Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite

Yirmi sekiz yaşında, beden kitle indeksi 23 kg/m² olan kadın hasta, 3 yıldır süren infertilite ve 50-60 günlük adet döngüleri nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede Ferriman-Gallwey skoru 9 bulunuyor. Laboratuvar sonuçları: total testosteron 68 ng/dL (normal <70 ng/dL), DHEA-S 380 µg/dL (normal <350 µg/dL), sabah 8:00 17-OH progesteron 3.2 ng/mL, TSH ve prolaktin normal. Transvajinal ultrasonografide her iki overde 10'ar adet 2-9 mm boyutunda folikül ve artmış over stroması izleniyor, over hacmi sağda 12 mL solda 11 mL. ACTH stimülasyon testi yapılıyor: bazal 17-OH progesteron 3.2 ng/mL, 60. dakika değeri 9.8 ng/mL. Bu hastada bir sonraki en uygun tanısal veya terapötik adım aşağıdakilerden hangisidir?

Menstrüel siklusun farklı evrelerinde ölçülen serum hormon düzeyleri incelendiğinde, foliküler fazın erken döneminde FSH düzeyinin görece yüksek olduğu, ancak siklus ilerledikçe FSH'ın düşmeye başladığı gözlemlenmektedir. Bu gözlem, hangi mekanizmayla açıklanır?

Normal bir menstrüel siklusun mid-siklus (ovülasyon öncesi) döneminde gerçekleşen hormonal etkileşimler ve hücresel olaylar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

7 yaşında bir kız çocuk, son 1 yılda belirginleşen meme gelişimi ve hızlı boy uzaması nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boyu $134$ cm ($>95.$ persentil), Tanner evre 3 telarş ve evre 1 pubik kıllanma saptanıyor. Kemik yaşı $10$ yaş olarak değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemesinde; bazal LH $0.1$ mIU/mL'den düşük, östradiol $75$ pg/mL ve GnRH stimülasyon testi sonrası pik LH yanıtı $0.4$ mIU/mL ($<0.5$ mIU/mL) olarak bulunuyor. Pelvik ultrasonografide sağ overde $3$ cm çapında basit kistik yapı ve endometriumda kalınlaşma izleniyor. Bu klinik tabloya göre en olası tanı veya hastada görülmesi beklenen ek bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

54 yaşında, 4 yıl önce menopoza girmiş bir hasta; son 6 ayda hızla ilerleyen ses kalınlaşması, klitoromegali ve gövdede belirgin kıllanma şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki sonuçlar elde ediliyor:

Hastaya yapılan pelvik ultrasonografi ve abdominal bilgisayarlı tomografi incelemelerinde adneksiyel veya adrenal herhangi bir kitle saptanmıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Nöroradyoloji kliniğinden konsültasyon istenen 38 yaşında kadın hasta, daha önce epilepsi tanısıyla valproik asit kullanan ve son 1 yıldır ek olarak metoklopramid (günde 3 kez) tedavisine başlanan bir olgudur. Başvurusu öncesinde çekilen hipofiz MRI'ında sella normal, herhangi bir kitlesel lezyon saptanmamıştır. Hastanın serum prolaktin düzeyi 94 ng/mL bulunmuştur. Menstrüel siklus düzensizliği ve galaktore şikayetleri mevcuttur. İlaçların kesilmesi planlandığında; valproik asitin yavaş azaltılması gerekmesi nedeniyle başlangıçta sadece metoklopramid kesilmiştir. Metoklopramid kesildikten 6 hafta sonra çekilen kontrol prolaktin ölçümü 76 ng/mL olarak gelmiştir. Bu hastada bundan sonraki en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında kadın hasta, 6 aydır progresif seyreden kıllanma artışı, klitoral büyüme ve ses kalınlaşması şikayetleriyle başvuruyor. Menstrüel siklusu düzenli olup son menstrüasyon 3 hafta öncedir. Fizik muayenesinde Ferriman-Gallwey skoru 18, klitoris uzunluğu 2,8 cm olarak saptanıyor. Laboratuvar sonuçları: Total testosteron: 4,2 ng/mL (N: 0,15-0,70), DHEA-S: 180 µg/dL (N: 40-430), 17-OHP: 0,9 ng/mL (N: <2), prolaktin: 18 ng/mL, TSH: 1,8 mU/L. Pelvik ultrasonografide over boyutları ve ekojenitesi normal, adrenal ultrasonografide kitle saptanmıyor. Bu bulgularla en olası tanıya yönelik bir sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?

Normal bir menstrüel siklusda ovülasyon gerçekleştikten sonra, korpus luteum tarafından salgılanan ve endometriumu sekretuar faza hazırlayan hormon aşağıdakilerden hangisidir?

14 yaşında kız hasta, henüz menarş olmadığı için başvuruyor. Anamnezde 10 yaşında meme tomurcuğu gelişimi, 11 yaşında pubik kıllanma başladığı öğreniliyor. Fizik muayenede boy 148 cm (3. persantil), ağırlık 52 kg, meme gelişimi Tanner Evre 4, pubik kıllanma Tanner Evre 4, aksiller kıllanma mevcut. Pelvik ultrasonografide uterus ve overler yaşa uygun prepubertal boyutlarda izleniyor. Kemik yaşı 16 yıl olarak saptanıyor. FSH ve LH bazal düzeyleri çok düşük, GnRH uyarı testinde LH piki FSH pikinden belirgin olarak düşük kalıyor. Serum östradiol düzeyi düşük-normal sınırda. Bu klinik tablo ile en uyumlu tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Normal bir menstrüel siklus fizyolojisinde, dominant folikülden salınan östradiolün hipotalamo-hipofizer aks üzerinde negatif feedbackten pozitif feedbacke geçerek LH ($Luteinize$ edici hormon) dalgalanmasını ($surge$) tetikleyebilmesi için gereken minimum plazma konsantrasyonu/süresi ve LH pikinden sonra ovülasyonun gerçekleşme zamanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

42 yaşında kadın hasta, son altı aydır artan baş ağrısı ve görme alanının yan taraflarında daralma şikayetleriyle başvuruyor. Nörolojik muayenede bitemporal hemianopsi saptanıyor. Hipofiz manyetik rezonans (MR) görüntülemesinde 32x28 mm boyutlarında, suprasellar alana uzanım gösteren ve optik kiazmaya belirgin bası yapan solid bir kitle izleniyor. Laboratuvar incelemesinde serum prolaktin düzeyi 88 ng/mL (Normal: <25 ng/mL) olarak ölçülüyor. TSH ve sT4 düzeyleri normal sınırlardadır. Kanca (Hook) etkisini ekarte etmek için yapılan dilüsyonlu çalışmada prolaktin değerinde anlamlı bir değişiklik saptanmıyor.

Buna göre, bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında, evli ve çocuk sahibi olmak isteyen bir kadın hasta, 6 aydır adet düzensizliği ve baş ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Muayenede her iki meme başından ifade ile beyaz renkli akıntı elde ediliyor. Kan prolaktin düzeyi 95 ng/mL olarak ölçülüyor (normal: <25 ng/mL). Hasta herhangi bir ilaç kullanmadığını beyan ediyor. Bu hastada bir sonraki tanısal adım olarak aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

Hirsutizm değerlendirmesinde kullanılan Ferriman-Gallwey skorlama sistemi, vücudun belirli bölgelerindeki androjen bağımlı kıllanmayı 0 ile 4 arasında puanlayarak toplam bir skor elde eder. Buna göre, klinik olarak anlamlı hirsutizm için genellikle kabul edilen toplam Ferriman-Gallwey skor eşiği kaçtır?

Endokrinoloji polikliniğine getirilen 13 yaşındaki bir kız çocukta son 6 aydır meme gelişimi ve koltuk altı kıllanması gözlemlenmektedir. Kemik yaşı 15 olarak saptanmıştır. Bazal LH düzeyi 0.1 IU/L (prepubertal), GnRH stimülasyon testinde LH piki 2.1 IU/L (prepubertal yanıt). Pelvik ultrasonografide over hacimleri simetrik ve büyümüş (her biri 6 mL), multipl küçük foliküller mevcut; uterus boyutu artmış. Serum östrojen yüksek, DHEA-S yüksek, 17-OH progesteron normal sınırda. Hasta annesi de erken ergenlik geçirmiş. Bu tablonun en olası etiyolojisi ve bu etiyolojide beklenen GnRH stimülasyon testi yanıtı aşağıdakilerden hangisidir?

Normal bir menstrüel siklusta, ovülasyon öncesi gerçekleşen mid-siklus gonadotropin deşarjı (surge) sırasında LH piki ile eş zamanlı olarak izlenen FSH artışının (FSH surge) tetiklenmesinde en kritik rolü üstlenen hormonal değişim aşağıdakilerden hangisidir?

On altı yaşındaki bir genç kız, yaşıtlarının adet görmesine rağmen kendisinin henüz adet görmemesi şikayetiyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boyu ve kilosu yaşıyla uyumlu olup, meme gelişimi ve pubik kıllanması normal ($Tanner$ evre $4$) saptanmıştır. Pelvik ultrasonografide overlerin normal görünümde olduğu, ancak uterusun izlenmediği bildirilmiştir. Yapılan laboratuvar incelemesinde $FSH: 6 mIU/mL$ ($N: 2-10$), $LH: 5 mIU/mL$, Prolaktin: $10 ng/mL$ ve $TSH: 1.8 mU/L$ olarak ölçülmüştür. Bu klinik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz üç yaşında kadın hasta, yaklaşık bir yıldır devam eden adet görememe, halsizlik, sürekli üşüme ve ciltte kuruluk şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişi sorgulandığında, 3 yıl önce gerçekleşen son doğumunun oldukça zorlu geçtiği, doğum sırasında ciddi kanama nedeniyle kan transfüzyonu yapıldığı ve doğum sonrasında bebeğini hiç emziremediği öğreniliyor. Fizik muayenede kan basıncı 90/60 mmHg, nabız 62/dk saptanıyor; aksiller ve pubik kıllanmada belirgin azalma olduğu görülüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$21$ yaşında kadın hasta, menarştan itibaren devam eden adet düzensizliği (yılda $3-4$ kez menstrüasyon) ve son iki yıldır artan tüylenme şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede vücut kitle indeksi $24$ $kg/m^2$ ve Ferriman-Gallwey skoru $10$ olarak hesaplanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde TSH: $1.8$ $mIU/L$, Prolaktin: $15$ $ng/mL$, $17-OH$ Progesteron: $1.4$ $ng/mL$ ($normal < 2$ $ng/mL$) ve Total Testosteron: $75$ $ng/dL$ ($normal < 60$ $ng/dL$) saptanıyor. Pelvik ultrasonografide sağ overde $4-8$ $mm$ çapında $14$ adet folikül izleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Polikistik Over Sendromu (PKOS) tanısı için Rotterdam kriterleri kullanılmaktadır. Bu kriterlere göre PKOS tanısı koymak için aşağıdaki bulgu kombinasyonlarından hangisi yeterlidir?

Birinci basamak sağlık merkezinde çalışan 32 yaşında bir kadın hasta, 10 aydır progresif seyirli kıllanma artışı şikayetiyle endokrinoloji polikliniğine yönlendirilmiştir. Hasta mesleği gereği ciddi stres altında olduğunu ifade etmekte ve 3 yıl önce tip 2 diyabet tanısı aldığı için metformin kullanmaktadır. Fizik muayenede klitoromegali saptanmamış olup Ferriman-Gallwey skoru 16 olarak belirlenmiştir. Mensesler düzenli (28 günlük siklus). Laboratuvar sonuçları: Total testosteron: 65 ng/dL (N: 15–70), serbest testosteron: 2,8 pg/mL (N: 0,1–6,4), DHEA-S: 420 µg/dL (N: 35–430), 17-OHP (bazal): 3,2 ng/mL, ACTH stimülasyon sonrası 17-OHP: 7,1 ng/mL, prolaktin: 18 ng/mL, TSH: 1,9 mIU/L, kortizol (sabah): 18 µg/dL. Over ve adrenal USG normal. Bu hastaya ait aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?