Genel Pediatri

371 soru

Soru 1Soru

1010 aylık sağlıklı bir süt çocuğunun rutin büyüme izleminde annesi beslenme düzenini şu şekilde anlatmaktadır:

"Bebeğime 66. ayda sadece sebze püreleri ile başladım. Şu an günde 33 ana öğün ek gıda veriyorum. Çiğnemeyi öğrenmesi için besinleri çatalla ezerek pütürlü hazırlıyorum. Alerji yapar korkusuyla gluten içeren tahılları (buğday, arpa vb.), yumurtayı ve kırmızı eti henüz hiç başlamadım; sadece pirinç unu, yoğurt, meyve ve sebze veriyorum. Sıvı ihtiyacı için ise her gün yaklaşık 11 su bardağı (200200 ml) taze sıkılmış meyve suyu içiriyorum."

Bu bebeğin beslenme yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çölyak hastalığı riskini azaltmak amacıyla gluten içeren tahılların başlanması mutlaka 11. yaş sonrasına ertelenmelidir.

Cevap

Çölyak hastalığı riskini azaltmak amacıyla gluten içeren tahılların başlanmasının 11. yaş sonrasına ertelenmesi gerektiği bilgisi yanlıştır.
Güncel pediatri rehberlerine (ESPGHAN ve Türkiye Sağlık Bakanlığı) göre, gluten içeren besinlerin çölyak hastalığı riskini azaltmak amacıyla 11. yaş sonrasına ertelenmesi önerilmemektedir. Aksine, glutenin 4124-12. aylar arasında (tercihen 474-7. aylar arası), ideal olarak anne sütü devam ederken küçük miktarlarda başlanmasının daha koruyucu olduğu bildirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki çocuğun yaşını ve gelişimsel ihtiyaçlarını değerlendir.
1010 aylık bir bebekte çiğneme becerisi (8108-10. ay penceresi) gelişmiş olmalı ve demir/çinko depoları desteklenmelidir.
Tamamlayıcı beslenme zamanlaması ve içeriği gelişimsel basamaklara göre belirlenir.
2
Diyetteki kısıtlamaları (et, yumurta, gluten) güncel rehberlerle karşılaştır.
Et ve yumurta sarısı 787-8. aylarda başlanmalıydı; gluten ise 474-7. aylar arasında diyete girmelidir.
Alerjenlerin veya glutenin çok geç başlanması, koruyucu bir etki sağlamaz; aksine eksikliklere veya hastalık riskine yol açabilir.
3
Sıvı tüketimini ve kıvamı analiz et.
200200 ml meyve suyu bu yaş grubu için çok fazladır; blender kullanımı ise bu dönemde bırakılmış olmalıdır.
Yüksek şekerli içecekler iştahı kapatır ve obezite riskini artırır.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcı Beslenmede Besin Çeşitliliği ve Kritik Zamanlama

İpuçları

1
Bebeğin 1010 aylık olduğunu ve bazı temel gıdaların 'alerji korkusuyla' hiç verilmediğini göz önünde bulundurun.
2
Çölyak hastalığından korunmak için glutenin ne zaman başlanması gerektiğini hatırlayın; ertelemenin bir faydası var mıdır?
3
Modern yaklaşımlarda alerjenlerin ve glutenin 474-7. aylar arasında anne sütüyle birlikte başlanması önerilir.

Daha Fazla Pratik

Süt çocuklarında inek sütü kullanımı ve demir emilimini etkileyen faktörler konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Yenidoğan döneminde hipokalsemik konvülsiyon ve kardiyak anomali (Fallot tetralojisi) saptanan bir bebekte yapılan genetik inceleme sonucunda 22q11.222q11.2 delesyonu (DiGeorge sendromu) tespit edilmiştir. T.C. Sağlık Bakanlığı çocukluk çağı aşı takvimine göre, bu bebekte 2.2. ayda uygulanması planlanan aşağıdaki aşılardan hangisi hücresel immün yetmezlik riski nedeniyle kontrendikedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BCG (Verem) aşısı

Cevap

BCG (Verem) aşısı
BCG (Verem) aşısı, rutin takvimde 2.2. ayda uygulanan tek canlı bakteri aşısıdır. DiGeorge sendromu timik hipoplazi sonucu T-lenfosit sayısında ve fonksiyonunda azalma ile seyreden bir hücresel immün yetmezlik tablosu olduğundan, bu çocuklarda canlı aşılar disemine (yaygın) enfeksiyon riski nedeniyle uygulanmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımla
Hipokalsemi, Fallot tetralojisi ve 22q11.222q11.2 delesyonu birlikteliği DiGeorge sendromuna işaret eder.
DiGeorge sendromu, timus hipoplazisine bağlı gelişen bir hücresel immün yetmezlik tablosudur.
2
2.2. ay aşı takvimini hatırla
T.C. Sağlık Bakanlığı takviminde 2.2. ayda BCG, DaBT-İPA-Hib ve KPA aşıları uygulanır.
Soruda hedeflenen zaman dilimindeki aşıların belirlenmesi gerekir.
3
Aşı biyolojisini değerlendir
BCG canlı bakteri aşısıdır; DaBT-İPA-Hib ve KPA ise inaktif aşılardır.
Canlı aşılar hücresel immün yetmezliği olan bireylerde kontrolsüz çoğalarak ağır enfeksiyonlara neden olabilir.
4
Kontrendikasyon kararını ver
BCG aşısı bu vakada kontrendikedir.
Canlı aşılar (BCG, KKK, Suçiçeği, OPA) ağır hücresel immün yetmezliklerde uygulanmamalıdır.

Anahtar Kavram

Hücresel immün yetmezliği olan çocuklarda (DiGeorge sendromu vb.) canlı attenuated aşıların (özellikle rutin takvimdeki BCG) uygulanması kesinlikle kontrendikedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Minimal değişiklik hastalığı tanısıyla 2121 gündür 2 mg/kg/gu¨n2 \text{ mg/kg/gün} dozunda oral prednizolon tedavisi almakta olan 44 yaşındaki bir çocuk, rutin sağlık kontrolüne ve aşılarının yapılması amacıyla getirilmiştir. T.C. Sağlık Bakanlığı çocukluk dönemi aşı takvimine göre yapılması gereken 4848. ay aşıları (KKK ve DaBT-İPA) henüz uygulanmamıştır. Ayrıca ailenin talebi üzerine yıllık influenza aşısının da yapılması planlanmaktadır. Bu hasta için en uygun aşılama yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnfluenza ve DaBT-İPA aşıları hemen uygulanmalı; KKK aşısı ise steroid tedavisi kesildikten en az 44 hafta sonra yapılmalıdır.

Cevap

İnaktive aşılar olan influenza ve DaBT-İPA hemen uygulanmalı, ancak canlı bir aşı olan KKK steroid tedavisi bittikten en az 4 hafta sonra uygulanmalıdır.
Çocukluk çağında yüksek doz steroid tedavisi (2 mg/kg/gu¨n\geq 2 \text{ mg/kg/gün} veya 20 mg/gu¨n\geq 20 \text{ mg/gün}, 1414 gün ve üzeri) alan hastalarda bağışıklık sistemi baskılanmış kabul edilir. Bu dönemde canlı aşıların (KKK, Suçiçeği, BCG, OPA) uygulanması enfeksiyon riski nedeniyle kontrendikedir ve tedavi bitiminden en az 44 hafta sonra uygulanmaları gerekir. İnaktive aşılar (DaBT-İPA, KPA, İnfluenza, Hep B vb.) ise immünosüpresyon döneminde güvenle uygulanabilir; ancak oluşan immün yanıt sağlıklı çocuklara göre daha düşük olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın steroid dozunu ve süresini değerlendiriniz.
Hasta 2 mg/kg/gu¨n2 \text{ mg/kg/gün} dozunda ve 1414 günden uzun süredir steroid almaktadır. Bu durum immünosüpresif (bağışıklığı baskılayıcı) doz olarak kabul edilir.
2 mg/kg/gu¨n2 \text{ mg/kg/gün} veya toplam 20 mg/gu¨n\geq 20 \text{ mg/gün} dozunda 14\geq 14 gün steroid kullanımı canlı aşılar için kontrendikasyon oluşturur.
2
Uygulanacak aşıları canlı ve inaktive olarak sınıflandırınız.
KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) canlı bir aşıdır. DaBT-İPA (Difteri-asellüler Boğmaca-Tetanos-İnaktif Polio) ve influenza aşıları ise inaktive aşılardır.
Aşıların tipine göre kontrendikasyon kuralları farklılık gösterir.
3
Aşı uygulama zamanlamasını belirleyiniz.
İnaktive aşılar (DaBT-İPA, influenza) hemen yapılabilir. Canlı aşı (KKK) ise steroid tedavisi kesildikten en az 44 hafta (11 ay) sonra yapılmalıdır.
İnaktive aşılar immün baskılanmış bireylere yapılabilir (yanıt düşük olabilir ancak güvenlidir), canlı aşılar ise disemine enfeksiyon riski nedeniyle ertelenmelidir.

Anahtar Kavram

İmmünosüpresif dozda steroid alan çocuklarda canlı aşılar tedavi bitiminden en az 4 hafta sonra uygulanmalıdır; inaktive aşılar ise tedavi sırasında uygulanabilir.

Daha Fazla Pratik

İmmün yetmezliği olan çocuklarda canlı aşıların kontrendikasyonlarını ve IVIG sonrası bekleme sürelerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

13 yaşında erkek hasta, boy kısalığı şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Öyküsünden zamanında doğduğu ve önemli bir sağlık sorunu yaşamadığı öğreniliyor. Fizik muayenede boy 138 cm (<3. persentil), vücut ağırlığı 34 kg (10. persentil) olarak ölçülüyor. Son bir yıldaki boy uzamasının 5.5 cm olduğu saptanıyor. Puberte evresi Tanner 1 (prepubertal) olarak değerlendiriliyor. Çekilen el bilek grafisinde kemik yaşı 10 yaş ile uyumlu bulunuyor. Annenin boyu 160 cm, babanın boyu 176 cm'dir.

Bu hastadaki büyüme paterni ve en olası tanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesidir; kemik yaşına göre düzeltilmiş boyu normal persentildedir.

Cevap

Tanı yapısal büyüme ve ergenlik gecikmesidir; kemik yaşına göre düzeltilmiş boyu normal persentildedir.
Hastada boy kısalığı (<3p) olmasına rağmen yıllık uzama hızı normaldir (5.5 cm/yıl). Bu durum patolojik nedenleri (GH eksikliği, hipotiroidi) dışlar. Ailesel Boy Kısalığı (ABK) ile Yapısal Büyüme ve Ergenlik Gecikmesi (YBEG) ayrımında en kritik parametre kemik yaşıdır. ABK'da kemik yaşı takvim yaşına eşittir. YBEG'de ise kemik yaşı takvim yaşından geridir ve çocuk kemik yaşına göre değerlendirildiğinde normal persentildedir. Bu hasta YBEG tablosuna uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Antropometrik verileri ve büyüme hızını analiz et.
Boy <3. persentil (kısa), ancak yıllık uzama hızı (5.5 cm/yıl) normal sınırlarda. Ağırlık boya göre korunmuş (10. persentil).
Yıllık uzama hızının normal olması patolojik nedenleri (Büyüme hormonu eksikliği, hipotiroidi) büyük ölçüde dışlar.
2
Kemik yaşı ve puberte durumunu değerlendir.
Takvim yaşı 13 iken kemik yaşı 10 (belirgin geri). Puberte Tanner 1 (gecikmiş).
Kemik yaşı geriliği ve puberte gecikmesi, normal büyüme hızı ile birleşince Yapısal Büyüme ve Ergenlik Gecikmesi'ni (YBEG) işaret eder.
3
Hedef boyu hesapla ve karşılaştır.
Hedef Boy = (176 + 160 + 13) / 2 = 174.5 cm. Hasta kemik yaşına (10 yaş) göre değerlendirildiğinde, 10 yaşındaki bir çocuk için 138 cm yaklaşık 50. persentildedir.
Hastanın büyüme potansiyeli kemik yaşına göre normaldir ve hedef boya ulaşması beklenir. Ailesel boy kısalığında kemik yaşı takvim yaşına eşittir.

Anahtar Kavram

Yapısal büyüme gecikmesi (YBEG) ile ailesel boy kısalığının ayırıcı tanısında kemik yaşı ve büyüme hızı kullanımı.
Soru 5Soru

Anatomik veya fonksiyonel asplenisi (örneğin orak hücreli anemi) olan çocuklarda invaziv bakteriyel enfeksiyonlardan korunma amacıyla yapılacak pnömokok ve meningokok aşılamaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konjuge meningokok aşısı (MenACWYDMenACWY-D) ile konjuge pnömokok aşısı (PCV13PCV13) eş zamanlı uygulandığında pnömokok yanıtı baskılanabileceği için aralarında en az 44 hafta süre bırakılmalıdır.

Cevap

Konjuge meningokok aşısı (MenACWYDMenACWY-D) ile konjuge pnömokok aşısı (PCV13PCV13) eş zamanlı uygulandığında pnömokok yanıtı baskılanabileceği için aralarında en az 44 hafta süre bırakılması gerektiği ifadesi doğrudur.
Konjuge meningokok aşılarından sadece MenACWYDMenACWY-D (MenactraMenactra) markasının, asplenik ve HIV pozitif çocuklarda konjuge pnömokok aşısına (PCV13PCV13) verilen yanıtı baskıladığı gösterilmiştir. Bu nedenle ACIP ve TC Sağlık Bakanlığı rehberleri, bu iki aşının eş zamanlı yapılmamasını ve aralarında en az 44 hafta süre bırakılmasını (MenACWYDMenACWY-D'nin daha sonra yapılması kaydıyla) önermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Aspleni durumunda risk altındaki patojenleri belirle.
Pnömokok, Meningokok ve Hib gibi kapsüllü bakteriler asplenik hastalarda ciddi enfeksiyon riskidir.
Dalağın fagositoz ve opsonizasyon fonksiyonlarının kaybı bu patojenlere duyarlılığı artırır.
2
Konjuge aşılar arasındaki immunolojik etkileşimleri değerlendir.
MenACWY-D (Menactra) aşısındaki difteri toksoidi taşıyıcı proteini, PCV13 yanıtını olumsuz etkileyebilir.
Yüksek riskli gruplarda (aspleni, HIV) bu etkileşim klinik olarak anlamlıdır ve en az 4 haftalık ara bırakılması önerilir.
3
Pnömokok aşı şemasını doğrula.
PCV13 serisi tamamlandıktan sonra 8 hafta ara ile PPSV23 yapılmalıdır.
Ardışık pnömokok aşılamasında (konjuge sonrası polisakkarit) beklenen optimal immun yanıt için gereken minimum süre budur.

Anahtar Kavram

Asplenik hastalarda aşı etkileşimleri ve zamanlama
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru

99 aylık sağlıklı bir bebek, büyüme izlemi için aile sağlığı merkezine getiriliyor. Annesi, 66. aydan itibaren sadece anne sütüne ek olarak başladığı tamamlayıcı beslenme düzeninde; günde 33 öğün kıymalı sebze püresi, yoğurt ve yumurta sarısı verdiğini, susadığında ise taze sıkılmış elma suyu içirdiğini belirtiyor. Bu bebeğin beslenme düzeniyle ilgili olarak anneye yapılması gereken en uygun öneri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taze sıkılmış meyve suları yerine meyvenin kendisi ezilerek verilmelidir.

Cevap

Taze sıkılmış meyve suları yerine meyvenin kendisi ezilerek verilmelidir.
Güncel rehberler (AAP ve Sağlık Bakanlığı), meyve sularının 1 yaşına kadar çocuk beslenmesinde yer almaması gerektiğini belirtir. Meyve suyu yerine meyvenin ezilerek verilmesi, hem lif alımını artırır hem de aşırı şeker yüklenmesini önler.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşına göre beslenme gereksinimlerini belirle.
9 aylık bir bebekte tamamlayıcı beslenme (ek gıdalar) toplam enerjinin yaklaşık yarısını sağlamalıdır.
Bu yaş grubunda anne sütünün yanı sıra günde ortalama 3 ana öğün ek gıda verilmesi uygundur.
2
Verilen diyetteki uygunsuz bileşenleri saptan.
Taze sıkılmış elma suyu (meyve suyu) kullanımı hatalıdır.
Meyve suları liften fakirdir, yüksek şeker içerir ve erken dönemde obezite ile diş çürüklerine zemin hazırlayabilir.
3
Güncel rehberlere göre doğru uygulamayı seç.
Meyvenin püre veya ezilmiş olarak verilmesi önerilir.
Lif alımını desteklemek ve meyvenin doğal yapısıyla tanışmasını sağlamak için püre form tercih edilmelidir.

Anahtar Kavram

1 yaş altı çocuklarda meyve suyunun besleyici değeri düşüktür ve verilmesi önerilmez; meyve bütün olarak tüketilmelidir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 7Soru

Gelişimsel değerlendirmesinde; tek ayak üzerinde yaklaşık 1010 saniye durabildiği, bir üçgeni kopyalayabildiği ve ayakkabı bağcıklarını kendi başına bağlayabildiği saptanan bir çocuk için, gelişim basamakları dikkate alındığında bir sonraki aşamada kazanılması beklenen beceri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir elmas (baklava dilimi) şeklini kopyalaması

Cevap

Bir elmas (baklava dilimi) şeklini kopyalaması
Soruda tanımlanan çocuk; tek ayak üzerinde 1010 saniye durabilmesi, üçgen kopyalayabilmesi ve ayakkabı bağcıklarını bağlayabilmesi ile tipik bir 55 yaş (6060 ay) gelişim düzeyindedir. Bu çocuğun bir sonraki gelişimsel basamakta (66 yaş / 7272 ay) kazanması beklenen en spesifik beceri elmas (baklava dilimi) şeklini kopyalamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Çocuğun mevcut becerilerinden yararlanarak gelişimsel yaşını saptayın.
Üçgen kopyalama, ayakkabı bağcıklarını bağlama ve 1010 saniye tek ayak üzerinde durma becerileri çocuğun 55 yaşında (6060 aylık) olduğunu gösterir.
44 yaşındaki bir çocuk 22-55 saniye tek ayak üzerinde durabilir ve artı/kare çizer; 55 yaşında ise üçgen çizimi ve daha karmaşık ince motor beceriler eklenir.
2
Gelişimsel basamakların kronolojik sırasını hatırlayın.
55 yaştan sonraki major gelişimsel eşik 66 yaştır.
Soruda 'bir sonraki aşama' sorulduğu için 66 yaş (7272 ay) basamağını hedeflemek gerekir.
3
Saptanan yaşın bir sonraki aşamasındaki beceriyi seçeneklerde bulun.
66 yaş becerisi olan elmas (baklava dilimi) çizimini belirleyin.
Görsel-motor becerilerin gelişim sırası daire (3y3y), artı/kare (4y4y), üçgen (5y5y) ve elmas (6y6y) şeklindedir.

Anahtar Kavram

55 ve 66 yaş gelişimsel basamaklarının ayrımı ve şekil kopyalama sırası.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Ağır protein-enerji malnütrisyonlu (PEM) bir çocukta, belirgin periferik ödeme rağmen ödemi çözmek amacıyla diüretik kullanımının kontrendike kabul edilmesinin temel fizyopatolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntravasküler volümün düşük olması ve diüretiklerin hipovolemik şoku tetikleyebilmesi

Cevap

İntravasküler volümün düşük olması ve diüretiklerin hipovolemik şoku tetikleyebilmesi
Doğru seçenek, PEM'deki sıvı dağılım bozukluğunu en net şekilde açıklar. Kwashiorkor veya marasmik-kwashiorkor tablolarında hipoalbüminemi sonucu sıvı damar içinden çıkarak doku arasına geçer. Bu durum hastanın ödemli görünmesine rağmen damar içinde kan hacminin çok az olmasına neden olur. Diüretik verilmesi, damar içindeki kısıtlı suyu daha da azaltarak hastayı şoka sokabilir. Bu nedenle WHO protokollerinde stabilizasyon fazında diüretik kullanımı kesinlikle önerilmez.

Adım Adım Çözüm

1
PEM'deki ödem mekanizmasını analiz et.
Hipoalbüminemi nedeniyle plazma onkotik basıncı düşer ve sıvı damar dışına (interstisyel alan) sızar.
Ödemin varlığı vücutta total suyun arttığını gösterse de, bu suyun yanlış kompartmanda toplandığını anlamak gerekir.
2
İntravasküler (damar içi) hacmi değerlendir.
Ödemli malnütrisyonlu çocuklarda damar içi hacim (plazma volümü) aslında azalmıştır (hipovolemi).
Sıvı dengesi bozulmuş ve dolaşım sistemi hassas bir dengeye oturmuştur.
3
Diüretik kullanımının etkisini öngör.
Zaten düşük olan damar içi hacimden sıvı çekilmeye çalışılması dolaşım yetmezliğine yol açar.
Hızlı diürez, kalbe dönen kan miktarını kritik düzeyin altına düşürerek hipovolemik şoku ve akut böbrek yetmezliğini tetikler.

Anahtar Kavram

PEM'de ödemli hastada intravasküler hipovolemi paradoksu
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

55 yaşında bir erkek çocuk, boyunun kısa olduğu fark edilerek polikliniğe getiriliyor. Anamnezinde miadında, normal doğumla 3400 g3400\text{ g} ve 51 cm51\text{ cm} doğduğu, motor-mental gelişim basamaklarının yaşına uygun olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde baş çevresi 51 cm51\text{ cm} olarak ölçülüyor. Hastanın diğer antropometrik verileri ve aile boyları aşağıda sunulmuştur:

ParametreÖlçüm / Değer
Şimdiki Boy100 cm100\text{ cm} (<3.< 3. persentil)
Şimdiki Ağırlık16 kg16\text{ kg} (1025.10-25. persentil)
Bir Yıl Önceki Boy96,5 cm96,5\text{ cm}
Kemik Yaşı33 yaş
Anne Boyu160 cm160\text{ cm}
Baba Boyu177 cm177\text{ cm}

Bu klinik verilere göre, hastada boy kısalığının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyüme hormonu eksikliği

Cevap

Hastanın patolojik düzeyde düşük olan boy uzama hızı, hedef boyunun çok altında kalması ve kemik yaşındaki 22 yıllık gerilik göz önüne alındığında en olası tanı büyüme hormonu eksikliğidir.
Büyüme hormonu eksikliğinde, yıllık boy uzama hızı yaşa göre normalin altına düşer (bu vakada 3,5 cm/yıl3,5\text{ cm/yıl}). Kemik yaşı takvim yaşından belirgin şekilde geridir (genellikle 22 yıl veya daha fazla) ve çocuk hedef boy potansiyelinden uzaklaşır. Bu klinik tablo büyüme hormonu eksikliği ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hedef boyu (Midparental boy) hesapla.
Erkek çocuk için: (160+177+13)/2=175 cm(160 + 177 + 13) / 2 = 175\text{ cm}
Çocuğun genetik potansiyelini belirlemek için anne ve baba boyu üzerinden hesaplama yapılır.
2
Yıllık boy uzama hızını değerlendir.
10096,5=3,5 cm/yıl100 - 96,5 = 3,5\text{ cm/yıl}
55 yaşındaki bir çocuk için yıllık boy artışının en az 5 cm5\text{ cm} olması gerekir; 3,5 cm/yıl3,5\text{ cm/yıl} patolojik bir yavaşlamadır.
3
Kemik yaşını ve persentil durumunu yorumla.
Kemik yaşı 22 yıl geri (33 vs 55 yaş); boy <3.< 3. persentil.
Düşük büyüme hızı ile birlikte kemik yaşı geriliği endokrin veya sistemik hastalıkları düşündürür.

Anahtar Kavram

Patolojik boy kısalığı değerlendirmesinde en kritik parametre, tek bir ölçümden ziyade izlemdeki boy uzama hızıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Yenidoğan tarama programları çerçevesinde alınan örneklerin sonuçları; bebeğin gestasyonel yaşına, beslenme durumuna, aldığı tedavilere veya uygulama hatalarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir. Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTP) protokolü ve testlerin biyokimyasal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki durumların hangisinde yalancı negatif bir sonuçla karşılaşma riski en yüksektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kan değişimi (exchange transfüzyon) yapılmış bir bebekten, işlemden kısa bir süre sonra alınan topuk kanı örneğinde biyotinidaz aktivitesinin ölçülmesi

Cevap

Kan değişimi yapılan bir bebekten transfüzyon sonrası alınan örnekte biyotinidaz aktivitesinin ölçülmesi yalancı negatifliğe yol açar.
Biyotinidaz eksikliği taramasında kandaki enzim aktivitesi ölçülür. Kan değişimi veya taze donmuş plazma transfüzyonu yapılan bir bebekte, donör kanındaki aktif biyotinidaz enzimi bebeğin kanına geçer. Bu durumda bebekte genetik olarak enzim eksik olsa bile, test donörün enzim aktivitesini ölçeceği için sonuç normal çıkar ve hastalık atlanır (yalancı negatiflik). Bu etkinin ortadan kalkması için transfüzyondan sonra yaklaşık 464-6 hafta geçmesi beklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarama testinin ölçüm yöntemini belirlemek
Biyotinidaz eksikliği taramasında metabolit değil, doğrudan enzimin aktivitesi ölçülür.
Yalancı sonuçların nedenini anlamak için testin neyi ölçtüğünü bilmek gerekir.
2
Dış faktörün (transfüzyon) enzim aktivitesi üzerindeki etkisini analiz etmek
Donörden gelen tam kan veya plazma, bebeğin dolaşımına aktif biyotinidaz enzimi taşır.
Transfüzyon, bebeğin kan bileşimini geçici olarak donör kanı ile değiştirir.
3
Klinik sonucu değerlendirmek
Bebekte enzim eksik olsa bile, test donördeki aktif enzimi ölçeceği için sonuç 'normal' çıkar.
Bu durum gerçek bir hastalığın atlanmasına (yalancı negatiflik) neden olur.

Anahtar Kavram

Biyotinidaz ve Galaktozemi gibi enzim aktivitesi ölçülen taramalarda, transfüzyonun maskeleyici etkisi (yalancı negatiflik) kritik bir klinik tuzaktır.

Daha Fazla Pratik

Konjenital adrenal hiperplazi taramasında doğum ağırlığına göre değişen eşik değerlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 11Soru

99 aylık, anne sütü ve tamamlayıcı besinlerle izlenen sağlıklı bir süt çocuğunun rutin kontrolünde annesi; bebeğine günde iki ana öğün ek gıda verdiğini, kahvaltıda yumurta sarısı, peynir ve pekmez tükettiğini, öğle öğününde ise kıymalı sebze püresi yediğini belirtmektedir. Ayrıca bebeğin su yerine günde yaklaşık 250250 ml taze sıkılmış meyve suyu tükettiğini ve akşam yemeklerinde aileyle birlikte birkaç kaşık "açık çay" içtiğini ifade etmektedir.

Bu bebeğin beslenme düzeni değerlendirildiğinde, yapılması gereken en uygun öneri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meyve suyu tüketimi sınırlandırılmalı ve çay, demir emilimini olumsuz etkilediği için beslenmeden tamamen çıkarılmalıdır.

Cevap

Meyve suyu tüketiminin sınırlandırılması ve çay tüketiminin demir emilimini bozması nedeniyle sonlandırılması en uygun yaklaşımdır.
Doğru yaklaşım, çay tüketiminin demir emilimini engelleyici etkisi nedeniyle kesilmesi ve meyve suyu miktarının azaltılarak (veya meyvenin posasıyla verilerek) sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırılmasıdır. Çaydaki fenolik bileşikler (tanenler), özellikle bitkisel kaynaklı (non-hem) demir ile kompleks oluşturarak emilimini önemli ölçüde azaltır. 250250 ml meyve suyu ise bu yaştaki bir çocuk için günlük enerji ve şeker ihtiyacının çok üzerinde olup, diğer besleyici gıdaların tüketimini azaltabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bebeğin mevcut beslenme alışkanlıklarını analiz et.
Çay tüketimi ve aşırı meyve suyu tüketimi (250250 ml) tespit edildi.
Tamamlayıcı beslenmede sakıncalı gıdaların belirlenmesi gerekir.
2
Çay ve meyve suyunun fizyolojik etkilerini değerlendir.
Çay tanen içerir ve demir emilimini azaltır. Meyve suyu ise aşırı kalori ve şeker yüküne neden olur.
Süt çocuklarında demir eksikliği anemisi ve obezite riskini önlemek amaçlanır.
3
Güncel kılavuzlara göre öneri oluştur.
Çay yasaklanmalı, meyve suyu yerine meyvenin kendisi tercih edilmelidir.
Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı önerileri bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcı beslenmede demir emilimini bozan içeceklerden (çay) kaçınılması ve şekerli içeceklerin (meyve suyu) kısıtlanması.
Soru 12Soru

Rutin sağlam çocuk kontrolüne getirilen 22 aylık sağlıklı bir bebeğin nörogelişimsel muayenesinde, aşağıdakilerden hangisinin bu yaş grubuna özgü en karakteristik sosyal gelişim basamağı olması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyal gülümseme

Cevap

Sosyal gülümseme
Sağlıklı bir bebekte sosyal gülümseme genellikle 22. ay civarında (en geç 33. ayın sonuna kadar) ortaya çıkar. Bu, bebeğin görsel uyaranlara (özellikle insan yüzüne) verdiği ilk bilinçli sosyal tepkidir ve gelişimsel değerlendirmede kritik bir dönüm noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki çocuğun yaşını ve hedeflenen gelişim alanını belirleyin.
Bebek 22 aylıktır ve sosyal gelişim alanı sorgulanmaktadır.
Gelişim basamakları yaşa ve alana (motor, sosyal, dil) göre spesifiklik gösterir.
2
22. ayın karakteristik nörogelişimsel özelliklerini hatırlayın.
Sosyal alanda sosyal gülümseme, dil alanında agu-bugu (cooing), motor alanda ise yüzüstü yatarken başını 4545^\circ kaldırabilme beklenir.
Sosyal gülümseme, bebeğin çevresiyle etkileşime girdiği ilk bilinçli sosyal tepkidir.
3
Diğer seçeneklerde verilen basamakların beklenen yaşlarını karşılaştırın.
Yabancı korkusu (99 ay), bay-bay yapma (1010 ay), ismine bakma (696-9 ay) ve cümle kurma (2424 ay) daha ileri yaşlara aittir.
Bu basamakların elenmesiyle 22. aya uygun olan tek seçenek belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Erken bebeklik dönemindeki (22. ay) en kritik sosyal gelişim basamağı sosyal gülümsemedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru

12 aylık sağlıklı bir bebek, rutin kontrol ve Sağlık Bakanlığı çocukluk çağı aşılama takvimine uygun aşılarının yapılması amacıyla polikliniğe getirilmiştir. Bu ziyarette yapılması planlanan aşılar ve uygulama özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KKKKKK ve Suçiçeği aşıları parenteral canlı aşılar oldukları için ya aynı gün uygulanmalı ya da aralarında en az 4 hafta (28 gün) süre bırakılmalıdır.

Cevap

Parenteral canlı aşılar olan KKKKKK ve Suçiçeği aşılarının ya aynı gün uygulanması ya da aralarında en az 4 hafta bırakılması gerekir.
Doğru ifade, parenteral canlı aşılar arasındaki zamanlama kuralını açıklar. KKKKKK ve Suçiçeği aşılarının her ikisi de parenteral yolla uygulanan canlı aşılardır. Bu tip aşılar aynı gün uygulanabilirler; ancak aynı gün uygulanmadıkları takdirde, vücudun ilk aşıya verdiği immün yanıtın ikinci aşının başarısını düşürmemesi için aralarında en az 4 hafta beklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
12. ay aşılarını tanımla.
T.C. Sağlık Bakanlığı takvimine göre 12. ayda KKKKKK (1. doz), KPAKPA (Rapel) ve Suçiçeği (1. doz) aşıları uygulanır.
Hangi aşıların sorgulandığını belirlemek ilk adımdır.
2
Aşıların biyolojik özelliklerini (canlı/inaktif) sınıflandır.
KKKKKK ve Suçiçeği canlı, KPAKPA ise inaktif (konjuge) aşıdır.
Uygulama kuralları aşının türüne göre değişir.
3
Canlı aşı uygulama kurallarını hatırla.
İki parenteral (enjekte edilen) canlı aşı aynı gün yapılmazsa, ilk aşının oluşturduğu interferon yanıtının ikinci aşının çoğalmasını engellememesi için araya en az 28 gün (4 hafta) girmelidir.
Parenteral canlı aşılar arasındaki minimum süreyi belirleyen immünolojik kuraldır.

Anahtar Kavram

12. Ay Aşı Takvimi ve Canlı Aşı Uygulama İlkeleri
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru

Yenidoğan döneminde mekonyum ileusu tanısıyla opere edilen bir hastanın, Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTPNTP) kapsamında alınan ilk topuk kanı örneğinde İmmünreaktif Tripsinojen (I˙RTİRT) düzeyi 4545 ng/ml (eşik değer: >70>70 ng/ml) olarak saptanmıştır. Bu hastanın klinik yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mekonyum ileusu olan yenidoğanlarda, şiddetli pankreatik tutulum nedeniyle I˙RTİRT düzeyleri yalancı negatif saptanabileceği için tarama sonucu dikkate alınmadan doğrudan ter testi veya mutasyon analizi yapılmalıdır.

Cevap

Mekonyum ileusu varlığında İmmünreaktif Tripsinojen (İRT) düzeyleri yalancı negatif saptanabileceği için tarama sonucu beklenmeksizin veya sonuca bakılmaksızın ter testi veya mutasyon analizi yapılmalıdır.
Kistik fibrozis taramasında kullanılan İmmünreaktif Tripsinojen (İRT) düzeyi, pankreatik asiner hücrelerden kana sızan bir öncül enzimi ölçer. Mekonyum ileusu olan bebeklerde pankreas prenatal dönemde ciddi şekilde hasar görmüş veya kanalları tıkanmış olabileceği için kana sızan tripsinojen miktarı azalır ve test 'yalancı negatif' sonuç verebilir. Bu nedenle, ulusal tarama protokollerinde mekonyum ileusu varlığı, tarama sonucundan bağımsız olarak hastanın doğrudan ter testine yönlendirilmesini gerektiren kritik bir klinik göstergedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguyu analiz et
Mekonyum ileusu kistik fibrozisin (KF) en erken ve en özgün klinik bulgularından biridir.
KF vakalarının yaklaşık %15-20'si mekonyum ileusu ile prezente olur.
2
Tarama testi (İRT) sonucunu yorumla
Hastanın İRT değeri 45 ng/ml olup, eşik değerin (70 ng/ml) altındadır (negatif).
Ancak mekonyum ileusu olan bebeklerde pankreasın prenatal dönemdeki ağır hasarı nedeniyle kana tripsinojen sızıntısı azalır ve yalancı negatiflik görülür.
3
Tarama protokolü ile klinik şüphe arasındaki hiyerarşiyi belirle
Herhangi bir tarama programında klinik şüphe, tarama testi sonucundan her zaman üstündür.
Tarama testleri toplumdaki asemptomatik bireyleri süzmek içindir; semptomatik hastada tanısal test (ter testi/genetik) gerekir.
4
Nihai karar
Hastaya doğrudan ter testi veya KFTR mutasyon analizi planlanır.
Tanısal gecikmeyi önlemek ve uygun tedaviye (pankreatik enzim replasmanı vb.) erken başlamak için.

Anahtar Kavram

Kistik fibrozis taramasında mekonyum ileusu varlığı, İRT sonucuna bakılmaksızın doğrudan tanısal inceleme (ter testi) gerektiren bir istisnadır.
Soru 15Soru

1212 aylık bir çocuk, T.C. Sağlık Bakanlığı çocukluk çağı aşılama takvimine göre rutin aşılarının uygulanması amacıyla aile sağlığı merkezine getiriliyor. Annesinin şu an 2020 haftalık gebe olduğu ve aynı evde yaşayan 66 yaşındaki ağabeyinin Nefrotik Sendrom nedeniyle 22 mg/kg/gün dozunda steroid tedavisi aldığı öğreniliyor. Bu çocuk için en uygun aşılama yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KKK, Suçiçeği ve KPA aşıları aynı gün, farklı ekstremitelerden uygulanmalıdır.

Cevap

KKK, Suçiçeği ve KPA aşıları aynı gün, farklı ekstremitelerden uygulanmalıdır.
T.C. Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre 1212 aylık çocuklara KKK, Suçiçeği ve KPA aşıları uygulanır. Annenin gebe olması veya evdeki bir bireyin immün süpresif tedavi (yüksek doz steroid) alması, bu çocuğun canlı aşıları almasına engel değildir. Aksine, sağlıklı bireylerin aşılanması evdeki riskli bireyleri vahşi tip enfeksiyonlardan korur.

Adım Adım Çözüm

1
Çocuğun yaşını ve rutin takvime göre gereken aşıları belirle.
1212 aylık bir çocukta T.C. Sağlık Bakanlığı takvimine göre KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak), KPA (Konjuge Pnömokok) ve Suçiçeği aşıları yapılmalıdır.
Rutin aşılama şemasının takibi için temel adımdır.
2
Hane halkı temaslılarının (gebe anne ve steroid alan ağabey) canlı aşı uygulamasına engel olup olmadığını değerlendir.
Hane halkında gebe bulunması veya immün süpresif (yüksek doz steroid alan) bir bireyin olması, sağlıklı bir çocuğa canlı aşı (KKK, Suçiçeği) yapılmasını engellemez.
Canlı aşı virüslerinin aşılı bireyden temaslılara bulaşma riski KKK için yoktur, Suçiçeği için ise sadece aşı sonrası döküntü gelişirse (çok düşük risk) temas kısıtlaması önerilir.
3
Uygulama yöntemini belirle.
Aşılar aynı gün içinde, farklı anatomik bölgelerden (farklı ekstremitelerden) güvenle uygulanabilir.
Etkinlik ve güvenlik açısından eş zamanlı uygulama önerilmektedir.

Anahtar Kavram

Hane halkı temaslılarının durumu (gebelik veya immün yetmezlik), sağlıklı bir çocuğun rutin canlı aşılarını (KKK, Suçiçeği vb.) yaptırmasına engel değildir.
Soru 16Soru

Rutin çocuk sağlığı izlemine getirilen bir çocuğun gelişimsel değerlendirmesinde; merdivenleri her basamağa iki ayağını basarak çıkabildiği, 66 küpten kule yapabildiği ve iki kelimelik anlamlı cümleler kurabildiği saptanmıştır. Bu çocuğun gelişimsel düzeyi dikkate alındığında, bir sonraki gelişimsel aşamada (yaklaşık 33 yaş civarında) kazanması beklenen beceri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merdivenleri her basamağa bir ayağını basarak (ayak değiştirerek) çıkması

Cevap

Çocuğun mevcut becerileri 2424 ay düzeyindedir; dolayısıyla bir sonraki aşamada (33 yaş) merdivenleri ayak değiştirerek çıkması beklenir.
Vignette'de tarif edilen çocuk (6 küp kule, 2 kelimelik cümle, her basamağa iki ayakla merdiven çıkma) tipik bir 22 yaş (2424 ay) gelişimine sahiptir. Gelişimsel ilerlemede bir sonraki durak olan 33 yaşın (3636 ay) en karakteristik kaba motor becerilerinden biri, merdivenleri her basamağa bir ayağını basarak (ayak değiştirerek) çıkmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut bulguların yaş karşılığını belirle.
66 küp kule, 22 kelimelik cümle ve her basamağa iki ayakla merdiven çıkma bulguları 2424 aylık (22 yaş) gelişimi yansıtır.
Gelişim basamaklarını doğru tahmin etmek için karakteristik kilometre taşlarını kullanmak gerekir.
2
33 yaş (3636 ay) için beklenen kaba motor ve sosyal becerileri hatırla.
33 yaşındaki bir çocuk merdivenleri ayak değiştirerek çıkar, üç tekerlekli bisiklete biner ve sırasını beklemeyi öğrenir.
Soru bir sonraki gelişimsel basamağı sormaktadır.

Anahtar Kavram

Gelişimsel Kilometre Taşları (2 ve 3 Yaş Ayrımı)

İpuçları

1
Çocuğun kaç küpten kule yapabildiğine odaklanarak yaklaşık yaşını tahmin edin.
2
66 küp kule ve 22 kelimelik cümleler kurmak 2424. ayın karakteristik özellikleridir.
3
22 yaşındaki bir çocuk merdivenleri her basamağa iki ayağını basarak çıkar; bir sonraki aşama olan 33 yaşında ayak değiştirme başlar.

Daha Fazla Pratik

3 yaşındaki bir çocuğun ince motor becerilerini (daire çizme, 9 küp kule) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru

Gebelikte Crohn hastalığı nedeniyle gebeliğinin 2424. haftasından itibaren infliksimab (anti-TNF) tedavisi alan bir anneden, miyadında sağlıklı bir bebek dünyaya gelmiştir. Bu bebeğin rutin çocukluk çağı aşı takvimi planlanırken aşağıdakilerden hangisi en uygun yaklaşımdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BCG aşısının uygulanması en az 66 ay süreyle ertelenmelidir.

Cevap

BCG aşısının uygulanması en az 66 ay süreyle ertelenmelidir.
İnfliksimab gibi anti-TNF ajanlar, özellikle gebeliğin 2020. haftasından sonra kullanıldığında plasentayı yüksek oranda geçer ve bebek kanında 66 aya kadar (bazen daha uzun) saptanabilir. Bu durum yenidoğanda geçici bir immün yetmezlik benzeri tablo oluşturabileceği için, disemine BCG enfeksiyonu riskinden kaçınmak amacıyla BCG aşısı en az 66 ay ertelenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Annenin kullandığı ilacın mekanizmasını ve plasental geçişini değerlendir.
İnfliksimab (anti-TNF), IgG1IgG1 yapısında monoklonal bir antikordur ve gebeliğin son trimesterinde aktif olarak plasentayı geçer.
Bebek dolaşımında ilacın varlığı, bebekte geçici bir immün baskılanma tablosu oluşturabilir.
2
Bebek dolaşımındaki ilacın aşılar üzerindeki etkisini belirle.
İnaktif aşılar güvenle yapılabilirken, canlı aşılar (BCG, Rotavirüs) aşı kaynaklı disemine enfeksiyon riski nedeniyle risklidir.
Bebek vücudundaki maternal antikorların (ilaçların) klirensi genellikle 66 ay sürer.
3
Aşı takviminde yapılacak değişikliği planla.
Normalde 22. ayda yapılan BCG ve Rotavirüs aşıları en az 66 ay ertelenmelidir.
Enfeksiyon riskini minimize etmek ve güvenliği sağlamak için bu süre gereklidir.

Anahtar Kavram

Maternal biyolojik ajan kullanımı durumunda yenidoğanda canlı aşıların ertelenmesi.

Daha Fazla Pratik

İmmün yetmezliği olan çocuklarla temas eden kişilerin (ev halkı) aşılanma kurallarını (özellikle OPA yerine İPA tercihini) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

88 yaşında atipik hemolitik üremik sendrom (aHÜS) tanısı alan ve kompleman inhibitörü (EculizumabEculizumab) tedavisi planlanan bir çocukta, meningokok enfeksiyonlarından korunma amacıyla uygulanması gereken aşılama ve profilaksi stratejisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hem MenACWYMenACWY hem de MenBMenB aşıları yapılmalı; tedavi acil başlanacaksa aşılamayı takiben en az 22 hafta süreyle antibiyotik profilaksisi uygulanmalıdır.

Cevap

Kompleman inhibitörü alanlarda hem MenACWYMenACWY hem de MenBMenB aşıları yapılmalı ve tedavi başlangıcında bağışıklık süresi için 22 haftalık antibiyotik profilaksisi uygulanmalıdır.
Kompleman inhibitörü kullanan hastalar, terminal kompleman eksikliği olan bireyler gibi invaziv meningokok hastalıkları açısından en yüksek risk grubundadır. Bu nedenle hem konjuge MenACWYMenACWY hem de MenBMenB aşılarının yapılması hayati önem taşır. Antikor yanıtının oluşması için gereken 1414 günlük süre dolmadan tedaviye başlanması gereken durumlarda, hastayı korumak için profilaktik antibiyotik kullanımı standart yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın aldığı tedavinin riskini belirle.
EculizumabEculizumab gibi C5C5 inhibitörleri, terminal kompleman yolunu bloke ederek invaziv meningokok hastalığı riskini 10001000-20002000 kat artırır.
Meningokoklara karşı en önemli savunma mekanizması kompleman aracılı bakteriyel lizistir.
2
Gerekli aşı türlerini seç.
Hem dört valanlı (A,C,W,YA, C, W, Y) hem de serogrup BB meningokok aşıları (MenBMenB) uygulanmalıdır.
Terminal kompleman eksikliği veya inhibisyonu tüm meningokok serogruplarına yatkınlık yaratır.
3
Aşılama ve tedavi zamanlamasını planla.
Aşılar ideal olarak tedaviden 22 hafta önce bitirilmelidir; eğer tedavi hemen başlamalıysa, aşı yapılır ve en az 22 hafta (bazen tedavi süresince) antibiyotik profilaksisi verilir.
Aşı sonrası koruyucu antikor düzeylerinin oluşması için yaklaşık 22 hafta süre gereklidir.

Anahtar Kavram

Kompleman inhibitörü (EculizumabEculizumab) kullananlarda her iki meningokok aşısı (MenACWYMenACWY ve MenBMenB) zorunludur ve zamanlama kritik öneme sahiptir.

Daha Fazla Pratik

Splenektomili hastalarda meningokok aşılarının doz ve zamanlama farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru

1414 yaşında bir erkek çocuk, boyunun kısa olduğu ve vücut yapısındaki değişiklikler nedeniyle arkadaşlarının kendisiyle alay ettiğini düşündüğü yakınmasıyla polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; testis hacmi her iki tarafta 1010 mL, penis boyunda belirgin artış saptanırken penis kalınlığında henüz belirgin bir değişiklik gözlenmiyor. Pubik kıllanmanın ise simfizi pubis üzerinde kıvırcık ve koyu renkli olduğu, ancak henüz uyluk iç yüzüne yayılmadığı görülüyor. Görüşme sırasında çocuk, sivilceleri ve dış görünüşü nedeniyle herkesin sürekli kendisine baktığını hissettiğini belirtiyor. Bu hasta için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hastanın mevcut fizik muayene bulguları (Tanner evre 33), erkek çocuklarda boy uzama hızının doruk noktasına (PHV) ulaştığı gelişimsel aşama ile tam uyumludur.

Cevap

Erkek çocuklarda boy uzama hızı doruk noktasına (PHV) Tanner evre 44 aşamasında ulaşılır; hastanın bulguları ise Tanner evre 33 ile uyumludur.
Vakadaki çocuk; testis hacmi (1010 mL), penis boyunda artış ve kıvırcık pubik kıllanma özellikleri ile Tanner evre 33 aşamasındadır. Erkek çocuklarda boy uzama hızı doruk noktasına (PHV) ulaşma evresi ise Tanner evre 44'tür. Dolayısıyla hastanın mevcut evresinde PHV'ye ulaştığını söylemek klinik olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın fiziksel bulguları üzerinden Tanner evresini belirle.
Testis hacmi 1010 mL, penis boyunda artış (ancak kalınlıkta değil) ve simfizi pubis üzerinde kıvırcık kıllanma Tanner evre 33 ile uyumludur.
Tanner evre 22'de testis 484-8 mL'dir; evre 44'te ise penis kalınlığı artar ve testis 152015-20 mL olur.
2
Cinsiyete göre boy uzama hızı doruk noktası (PHV) zamanlamasını değerlendir.
Erkeklerde PHV Tanner evre 44'te, kızlarda ise Tanner evre 232-3 arasında gerçekleşir.
Erkeklerde büyüme atağı kızlara göre daha geç ve daha şiddetli gerçekleşir.
3
Fiziksel evre ile fizyolojik miltaşlarını (spermarş/menarş) karşılaştır.
Erkeklerde spermarş Tanner evre 33'te (PHV'den önce), kızlarda menarş Tanner evre 44'te (PHV'den sonra) gerçekleşir.
Erkeklerde üreme yeteneğinin kazanılması büyüme atağından önce başlar.
4
Bilişsel ve psikososyal bulguları kontrol et.
Hastanın 'herkes bana bakıyor' hissi (hayali izleyici) ve HEADSS tarama kriterleri Tanner evre 33 ile uyumlu gelişimsel özelliklerdir.
Bu özellikler erken ve orta ergenlik döneminde tipiktir.

Anahtar Kavram

Erkeklerde puberte evreleri ve boy uzama hızı (PHV) ile spermarş arasındaki kronolojik ilişki.
Soru 20Soru

55 aylık bir süt çocuğu, daha önce hiç aşılanmadığı saptanarak aile sağlığı merkezine getiriliyor. Ulusal aşı programı uygulama esaslarına göre, bu çocuğa BCG (Bacille Calmette-Guérin) aşısının uygulanmasıyla ilgili en doğru yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: PPD (Tüberkülin cilt testi) yapılmalı, sonuç negatif ise aşı uygulanmalıdır.

Cevap

PPD testi yapılmalı ve sonuç negatif ise aşı uygulanmalıdır.
T.C. Sağlık Bakanlığı aşı uygulama rehberine göre, BCG aşısı normalde 22. ayın sonunda yapılır. Eğer bebek 33 ayını doldurmuşsa (9090 günden büyükse), aşı yapılmadan önce tüberkülin cilt testi (PPD) yapılması gerekir. Test sonucunun negatif olması durumunda aşı uygulanır. Bu kural 66 yaşına kadar geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını değerlendir
Hasta 55 aylıktır (33 aylık kritik sınırı geçmiştir).
BCG aşısı uygulama kuralları yaşa göre değişmektedir.
2
BCG uygulama protokolünü hatırla
Sağlık Bakanlığı kurallarına göre 00-33 ay arası testsiz, 33 ay-66 yaş arası PPD ile aşılama yapılır.
33 aydan sonra tüberküloz basili ile karşılaşma riski arttığı için test gereklidir.
3
PPD sonucuna göre karar ver
PPD negatif ise aşı yapılır, pozitif ise aşılanmaz.
Pozitiflik, vücudun basille karşılaştığını gösterir ve canlı aşı bu durumda gereksiz veya riskli olabilir.

Anahtar Kavram

BCG Aşısı Uygulama Sınırları

İpuçları

1
Türkiye'de BCG aşısının rutin yapılma zamanını ve gecikme durumundaki yaş sınırlarını hatırlayın.
2
Bebeğin 33 aydan büyük olması, tüberküloz basili ile karşılaşmış olma ihtimalini doğurur.
3
BCG aşısı öncesi tüberkülin cilt testi (PPD) hangi yaş grubunda zorunludur?

Daha Fazla Pratik

BCG aşısının kontrendike olduğu özel durumları (immün yetmezlikler vb.) gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Sayfa 1 / 19Sonraki
Genel Pediatri Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin