Antiviral İlaçlar

Antiretroviral tedavi (ART) kombinasyonu alan bir hastada, tedavi sürecinde karaciğer fonksiyon testleri ($AST, ALT$) normal sınırlarda kalmasına rağmen, izole bir şekilde indirekt bilirubin düzeylerinde artış ve buna bağlı klinik ikter tablosu gelişmiştir. Ayrıca hastanın mide koruyucu olarak kullandığı proton pompa inhibitörlerinin bu ilacın gastrik emilimini ve biyoyararlanımını belirgin şekilde azalttığı bilinmektedir.

Bu klinik tabloya ve ilaç etkileşimine neden olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Hepatit C virüsü ($HCV$) enfeksiyonu tedavisi gören $52$ yaşındaki bir hastaya, virüsün $RNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz enzimini ($NS5B$) spesifik olarak inhibe eden direkt etkili bir antiviral ajan ($DAA$) başlanmıştır. Bu ilacın bir ön ilaç (prodrug) olduğu, hepatositler içine alındıktan sonra hücresel kinazlar aracılığıyla aktifleşerek farmakolojik olarak etkin üridin trifosfat analoğuna dönüştüğü ve viral $RNA$ sentezini zincir sonlanması yaparak durdurduğu bilinmektedir.

Buna göre, hastaya reçete edilen bu antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında $HIV-1$ pozitif tanısı alan bir hastada antiretroviral tedavi planlanmaktadır. Tedavi rejimine, viral giriş aşamasını engellemek amacıyla konak hücre yüzeyindeki $CCR5$ kemokin koreseptörüne bağlanarak etki gösteren bir ajanın eklenmesi düşünülmektedir. Bu ilaca başlamadan önce tedavinin başarısını öngörmek için yapılması gereken en uygun test aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi nedeniyle indüksiyon kemoterapisi alan 45 yaşındaki bir hastada, oral mukozada yaygın ve ağrılı veziküler lezyonlar gelişmiştir. Yapılan PCR analizi sonucu Herpes Simplex Virüs Tip 1 (HSV-1) saptanmış, ancak yüksek doz asiklovir tedavisine klinik yanıt alınamamıştır. İleri incelemede izole edilen virüsün timidin kinaz eksikliği gösterdiği belirlenmiştir. Bu durum üzerine tedavi, viral DNA polimerazı viral kinazlar tarafından fosforillenmeye ihtiyaç duymadan, pirofosfat bağlanma bölgesine bağlanarak inhibe eden bir ilaç ile değiştirilmiştir.

Bu hastada, yeni başlanan ilacın kullanımıyla ilişkili olarak görülmesi en muhtemel doz kısıtlayıcı yan etki ve buna eşlik eden elektrolit bozukluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Atriyal fibrilasyon tanısıyla uzun süredir amiodaron tedavisi alan bir hastaya, kronik hepatit C enfeksiyonu (Genotip 1) nedeniyle sofosbuvir ve ledipasvir kombinasyonu başlanmıştır. Antiviral tedavinin 48. saatinde hastada belirgin halsizlik ve baş dönmesi gelişmiş; yapılan fizik muayenede nabız $38/\text{dakika}$, kan basıncı $85/55\text{ mmHg}$ olarak saptanmıştır. EKG'de ciddi sinüs bradikardisi dışında ek bulgu izlenmemiştir.

Bu hastadaki klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Parkinson hastalığı tanısıyla takip edilen $68$ yaşında erkek hastaya, influenza A virüsüne karşı profilaktik amaçla bir antiviral ilaç başlanmıştır. Tedavi süresince hastanın alt ekstremitelerinde ağsı yapıda, morumsu-kırmızı döküntüler (livedo reticularis) saptanmıştır.

Bu klinik duruma yol açan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında kadın hasta, bir gündür devam eden ateş, öksürük ve yaygın kas ağrısı şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan hızlı antijen testi influenza A pozitif saptanıyor. Bu hastaya, viral polimeraz kompleksinin 'cap-dependent' endonükleaz aktivitesini selektif olarak inhibe ederek viral mRNA sentezini başlangıç aşamasında engelleyen bir ilaç reçete ediliyor. Bu hastada kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Sitomegalovirüs (CMV) retiniti tanısıyla gansiklovir tedavisi alan bir hastada, viral $UL97$ fosfotransferaz geninde mutasyon geliştiği saptanmıştır. Bu hastanın tedavisinde, aktifleşmek için viral enzimlere ihtiyaç duymayan ve proksimal tübüler hücrelerdeki birikimini önleyerek nefrotoksisite riskini azaltmak amacıyla probenesid ile kombine edilerek kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik kök hücre nakli sonrası gelişen yaygın mukokutanöz lezyonlardan izole edilen Herpes Simplex Virüsü'nün (HSV), standart doz asiklovir tedavisine yanıt vermediği görülmüştür. Genotipik analizde virüsün UL23 geninde (timidin kinaz) delesyon saptanmıştır. Tedavi, viral enzimlerce fosforilasyon gerektirmeyen ve viral DNA polimerazı doğrudan inhibe eden bir inorganik pirofosfat analoğu ile değiştirilmiştir.

Bu yeni ajanın kullanımı sırasında, ilacın kimyasal yapısının divalent katyonlarla etkileşimi sonucu gelişmesi *en muhtemel* elektrolit bozukluğu ve ilişkili yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında $HIV$ pozitif erkek hasta, yaklaşık 3 yıldır tenofovir disoproksil fumarat ($TDF$), emtrisitabin ve efavirenz içeren antiretroviral tedavi almaktadır. Hastanın rutin kontrollerinde serum kreatinin düzeyinde hafif artış, hipofosfatemi ve normoglisemik glukozüri saptanmıştır. Kemik mineral dansitometrisinde ise $T$-skorunun $-2.2$ olduğu (osteopeni) belirlenmiştir. Bu hastada saptanan proksimal tübül hasarı (Fanconi sendromu) ve kemik yıkımı riskini minimize etmek için $TDF$ yerine tedaviye eklenmesi en uygun olan, plazmada daha düşük ancak hedef hücrelerde ($PBMC$, hepatosit) daha yüksek aktif ilaç düzeyi sağlayan nükleotid analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada antiretroviral tedaviye başlandıktan iki hafta sonra yapılan rutin kontrollerde; serum kreatinin düzeyinin $0.8 mg/dL$’den $1.1 mg/dL$’ye yükseldiği, ancak kan üre azotu ($BUN$) düzeyinin ve idrar tetkikinin tamamen normal olduğu saptanıyor. Viral yükü belirgin şekilde düşen bu hastadaki tabloya neden olan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında $HIV$ pozitif erkek hastada, sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti tedavisi sırasında gansiklovire direnç geliştiği ve viral izolat analizinde $UL97$ fosfotransferaz enziminde mutasyon olduğu saptanmıştır. Hastaya bu direnci aşmak amacıyla başlanan yeni antiviral ajanın kullanımı sırasında şiddetli kas spazmları ve nöbetler gözlenmiştir. Yapılan tetkiklerde bu tablonun, ilacın plazmadaki divalent katyonları şelatlamasına bağlı geliştiği belirlenmiştir.

Söz konusu yan etki profiline sahip olan ve pirofosfat analoğu olarak etki gösteren bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında $HIV$ pozitif tanısı konulan erkek hastaya antiretroviral tedavi ($ART$) başlanmıştır. Tedavinin onuncu gününde hasta; uykusuzluk, çok canlı rüyalar ($vivid$ $dreams$) görme, sabahları sersemlik ve konsantrasyon güçlüğü şikayetleriyle polikliniğe başvurmuştur. Ayrıca hastanın başka bir hastalık nedeniyle kullandığı ve $CYP3A4$ ile metabolize olan bir ilacın plazma düzeyinin azaldığı saptanmıştır. Bu klinik tabloya ve ilaç etkileşimine neden olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, halsizlik ve karın şişliği şikayetiyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Yapılan fizik muayenede splenomegali ve asit saptanan hastanın laboratuvar tetkiklerinde $HBsAg$ (+), $HBeAg$ (+) ve $HBV-DNA$ düzeyi $2 \times 10^7$ IU/mL olarak ölçülüyor. Karaciğer biyopsisinde siroz bulguları izlenen hastaya; direnç bariyeri yüksek olan ve viral $DNA$ polimeraz enziminin baz eşleşmesi (priming), negatif zincir sentezi (ters transkripsiyon) ve pozitif zincir sentezi basamaklarını eş zamanlı olarak inhibe eden bir guanozin nükleozid analoğu başlanıyor. Bu hastada başlanan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) yapılan CMV seropozitif bir hastada, greft başarısızlığı riskini artırmamak adına miyelosupresif yan etkisi olmayan bir antiviral ile profilaksi planlanmaktadır. Hekim, viral DNA polimerazı doğrudan inhibe etmeyen, bunun yerine viral terminaz kompleksinin UL56 alt birimine bağlanarak viral DNA'nın kesilmesini ve kapsid içine paketlenmesini engelleyen bir ajanı tercih etmiştir.

Buna göre, bu hastada kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Antiretroviral tedavi ($ART$) deneyimli, $38$ yaşındaki $HIV-1$ pozitif erkek hastada viral yükün yükselmesi üzerine tedavi değişikliği planlanmaktadır. Yapılan fenotipik tropizm testinde virüsün sadece $CCR5$ koreseptörünü kullandığı ($R5$-tropik) rapor edilmiştir. Bu hastada Maraviroc tedavisi planlanırken, hastanın aktif tüberküloz tanısıyla tedavi aldığı ve rejiminde $CYP3A4$ üzerinde güçlü etkileri olan Rifampin bulunduğu saptanmıştır. Bu klinik durumda Maraviroc kullanımı ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sitomegalovirüs (CMV) retiniti tanısı alan $HIV$ pozitif bir erkek hastada, yapılan tetkikler sonucunda $UL97$ gen mutasyonu nedeniyle gansiklovir direnci saptanmıştır. Bu hastanın tedavisine, aktif formuna dönüşmek için viral timidin kinaz veya fosfotransferaz enzimlerine ihtiyaç duymayan bir antiviral ajan eklenmiştir. Bu ajanın proksimal renal tübüler hasar riskini minimize etmek amacıyla hastaya tedavi öncesinde probenesid verilmiş ve intravenöz hidrasyon uygulanmıştır.

Bu hastada kullanılan antiviral ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında $HIV(+)$ tanısı ile antiretroviral tedavi ($ART$) alan bir erkek hastanın tedavi rejiminde darunavir ve ritonavir bulunmaktadır. Hastanın rutin kontrollerinde $LDL$ kolesterol düzeyinin yüksek saptanması üzerine tedaviye $simvastatin$ eklenmiştir. Tedavinin ikinci haftasında hastada yaygın kas ağrısı, halsizlik ve idrar renginde koyulaşma gelişmiş; yapılan laboratuvar incelemesinde serum kreatin kinaz ($CK$) düzeyi normalin $10$ katı üzerinde saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablonun gelişmesinden sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Çoklu antiretroviral ilaç direnci saptanan $34$ yaşındaki $HIV-1$ pozitif erkek hastanın tedavi rejimine, viral girişi engellemek amacıyla konak hücre yüzeyindeki $CCR5$ kemokin reseptörüne allosterik olarak bağlanan bir ajan eklenmiştir. Tedavi başlangıcından bir ay sonra yapılan kontrolde viral yükün ($HIV-RNA$) hedeflenen düzeyde düşmediği izlenmiştir. Buna göre, bu hastadaki tedavi başarısızlığının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada, perianal bölgede ağrılı vezikülopüstüler lezyonlar saptanıyor. Lezyonlardan yapılan viral kültürde Herpes Simplex Virüs tip-2 ($HSV-2$) izole ediliyor. Hastaya başlanan yüksek doz asiklovir tedavisine klinik yanıt alınamıyor. Yapılan direnç testlerinde virüsün 'timidin kinaz' ($TK$) enzim aktivitesinin tamamen kaybolduğu saptanıyor. Bu hastada tedavide kullanılabilecek olan, aktivasyonu için viral enzimlere ihtiyaç duymayan ve yapısal olarak bir 'nükleotid' analoğu olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?