bazlı akort ücret sistemine ve ekonomik teşviklere rağmen, çalışanların kendi aralarında örtük bir üretim standardı belirledikleri ve bu standardın ne altına ne de üzerine çıktıkları gözlemlenmiştir. "Üretimin kısıtlanması" (restriction of output) olarak adlandırılan bu davranışın temel nedeni, İnsan İlişkileri Yaklaşımı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Frederick W. Taylor tarafından geliştirilen 'Değişken Parça Başı Ücret Sistemi' (Differential Piece-Rate System), işçiyi daha fazla çalışmaya teşvik etmek amacıyla tasarlanmış bir ekonomik teşvik aracıdır. Taylor, bu sistemin başarılı olabilmesi için 'adil bir günlük iş' (a fair day's work) kavramının yöneticilerin öznel yargılarından veya geleneksel tahminlerinden arındırılması gerektiğini vurgulamıştır. Buna göre, Taylor'ın değişken ücret sisteminin adil bir şekilde işlemesini sağlayan ve onu geleneksel parça başı sistemlerden ayıran temel yapısal dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Frederick W. Taylor tarafından geliştirilen Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nın en ayırt edici özelliklerinden biri, işin "planlanması" (zihinsel süreç) ile "yürütülmesi" (fiziksel süreç) süreçlerinin birbirinden kesin hatlarla ayrılmasıdır. Taylor, bu ayrımı kurumsallaştırmak amacıyla uzmanlardan oluşan bir "Planlama Bölümü" kurulmasını ve geleneksel askeri tip yapı yerine "Fonksiyonel Ustabaşılık" sistemine geçilmesini savunmuştur.

Taylor'ın planlama ve yürütme süreçleri arasında kurduğu bu radikal ayrımın gerekçeleri ve örgütsel sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yaklaşımın temel mantığıyla bağdaşmaz?

Bir kamu kurumunda çalışanların verimliliğini artırmak isteyen bir yönetici; çalışma ofislerini modernize etmiş, maaş ek ödemelerini düzenlemiş ve personelin iş güvencesini pekiştirmiştir. Ancak bir süre sonra yapılan değerlendirmelerde, çalışanların kurumdan duydukları şikayetlerin önemli ölçüde azaldığı görülse de işe karşı gerçek bir heyecan, yaratıcılık ve yüksek bir motivasyon artışı gözlemlenmemiştir.

Frederick Herzberg'in Çift Faktör Kuramı (Motivasyon-Hijyen) açısından değerlendirildiğinde, yöneticinin gerçekleştirdiği bu düzenlemeler ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kamu kurumu, bilgi işlem altyapısının işletilmesi ve siber güvenlik hizmetleri gibi teknik uzmanlık gerektiren faaliyetlerini, bu alanda küresel standartlarda hizmet sunan uzman bir teknoloji şirketinden satın almaya başlamıştır. Kurumun bu uygulamadaki temel amacı, asli görevleri dışındaki iş yükünü azaltarak maliyet tasarrufu sağlamak ve kendi kaynaklarını temel hizmet alanlarına yönlendirmektir.

Buna göre, parçada sözü edilen kamu kurumunun uyguladığı çağdaş yönetim tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Joan Woodward tarafından 1950’li yıllarda İngiltere’de gerçekleştirilen ve durumsallık yaklaşımının (contingency approach) yönetim literatüründeki en önemli öncü çalışmalarından biri kabul edilen araştırmada; başarılı örgütlerin yapısal özelliklerini (kontrol alanı, kademe sayısı, yetki devri vb.) belirleyen temel değişken aşağıdakilerden hangisidir?

1924-1932 yılları arasında Elton Mayo ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Hawthorne Araştırmaları; başlangıçta ışıklandırma ve mola süreleri gibi fiziksel koşulların verimlilik üzerindeki etkisini ölçmeyi amaçlamış, ancak sonuçlar çalışanların birer 'sosyal varlık' olduğu gerçeğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, klasik yönetim kuramlarının temelini oluşturan aşağıdaki varsayımlardan hangisini doğrudan sarsmıştır?