Devletin Yetkisi ve Bağışıklıkları

Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin yargı bağışıklıkları ile ilgili olarak; görev süresi sona ermiş bir dışişleri bakanının, görevde olduğu dönemde yürüttüğü resmî faaliyetler nedeniyle yabancı bir devlet mahkemesinde yargılanmak istenmesi durumunda aşağıdaki hukuki tespitlerden hangisi doğrudur?

Lidya Devleti vatandaşı olan profesyonel bir sporcu, uluslararası bir müsabaka için bulunduğu Frigya Devleti'nde, bir antrenman esnasında yerel bir görevliyle yaşadığı tartışma neticesinde yaralama fiilini gerçekleştirmiştir. Lidya Devleti'nin, suçun kendi ülkesi dışında işlenmiş olmasına rağmen failin kendi vatandaşı olması nedeniyle bu kişi üzerinde yargı yetkisi kullanması, uluslararası hukukta aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ifade edilir?

A Devleti Savunma Bakanlığı, B Devleti'nde faaliyet gösteren özel bir tekstil firmasından askeri personel için bot ve parka satın almak üzere bir tedarik sözleşmesi imzalamıştır. Ödeme krizinden kaynaklanan bir uyuşmazlık sonucunda B Devleti mahkemelerinde açılan davada A Devleti yargı bağışıklığı itirazında bulunmuştur. Sınırlı yargı bağışıklığı teorisini (restrictive theory) esas alan bir mahkemenin, bu itirazı reddederek yargı yetkisini kullanabilmesi için dayanacağı temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta "Troyka" (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) üyelerine tanınan yargı bağışıklıkları; kişisel bağışıklık ($ratione$ $personae$) ve işlevsel bağışıklık ($ratione$ $materiae$) ayrımı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu ayrım dikkate alındığında, görev süresi sona ermiş bir Dışişleri Bakanı'nın hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin yargı yetkisini tesis ederken kullandıkları temel kriterlerden biri; suçun işlendiği yer, failin uyruğu veya mağdurun uyruğu gibi geleneksel bağlantı noktalarının (nexus) bulunmadığı durumlarda dahi işlerlik kazanabilmektedir. Suçun tüm uluslararası toplumu ilgilendirecek kadar ağır bir nitelik taşıması esasına dayanan ve 'insanlık düşmanı' ($hostis$ $humani$ $generis$) kabul edilen eylemler karşısında her devletin yargılama yetkisine sahip olduğunu öngören bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin sahip olduğu yargı bağışıklıklarına ilişkin "kişisel bağışıklık" ($ratione$ $personae$) ve "işlevsel bağışıklık" ($ratione$ $materiae$) ayrımı dikkate alındığında, görev başındaki bir Dışişleri Bakanı'nın yabancı bir devletin ulusal mahkemeleri önündeki statüsü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti’nin kamu tüzel kişiliğini haiz resmi yayın kuruluşu, $B$ Devleti’nde düzenlenen uluslararası bir tenis turnuvasının kendi ülkesindeki yayın haklarını satın almak amacıyla turnuva organizatörü olan özel bir şirketle sözleşme imzalamıştır. Sözleşme şartlarının yerine getirilmediği ve ödemelerin yapılmadığı iddiasıyla organizatör şirket, $B$ Devleti mahkemelerinde $A$ Devleti aleyhine tazminat davası açmıştır.

Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinin (restrictive theory) uygulandığı bu olayda, mahkemenin davayı görmeye yetkili olduğuna karar vermesi aşağıdaki hukuki gerekçelerden hangisine dayanır?

Zümrüt Devlet vatandaşı olan ve özel bir enerji şirketinde danışman olarak çalışan (A), teknik bir inceleme amacıyla gittiği Yakut Devlet topraklarında yerel mevzuatı ihlal ederek kasten mala zarar verme suçu işlemiştir. Olayın ardından Yakut Devlet makamlarınca hakkında herhangi bir cezai işlem tesis edilmeyen (A), kısa süre sonra kendi ülkesine dönmüştür. Zümrüt Devlet yargı makamlarının, söz konusu fiilin kendi ülkesi dışında işlenmiş olmasına rağmen failin kendi vatandaşı olması gerekçesiyle (A) üzerinde yargı yetkisi tesis etmesi uluslararası hukukta aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ifade edilir?

$A$ Devleti merkezli bir mühendislik grubunun hazırladığı teknik projede yer alan bir hesaplama hatası, $B$ Devleti'nde inşa edilen bir köprünün çökmesine ve bu ülkede ciddi can ve mal kayıpları yaşanmasına neden olmuştur. $B$ Devleti'nin, fiil başka bir ülkede icra edilmiş olsa dahi, zararlı sonucun kendi topraklarında meydana gelmiş olması gerekçesiyle söz konusu olay üzerinde yargı yetkisi kullanması uluslararası hukukta aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanır?

Sardes Devleti vatandaşı olan (A), bir sivil toplum kuruluşu bünyesinde insani yardım faaliyetleri yürütmek amacıyla Bergama Devleti'nde bulunduğu sırada, yerel bir şahısla girdiği tartışma neticesinde kasten yaralama suçunu işlemiştir. Olayın ardından kendi ülkesine dönen (A) hakkında Sardes Devleti adli makamları, suçun failinin kendi vatandaşları olması gerekçesiyle soruşturma başlatmıştır. Bu durumda Sardes Devleti'nin kullandığı yargı yetkisi, uluslararası hukukta aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?

$2026$ yılında Tayland'ın başkenti Bangkok'ta düzenlenen bir arkeolojik kazı çalışmasına katılan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir arkeolog, bir müze ziyareti sırasında Fransız vatandaşı olan bir kişi tarafından fiziksel saldırıya uğramıştır. Türkiye Cumhuriyeti makamları, suçun mağdurunun bir Türk vatandaşı olması gerekçesiyle söz konusu Fransız vatandaşı hakkında cezai soruşturma başlatmıştır. Türkiye'nin bu olayda yargı yetkisini tesis ederken dayandığı uluslararası hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletlerin cezai yargı yetkisini tesis ederken kullandıkları kriterlerden biri; suçun işlendiği yer, failin vatandaşlığı veya mağdurun vatandaşlığı gibi geleneksel bağlantı unsurları ($nexus$) bulunmasa dahi, sadece eylemin niteliği gereği tüm devletlerin ortak çıkarını ihlal ettiği varsayımına dayanır. Bu bağlamda, "insanlığın düşmanı" ($hostis$ $humani$ $generis$) olarak kabul edilen deniz haydutlarının veya soykırım suçunu işleyenlerin, eylemle hiçbir mülkiyet veya şahsilik bağı bulunmayan bir devletin mahkemelerince yargılanabilmesine olanak tanıyan hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletin icra bağışıklığı ($immunity$ $from$ $execution$), devletin yargı bağışıklığından ayrı bir kurum olarak düzenlenmiştir. Özellikle mahkeme süreci devam ederken başvurulan ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir gibi "karar öncesi icrai önlemler" ($pre-judgment$ $measures$) söz konusu olduğunda bağışıklık rejimi daha koruyucu bir nitelik kazanmaktadır.

Buna göre, bir devletin yabancı bir ülke mahkemesindeki malları üzerinde karar öncesi icrai önlemler uygulanabilmesi için uluslararası hukukta aranan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı'ndan oluşan 'Troyka' üyeleri, devletin dış ilişkilerini temsil etme yetkileri nedeniyle geniş kapsamlı yargı bağışıklıklarına sahiptir. Uluslararası Adalet Divanı'nın 2002 tarihli Tutuklama Emri ($Arrest$ $Warrant$) Davası'nda belirlenen ilkeler ışığında, görevde bulunan bir Dışişleri Bakanının sahip olduğu kişisel bağışıklığın ($ratione$ $personae$) kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$(A)$ Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren bir siber saldırı grubunun, $(B)$ Devleti'nin demir yolu ağını yöneten merkezi sinyalizasyon sistemine uzaktan müdahale ederek trenlerin rotalarını değiştirmesi sonucunda, $(B)$ Devleti toprakları üzerinde iki yolcu treni çarpışmış ve ağır can kaybı meydana gelmiştir. Faillerin $(C)$ Devleti vatandaşı olduğu ve eylemin fiziksel icra hareketlerinin tamamının $(A)$ Devleti'nde gerçekleştirildiği bu olayda; $(B)$ Devleti'nin söz konusu failler üzerindeki cezai yargı yetkisini "mülkilik ilkesi" çerçevesinde temellendirebilmesi için ileri süreceği en güçlü hukuki gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletlerin cezai yargı yetkisini tesis ederken başvurdukları temel kriter, kural olarak suç ile devlet arasında makul bir illiyet bağının (mülkilik, şahsilik veya koruma gibi) bulunmasıdır. Ancak bazı suçların niteliği gereği tüm uluslararası toplumu hedef aldığı ve insanlığın ortak vicdanını zedelediği kabul edilerek "evrensel yetki" (universality) ilkesi işletilmektedir.

Buna göre, bir devletin evrensel yetki ilkesine dayanarak yargılama yetkisi kullanabilmesinin temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukuk düzeninde deniz haydutluğu, soykırım ve savaş suçları gibi tüm insanlığı etkileyen ağır fiiller, herhangi bir devletle somut bir vatandaşlık veya ülke bağı bulunmasa dahi cezalandırılabilmektedir. Bir devletin, sadece suçun uluslararası toplumun ortak çıkarlarını ihlal etmesi ve $hostis \: humani \: generis$ (insanlık düşmanı) niteliği taşıması nedeniyle kullandığı bu yargı yetkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devletin görev başındaki Hükümet Başkanı ve görev süresi dolmuş eski Savunma Bakanı, üçüncü bir devletin mahkemesinde farklı suçlamalarla yargılanmak istenmektedir. Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin sahip olduğu bağışıklık rejimleri dikkate alındığında, bu iki kişinin hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin bağışıklıkları; kişinin makamından ve statüsünden kaynaklanan "kişisel bağışıklık" ($ratione$ $personae$) ile eylemin resmî niteliğinden kaynaklanan "işlevsel bağışıklık" ($ratione$ $materiae$) olarak sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, devlet görevlilerinin sahip olduğu yargı bağışıklıklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Artemis Devleti vatandaşı olan bir yazılım uzmanı, Apollon Devleti'nde geçici görevle bulunduğu sırada, bu devletin bir bankasına yönelik bilişim sistemine hukuk dışı müdahalede bulunarak haksız kazanç elde etmiştir. Söz konusu fiilin Artemis Devleti'nin kamu güvenliğini veya ekonomik bütünlüğünü doğrudan tehdit eden bir nitelik taşımadığı, ancak Artemis ceza kanunlarına göre de suç teşkil ettiği belirlenmiştir. Artemis Devleti, suçun işlendiği yer veya mağdurun kimliği gözetilmeksizin, münhasıran failin kendi vatandaşı olması hasebiyle yargılama yetkisini kullanmak istemektedir. Buna göre, Artemis Devleti'nin söz konusu olayda yargı yetkisini dayandırdığı uluslararası hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?