Tıbbi Artropodlar (Ektoparazitler)

Evsizler barınağında yaşayan $45$ yaşındaki bir erkek hasta; yaklaşık $5$ gündür devam eden yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve özellikle kaval kemiklerinde (tibia) belirgin olan şiddetli kemik ağrıları şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde vücudunda yaygın kaşıntı izleri saptanıyor ve elbiselerinin iç dikiş kısımları incelendiğinde küçük, kanatsız, dorsoventral basık ektoparazitler görülüyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan mikroorganizmanın ($Bartonella$ $quintana$) bulaşmasında rol oynayan temel vektör aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir çocuk, her iki göz kapağında yaklaşık iki haftadır devam eden şiddetli kaşıntı ve kızarıklık şikayetiyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan biyomikroskopik muayenede kirpik diplerine sıkıca tutunmuş, yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler ve kirpik gövdelerinde yumurtalar (sirkeler) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Bakım evinde kalan, $70$ yaşında, ileri evre Alzheimer hastası olan bir erkekte; el ayası, ayak tabanı ve gövdede yaygın, kalın, gri-beyaz renkli skuamlı ve krutlu lezyonlar saptanıyor. Hastanın kaşıntı şikayetinin olmadığı belirtilirken, hastaya bakım veren personelde parmak aralarında şiddetli kaşıntı ve papüler döküntüler geliştiği öğreniliyor. Bu tabloya neden olan etken ve hastalık formu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$60$ yaşında evsiz bir erkek hasta, kış aylarında kalabalık bir sığınma evinde konakladıktan sonra tüm vücudunda şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede gövdesinde yaygın ekskoryasyonlar ve hiperpigmente alanlar saptanırken; hastanın iç çamaşırlarının dikiş yerlerinde yaklaşık $3$ mm boyunda, dorsoventral basık parazitler ve yumurtaları gözleniyor. Bu hastada tanımlanan ektoparazitin dışkısının kaşınma yoluyla deri bütünlüğü bozulan alanlara girmesi sonucu bulaşabilecek, epidemilere yol açan enfeksiyon etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı, parmak araları ve el bileklerinde sillion (tünel) benzeri lezyonları olan bir hastadan, kesin tanı amacıyla alınan deri kazıntısının laboratuvar değerlendirmesi ve etkenin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$65$ yaşında, kronik lenfositik lösemi ($KLL$) tanısıyla kemoterapi alan bir erkek hasta; el sırtı, avuç içleri, diz ve dirseklerinde yaygın hiperkeratotik, gri-beyaz renkli kalın krutlar ve skuamlı lezyonlarla başvuruyor. Hastanın en dikkat çekici klinik özelliği, lezyonların yaygınlığına ve ciddiyetine rağmen kaşıntı yakınmasının minimal olmasıdır. Lezyonlardan alınan yüzeyel deri kazıntısının mikroskobik incelemesinde her mikroskobik sahada çok sayıda akar ($mite$), larva ve yumurta tespit ediliyor. Bu klinik tablo ve etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vücut biti (*Pediculus humanus corporis*) ile ilgili aşağıdaki biyolojik özelliklerden hangisi doğrudur?

Artropodlar, birçok enfeksiyon etkeninin taşınmasında vektör olarak rol oynarlar. Bu etkenlerin insana bulaşma yolları (ısırma, dışkı ile kirlenme, artropodun ezilmesi vb.) artropod türüne ve etkene göre değişiklik gösterir.

Buna göre, aşağıdaki ektoparazit-hastalık etkeni-bulaş yolu eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

HIV pozitif olan $42$ yaşında bir erkek hasta; ellerde, ayaklarda ve gövdede yaygın, ağrısız ancak kalın, sarı-kahverengi hiperkeratotik kabuklanmalar (kurutlar) ile karakterize lezyonlarla başvuruyor. Hastada klasik uyuzun aksine kaşıntı şikayetinin çok az olduğu belirtiliyor. Yapılan mikroskobik incelemede, tek bir deri kazıntısında binlerce canlı *Sarcoptes scabiei* akarı ve yumurtası saptanıyor. Bu hastada gelişen "krutlu (Norveç) uyuz" tablosunun immünopatogenezinde rol oynayan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kalabalık ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir barınakta kalan hastada, gövdede yoğun kaşıntı ve yaygın eritematöz papüller saptanmıştır. Deri muayenesinde ektoparazite rastlanmayan hastanın giysi kıvrımları ve dikiş yerleri incelendiğinde; küçük, kanatsız ve dorso-ventral basık erişkin artropodlar ile dikişlere yapışık yumurtalar gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit ve bu ektoparazitin vektörlük yaptığı hastalık eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek, inguinal bölgede şiddetli kaşıntı ve iç çamaşırında küçük kan lekeleri fark etmesi üzerine polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede kasık kılları üzerinde yengeç benzeri görünüme sahip artropodlar ve karın alt bölgesinde ağrısız, basmakla solmayan mavi-gri maküller ($taches$ $bleues$) saptanıyor. Bu tabloya yol açan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Orta Amerika seyahatinden dönen bir hastanın kolunda, ortasında küçük bir delik bulunan, furonküle benzer ağrılı bir nodül saptanıyor. Muayene sırasında lezyonun orta kısmındaki açıklıktan zaman zaman hava kabarcıkları çıktığı fark ediliyor. Lezyon üzerine vazelin sürülerek solunumu engellenen ve daha sonra pensetle çıkarılan larvanın *Dermatobia hominis* olduğu saptanıyor. Bu parazitin yaşam döngüsü ve insana bulaşma mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üniversite yurduna yeni kayıt yaptıran $20$ yaşındaki bir erkek öğrencide; el parmak araları, el bileğinin iç yüzü ve genital bölgede geceleri yatağa girdiğinde şiddetlenen kaşıntı ve papüler lezyonlar saptanıyor. Fizik muayenede lezyonların arasında yer yer kirli grimsi renkte, kavisli ve yaklaşık $5$-$10$ mm uzunluğunda tünel yapıları (sillon) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

*Sarcoptes scabiei* enfestasyonunda (uyuz), erişkin dişi parazit tarafından stratum corneum tabakası içinde açılan parazit tünellerinin (sillon) içeriğinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması beklenmez?

$30$ yaşında bir hasta, parmak aralarında ve el bileklerinde gece artan şiddetli kaşıntı şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede tipik 'sillon' (tünel) yapıları izleniyor. Hastanın öyküsünden, iki yıl önce de benzer bir tablo geçirdiği ve o dönemde şikayetlerin başlamasının haftalar sürdüğü, ancak bu sefer şüpheli temas sonrası $2$ gün içinde kaşıntısının başladığı öğreniliyor.

Hastada gözlenen bu klinik seyir farkını ve patogenezi açıklayan en olası etken-mekanizma eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Yurt dışı seyahatinden yeni dönen $35$ yaşındaki erkek hasta, kafa derisinde yaklaşık $10$ gündür var olan, ağrılı ve eritemli fronkül benzeri bir lezyon nedeniyle başvuruyor. Hasta, lezyonun içerisinde bir "kıpırtı" hissettiğini ifade ediyor. Fizik muayenede lezyonun merkezinde küçük bir delik (por) saptanıyor ve bu delikten serosanjinöz bir akıntı geldiği, zaman zaman ise delikten hava kabarcıklarının çıktığı gözleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Vücudunda şiddetli kaşıntı, ekskoriasyonlar ve giysi dikişlerinde bit sirkeleri saptanan bir hastadan izole edilen ektoparazitlerin patojenlerle olan biyolojik etkileşimleri incelenmektedir. İnsan vücut bitleri ($Pediculus$ $humanus$ $corporis$) aracılığıyla bulaşan aşağıdaki patojenlerden hangisi, vektörün orta bağırsak epitel hücrelerinde intrasellüler olarak çoğalıp bu hücrelerin parçalanmasına yol açarak bitin yaklaşık $10-14$ gün içinde ölümüne neden olur?

Hijyen şartlarının yetersiz olduğu kalabalık bir sığınakta yaşayan $45$ yaşındaki erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ve kas ağrısı şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede konjonktival süfüzyon, hepatosplenomegali ve gövdede peteşiyal döküntüler saptanıyor. Hastanın giysilerinin dikiş yerlerinde çok sayıda bit ve sirke tespit ediliyor. Laboratuvar incelemesinde, hastanın ateşli döneminde alınan periferik yaymanın $Wright$-$Giemsa$ boyasında eritrositler arasında spiral formda hareketli mikroorganizmalar izleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan etkenin insanlara bulaş mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hayvancılıkla uğraşan ve vücudunda açık yarası bulunan bir hastanın muayenesinde; yara yatağında çok sayıda hareketli, grimsi renkli $Diptera$ (sinek) larvası saptanmıştır. Sinek larvalarının canlı doku, organ veya vücut boşluklarında beslenerek gelişmesiyle karakterize bu klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz ($30$) yaşında bir erkek hasta, Orta Amerika seyahati sonrası sol uyluk bölgesinde yaklaşık on ($10$) gündür devam eden, gittikçe büyüyen, ağrılı ve kaşıntılı bir şişlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede, uylukta ortasında küçük bir delik (punktur) bulunan inflamatuar bir nodül saptanıyor. Hasta bu bölgede zaman zaman bir "hareket" hissettiğini belirtiyor. Lezyon üzerine hava girişini engelleyici bir madde sürüldükten kısa bir süre sonra, delikten bir canlının uç kısmının dışarı çıktığı gözleniyor. Bu klinik tablo ve etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?