Serebrovasküler Hastalıklar

$78$ yaşında kadın hasta, ani gelişen sol kol ve bacakta kuvvetsizlik ve görme bozukluğu ile acil servise getiriliyor. Kraniyal tomografide sağ oksipital lobda kortikal-subkortikal yerleşimli, parankim içine sınırlı (lobar) bir hematom saptanıyor. Hastanın özgeçmişinde hipertansiyon, diyabet veya travma öyküsü bulunmadığı, ancak son $2$ yıldır hafif kognitif gerileme olduğu öğreniliyor. Bu hastada izlenen vasküler patolojinin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında bir erkek hasta, sağ orta serebral arter ($MCA$) sulama alanında tıkayıcı tipte geniş bir enfarkt tanısıyla hastaneye yatırılıyor. Yatışının $6$. gününde hastada ani gelişen sol gözde pupilla dilatasyonu ve derin koma tablosu izleniyor. Yapılan tüm müdahalelere rağmen hasta herniasyon nedeniyle kaybediliyor. Bu hastada otopside beyin parankimindeki enfarkt alanından alınan örneklerin mikroskobik incelemesinde aşağıdaki bulgulardan hangisinin en baskın olması beklenir?

Geçirdiği miyokard enfarktüsü sonrası kardiyojenik şok tablosuna giren ve ortalama arteriyel basıncı uzun süre $50$ mmHg'nin altında seyreden $65$ yaşındaki bir hastada, global serebral iskemiye bağlı 'sınır sulama alanı' (watershed) enfarktları gelişmiştir. Bu patolojik tablonun en sık gözlendiği lokalizasyon aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında, daha önce bilinen bir hastalık öyküsü olmayan kadın hasta, aniden başlayan ve "hayatındaki en şiddetli ağrı" olarak tanımladığı ensefalji ve ense sertliği şikayetleri ile acil servise getiriliyor. Çekilen beyin tomografisinde (BT) Willis poligonu çevresindeki bazal sisternalarda yaygın kanama izleniyor. Bu hastada gelişen tablodan sorumlu olan vasküler patolojinin temel histopatolojik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında, uzun süreli ve düzensiz tedavi edilen sistemik hipertansiyon öyküsü olan erkek hasta, ani başlayan ve sadece vücudun sağ tarafını etkileyen kuvvet kaybı (saf motor hemiparezi) ile acil servise başvuruyor. Çekilen kraniyal $MR$ görüntülemesinde sol kapsüla interna arka bacağında (crus posterius) $0.7$ $cm$ çapında, keskin sınırlı iskemik bir alan ("lakün") saptanıyor. Bu hastadaki nörolojik tablonun gelişiminden sorumlu olan en olası vasküler patoloji aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında bir erkek hasta, geçirdiği majör cerrahi operasyon sırasında gelişen masif kanama nedeniyle yaklaşık $10$ dakika süren derin hipotansiyon ve sistemik hipoperfüzyon (global serebral iskemi) tablosuna giriyor. Postoperatif dönemde hayatta kalan hastada belirgin serebellar ataksi ve denge bozukluğu saptanıyor.

Bu hastada gelişen global serebral iskemiye bağlı olarak serebellumda en ağır hasarın (selektif vulnerabilite) görülmesi beklenen hücre grubu aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında erkek hasta, ani gelişen sol kol ve bacakta güç kaybı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Yapılan nörolojik muayene ve kraniyal görüntüleme tetkikleri sonucunda sağ arteria cerebri media sulama alanında akut iskemik inme tanısı konuluyor. Hasta, hastaneye yatışının $15$. saatinde gelişen masif pulmoner emboli nedeniyle kaybediliyor. Yapılan otopsi incelemesinde, iskemik alandaki nöronlarda saptanması beklenen morfolojik değişikliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$72$ yaşında erkek hasta, ani gelişen sol kol ve bacakta güçsüzlük şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkikleri sonucunda sağ arteria cerebri media (ACM) sulama alanında iskemik inme tanısı konuluyor. Hasta, semptomların başlamasından yaklaşık $15$ saat sonra hayatını kaybediyor. Yapılan otopside, beynin iskemiden etkilenen bölgesinde görülmesi en muhtemel erken mikroskobik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Atriyal fibrilasyon tanılı $68$ yaşında kadın hasta, ani gelişen sol hemipleji ve afazi tablosuyla acil servise getiriliyor. Yapılan radyolojik tetkiklerde sağ orta serebral arter ($MCA$) sulama alanında embolik kökenli akut iskemik enfarkt saptanıyor. Hastanın yatışının $48$. saatinde nörolojik durumunda ani bir kötüleşme izleniyor ve çekilen kontrol kraniyal bilgisayarlı tomografide ($BT$), daha önce iskemik olan bölge içerisinde yaygın peteşiyal kanamalar ve hematom oluşumu (hemorajik transformasyon) saptanıyor. Bu olguda iskemik enfarktın hemorajik karaktere dönüşmesinin altında yatan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Sol hemisferde geniş bir enfarkt alanı saptanan ve nörolojik semptomların başlangıcından yaklaşık $60$ saat sonra hayatını kaybeden bir hastanın postmortem beyin incelemesinde, enfarkt bölgesinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

Serebrovasküler bir olay sonucunda gelişen akut iskemik hasarda, ışık mikroskobunda nöron sitoplazmasının yoğun eozinofilik boyanması ve nükleer piknoz (kırmızı nöron görünümü) ile karakterize değişiklikler tipik olarak iskemiden ne kadar süre sonra görülmeye başlar?

$75$ yaşında bir hasta, şiddetli kusma ve diyareye bağlı dehidratasyon sonrası gelişen derin hipotansiyon tablosuyla acil servise getiriliyor. Yapılan $MR$ görüntülemede, her iki serebral hemisferde, parieto-oksipital bölgede orta ve arka serebral arter sulama alanlarının en uç noktalarının birleştiği bölgelerde bilateral, kama şeklinde enfarkt alanları saptanıyor.

Bu hastadaki nörolojik tablodan sorumlu olan en olası mekanizma ve lezyon yerleşimi aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında bir erkek hasta, ani gelişen sol taraf felci nedeniyle hastaneye yatırılıyor. Yatışının $48$. saatinde gelişen pulmoner emboli nedeniyle hayatını kaybeden hastanın yapılan otopsisinde, sağ serebral hemisferde geniş bir enfarkt alanı saptanıyor. Bu enfarkt alanından alınan kesitlerin mikroskobik incelemesinde aşağıdaki bulgulardan hangisinin en belirgin olması beklenir?

Sistemik hipotansiyon ve perfüzyon basıncı düşüklüğü zemininde, majör serebral arterlerin sulama alanlarının en distal uçlarında (örneğin anterior ve orta serebral arter sınırında) simetrik olarak gelişen infarktlara ne ad verilir?

$62$ yaşında erkek hasta, ani gelişen sağ taraflı güçsüzlük ve konuşma bozukluğu şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yatışının $18$. saatinde geçirdiği masif miyokard enfarktüsü nedeniyle kaybedilen hastaya yapılan otopside, sol serebral hemisferde orta serebral arter sulama alanında taze enfarkt alanı izleniyor. Bu hastanın beyin dokusundaki enfarkt alanında görülmesi en olası mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında bir kadın hasta, son iki yıldır tekrarlayan, genellikle birkaç saat süren ve kendiliğinden düzelen konuşma bozukluğu ile sağ kolda güçsüzlük atakları nedeniyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın $15$ yaşından beri devam eden auralı migren öyküsü mevcuttur. Nörolojik muayenesinde hafif derecede kognitif yıkım saptanıyor. Aile öyküsünde babasının $45$ yaşında inme geçirdiği ve $50$ yaşında ağır demans tablosuyla vefat ettiği öğreniliyor. Kraniyal MRG incelemesinde her iki hemisferde derin beyaz cevherde ve özellikle her iki temporal polde $T2$ ve FLAIR sekanslarında hiperintens sinyal değişiklikleri izleniyor. Bu hastada yapılan deri biyopsisi örneğinin elektron mikroskobik incelemesinde, küçük arterlerin tunika mediasındaki düz kas hücrelerinin çevresinde görülmesi beklenen karakteristik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $15$ dakika süren bir suda boğulma ve buna bağlı gelişen kardiyopulmoner arrest sonrası resüsite edilerek yoğun bakıma alınmıştır. Hasta, arrest sonrası $20.$ saatte beyin ölümü gerçekleşerek hayatını kaybetmiştir. Yapılan mikroskobik incelemede, etkilenen bölgelerdeki nöronlarda yoğun sitoplazmik eozinofili (kırmızı nöron), Nissl cisimciklerinin kaybı ve nükleer piknoz izlenmiştir. Bu hastada söz konusu mikroskobik değişikliklerin (iskemik nöron hasarı) izlenmesi en az olası olan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süredir devam eden ve kontrol altına alınamayan sistemik hipertansiyon öyküsü olan $68$ yaşındaki bir hastanın kraniyal MR görüntülemesinde; talamus, bazal ganglionlar ve internal kapsül düzeyinde çapları $15$ $mm$’nin altında olan, multipl, sıvı dolu küçük kaviteler (lakünler) saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik ve radyolojik tabloya yol açan temel histopatolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Ani gelişen şiddetli baş ağrısı, bulantı ve sağ taraflı tam felç (hemipleji) şikayetiyle acil servise getirilen $62$ yaşındaki erkek hastanın yapılan beyin tomografisinde, sol putamen ve dış kapsül (kapsüla eksterna) bölgesinde geniş bir akut kanama odağı izlenmiştir. Hastanın özgeçmişinde $15$ yıldır devam eden ve düzensiz tedavi edilen sistemik hipertansiyon öyküsü bulunmaktadır. Bu hastada gelişen intraserebral kanamanın altında yatan en olası vasküler patoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Bilinen Alzheimer hastalığı tanısı olan $82$ yaşındaki bir kadın hasta, ani gelişen sağ hemiparez şikayetiyle acil servise getiriliyor. Kraniyal BT incelemesinde sol parietal lobda, kortikal yüzeye yakın yerleşimli geniş bir hematom saptanıyor. Hastanın kan basıncı normal sınırlarda olup, özgeçmişinde hipertansiyon öyküsü bulunmamaktadır. Bu hastadaki intraparenkimal kanamanın altında yatan en olası patolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?