Kemik İliği Yetmezlikleri

65 soru

Soru 21Soru →

32 yaşında erkek hasta, giderek artan halsizlik, efor dispnesi ve son bir yıldır eşlik eden kronik kuru öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın özgeçmişinden 20'li yaşların başından itibaren saçlarının belirgin şekilde ağardığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk, tırnaklarda distrofik ve atrofik değişiklikler, boyun ve göğüs bölgesinde ağsı (retiküler) hiperpigmentasyon alanları saptanıyor.

Aşağıdaki tabloda hastanın laboratuvar bulguları verilmiştir:

ParametreSonuç
Hemoglobin7.4 g/dL7.4 \text{ g/dL}
MCV104 fL104 \text{ fL}
Lökosit2.200/mm32.200/\text{mm}^3 (Nötrofil: 850/mm3850/\text{mm}^3)
Trombosit34.000/mm334.000/\text{mm}^3
Retikülosit%0.2\%0.2

Kemik iliği biyopsisinde yağlı doku artışı ve belirgin hiposelülerite izlenirken, toraks bilgisayarlı tomografisinde akciğer bazallerinde interstisyel fibrozis ile uyumlu görünümler saptanıyor. Bu klinik tabloya sahip bir hastada kemik iliği yetmezliğinden sorumlu tutulan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Telomer uzunluğunun korunmasından sorumlu komplekslerdeki fonksiyon kaybı

Cevap

Kemik iliği yetmezliğinden sorumlu temel mekanizma, telomer uzunluğunun korunmasından sorumlu komplekslerdeki (TERT, TERC vb.) fonksiyon kaybıdır.
Hastada görülen tırnak distrofisi, derideki ağsı hiperpigmentasyon ve lökoplaki (soruda bahsedilmemiş olsa da klasik triadın parçasıdır) ile erken saç ağarması, Diskeratozis Konjenita (DKC) tanısını koydurur. DKC, telomerleri koruyan proteinlerdeki (TERT, TERC, DKC1 vb.) mutasyonlar sonucu gelişen bir telomeropatidir. Bu hastalarda telomerlerin hızla kısalması, hematopoetik kök hücrelerin erken yaşlanmasına ve kemik iliği yetmezliğine yol açar. Ayrıca bu hastalarda pulmoner fibrozis ve karaciğer sirozu gibi sistemik komplikasyonlar da sık görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analizi
Genç erişkin hastada pansitopeni (hiposelüler kemik iliği), makrositoz ve retikülositopeni saptandı.
Kemik iliği yetmezliği (aplastik anemi) tanısını doğrulamak için.
2
Ekstramedüller bulguların değerlendirilmesi
Tırnak distrofisi, deri pigmentasyonu ve erken saç ağarması (ektodermal displazi bulguları) ile akciğer fibrozisi birlikteliği görüldü.
Edinsel aplastik anemi ile kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromlarını ayırt etmek için.
3
Etiyolojik tanının konulması
Bu bulgular bir telomeropati olan Diskeratozis Konjenita (DKC) ile tam uyumludur.
DKC, telomer kısalması nedeniyle erken yaşlanma ve kök hücre tükenmesi ile karakterizedir.

Anahtar Kavram

Diskeratozis Konjenita ve Telomeropatiler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

2424 yaşında erkek hasta, son 33 aydır giderek artan halsizlik, eforla gelen nefes darlığı ve sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın boyu 154154 cm (33 persentil altı) olarak ölçülüyor. Gövdesinde yaygın hiperpigmente maküller ve bilateral başparmak hipoplazisi saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde pansitopeni ve makrositoz belirleniyor. Yapılan kemik iliği biyopsisinde iliğin %85'inin yağ dokusundan oluştuğu, hematopoetik hücrelerin belirgin azaldığı ve malign infiltrasyon bulunmadığı raporlanıyor.

Bu hastada kesin etiyolojik tanıyı koymak için öncelikle yapılması gereken tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kandan mitomisin-C veya diepoksibütan ile kromozom kırık testi

Cevap

Etiyolojik tanıyı kesinleştirmek için periferik kandan mitomisin-C veya diepoksibütan ile kromozom kırık testi yapılmalıdır.
Hastada saptanan kısa boy, deri bulguları ve başparmak hipoplazisi ile birlikte pansitopeni tablosu Fanconi aplastik anemisini düşündürmektedir. Bu hastalığın tanısında en özgül ve tanı koydurucu test, DNA çapraz bağlayıcı ajanlara (mitomisin-C veya diepoksibütan) karşı artmış kromozom kırılganlığının gösterilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analizi
Genç erişkin yaşta başvuran hastada pansitopeni, makrositoz ve hiposellüler kemik iliği saptanmıştır.
Aplastik anemi tanısını doğrulamak için kemik iliği selülaritesi değerlendirilir.
2
Eşlik eden somatik bulguların değerlendirilmesi
Kısa boy, hiperpigmente deri makülleri ve başparmak hipoplazisi kalıtsal bir kemik iliği yetmezliği sendromunu işaret etmektedir.
Konjenital anomaliler edinsel aplastik anemiden ziyade genetik kökenli hastalıkları düşündürür.
3
Ayırıcı tanının daraltılması
Başparmak hipoplazisi/agenezisi, Fanconi Aplastik Anemisi (FAA) için karakteristik bir bulgudur.
FAA, en sık görülen kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromudur ve DNA onarım defekti ile karakterizedir.
4
Tanısal testin seçilmesi
Tanı, DNA çapraz bağlayıcı ajanlara (mitomisin-C/diepoksibütan) maruz bırakılan hücrelerde artmış kromozom kırılganlığının gösterilmesiyle konur.
Kromozom kırık testi, FAA tanısında patognomonik ve altın standarttır.

Anahtar Kavram

Fanconi Aplastik Anemisi (Kalıtsal Kemik İliği Yetmezliği Sendromları)

Daha Fazla Pratik

Fanconi anemisinde solid organ kanserleri ve AML riskinin arttığını unutmayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru →

24 yaşında erkek hasta, son 2 haftadır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve diş eti kanaması şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde hemoglobin 7.5 g/dL7.5 \text{ g/dL}, beyaz küre 1,800/mm31,800/\text{mm}^3 (mutlak nötrofil sayısı 550/mm3550/\text{mm}^3) ve trombosit 18,000/mm318,000/\text{mm}^3 saptanıyor. Periferik yaymasında blast veya displastik bulgu izlenmiyor. Hastaya yapılan kemik iliği biyopsisinde hücresellik %20\%20 olarak raporlanıyor ve hematopoetik hücrelerin yerini büyük oranda yağ dokusunun aldığı görülüyor.

Bu klinik tabloya sahip bir hastada aşağıdakilerden hangisinin saptanması, tanıdan uzaklaştırıcı bir bulgudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fizik muayenede belirgin splenomegali saptanması

Cevap

Fizik muayenede belirgin splenomegali saptanması, idiyopatik aplastik anemi tanısı ile uyumlu değildir.
Aplastik anemi, kemik iliğinde hematopoetik kök hücrelerin azalması ve yerini yağ dokusunun almasıyla karakterize bir kemik iliği yetmezliği tablosudur. Bu hastalıkta periferik kan tablosu pansitopenik olmasına rağmen, karakteristik olarak fizik muayenede splenomegali, hepatomegali veya lenfadenopati saptanmaz. Belirgin bir splenomegalinin varlığı, tanıyı aplastik anemiden uzaklaştırarak miyelodisplastik sendromlar, akut lösemiler, lenfomalar veya miyelofibrozis gibi diğer kemik iliği süreçlerine yönlendirmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar verilerini analiz et.
Pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) ve kemik iliğinde hiposellülarite (yağ dokusu artışı) saptandı.
Bu bulgular primer olarak aplastik anemiyi düşündürür.
2
Aplastik aneminin karakteristik fizik muayene bulgularını hatırla.
Aplastik anemide lenfadenopati ve splenomegali (organomegali) genellikle bulunmaz.
Splenomegali varlığı kemik iliği yetmezliği yapan diğer nedenleri (lösemi, miyelofibrozis vb.) akla getirir.
3
Diğer seçeneklerin aplastik anemi ile ilişkisini değerlendir.
Düşük retikülosit, yüksek ferritin ve PNH klonu varlığı aplastik anemi tablosunda görülebilir.
Bu bulgular tanıyı destekleyen veya eşlik edebilen özelliklerdir.

Anahtar Kavram

İdiyopatik aplastik anemide pansitopeni olmasına rağmen splenomegali görülmez.

İpuçları

1
Aplastik anemi tanısında periferik yayma ve kemik iliği biyopsisi uyumlu olsa da, fizik muayenede organomegali olmaması tanı için kritiktir.
2
Kemik iliğinde yağ dokusu artışı ve pansitopeni varlığında dalak büyüklüğü saptanması, tanı koyarken bizi lösemi veya lenfoma gibi hastalıklara yönlendirmelidir.

Daha Fazla Pratik

Aplastik anemi tanısı konulan hastalarda altta yatan fankoni anemisi gibi genetik nedenleri dışlamak için kromozom kırılma testlerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

Kalıtsal sferositoz tanısı ile izlenen 2424 yaşındaki bir erkek hasta, yaklaşık 33 gündür devam eden yüksek ateş, boğaz ağrısı ve halsizlik şikayetlerini takiben gelişen ciddi nefes darlığı nedeniyle acil servise başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde saptanan değerler aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin5.25.2 g/dL13.5−17.513.5 - 17.5 g/dL
MCV8484 fL80−10080 - 100 fL
Retikülosit%0.1\%0.1%0.5−\%0.5 - %1.5
Lökosit4.5004.500/mm³4.000−10.0004.000 - 10.000/mm³
Trombosit210.000210.000/mm³150.000−450.000150.000 - 450.000/mm³
İndirekt Bilirubin1.21.2 mg/dL<1.0< 1.0 mg/dL

Bu hastadaki klinik tabloyu açıklayan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parvovirus B19 enfeksiyonuna bağlı eritroid seri duraksaması

Cevap

Parvovirus B19 enfeksiyonuna bağlı eritroid seri duraksaması
Kalıtsal sferositoz gibi eritrosit yıkımının arttığı hastalıklarda kemik iliği sürekli kompansatuar bir üretim halindedir. Parvovirus B19 enfeksiyonu, kemik iliğindeki eritroid öncül hücreleri (proeritroblastlar) hedef alarak üretimi geçici olarak durdurur. Bu durumda, zaten kısa ömürlü olan eritrositlerin yerini yenileri dolduramadığı için hemoglobin hızla düşer ve retikülositler baskılanır. Bu klinik tablo 'aplastik kriz' veya 'geçici saf eritrositer aplazi' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemoglobin değerindeki değişimi ve retikülosit yanıtını analiz edin.
Hemoglobin 11.511.5 g/dL'den (bazal) 5.25.2 g/dL'ye düşerken retikülosit oranı %0.1\%0.1 (belirgin düşük) saptanmıştır.
Hemolitik anemilerde anemi derinleşirken retikülositlerin düşük olması, kemik iliğinde üretim duraksamasını (aplastik kriz) işaret eder.
2
Tetikleyici faktörü ve etkilenen hücre serisini belirleyin.
Hastada boğaz ağrısı ve ateş ile seyreden bir viral enfeksiyon öyküsü mevcuttur; sadece eritroid seri etkilenmiştir (izole anemi).
Parvovirus B19, proeritroblastları doğrudan enfekte ederek geçici saf eritrositer aplaziye neden olan en yaygın ajandır.
3
Klinik tabloyu sentezleyin.
Kalıtsal sferositoz zemininde Parvovirus B19 kaynaklı aplastik kriz tanısı doğrulanır.
Eritrosit ömrünün kısa olduğu durumlarda, üretimin birkaç gün durması bile hemoglobin düzeyinde dramatik düşüşe yol açar.

Anahtar Kavram

Parvovirus B19 enfeksiyonu, kronik hemolitik anemisi olan hastalarda proeritroblastları enfekte ederek geçici saf eritrositer aplaziye (aplastik kriz) yol açar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru →

1414 yaşında erkek çocuk, halsizlik ve diş etlerinde kanama şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde boyunun yaş grubuna göre kısa olduğu (<3< 3. persentil), cildinde hiperpigmente maküller (cafe-au-lait lekeleri) bulunduğu ve her iki el başparmağının hipoplazik olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde pansitopeni ve makrositoz izleniyor. Bu hastada ön tanıya yönelik en spesifik tanısal test aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kandan mitomisin C ile yapılan kromozom kırılma testi

Cevap

Periferik kandan mitomisin C ile yapılan kromozom kırılma testi
Kromozom kırılma testi (mitomisin C veya diepoksibütan ile), Fanconi anemisi için en spesifik ve tanısal yöntemdir. Bu test, hastanın lenfositlerinin DNA hasarlarına karşı gösterdiği aşırı duyarlılığı ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları sentezle
Pansitopeni + Kısa boy + Cafe-au-lait lekeleri + Başparmak anomalisi
Hastanın klinik tablosu, kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromlarından en sık görüleni olan Fanconi anemisi ile tam uyumludur.
2
Hastalığın patofizyolojisini hatırla
DNA çapraz bağ onarım mekanizmalarında bozukluk
Fanconi anemisi, hücrelerin DNA'ya zarar veren ajanlara karşı aşırı duyarlılığı ile karakterize otozomal resesif bir hastalıktır.
3
Tanısal yöntemi belirle
Kromozom kırılma testi
Tanıda periferik kan lenfositlerinin diepoksibütan (DEB) veya mitomisin C (MMC) gibi ajanlarla uyarılması sonucu oluşan kromozomal kırıkların gösterilmesi altın standarttır.

Anahtar Kavram

Fanconi anemisi, fiziksel anomalilerle seyreden en sık kalıtsal aplastik anemi nedenidir ve tanısı kromozom kırılma testleri ile konur.
Soru 26Soru →

2424 yaşında erkek hasta, son 22 haftadır artan halsizlik, ateş ve vücudunda oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde solukluk, alt ekstremitelerde peteşi ve purpuralar saptanıyor; ancak lenfadenopati veya splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkikleri aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuç
Hemoglobin6.86.8 g/dL
MCV9494 fL
Retikülosit%\% 0.30.3
Lökosit1.8001.800/mm3^3
Mutlak Nötrofil Sayısı450450/mm3^3
Trombosit14.00014.000/mm3^3

Bu hastada kesin tanıya ulaşmak amacıyla yapılan kemik iliği biyopsisinde aşağıdakilerin hangisinin görülmesi en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hematopoetik hücrelerde azalma ve kemik iliği boşluklarının yağ dokusu ile dolması

Cevap

Hematopoetik hücrelerde azalma ve kemik iliği boşluklarının yağ dokusu ile dolması
Hastanın klinik tablosu (pansitopeni, düşük retikülosit ve organomegali yokluğu) aplastik anemi ile tam uyumludur. Bu hastalığın kesin tanısında kullanılan kemik iliği biyopsisinde, hematopoetik dokunun kaybolması ve ilik boşluklarının yağ dokusu ile yer değiştirmesi (hiposellüler ilik) en karakteristik bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablonun analizi
Halsizlik, ateş ve kanama bulguları ile başvuran hastada pansitopeni mevcuttur.
Anemi, nötropeni ve trombositopeni birlikteliği kemik iliği yetmezliğini düşündürür.
2
Laboratuvar ve fizik muayene bulgularının yorumlanması
Düşük retikülosit oranı ve organomegali yokluğu aplastik anemi tanısını destekler.
Retikülosit düşüklüğü üretimin yetersiz olduğunu, organomegali yokluğu ise infiltratif süreçlerin (lösemi, lenfoma) ön planda olmadığını gösterir.
3
Kesin tanı yönteminin belirlenmesi
Tanı için altın standart yöntem kemik iliği biyopsisidir.
Aplastik anemide kemik iliğinde hematopoetik hücrelerin yerini yağ dokusunun aldığı (hiposellülarite) görülmelidir.

Anahtar Kavram

Aplastik Anemi Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

2828 yaşında kadın hasta, son 33 aydır dilinde çıkan ve iyileşmeyen ağrılı bir beyaz yara ile el ve ayak tırnaklarında belirginleşen ufalanma şikayetiyle başvuruyor. Hastanın özgeçmişinden çocukluk çağında boyun ve göğüs bölgesinde deri renginde koyulaşma ve yer yer açılmalar olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede; dilde lökoplaki, tüm tırnaklarda distrofik görünüm ve boyun bölgesinde retiküler (ağsı) hiperpigmentasyon izleniyor. Yapılan laboratuvar incelemeleri aşağıda verilmiştir:

TetkikSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin7.8 g/dL7.8 \text{ g/dL}12−16 g/dL12-16 \text{ g/dL}
MCV104 fL104 \text{ fL}80−100 fL80-100 \text{ fL}
Lökosit2.100/mm32.100 \text{/mm}^34.000−10.000/mm34.000-10.000 \text{/mm}^3
Trombosit42.000/mm342.000 \text{/mm}^3150.000−450.000/mm3150.000-450.000 \text{/mm}^3
Retikülosit%0.3\%0.3%0.5−1.5\%0.5-1.5

Kemik iliği biyopsisinde selülarite %10\%10 olarak saptanmıştır. Bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken en spesifik tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Flow-FISH yöntemi ile lökosit telomer uzunluğu ölçümü

Cevap

Diskeratozis konjenita tanısı için lökosit alt gruplarında telomer uzunluğunun Flow-FISH yöntemiyle ölçülmesi en spesifik tanı yöntemidir.
Hastada tarif edilen klinik tablo (tırnak distrofisi, mukozal lökoplaki ve retiküler deri pigmentasyonu), Diskeratozis Konjenita'nın (DKC) klasik tanısal triadıdır. DKC, telomer bakımıyla ilgili genlerdeki mutasyonlar sonucu gelişen bir kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromudur. Bu hastalarda tanı, Flow-FISH (akım sitometrisi ile birleştirilmiş floresan in situ hibridizasyon) yöntemi kullanılarak lökositlerdeki (özellikle lenfosit alt gruplarında) telomer uzunluğunun yaşa göre normalden çok daha kısa olduğunun gösterilmesiyle konur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik triadı tanımla
Deri hiperpigmentasyonu, tırnak distrofisi ve mukozal lökoplaki.
Bu triad klasik Diskeratozis Konjenita (DKC) tablosuna özgüdür.
2
Kemik iliği bulgusunu yorumla
Pansitopeni ve hiposellüler kemik iliği (kemik iliği yetmezliği).
DKC, kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromlarından biridir.
3
Tanısal testi belirle
Telomer biyolojisi bozukluğu olduğu için telomer uzunluk ölçümü.
DKC patogenezinde kısalmış telomerler yattığı için Flow-FISH ile lökosit telomer uzunluğu ölçümü altın standarttır.

Anahtar Kavram

Diskeratozis konjenita; retiküler deri pigmentasyonu, tırnak distrofisi ve oral lökoplaki triadı ile karakterize, telomer kısalığına bağlı gelişen bir kemik iliği yetmezliği sendromudur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru →

24 yaşında erkek hasta, son bir aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve bacaklarında kendiliğinden oluşan kırmızı döküntüler şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk saptanıyor ve her iki alt ekstremitede yaygın peteşiler izleniyor. Yapılan sistemik muayenede hepatosplenomegali veya lenfadenopati saptanmıyor.

Hastanın laboratuvar sonuçları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Hemoglobin7.57.5 g/dL
MCV9494 fL
Lökosit2.400/mm32.400/mm^3
Mutlak nötrofil sayısı900/mm3900/mm^3
Trombosit22.000/mm322.000/mm^3
Retikülosit%0.3\% 0.3

Bu hastada ön tanıyı kesinleştirmek için yapılması gereken altın standart tanı yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi

Cevap

Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi
Hastada saptanan normositik anemi, nötropeni ve trombositopeni (pansitopeni) ile birlikte retikülosit sayısının düşük olması kemik iliği üretim yetmezliğini işaret eder. Fizik muayenede organomegali saptanmaması, lösemi veya lenfoma gibi infiltratif süreçlerden ziyade aplastik anemiyi ön plana çıkarır. Bu durumda tanıyı kesinleştirmek ve iliğin hücreselliğini (hiposellülarite) değerlendirmek için kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi yapılması altın standarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını analiz etme
Hastada pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) ve buna eşlik eden retikülositopeni saptandı.
Organomegali ve lenfadenopatinin olmaması, öncelikle aplastik anemi gibi bir kemik iliği yetmezliğini düşündürür.
2
Ayırıcı tanı için gerekli temel tetkiki belirleme
Pansitopenik bir hastada kemik iliğinin hücresel içeriğini ve yapısını değerlendirmek gerekir.
Primer kemik iliği yetmezliği ile kemik iliğini infiltre eden hastalıkların ayrımı ancak biyopsi ile mümkündür.
3
Altın standart yöntemi seçme
Kemik iliği biyopsisinde hiposellülarite ve yağ dokusu artışının gösterilmesi tanıyı kesinleştirir.
Aplastik anemi tanısı için kemik iliği biyopsisi uluslararası kılavuzlarda altın standart olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Aplastik anemi tanısında pansitopeni ve retikülositopeni varlığında altın standart tetkik kemik iliği biyopsisidir.

Alternatif Yöntem

Aplastik anemi tanısında 'Camitta kriterleri' kullanılarak hastalığın şiddeti (şiddetli, çok şiddetli) belirlenir ve tedavi planı buna göre yapılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

4545 yaşında erkek hasta, son 22 aydır giderek artan halsizlik, eforla gelen nefes darlığı ve diş etlerinde fırçalama sırasında olan kanamalar nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk, gövdede dağınık peteşiler saptanıyor; organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

- Hb:7.2 g/dLHb: 7.2 \text{ g/dL}
- MCV:104 fLMCV: 104 \text{ fL}
- WBC:1.200/μLWBC: 1.200/\mu L (%12 Parçalı nötrofil, %82 Lenfosit, %6 Monosit)
- Plt:11.000/μLPlt: 11.000/\mu L
- Retikülosit: 14.000/μL14.000/\mu L (Mutlak değer)

Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisinde; hücresellik %15, yağ dokusunda artış saptanıyor. Displazi izlenmiyor, sitogenetik inceleme normal (46,XY46,XY) olarak raporlanıyor. Hastanın HLA tam uyumlu bir erkek kardeşi olduğu bilindiğine göre, bu hasta için en uygun ilk basamak tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: At kaynaklı antitimosit globulin + Siklosporin + Eltrombopag

Cevap

At kaynaklı antitimosit globulin, siklosporin ve eltrombopag kombinasyonu olan üçlü immünsüpresif tedavi seçeneğidir.
Vaka, mutlak nötrofil sayısının 144/μL144/\mu L olması nedeniyle 'Çok Ağır Aplastik Anemi' (VSAA) tanısı almaktadır. Hastanın 45 yaşında olması, tam uyumlu kardeşi olsa dahi ilk basamakta hematopoetik kök hücre nakli yerine immünsüpresif tedaviyi (İST) endike kılar. Günümüzde en etkili İST rejimi, at kaynaklı ATG, siklosporin ve eltrombopagın birlikte kullanıldığı üçlü tedavidir.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak Nötrofil Sayısı (MNS) hesaplanması
1.200×0.12=144/μL1.200 \times 0.12 = 144/\mu L
Hastalığın şiddetini belirlemek için Camitta kriterlerine göre nötrofil sayısının bilinmesi gerekir.
2
Hastalık şiddetinin sınıflandırılması
Çok Ağır Aplastik Anemi (VSAA)
MNS < 200/μL200/\mu L olması ve kemik iliği hücreselliğinin %25'in altında olması vakayı 'Çok Ağır' kategorisine sokar.
3
Hastanın yaşına göre tedavi algoritmasının değerlendirilmesi
İmmünsüpresif tedavi (İST) önceliği
Aplastik anemide 40 yaş ve üzeri hastalarda, tam uyumlu kardeş vericisi olsa dahi, nakil sonrası komplikasyon riskleri nedeniyle ilk basamakta immünsüpresif tedavi önerilir.
4
En güncel ve etkili İST rejiminin seçilmesi
At-ATG + Siklosporin + Eltrombopag
Güncel kılavuzlarda ve RACE çalışması sonuçlarına göre, standart İST'ye eltrombopag eklenmesi yanıt oranlarını anlamlı ölçüde artırmaktadır.

Anahtar Kavram

Aplastik anemide tedavi seçimi hastanın yaşına, verici durumuna ve hastalığın şiddetine (Camitta Kriterleri) göre yapılır; 40 yaş bir dönüm noktasıdır.

Daha Fazla Pratik

Aplastik anemide Camitta kriterlerini (Ağır vs Çok Ağır ayrımı) ve tedavi basamaklarını içeren bir algoritmayı tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 30Soru →

62 yaşında erkek hasta, kronik böbrek yetmezliği nedeniyle son bir yıldır haftada üç kez subkütan rekombinant insan eritropoietini (rHuEPOrHuEPO) tedavisi almaktadır. Son bir ayda giderek artan halsizlik ve efor dispnesi şikayetleri ile başvuran hastanın yapılan tetkiklerinde, daha önce 10.5 g/dL10.5\text{ g/dL} düzeyinde stabil seyreden hemoglobin değerinin 6.2 g/dL6.2\text{ g/dL}'ye düştüğü saptanıyor.

Laboratuvar bulguları:
- Lökosit sayısı: 5.900/mm35.900/\text{mm}^3
- Trombosit sayısı: 225.000/mm3225.000/\text{mm}^3
- Retikülosit oranı: %0.1\%0.1
- Kemik iliği biyopsisi: Normoselüler ilik, eritroid öncüller %1\%1'in altında, miyeloid seri ve megakaryositler normal.

Bu hastadaki klinik tabloya yol açan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eritropoietine karşı gelişen nötralizan antikorlar

Cevap

Eritropoietine karşı gelişen nötralizan antikorlar, bu hastadaki saf eritroid aplazi tablosunun en olası nedenidir.
Hastada lökosit ve trombosit sayıları normal iken sadece eritrosit serisinde ağır bir üretim kusuru (retikülositopeni ve kemik iliğinde eritroid öncüllerin yokluğu) mevcuttur. Bu tablo 'Saf Eritroid Aplazi' olarak tanımlanır. Kronik böbrek yetmezliği olan ve rekombinant eritropoietin tedavisi alan hastalarda, ilaca karşı gelişen nötralizan antikorlar hem verilen ilacı hem de hastanın kendi eritropoietinini etkisiz hale getirerek bu ağır anemiyi tetikler.

Adım Adım Çözüm

1
Hemogram ve retikülosit değerlerinin analizi
Derin normositik anemi ve retikülositopeni (%0.1\%0.1) saptandı.
Aneminin kemik iliği üretim yetersizliğine bağlı olup olmadığını anlamak için retikülosit kritik bir parametredir.
2
Diğer hücre serilerinin ve kemik iliği bulgularının değerlendirilmesi
Lökosit ve trombositlerin normal olması, iliğin normoselüler ancak eritroid öncüllerin seçici olarak yokluğu saptandı.
Bu bulgular tabloyu aplastik anemiden ayırarak 'Saf Eritroid Aplazi' (PRCA) tanısına yönlendirir.
3
Etyolojik faktörlerin klinik öykü ile birleştirilmesi
Uzun süreli rHuEPO kullanımı öyküsü ile PRCA tablosu ilişkilendirildi.
rHuEPO tedavisi alanlarda gelişen nötralizan antikorlar, ekzojen ve endojen eritropoietini bloke ederek ağır PRCA tablosuna neden olur.

Anahtar Kavram

Saf Eritroid Aplazi (PRCA), kemik iliğinde eritroid öncüllerin seçici olarak yokluğu ile karakterize, arejeneratif bir anemidir; edinsel nedenleri arasında timoma, ilaçlar (rHuEPO vb.) ve virüsler (Parvovirüs B19) yer alır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru →

5858 yaşında kronik böbrek yetmezliği nedeniyle 33 yıldır hemodiyaliz programında olan erkek hasta, son 11 ayda giderek derinleşen halsizlik ve eforla gelen nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın anemisi için son 88 aydır subkutan rekombinant insan eritropoetini (rHuEPOrHuEPO) kullandığı öğreniliyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde;

- Hemoglobin: 5.4 g/dL5.4\text{ g/dL}
- MCV: 92 fL92\text{ fL}
- Lökosit: 7.400/mm37.400/\text{mm}^3
- Trombosit: 260.000/mm3260.000/\text{mm}^3
- Retikülosit: %0\%0 (Mutlak retikülosit sayısı: 0/mm30/\text{mm}^3)
- Serum demiri ve ferritin: Normal

Kemik iliği aspirasyonunda miyeloid ve megakaryositik seriler normal izlenirken, eritroid öncülleri %0.5\%0.5'in altında bulunuyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eritropoetin antikorlarına bağlı saf eritroid dizi aplazisi (PRCA)

Cevap

Eritropoetin antikorlarına bağlı saf eritroid dizi aplazisi (PRCA)
Saf eritroid dizi aplazisi (PRCA), kemik iliğinde eritroid öncüllerin seçici olarak yokluğu ve periferik kanda retikülositopeni ile karakterizedir. Rekombinant insan eritropoetini (rHuEPOrHuEPO) kullanan hastalarda bu ilaca karşı gelişen nötralize edici antikorlar, hem eksojen hem de endojen eritropoetini inhibe ederek derin bir anemiye yol açar. Bu durum özellikle diyaliz hastalarında subkutan uygulamalar sonrası bildirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar verilerini analiz et.
İzole derin anemi (5.4 g/dL5.4\text{ g/dL}), sıfır retikülosit ve normal lökosit/trombosit sayısı saptandı.
Tablonun bir 'pansitopeni' mi yoksa 'izole kemik iliği yetmezliği' mi olduğunu anlamak için diğer serilerin kontrol edilmesi gerekir.
2
Kemik iliği bulgularını değerlendir.
Miyeloid ve megakaryositik seriler normal, ancak eritroid öncüller yok denecek kadar az (%0.5\%0.5).
Bu bulgular hastada Saf Eritroid Dizi Aplazisi (Pure Red Cell Aplasia - PRCA) olduğunu doğrular.
3
Etyolojik faktörleri ve hasta geçmişini eşleştir.
Hastanın kronik böbrek yetmezliği (KBY) olması ve 88 aydır rekombinant eritropoetin (EPO) kullanıyor olması kritik ipucudur.
Rekombinant EPO kullanımı, nadir fakat ciddi bir komplikasyon olan anti-EPO antikor gelişimine ve buna bağlı PRCA'ya yol açabilir.

Anahtar Kavram

Eritropoetin (EPO) tedavisi alan kronik böbrek yetmezliği hastalarında aniden gelişen dirençli anemi ve retikülositopeni durumunda anti-EPO antikorlarına bağlı Saf Eritroid Dizi Aplazisi (PRCA) düşünülmelidir.
Soru 32Soru →

Etiyolojisi saptanmayan bir akut hepatit atağını takip eden sekizinci haftada; progresif halsizlik ve mukozal kanama şikayetleri ile başvuran genç bir hastanın laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
Hemoglobin6,8 g/dL6,8\ g/dL
MCV102 fL102\ fL
Retikülosit%0,1\%0,1
Beyaz Küre1.200/μL1.200/\mu L
Mutlak Nötrofil Sayısı (ANS)350/μL350/\mu L
Trombosit12.000/μL12.000/\mu L

Kemik iliği biyopsisinde %15\%15 hücresellik ve yağlı replasman saptanan bu olguyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu klinik tabloya neden olan etken genellikle Hepatit A veya Hepatit B virüsleridir.

Cevap

Etiyolojide sorumlu ajan genellikle bilinen hepatit virüsleri değil, seronegatif (non-A, non-B, non-C) virüslerdir.
Hepatit ilişkili aplastik anemi (HAAA), klinik olarak genellikle bir akut hepatit atağını takip eden 2−32-3 ay içinde ortaya çıkar. Yapılan çalışmalarda bu tabloya neden olan etkenin vakaların çoğunda Hepatit A, B veya C olmadığı, 'seronegatif' olarak adlandırılan tanımlanamamış virüsler olduğu gösterilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Camitta kriterlerine göre şiddet sınıflaması yapılması
ANS 350/μL350/\mu L (<500<500) ve Trombosit 12.000/μL12.000/\mu L (<20.000<20.000) olduğu için vaka Ağır Aplastik Anemi (SAA) olarak sınıflandırılır.
Tedavi algoritması hastalığın şiddetine göre belirlenir.
2
Etiyolojik analizin yapılması
Akut hepatit sonrası gelişen tablonun genellikle seronegatif virüslerle ilişkili olduğu saptanır.
Hepatit ilişkili aplastik anemi spesifik bir klinik fenotiptir.
3
Tedavi planının oluşturulması
Genç hasta ve SAA tablosu varlığında, uygun donör varsa kök hücre nakline yönlendirme yapılır.
Genç yaşta allojenik nakil, immünosupresif tedaviye göre daha yüksek kür oranına sahiptir.

Anahtar Kavram

Hepatit ilişkili aplastik anemi etiyolojisi ve şiddet kriterleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru →

Pansitopeni nedeniyle tetkik edilen, periferik yaymasında atipik hücre veya blast görülmeyen bir hastada kemik iliği biyopsisi hiposelüler olarak değerlendirilmiştir. Bu hastada aşağıdaki fizik muayene bulgularından hangisinin saptanması, tanının idiyopatik aplastik anemi olma olasılığını en çok zayıflatır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Splenomegali

Cevap

Splenomegali
İdiyopatik aplastik anemi, kemik iliğinin yağ dokusu ile yer değiştirmesi ve hematopoetik elemanların azalması ile karakterizedir. Bu hastalıkta infiltratif bir süreç (tümör, granülom vb.) veya ekstramedüller hematopoez tipik olarak görülmediğinden, splenomegali (dalak büyümesi) beklenmez. Splenomegali saptanan bir hastada tanı öncelikle lösemi, lenfoma, miyelofibrozis, hipersplenizm veya enfeksiyöz süreçlere kayar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastalık tablosunu analiz et
Hasta pansitopenik ve kemik iliği hiposelüler (aplastik anemi ile uyumlu temel bulgular).
Tanısal yaklaşım için mevcut verileri doğrulamak gerekir.
2
Aplastik aneminin fizik muayene özelliklerini hatırla
Aplastik anemide tipik olarak organomegali (hepatosplenomegali) ve lenfadenopati görülmez.
Hastalık infiltratif değil, hipoproliferatif bir süreçtir.
3
Seçenekleri bu bilgiyle karşılaştır
Diğer seçenekler (kanama bulguları, anemi semptomları) pansitopeninin doğrudan sonuçlarıdır, ancak splenomegali aplastik anemi tanısıyla çelişir.
Splenomegali varlığında lösemi, lenfoma, miyelofibrozis veya hipersplenizm gibi diğer nedenler araştırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Aplastik anemi tanısında fizik muayenede splenomegali saptanması beklenmez; varlığı tanıyı sorgulatır.
Soru 34Soru →

2626 yaşında kadın hasta, son 22 haftadır diş fırçalarken fark ettiği diş eti kanamaları ve giderek artan halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede konjonktivaların soluk olduğu, gövde ve ekstremitelerde yaygın peteşilerin bulunduğu gözleniyor; lenfadenopati veya splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Hemoglobin: 6,5 g/dL6,5 \text{ g/dL}, MCV: 102 fL102 \text{ fL}, Lökosit sayısı: 1.800/mm31.800/\text{mm}^3, Mutlak Nötrofil Sayısı: 350/mm3350/\text{mm}^3, Trombosit sayısı: 12.000/mm312.000/\text{mm}^3 ve Mutlak Retikülosit Sayısı: 14.000/μL14.000/\mu\text{L} (Normal: 50.000−150.000/μL50.000 - 150.000/\mu\text{L}) olarak bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde sellülarite %15\%15 saptanırken; displastik değişiklik, blast artışı veya fibrozis izlenmiyor. Akım sitometrisinde CD55CD55 ve CD59CD59 eksikliği gösterilemiyor. Bu hasta için en uygun yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: HLA-tam uyumlu kardeş donörü mevcutsa alojenik hematopoetik kök hücre nakli planlanmalıdır.

Cevap

Genç yaştaki ağır aplastik anemi hastasında, HLA-tam uyumlu kardeş donör varlığında tercih edilmesi gereken en uygun yaklaşım alojenik hematopoetik kök hücre naklidir.
Hastada saptanan pansitopeni bulguları (ANS < 500, Trombosit < 20.000, Retikülosit < 20.000) ve kemik iliği hiposellülaritesi Camitta kriterlerine göre Ağır Aplastik Anemi (SAA) ile uyumludur. 40 yaş altındaki genç erişkinlerde, HLA-tam uyumlu bir kardeş donör mevcutsa, kür sağlama potansiyeli en yüksek olan ilk basamak tedavi seçeneği alojenik hematopoetik kök hücre naklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Pansitopeni ve kemik iliği bulgularını değerlendir
Hiposellüler kemik iliği (sellülarite < %25) ve pansitopeni (blast artışı/fibrozis yok) ile Aplastik Anemi tanısı konur.
Tanının netleştirilmesi için altın standart kemik iliği biyopsisidir.
2
Hastalığın şiddetini belirle (Camitta kriterleri)
Mutlak nötrofil < 500/mm³, Trombosit < 20.000/mm³, Retikülosit < 20.000/µL kriterlerinden en az ikisi sağlandığı için 'Ağır Aplastik Anemi' (SAA) tanısı kesinleşir.
Tedavi seçimi hastalığın şiddetine göre yapılır.
3
Hasta yaşı ve donör durumuna göre tedavi seç
Genç hasta (26 yaş) ve ağır tablo varlığında, HLA-uyumlu kardeş donör varsa Allo-HSCT; yoksa immünsüpresif tedavi tercih edilir.
Genç hastalarda HSCT ile uzun dönem kür oranları daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Ağır Aplastik Anemi (SAA) Yönetim Algoritması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 35Soru →

22 yaşında erkek hasta, son haftalarda artan halsizlik, diş eti kanamaları ve bacaklarında kendiliğinden oluşan morluklar nedeniyle başvuruyor. Özgeçmişinde bilinen bir kronik hastalık veya ilaç kullanım öyküsü bulunmuyor. Fizik muayenede cilt ve konjonktivalar soluk, alt ekstremitelerde peteşi ve ekimozlar izleniyor. Hepatosplenomegali veya lenfadenopati saptanmıyor.

Laboratuvar sonuçları şu şekildedir:

* Hemoglobin: 7,17,1 g/dL
* Lökosit: 1.400/mm31.400/mm^3 (Nötrofil: 350/mm3350/mm^3)
* Trombosit: 16.000/mm316.000/mm^3
* MCV: 102102 fL
* Retikülosit: %0,10,1

Yapılan kemik iliği biyopsisinde selülarite <%10 olarak izleniyor, fibrozis veya blast artışı saptanmıyor. Hastanın HLA doku grubu ile tam uyumlu 24 yaşında bir erkek kardeşi olduğu öğreniliyor.

Bu hasta için en uygun küratif tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Allogeneik hematopoietik kök hücre nakli

Cevap

Allogeneik hematopoietik kök hücre nakli
Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları (derin pansitopeni, düşük retikülosit, organomegalinin olmayışı, hiposellüler kemik iliği) Şiddetli Aplastik Anemi (SAA) ile uyumludur. SAA tedavi algoritmasında belirleyici faktörler hastanın yaşı ve uygun vericisinin olup olmadığıdır. 40-50 yaş altındaki ve HLA tam uyumlu kardeşi olan hastalarda, küratif potansiyeli en yüksek ve uzun dönem sağkalımı en iyi olan tedavi seçeneği Allogeneik Hematopoietik Kök Hücre Naklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik tablosunu ve laboratuvar verilerini değerlendir.
Pansitopeni (Anemi, Nötropeni, Trombositopeni), düşük retikülosit, splenomegali yokluğu ve hiposellüler kemik iliği.
Bu bulgular 'Şiddetli Aplastik Anemi' (SAA) tanısını koydurur.
2
Şiddetli Aplastik Anemi kriterlerini kontrol et.
Nötrofil < 500/mm3500/mm^3, Trombosit < 20.000/mm320.000/mm^3, Retikülosit < %1 ve kemik iliği selülaritesi <%25.
Hasta SAA kriterlerini karşılamaktadır.
3
Hasta yaşı ve donör durumuna göre tedavi algoritmasını uygula.
Hasta 22 yaşında (genç) ve tam uyumlu kardeşi var.
40-50 yaş altı, HLA tam uyumlu kardeşi olan SAA hastalarında ilk ve en etkili (küratif) tedavi seçeneği allogeneik kök hücre naklidir.

Anahtar Kavram

Şiddetli Aplastik Anemi Tedavi Algoritması

İpuçları

1
Hastada pansitopeni var ve kemik iliği 'boş' (hiposellüler). Bu durum kemik iliği yetmezliğini işaret ediyor.
2
Bu hastalıkta (Aplastik Anemi) tedavi kararını verirken en önemli iki kriter: hastanın yaşı ve kardeş vericisinin olup olmadığıdır.
3
Genç ve vericisi olan hastalarda bağışıklığı baskılamak yerine, bozuk olan iliği yenisiyle değiştirmek (nakil) en kesin çözümdür.

Daha Fazla Pratik

Şiddetli Aplastik Anemi tanısı almış ancak uygun vericisi olmayan 65 yaşındaki bir hasta için en uygun tedavi nedir?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru →

35 yaşında bir kadın hasta, son bir aydır giderek artan halsizlik, eforla gelen nefes darlığı ve bacaklarında kendiliğinden oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde konjonktivalar soluk saptanıyor; servikal, aksiller veya inguinal lenfadenopati saptanmıyor ve hepatosplenomegali izlenmiyor. Laboratuvar bulguları aşağıdadır:

ParametreDeğer
Hemoglobin7.57.5 g/dL
MCV9494 fL
Lökosit2.200/μL2.200/\mu L
Mutlak Nötrofil Sayısı900/μL900/\mu L
Trombosit15.000/μL15.000/\mu L
Retikülosit%0.2\%0.2

Bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken altın standart tetkik ve beklenen bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik iliği biyopsisi; hiposellülerite ve normal iliğin yerini alan yağ dokusu

Cevap

Kemik iliği biyopsisi yapılarak hiposellülerite ve normal iliğin yerini alan yağ dokusunun gösterilmesi kesin tanı için altın standarttır.
Hastadaki pansitopeni, belirgin retikülositopeni ve fizik muayenede organomegali yokluğu tipik bir aplastik anemi tablosudur. Bu hastalığın kesin tanısı kemik iliği biyopsisi ile konur ve karakteristik bulgu, hemopoetik hücrelerin azalarak yerini yağ dokusuna bırakmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemogram ve retikülosit değerlerini analiz et.
Hastada anemi, nötropeni ve trombositopeni (pansitopeni) mevcuttur. Retikülosit oranının (%0.2)(\%0.2) çok düşük olması, kemik iliğinde üretimin yetersiz olduğunu gösterir.
Periferik kanda hücre eksikliğinin santral (ilik kaynaklı) mi yoksa periferik (yıkım/kayıp) mi olduğunu ayırt etmek için.
2
Fizik muayene bulgularını değerlendir.
Lenfadenopati ve hepatosplenomegali yokluğu, tablonun bir lösemi, lenfoma veya depo hastalığından ziyade primer bir kemik iliği yetmezliği (Aplastik Anemi) olduğunu destekler.
Pansitopeninin ayırıcı tanısında infiltratif süreçleri dışlamak için.
3
Kesin tanı için altın standart testi belirle.
Aplastik anemi tanısında altın standart kemik iliği biyopsisidir; beklenen bulgu hiposellülerite ve yağ dokusu artışıdır.
Hücre yoğunluğunu ve ilik mimarisini en güvenilir şekilde değerlendirmek için biyopsi gereklidir.

Anahtar Kavram

Aplastik anemi tanısı pansitopeni, retikülositopeni ve kemik iliği biyopsisinde hiposellülerite (yağlı ilik) bulgularına dayanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru →

6262 yaşında erkek hasta, son 1010 yıldır kronik böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz programındadır. Renal anemisi için son 66 aydır haftada üç kez subkutan rekombinant eritropoetin tedavisi almaktadır. Tedavi ile 10.510.5 g/dL düzeyine çıkan hemoglobin değeri, son 11 ay içerisinde belirgin şekilde düşmüştür. Hastanın yapılan güncel laboratuvar incelemeleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

ParametreHastanın DeğeriNormal Aralık
Hemoglobin6.26.2 g/dL13.5−17.513.5 - 17.5
Mutlak Retikülosit4.000/μL4.000/\mu L20.000−100.00020.000 - 100.000
Lökosit6.800/μL6.800/\mu L4.000−10.0004.000 - 10.000
Trombosit210.000/μL210.000/\mu L150.000−450.000150.000 - 450.000

Kemik iliği aspirasyonunda eritroid seri öncüllerinin tama yakın yokluğu, miyeloid seri ve megakaryositlerin ise normal morfoloji ve sayıda olduğu izlenmiştir. Bu hastadaki klinik tabloyu açıklayan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eritropoetin tedavisine ikincil nötralize edici antikor oluşumu

Cevap

Eritropoetin tedavisine ikincil nötralize edici antikor oluşumu
Saf Eritroid Aplazi (PRCA), kemik iliğinde miyeloid ve megakaryositik serilerin korunmasına rağmen eritroid öncüllerinin seçici olarak yokluğu ile karakterizedir. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda rekombinant eritropoetin kullanımı (özellikle subkutan uygulama ile ilişkili immunojenite nedeniyle), nadir fakat ciddi bir komplikasyon olan nötralize edici antikor gelişimine yol açabilir. Bu antikorlar hastanın kendi eritropoetinini de etkisiz hale getirerek ani ve derin bir retikülositopenik anemiye neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verilerin analizi
Hastada derin normokrom normositer anemi (6.26.2 g/dL) ve ileri derecede düşük mutlak retikülosit sayısı (4.000/μL4.000/\mu L) mevcuttur; diğer seriler (lökosit ve trombosit) normaldir.
Aneminin tipini ve kemik iliği üretim kapasitesini belirlemek için retikülosit ve periferik kan sayımı değerlendirilmelidir.
2
Kemik iliği bulgularının yorumlanması
Kemik iliğinde sadece eritroid serinin yokluğu 'Saf Eritroid Aplazi' (PRCA) tanısını koydurur.
Eritroid seri yokluğu ile miyeloid ve megakaryositik serilerin korunması PRCA için patognomoniktir.
3
Etiyolojik ilişkilendirme
Kronik böbrek yetmezliği olan ve eritropoetin (özellikle subkutan form) kullanan hastalarda PRCA'nın en olası nedeni nötralize edici antikor gelişimidir.
Eritropoetin molekülüne karşı gelişen antikorlar hem eksojen hem de endojen EPO'yu bağlayarak eritropoezi tamamen durdurur.

Anahtar Kavram

Saf Eritroid Aplazi (PRCA) ve Eritropoetin İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru →

22 yaşında erkek hasta, yaklaşık bir aydır giderek artan halsizlik, çarpıntı ve vücudunda oluşan morluklar şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin solukluk ve alt ekstremitelerde peteşiler saptanıyor; organomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar incelemelerinde pansitopeni saptanması üzerine yapılan ileri tetkik sonuçları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Hemoglobin6.5 g/dL6.5 \text{ g/dL}
MCV92 fL92 \text{ fL}
Nötrofil sayısı400/mm3400/\text{mm}^3
Trombosit sayısı15.000/mm315.000/\text{mm}^3
Retikülosit oranı%0.2\%0.2
Kemik iliği selülaritesi<%25<\%25

HLA doku tiplemesinde hastanın tam uyumlu bir kardeş donörü olduğu belirlenmiştir.

Bu hasta için en uygun küratif tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Allojenik hematopoetik kök hücre nakli

Cevap

Allojenik hematopoetik kök hücre nakli bu hasta için en uygun küratif yaklaşımdır.
Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları (nötrofil < 500, trombosit < 20.000, retikülosit < %1, hiposelüler ilik) Camitta kriterlerine göre 'Ağır Aplastik Anemi' (SAA) tanısı koydurur. 40 yaş altındaki genç erişkinlerde, HLA tam uyumlu kardeş donör varlığında standart küratif yaklaşım allojenik hematopoetik kök hücre naklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastalığın ağırlığını belirle (Camitta Kriterleri).
Nötrofil < 500/mm3500/\text{mm}^3, trombosit < 20.000/mm320.000/\text{mm}^3, retikülosit < %1\%1 ve ilik selülaritesi < %25\%25 olduğu için hastada 'Ağır Aplastik Anemi' mevcuttur.
Tedavi algoritması hastalığın şiddetine göre şekillenir.
2
Hasta yaşını ve donör durumunu değerlendir.
Hasta 22 yaşında (genç) ve tam uyumlu kardeş donörü mevcut.
40 yaş altı ve uygun donörü olan hastalarda nakil başarısı immünsüpresif tedaviden yüksektir.
3
Tedavi algoritmasına göre karar ver.
Genç yaş + SAA + Uyumlu donör = Allojenik Nakil.
Bu kombinasyon en yüksek kür şansını sağlar.

Anahtar Kavram

Ağır Aplastik Anemi (SAA) yönetiminde yaş ve donör varlığına dayalı tedavi seçimi.
Soru 39Soru →

3232 yaşında kadın hasta, son 22 aydır giderek artan halsizlik, nefes darlığı, diş etlerinde kanama ve bacaklarında morluklar oluşması şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalar soluk, alt ekstremitelerde yaygın peteşi ve purpuralar saptanıyor. Lenfadenopati veya hepatosplenomegali saptanmayan hastanın laboratuvar bulguları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Hemoglobin6.86.8 g/dL
MCV9393 fL
Lökosit2.200/mm32.200/\text{mm}^3
Mutlak Nötrofil Sayısı550/mm3550/\text{mm}^3
Trombosit18.000/mm318.000/\text{mm}^3
Retikülosit%0.3\%0.3

Bu hastada kesin tanı amacıyla yapılan kemik iliği biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hematopoetik hücrelerde belirgin azalma ve yağ dokusunda artış

Cevap

Kemik iliği biyopsisinde hematopoetik hücrelerde belirgin azalma ve bu alanların yağ dokusu ile yer değiştirmesi beklenir.
Hastanın klinik tablosu (halsizlik, kanama, peteşi), laboratuvar bulguları (pansitopeni, normositik/hafif makrositik MCV, düşük retikülosit) ve organomegali yokluğu Edinilmiş Aplastik Anemi ile tam uyumludur. Aplastik aneminin altın standart tanı yöntemi olan kemik iliği biyopsisinde, kemik iliği boşluklarının hematopoetik hücreler yerine yağ hücreleri (adipositler) ile dolduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Periferik kan bulgularını değerlendir
Hastada pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) ve buna eşlik eden düşük retikülosit oranı mevcuttur.
Düşük retikülosit oranı kemik iliğinde üretimin yetersiz olduğunu gösterir.
2
Fizik muayene bulgularıyla ayırıcı tanı yap
Splenomegali ve lenfadenopatinin olmaması lösemi, lenfoma veya depo hastalıklarını dışlamaya yardımcı olur.
Aplastik anemide tipik olarak organomegali saptanmaz.
3
Klinik tabloyu tanı ile eşleştir
Pansitopeni + düşük retikülosit + organomegali yokluğu = Aplastik Anemi.
Bu üçlü kombinasyon kemik iliği yetmezliklerinin en karakteristik sunumudur.

Anahtar Kavram

Aplastik Anemi Tanısal Morfolojisi
Soru 40Soru →

88 yaşında erkek çocuk, halsizlik ve sık tekrarlayan burun kanamaları şikayetleri ile babası tarafından polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde hastada boy kısalığı, mikrosefali ve her iki el başparmağında hipoplazi olduğu gözleniyor. Laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıdadır:

ParametreDeğer
Hemoglobin7,57,5 g/dL
MCV104104 fL
Lökosit3.2003.200/mm³
Trombosit42.00042.000/mm³
Retikülosit%0,2\%0,2

Bu hastada klinik tabloya neden olan ön tanıyı doğrulamak amacıyla istenmesi gereken en spesifik tarama testi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kan lenfositlerinde diepoksibütan (DEBDEB) ile indüklenen kromozom kırık analizi

Cevap

Periferik kan lenfositlerinde diepoksibütan (DEBDEB) veya mitomisin CC ile indüklenen kromozom kırık analizi
Hastanın klinik tablosu (boy kısalığı, başparmak anomalisi, mikrosefali) ve laboratuvar bulguları (makrositer pansitopeni) en sık kalıtsal kemik iliği yetmezliği olan Fanconi anemisi ile tam uyumludur. Bu hastalığın kesin tanısında ve taramasında hücrelerin DNA çapraz bağlayıcı ajanlara duyarlılığını ölçen kromozom kırık analizi altın standarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları sentezle
Hastada boy kısalığı, mikrosefali ve başparmak hipoplazisi gibi yapısal anomalilerin varlığı saptandı.
Bu tipik fiziksel bulgular, kemik iliği yetmezliğinin edinsel değil konjenital/herediter bir nedene bağlı olduğunu düşündürür.
2
Laboratuvar verilerini yorumla
Hemoglobin, lökosit ve trombosit düşüklüğü (pansitopeni) ile birlikte düşük retikülosit oranı ve yüksek MCVMCV değeri bulundu.
Bu tablo, kemik iliğinin üretim kapasitesinin azaldığı aplastik anemi tablosunu destekler.
3
Tanıyı doğrula
Fanconi anemisi ön tanısı ile kromozom kırık analizi planlanmalıdır.
Fanconi anemisi, DNA tamir mekanizmasındaki bozukluk nedeniyle kromozomal instabilite ile karakterizedir ve spesifik tanısı DEBDEB gibi ajanlarla tetiklenen kromozom kırıklarının gösterilmesiyle konur.

Anahtar Kavram

Fanconi anemisi, en sık görülen kalıtsal kemik iliği yetmezliği sendromudur ve tanısı DEBDEB/mitomisin CC ile indüklenen kromozom kırık testi ile konur.

Daha Fazla Pratik

Fanconi anemisi olan hastalarda ileri yaşlarda gelişebilecek miyelodisplastik sendrom (MDSMDS) ve akut miyeloid lösemi (AMLAML) riskini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Kemik İliği Yetmezlikleri Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin