Genel Pediatri

371 soru

Soru 21Soru

RhRh uygunsuzluğuna bağlı ağır hemolitik hastalık nedeniyle postnatal 22. günde kan değişimi (exchangeexchange transfusiontransfusion) yapılan ve eş zamanlı olarak cerrahi bir patoloji nedeniyle total parenteral beslenme (TPBTPB) alan bir bebekten, postnatal 44. günde ulusal tarama programı için topuk kanı örnekleri alınmıştır.

Bu bebeğin tarama sonuçlarının yorumlanması ve izlemi ile ilgili Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTPNTP) protokollerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kan değişimi sonrası Biotinidaz taraması donör kanındaki enzim nedeniyle yalancı negatif sonuç verebilir; bu nedenle test son transfüzyondan 120120 gün sonra tekrarlanmalıdır.

Cevap

Kan değişimi sonrası Biotinidaz taraması donör kanındaki enzim nedeniyle yalancı negatif sonuç verebilir; bu nedenle test son transfüzyondan 120120 gün sonra tekrarlanmalıdır.
Biotinidaz eksikliği taramasında, kan transfüzyonu veya kan değişimi yapılmış bebeklerde donörden geçen aktif enzimler nedeniyle sonuç 'normal' (yalancı negatif) çıkabilir. Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı protokollerine göre, transfüzyon alan bebeklerde Biotinidaz taraması, donör eritrositlerinin ömrü tamamlandıktan sonra (yaklaşık 120120 gün/ 44 ay) tekrarlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kan değişiminin Biotinidaz enzimi üzerindeki etkisini değerlendir.
Donör kanındaki normal Biotinidaz aktivitesi, bebekteki olası eksikliği maskeler.
Biotinidaz enzimi serumda ve eritrositlerde bulunur; transfüzyon dışarıdan enzim girişine neden olur.
2
TPBTPB'nin Fenilketonüri (PKUPKU) taraması üzerindeki etkisini analiz et.
TPBTPB içeriğindeki amino asitler fenilalanin düzeyini yükseltebilir (Yalancı Pozitiflik).
Tarama testleri ekzojen alımdan etkilenen metabolitleri ölçer.
3
NTPNTP protokolüne göre tekrar zamanlamasını belirle.
Biotinidaz için transfüzyondan 120120 gün sonra tekrar örnek alınmalıdır.
Eritrositlerin ömrü ve donör enzimlerinin kandan temizlenme süresi yaklaşık 44 aydır.

Anahtar Kavram

Yenidoğan tarama testlerini etkileyen dış faktörler (Transfüzyon ve Beslenme)

Daha Fazla Pratik

Transfüzyon alan bebeklerde hipotiroidi ve fenilketonüri taramasının hangi durumlarda yalancı sonuç verebileceğini ve prematüritenin eşik değerler üzerindeki etkisini inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 22Soru

5 yaşındaki bir kız çocuk, boyunun yaşıtlarından kısa olması nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Anamnezinden miadında, 3200 g3200\text{ g} ağırlığında ve 50 cm50\text{ cm} boyunda doğduğu, son bir yılda boyunun 4 cm4\text{ cm} uzadığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde boyu 99 cm99\text{ cm} (<3<3. persentil), ağırlığı 15 kg15\text{ kg} (1010. persentil) ve baş çevresi 50 cm50\text{ cm} (5050. persentil) olarak saptanıyor. Annesinin boyu 160 cm160\text{ cm}, babasının boyu 173 cm173\text{ cm} olan hastanın sol el-bilek grafisinde kemik yaşı 33 yaş ile uyumlu bulunuyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyüme hormonu eksikliği

Cevap

Büyüme hormonu eksikliği
Büyüme hormonu eksikliği tanısında en kritik bulgu, büyüme hızının yaşa göre patolojik olarak düşük olmasıdır (<5 cm/yıl<5\text{ cm/yıl}). Ayrıca kemik yaşının takvim yaşından 22 yıl veya daha fazla geri olması, boyun hedef boy persentilinden belirgin sapma göstermesi ve ağırlığın boya oranla daha iyi korunması (bu hastada boy <3<3 p iken ağırlık 1010 p) klasik bulgulardır.

Adım Adım Çözüm

1
Hedef boyun (Midparental height) hesaplanması
Kız çocuk için hedef boy: (160+17313)/2=160 cm(160 + 173 - 13) / 2 = 160\text{ cm} (5050. persentil).
Hastanın genetik potansiyelini belirlemek için anne ve baba boyu kullanılır.
2
Büyüme hızının değerlendirilmesi
Yıllık uzama hızı 4 cm/yıl4\text{ cm/yıl}. 55 yaş civarı için normal alt sınır 5 cm/yıl5\text{ cm/yıl}'dır.
Patolojik boy kısalığının en önemli göstergesi düşük büyüme hızıdır.
3
Kemik yaşının yorumlanması
Kemik yaşı 33 yaş (22 yıl geri).
Anlamlı kemik yaşı geriliği patolojik (özellikle endokrin) süreçlere işaret eder.
4
Antropometrik oranların karşılaştırılması
Ağırlık (1010 p) >> Boy (<3<3 p).
Endokrin nedenli boy kısalıklarında (BH eksikliği, hipotiroidi) ağırlık boya göre daha iyi korunur.

Anahtar Kavram

Patolojik boy kısalığında düşük büyüme hızı, kemik yaşı geriliği ve ağırlığın boya göre daha iyi korunması (rölatif kiloluluk) en önemli ipuçlarıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru

Miadında, 3500 gram3500\text{ gram} ağırlığında sorunsuz bir doğumla dünyaya gelen ve şu an 1010 günlük olan sağlıklı bir bebek, sadece anne sütü ile beslenmektedir. Özgeçmişinden doğumda intramüsküler K vitamini profilaksisi uygulandığı ve postnatal izleminin normal seyrettiği öğrenilmiştir. Bu bebeğin rutin çocuk sağlığı izleminde vitamin ve mineral destekleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en uygun yaklaşımdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün} D vitamini hemen başlanmalı, demir profilaksisi için 4.4. ayda kontrole çağrılmalıdır.

Cevap

Günlük 400 IU400\text{ IU} D vitamini desteği hemen başlatılmalı ve demir profilaksisi için bebek 4.4. ayda tekrar değerlendirilmelidir.
Miadında doğan bebeklerde D vitamini desteği doğumdan itibaren veya en geç taburculuk sonrası ilk haftada 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün} olarak başlanmalıdır. Demir depoları term bebeklerde yaklaşık 44 ay yettiği için profilaktik demir desteği (12 mg/kg/gu¨n1-2\text{ mg/kg/gün}) 4.4. ayda başlanır. Doğumda yapılan K vitamini ise sadece yenidoğanın hemorajik hastalığını önlemeye yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Bebeğin doğum haftası ve beslenme durumunu değerlendir.
Bebek miadında (term) doğmuş ve sadece anne sütü alıyor.
Profilaksi zamanlaması bebeğin matürasyonuna göre değişir.
2
D vitamini profilaksisi gerekliliğini ve zamanlamasını belirle.
D vitamini 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün} dozunda, doğumdan itibaren veya yaşamın ilk haftasında başlanmalıdır.
Anne sütü D vitamini açısından fakirdir ve riketsi önlemek için erken destek şarttır.
3
Demir profilaksisi zamanlamasını miadında bebek kriterlerine göre belirle.
Miadında doğan sağlıklı bebeklerde demir desteği 4.4. ayda (1 mg/kg/gu¨n1\text{ mg/kg/gün}) başlanır.
Term bebeklerdeki demir depoları genellikle ilk 4 ay yeterlidir.

Anahtar Kavram

Sağlıklı miadında bebeklerde D vitamini desteği yaşamın ilk günlerinde başlanırken, demir profilaksisi 4. ayda uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Prematüre bebeklerde demir ve vitamin D desteği doz ve zamanlama farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru

66 yaşında bir erkek çocuk, boyunun kısa olması nedeniyle ailesi tarafından polikliniğe getiriliyor. Yapılan değerlendirmede elde edilen veriler aşağıda sunulmuştur:

ParametreDeğer
Boy108 cm108\text{ cm} (<3<3. persentil)
Yıllık boy uzama hızı5.5 cm/yıl5.5\text{ cm/yıl}
Kemik yaşı66 yaş
Anne boyu150 cm150\text{ cm}
Baba boyu162 cm162\text{ cm}

Bu verilere göre, çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ailesel (genetik) boy kısalığı

Cevap

Ailesel (genetik) boy kısalığı
Vakada boyun 33. persentilin altında olması boy kısalığını doğrular. Ancak yıllık büyüme hızının 5.5 cm5.5\text{ cm} ile normal sınırlar içerisinde olması ve kemik yaşının takvim yaşına tam uyum göstermesi, bu durumun patolojik bir süreçten ziyade ailesel bir özellik olduğunu gösterir. Anne ve baba boyu dikkate alınarak hesaplanan hedef boyun (162.5 cm162.5\text{ cm}) düşük olması, tabloyu ailesel (genetik) boy kısalığı lehine tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Boy persentilini değerlendir
108 cm108\text{ cm} boy 66 yaş erkek için <3<3. persentildedir, yani boy kısalığı mevcuttur.
Tanı sürecini başlatmak için boyun normal sınırlar dışında olup olmadığını belirlemek gerekir.
2
Büyüme hızını analiz et
Yıllık 5.5 cm5.5\text{ cm} uzama hızı, 66 yaşındaki bir çocuk için normaldir (>4-5 cm/yıl>4\text{-}5\text{ cm/yıl}).
Büyüme hızı, boy kısalığının fizyolojik mi yoksa patolojik mi olduğunu ayırt eden en önemli kriterdir.
3
Kemik yaşı ve takvim yaşı ilişkisini kontrol et
Kemik yaşı (66 yaş) = Takvim yaşı (66 yaş).
Kemik yaşının geri olmaması, yapısal gecikme veya endokrin patolojilerden uzaklaştırır.
4
Hedef boyu (Mid-parental height) hesapla
Hedef boy: (162+150+13)/2=162.5 cm(162 + 150 + 13) / 2 = 162.5\text{ cm}. Bu değer toplum ortalamasına göre düşüktür.
Çocuğun büyüme potansiyelinin ailesel özelliklerle uyumlu olup olmadığını anlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ailesel boy kısalığında büyüme hızı ve kemik yaşı normaldir, ancak hedef boy düşüktür.

Daha Fazla Pratik

Yapısal büyüme gecikmesi olan bir hastada kemik yaşının boy yaşı ile olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

1515 aylık bir çocuk, 1212. ayda yapılması gereken aşılarının aksaması nedeniyle çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine getiriliyor. Öyküsünden çocuğun hafif bir üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmekte olduğu (vücut sıcaklığı: 37.4C37.4^\circ\text{C}) ve babasının lenfoma nedeniyle kemoterapi aldığı öğreniliyor. Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre bu çocuğun 1212. ay aşıları (KKK, Suçiçeği ve KPA) ile ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KKK, Suçiçeği ve KPA aşılarının tümü mevcut durumda güvenle uygulanabilir.

Cevap

KKK, Suçiçeği ve KPA aşılarının tümü mevcut durumda güvenle uygulanabilir.
Çocuğun hafif üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmesi aşılamaya engel değildir. Ayrıca, KKK ve Suçiçeği gibi canlı aşılar, evde immün yetmezliği olan veya kemoterapi alan bireylerin bulunduğu durumlarda temaslılara (çocuklara) güvenle yapılabilir ve hatta o bireyleri dışarıdan gelecek vahşi virüs enfeksiyonlarına karşı korumak adına yapılması önerilir. KPA zaten ölü (inaktif) bir aşıdır ve hiçbir engel yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Çocuğun mevcut hastalık durumunun değerlendirilmesi.
Vücut sıcaklığının 37.4C37.4^\circ\text{C} olması ve hafif ÜSYE bulguları aşı erteleme kriteri değildir.
Sadece ağır veya orta şiddetteki ateşli hastalıklar aşının ertelenmesini gerektirir.
2
Ev içi temaslıların immün durumunun canlı aşılar açısından değerlendirilmesi.
Evde kemoterapi alan birinin olması KKK ve Suçiçeği aşısına engel değildir.
KKK ve Suçiçeği aşı virüsleri bulaşıcı değildir (Suçiçeğinde döküntü oluşmadığı sürece).
3
Aşı takvimindeki zamanlama ve uygulama kurallarının kontrolü.
KKK, Suçiçeği ve KPA aşıları aynı gün farklı ekstremitelerden yapılabilir.
Aşıların etkinliği ve yan etki profili bu uygulama ile değişmez.

Anahtar Kavram

Aşılamada yalancı kontrendikasyonlar ve ev içi temaslı durumu.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

12 aylık bir çocuk, rutin çocuk sağlığı izlemi ve aşılamaları için polikliniğe getiriliyor. Öyküsünden annesinin şu an 20 haftalık gebe olduğu öğreniliyor. T.C. Sağlık Bakanlığı güncel çocukluk dönemi aşı takvimi dikkate alındığında, bu çocuk için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KKK, KPA ve Suçiçeği aşılarının tamamı aynı gün içinde uygulanmalıdır.

Cevap

KKK, KPA ve Suçiçeği aşılarının tamamı aynı gün içinde uygulanmalıdır.
T.C. Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre 12. ayda KKK, KPA ve Suçiçeği aşıları uygulanır. Canlı aşılar olan KKK ve Suçiçeği, evde gebe bir birey (anne) olsa dahi güvenle uygulanabilir. Bu aşılar aynı gün içinde farklı bölgelerden yapılabilir. Gebe temaslısı canlı aşılar için bir kontrendikasyon değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve takvimdeki yerini belirle.
Hasta 12 aylık. T.C. Sağlık Bakanlığı takvimine göre 12. ayda KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak), KPA (Konjuge Pnömokok) ve Suçiçeği aşıları yapılmalıdır.
Rutin takvime uyum için yaşa özgü aşıların bilinmesi gerekir.
2
Evdeki gebe temaslı durumunu değerlendir.
Evde gebe bir bireyin (anne) bulunması, çocuklara uygulanacak canlı aşılar (KKK ve Suçiçeği) için bir kontrendikasyon veya engel değildir.
Canlı aşı virüslerinin aşılanan bireyden gebe temaslıya geçip fetüse zarar verme riski pratik olarak yoktur.
3
Aşıların uygulama zamanlamasını planla.
KKK, KPA ve Suçiçeği aşıları aynı gün farklı ekstremitelerden (farklı enjeksiyon bölgelerinden) uygulanabilir.
Birden fazla aşının aynı gün yapılması, bağışıklama oranlarını artırır ve gecikmeleri önler.

Anahtar Kavram

Evde gebe veya immünsuprese bir temaslı bulunması, çocukluk çağı rutin canlı aşılarının (KKK, Suçiçeği) uygulanmasına engel değildir.

İpuçları

1
12. ayda hangi aşıların yapıldığını hatırlayın.
2
Canlı aşıların kimlere yapılıp yapılamayacağını (kontrendikasyonlarını) düşünün. Gebe temaslısı bir engel midir?

Daha Fazla Pratik

İmmün yetmezlikli bir çocukta hangi aşıların kontrendike olduğunu ve temaslılarının (örneğin sağlıklı kardeşi) hangi aşıları (örneğin OPA yerine İPA) alması gerektiğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 27Soru

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF'in bebek beslenmesi önerileri ile anne sütünün biyokimyasal ve immünolojik özellikleri dikkate alındığında, emzirme süreci ve süt içeriğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anne sütünde en bol bulunan immünoglobulin sekretuvar IgAIgA olup, bağırsak mukozasında patojenlerin adezyonunu engelleyerek mukozal bağışıklık sağlar.

Cevap

Anne sütünde en bol bulunan immünoglobulin sekretuvar IgA olup, bağırsak mukozasında patojenlerin adezyonunu engelleyerek mukozal bağışıklık sağlar.
Anne sütünde en bol bulunan antikor olan Sekretuvar IgAIgA, bağırsak yüzeyini bir 'boya' gibi kaplayarak bakterilerin ve virüslerin mukozaya tutunmasını (adezyonunu) engeller. Bu durum, yenidoğanın enfeksiyonlara karşı en güçlü savunma mekanizmalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anne sütünün immünolojik içeriğini değerlendir.
Anne sütünde Sekretuvar IgAIgA (sIgA), laktoferrin ve lizozim gibi koruyucu faktörler bulunur.
Bebeğin henüz gelişmemiş olan bağışıklık sistemine dışarıdan pasif koruma sağlamak için en etkili yol anne sütüdür.
2
Anne sütü ve inek sütü protein yapısını karşılaştır.
Anne sütünün temel whey proteini alfa-laktalbümin iken, inek sütünde temel whey proteini beta-laktoglobulindir.
Anne sütünde beta-laktoglobulin bulunmaması, sütün daha düşük alerjeniteye sahip olmasını sağlar.
3
Emzirme kontrendikasyonlarını gözden geçir.
Hepatit B, uygun profilaksi ile emzirme için engel teşkil etmez.
HBV profilaksisi (aşı + HBIG) uygulanan bebeklerde emzirme yoluyla bulaş riski ihmal edilebilir düzeydedir.

Anahtar Kavram

Anne sütünün biyokimyasal (protein/mineral dengesi) ve immünolojik (sIgA) üstünlüğü.

İpuçları

1
Anne sütündeki protein ve mineral dengesi, yenidoğanın böbrek yükünü azaltacak şekilde tasarlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Anne sütünün kontrendike olduğu nadir durumları (HIV, HTLV, aktif tedavi edilmemiş Tüberküloz) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru

38.38. gebelik haftasında, 2350 gram2350\text{ gram} ağırlığında doğan ve şu an kronolojik olarak tam 22 aylık olan, sadece anne sütü ile beslenen sağlıklı bir bebeğin rutin çocuk sağlığı izleminde; vitamin ve mineral desteği ile ilgili aşağıdaki planlamalardan hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: D vitamini doğumdan itibaren 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün}, demir profilaksisi 2.2. aydan itibaren 2 mg/kg/gu¨n2\text{ mg/kg/gün}

Cevap

D vitamini doğumdan itibaren 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün}, demir profilaksisi 2.2. aydan itibaren 2 mg/kg/gu¨n2\text{ mg/kg/gün} olarak planlanmalıdır.
Bebek 38.38. gebelik haftasında doğmuş olsa da doğum ağırlığının 2500 gram2500\text{ gram} altında olması nedeniyle düşük doğum ağırlıklı (LBW) kategorisindedir. Bu bebeklerde demir depoları kısıtlı olduğundan profilaksiye 2.2. aydan itibaren 2 mg/kg/gu¨n2\text{ mg/kg/gün} dozunda başlanmalıdır. D vitamini ise tüm sağlıklı bebeklerde olduğu gibi doğumdan itibaren 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün} olarak devam ettirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Bebeğin doğum ağırlığı ve matürite durumu değerlendirilir.
Bebek 3838 haftalık (term) ancak 2350 gram2350\text{ gram} (düşük doğum ağırlıklı - LBW) bir bebektir.
Profilaksi dozları doğum ağırlığına ve gestasyonel yaşa göre farklılık gösterir.
2
D vitamini profilaksisi standartları kontrol edilir.
Tüm bebeklerde D vitamini desteği doğumdan itibaren 400 IU/gu¨n400\text{ IU/gün} dozunda başlanır.
Bebeklerin D vitamini ihtiyacı beslenme türünden bağımsız olarak profilaktik dozla karşılanmalıdır.
3
Düşük doğum ağırlıklı (LBW) bebekler için demir profilaksisi protokolü uygulanır.
Doğum ağırlığı 2500 gram2500\text{ gram} altında olan bebeklerde demir profilaksisine 2.2. ayda 2 mg/kg/gu¨n2\text{ mg/kg/gün} dozunda başlanır.
LBW bebeklerin demir depoları miyadında ve normal kilolu bebeklere göre daha sınırlıdır ve daha hızlı tükenir.

Anahtar Kavram

Düşük doğum ağırlıklı bebeklerde (<2500 g<2500\text{ g}) demir profilaksisi zamanlaması ve dozajı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

66 aylık, sadece anne sütü ile beslenen sağlıklı bir süt çocuğu, büyüme izlemi için aile sağlığı merkezine getiriliyor. Bebeğin büyüme ve gelişmesinin normal olduğu saptanıyor ve artık tamamlayıcı besinlere başlanması planlanıyor. Hekim, anneye beslenme eğitimi verirken çeşitli önerilerde bulunuyor. Buna göre, hekimin verdiği aşağıdaki bilgilerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tamamlayıcı besinlere alışma sürecinde bebeğin iştahını artırmak için pürelerine bir miktar sofra tuzu ilave edilmelidir.

Cevap

Ek gıdalara iştah artırmak amacıyla tuz eklenmesi önerisi hatalıdır; çünkü bebeklerin böbrekleri bu yükü karşılayamaz ve tat alışkanlıkları olumsuz etkilenir.
Doğru cevap olan ifade, iştah artırmak için tuz eklenmesi önerisinin hatalı olduğunu vurgular. Süt çocuklarında böbreklerin konsantrasyon yeteneği ve sodyum atılım kapasitesi henüz kısıtlıdır. 11 yaşından önce eklenen sofra tuzu, hipernatremik dehidratasyon riskini artırabilir ve uzun vadede damak tadının yanlış şekillenmesine (tuz bağımlılığına) yol açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tamamlayıcı beslenme başlangıcındaki (6. ay) temel kısıtlamaları hatırla.
Tuz, şeker, bal ve inek sütünün ilk yıl yasak olduğu belirlendi.
Bu besinlerin fizyolojik veya güvenlik riskleri (böbrek yükü, botulizm, anemi) bulunmaktadır.
2
Sofra tuzu kullanımının süt çocuğundaki etkilerini değerlendir.
Böbreklerin sodyum atılım kapasitesinin yetersiz olduğu ve erken tuz kullanımının ileride hipertansiyon riskini artırdığı saptandı.
Pediyatrik beslenme kılavuzları 1 yaşına kadar tuzsuz beslenmeyi şart koşar.
3
Diğer önerilerin (demir desteği, pütürlü gıda, 3 gün kuralı) doğruluğunu onayla.
Bu uygulamaların güncel pediatri standartlarına uygun olduğu görüldü.
Doğru uygulamalar bebeğin sağlıklı gelişimini ve beslenme becerilerini destekler.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcı Beslenmede 1 Yaş Öncesi Yasaklar ve Böbrek Solüt Yükü
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru

1818 aylık bir erkek çocuk, ayak sırtlarında şişlik ve iştahsızlık yakınması ile polikliniğe getiriliyor. Beslenme öyküsünde anne sütünün kesilmesini takiben sadece karbonhidrat ağırlıklı lapalarla beslendiği öğreniliyor. Antropometrik ölçümlerinde boyu yaşına göre 50.50. persantilde, ağırlığı ise yaşına göre 3.3. persantilin altında saptanıyor. Fizik muayenesinde her iki bacakta gode bırakan ödem, hepatomegali ve saçlarda yer yer renk açılmaları saptanıyor.

Bu çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kwashiorkor

Cevap

Beslenme öyküsünde protein eksikliği olan ve muayenesinde ödem saptanan bu çocukta en olası tanı Kwashiorkor'dur.
Vakada tanımlanan ödem, hepatomegali (karaciğerde yağlanmaya bağlı) ve saçlardaki renk değişiklikleri, protein eksikliğinin ön planda olduğu Kwashiorkor tablosunun klasik bulgularıdır. Özellikle anne sütünün kesilip karbonhidrat ağırlıklı beslenmeye geçilmesi bu tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analiz edilmesi
Hastada gode bırakan ödem ve hepatomegali saptanmıştır.
Ödem, Kwashiorkor tanısı için 'olmazsa olmaz' (sine qua non) klinik bulgudur.
2
Beslenme öyküsünün değerlendirilmesi
Sadece karbonhidrat ağırlıklı beslenme (protein eksikliği) belirlenmiştir.
Kwashiorkor, kalorinin göreceli olarak korunduğu ancak protein alımının çok yetersiz olduğu durumlarda gelişir.
3
Ayırıcı tanı yapılması
Saçlardaki renk değişiklikleri (bayrak belirtisi) tanıyı desteklemektedir.
Bu bulgu, protein sentezindeki aksamalara bağlı olarak saçın pigmentasyonundaki değişimleri yansıtır.

Anahtar Kavram

Ödem, Kwashiorkor'u Marasmus'tan ayıran temel tanısal kriterdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru

3030 haftalık ve 14001400 gram olarak doğan, respiratuar distres sendromu (RDSRDS) nedeniyle sürfaktan uygulanan ve yatışının 33. gününde eritrosit süspansiyonu transfüzyonu yapılan bir bebeğin Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTPNTP) yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Preterm bebeklerde hipotalamo-hipofizer aksın immatüritesi nedeniyle gecikmiş TSH yükselmesi görülebileceği için, ilk topuk kanı TSH sonucu normal olsa dahi bebekten 22. haftada tekrar örnek alınmalıdır.

Cevap

Preterm bebeklerde hipotalamo-hipofizer aksın immatüritesi nedeniyle gecikmiş TSH yükselmesi görülebileceği için, ilk topuk kanı TSH sonucu normal olsa dahi bebekten 2. haftada tekrar örnek alınmalıdır.
Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTP) rehberine göre; prematüre (<37 hafta), düşük doğum ağırlıklı (<2500 gr), hasta (yoğun bakımda yatan) ve transfüzyon alan bebeklerde tarama testleri 'Özel Durum' kurallarına tabidir. Bu bebeklerde pituiter aksın geç olgunlaşması nedeniyle TSH yükselmesi gecikebilir. Bu nedenle, ilk tarama örneği ne zaman alınmış olursa olsun ve sonucu ne çıkarsa çıksın, mutlaka 2. haftada (veya taburculuk sırasında) ikinci bir topuk kanı örneği alınarak tarama tekrarlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun değerlendirilmesi
Bebek 37 haftadan küçük (30 hafta) ve 2500 gramdan düşük (1400g) doğmuştur; ayrıca transfüzyon almıştır.
Bu faktörlerin tamamı NTP protokolünde 'Özel Durumlar' kategorisine girer.
2
Konjenital Hipotiroidi protokolünün uygulanması
Preterm ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde TSH yanıtının gecikebileceği (gecikmiş TSH yükselmesi) ve ilk taramanın yalancı negatif çıkabileceği öngörülür.
İmmatür pituiter aks nedeniyle primer hipotiroidi olsa bile başlangıç TSH değeri düşük kalabilir.
3
Tekrar örneği zamanlamasının belirlenmesi
İlk topuk kanı örneği doğumda (ilk 72 saatte) alınsa bile, 2. haftada (genellikle 10-14. günler arası) mutlaka ikinci bir örnek alınması gerekir.
NTP rehberi 'Özel Durumlu Bebekler' için bu süreci zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Ulusal Yenidoğan Tarama Programı'nda (NTP) prematüre ve hasta bebeklerde 'Özel Durum' protokolü ve gecikmiş TSH yükselmesi kavramı.

İpuçları

1
NTP rehberinde 'Özel Durumlar' (prematüre, LBW, transfüzyon) için örnek alma zamanlamasını hatırlayın.
2
Transfüzyonun enzim testlerini (biyotinidaz) ve metabolit testlerini (PKU) nasıl farklı etkilediğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bebeklerde transfüzyon sonrası biyotinidaz ve galaktozemi taramasının kesinliği için RBC ömrü kadar (yaklaşık 120 gün) beklenmesi gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 32Soru

HIV pozitif tanısıyla takip edilen ve tetkiklerinde CD4+ T-lenfosit oranı %10\%10 (ağır immünsupresyon) olarak saptanan 5 yaşındaki bir çocukta, aşağıdaki aşılardan hangisinin uygulanması kontrendikedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suçiçeği aşısı

Cevap

Suçiçeği aşısı, ağır immünsupresyonu olan HIV pozitif çocuklarda kontrendikedir.
Suçiçeği aşısı canlı zayıflatılmış bir aşıdır. HIV pozitif çocuklarda canlı viral aşıların (KKK ve Suçiçeği) uygulanabilmesi için çocuğun ağır immünsupresyonda olmaması (CD4 yüzdesinin %15\%15 veya üzerinde olması) gerekir. Bu hastada CD4 oranı %10\%10 olarak saptandığı için aşı kontrendikedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve immünite düzeyini değerlendirin.
Hasta HIV pozitif ve CD4 oranı %10 (ağır immünsupresyon) düzeyindedir.
Canlı aşıların uygulanabilirliği CD4 hücre sayısına veya oranına bağlıdır.
2
Seçeneklerdeki aşıların türlerini (canlı vs. inaktif) belirleyin.
Suçiçeği canlı aşıdır; KPA, İPA, Hepatit B ve DaBT inaktif/rekombinant aşılardır.
Genel kural olarak inaktif aşılar immün yetmezlikte güvenliyken, canlı aşılar risk taşır.
3
HIV pozitif hastalarda canlı aşı kontrendikasyon sınırını uygulayın.
CD4 oranı %15'in altında olan HIV pozitif çocuklarda canlı aşılar (KKK, Suçiçeği vb.) uygulanmamalıdır.
Ağır immünsupresyon varlığında canlı aşı virüsleri dissemine enfeksiyona yol açabilir.

Anahtar Kavram

İmmün yetmezlikli hastalarda canlı aşı kontrendikasyonları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

On beş yaşındaki bir kız çocuk, annesiyle yaşadığı şiddetli çatışmalar ve okul dışındaki vaktinin neredeyse tamamını arkadaş grubuyla geçirmesi nedeniyle polikliniğe getirilmiştir. Annesi, kızının son zamanlarda "kendisine hiçbir şey olmayacağı" düşüncesiyle tehlikeli araç kullanma gibi riskli davranışlar sergilediğinden ve arkadaşlarının etkisiyle sigara denediğinden şüphelenmektedir. Bu hastanın sergilediği davranışlar, adolesan psikososyal gelişiminin hangi evresi için en karakteristiktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Orta adolesan (1414-1616 yaş)

Cevap

Orta adolesan (1414-1616 yaş)
Doğru yanıt orta adolesan evresidir. Bu dönem (1414-1616 yaş), adolesanın ailesinden bağımsızlaşma çabasının en yoğun olduğu, akran grubunun değerlerinin ailenin önüne geçtiği ve 'bana bir şey olmaz' (kişisel efsane/omnipotans) düşüncesiyle riskli davranışlara (madde kullanımı, tehlikeli eylemler) en eğilimli olunan evredir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve klinik özelliklerini belirle.
1515 yaşında, akran etkisi baskın, riskli davranışlar (sigara, tehlikeli araç kullanımı) mevcut ve 'omnipotans' (zarar görmezlik) duygusu var.
Psikososyal gelişim evrelerini ayırt etmek için yaş ve davranış paterni temel kriterlerdir.
2
Bu özellikleri adolesan evreleriyle eşleştir.
Bu özellikler orta adolesan döneminin tipik bulgularıdır.
Orta adolesan, akran baskısının ve risk alma davranışının zirve yaptığı evredir.

Anahtar Kavram

Adolesan psikososyal gelişim evreleri ve karakteristik davranışları.
Soru 34Soru

Çocuk polikliniğine ailesi tarafından 'sık sık öfke nöbetleri geçirdiği ve çok hareketli olduğu' yakınmasıyla getirilen 18 aylık bir erkek çocuğun nörogelişimsel değerlendirmesinde; desteksiz yürüyebildiği, merdivenleri elinden tutulduğunda çıkabildiği, resimli kitapta sorulan bir cismi işaret parmağıyla gösterebildiği ve üst üste 3-4 küpten kule yapabildiği gözlenmiştir.

Buna göre, bu çocuğun takvim yaşı ve gelişim düzeyi göz önüne alındığında aşağıdaki becerilerden hangisini kazanmış olması beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki farklı kelimeyi birleştirerek anlamlı cümle kurabilmesi

Cevap

İki farklı kelimeyi birleştirerek anlamlı cümle kurabilmesi (Örn: 'Baba gitti', 'Anne ver')
Sorudaki çocuk 18 aylık gelişim özelliklerini (merdiven yardımla çıkma, 3-4 küp, resim işaret etme) tam olarak sergilemektedir. İki kelimeli cümle kurma (sentaks başlangıcı) ise 24. ayın (2 yaş) en kritik dil gelişimi basamağıdır. 18 aylık bir çocuktan bu düzeyde dil becerisi beklenmez; bu yaşta tek kelimeler, jargon konuşma ve istekleri işaretle belirtme normaldir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakanın Gelişimsel Yaşını Belirle
18 Ay (1,5 Yaş)
Çocuk desteksiz yürüyor (12-15 ay), merdivenleri yardımla çıkıyor (18 ay), 3-4 küpten kule yapıyor (18 ay), resimleri işaret ediyor (18 ay) ve öfke nöbetleri (autonomy vs shame) başlıyor.
2
Seçenekleri Gelişimsel Takvime Göre Analiz Et
Ev işi taklidi (18 ay), Geri yürüme (18 ay), Sandalyeye oturma (18 ay), Şişeyi ters çevirme (15-18 ay).
Bu becerilerin tamamı 18 aylık bir çocuktan beklenir.
3
Uyumsuz Seçeneği Tespit Et
İki kelimeli cümle kurma
İki kelimeli cümleler (özne-yüklem ilişkisi) kurma becerisi 24. ayın (2 yaş) en belirgin dil gelişimi özelliğidir. 18 aylık çocukta 10-50 kelime arası dağarcık ve ekolali beklenir, ancak cümle kurma beklenmez.

Anahtar Kavram

18 Ay ve 24 Ay Gelişim Basamaklarının Ayrımı
Soru 35Soru

1515 yaşındaki bir erkek çocuk, kask takmadan bindiği motosikletle kaza yapması sonucu hafif yaralanma ile acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; her iki testis hacminin 1515 mLmL olduğu, sesinin kalınlaştığı ve aksiller kıllanmanın başladığı gözleniyor. Görüşme sırasında 'Ben çok iyi sürerim, kaza yapacağım veya başıma kötü bir şey geleceği hiç aklıma gelmemişti' diyen hastanın bu tutumu ve gelişim evresiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilişsel olarak 'kişisel efsane' (personal fable) etkisiyle incinmezlik hissi ve riskli davranış eğilimi gösterdiği orta ergenlik dönemindedir.

Cevap

Gencin sergilediği incinmezlik hissi ve riskli davranış eğilimi, orta ergenlik dönemindeki 'kişisel efsane' (personal fable) bilişsel özelliği ile açıklanır.
Doğru olan seçenek, hastanın fiziksel bulgularıyla (Tanner evre 44) ve yaşıyla (1515 yaş, orta ergenlik) uyumlu olan 'kişisel efsane' (personal fable) bilişsel özelliğini doğru tanımlamaktadır. Bu dönemdeki ergenler kendilerini incinmez hissettikleri için kask takmamak gibi riskli davranışlara eğilim gösterirler.

Adım Adım Çözüm

1
Fiziksel bulguların Tanner evrelemesi açısından değerlendirilmesi
Testis hacmi 1515 mLmL, ses kalınlaşması ve aksiller kıllanma Tanner evre 44 (orta-geç puberte) ile uyumludur.
Erkeklerde puberte 44 mLmL testis hacmi ile başlar (Tanner 22), 1212-2020 mLmL arası Tanner 44 olarak kabul edilir.
2
Hastanın yaş grubuna göre ergenlik döneminin belirlenmesi
1515 yaşındaki çocuk 'orta ergenlik' (1414-1616 yaş) dönemindedir.
Erken ergenlik 1010-1313, orta ergenlik 1414-1616, geç ergenlik 1717-2121 yaşları kapsar.
3
Psikososyal/bilişsel tutumun analiz edilmesi
'Bana bir şey olmaz' ifadesi 'kişisel efsane' (personal fable) özelliğini yansıtmaktadır.
Orta ergenlikte soyut düşüncenin gelişimiyle beraber ortaya çıkan 'kişisel efsane', kişinin kendisini eşsiz ve zarar görmez hissetmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Ergenlikte bilişsel gelişim (kişisel efsane) ve Tanner evrelemesi arasındaki ilişki.

Daha Fazla Pratik

Ergenlerde Tanner evrelerine göre boy uzama hızı (PHVPHV) ve spermarş/menarş zamanlamasını karşılaştıran tabloyu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru

44 yaş 66 aylık bir erkek çocuk, boy kısalığı değerlendirmesi amacıyla polikliniğe getiriliyor. Anemnezinde zamanında, normal doğum ağırlığı ve boyu ile doğduğu öğrenilen hastanın fizik muayenesinde saptanan antropometrik veriler ve aile boyları aşağıda sunulmuştur:

ParametreÖlçüm Değeri
Mevcut Boy100 cm100\text{ cm} (<3<3. persentil)
Vücut Ağırlığı17.5 kg17.5\text{ kg} (5050. persentil)
11 Yıl Önceki Boy96.5 cm96.5\text{ cm}
Kemik Yaşı22 yaş 66 ay
Anne Boyu155 cm155\text{ cm}
Baba Boyu168 cm168\text{ cm}

Bu verilere göre, hastadaki büyüme sapmasını değerlendiren aşağıdaki ifadelerden hangisi en olası tanıyı destekler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllık boy uzama hızının patolojik düzeyde düşük olması ve kemik yaşındaki belirgin gecikme ile birlikte rölatif kilolu görünüm; büyüme hormonu eksikliğini destekler.

Cevap

Yıllık boy uzama hızının patolojik düzeyde düşük olması (3.5 cm/yıl3.5\text{ cm/yıl}), kemik yaşındaki belirgin gecikme (22 yıl) ve boyuna göre vücut ağırlığının yüksek olması (cherub-like fenotip), büyüme hormonu eksikliğini gösteren klasik bir tablodur.
Hastanın yıllık boy artışı olan 3.5 cm3.5\text{ cm}, prepubertal bir çocuk için patolojik bir değerdir. Bu bulguya ek olarak kemik yaşının kronolojik yaştan 22 yıl geri olması ve çocuğun boy persentiline göre kilolu (5050. persentil) olması, büyüme hormonu eksikliğinde görülen tipik 'cherub' (melek yüzlü/tombul) bebek görünümünü ve endokrin yetmezliği destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Yıllık boy uzama hızını (growth velocity) hesapla.
100 cm96.5 cm=3.5 cm/yıl100\text{ cm} - 96.5\text{ cm} = 3.5\text{ cm/yıl}
Büyüme izleminde en kritik parametre boy hızıdır; 44 yaşından puberteye kadar yıllık boy artışı 5 cm5\text{ cm}'nin altında ise patolojiktir.
2
Kemik yaşı ve kronolojik yaş arasındaki farkı değerlendir.
4.54.5 yaş - 2.52.5 yaş = 22 yıl gecikme
Belirgin kemik yaşı gecikmesi (>2>2 SD veya >2>2 yıl) hem CDGP hem de endokrin bozukluklarda (GHE, Hipotiroidi) görülür, ancak patolojik boy hızı varlığında endokrin nedenler önceliklidir.
3
Hedef boyu (Mid-parental height) hesapla.
Erkek çocuk için: (155+168+13)/2=168±8.5 cm(155 + 168 + 13) / 2 = 168 \pm 8.5\text{ cm}
Çocuğun genetik potansiyelini belirlemek için gereklidir.
4
Boy ve ağırlık persentillerini karşılaştırarak fenotipi analiz et.
Boy <3<3. p, Ağırlık 5050. p (Boyuna göre kilolu)
Endokrin nedenli boy kısalıklarında (Büyüme Hormonu Eksikliği, Cushing, Hipotiroidi) boy hızı düşerken ağırlık artışı devam eder veya artar, bu da 'tombul' bir görünüme yol açar.

Anahtar Kavram

Büyüme izleminde boy kısalığı değerlendirilirken 'yıllık boy uzama hızı'nın düşük olması, varyant durumları (CDGP, ailesel kısalık) dışlayarak patolojik bir süreci kanıtlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru

1212 yaşındaki bir kız çocuk, boyunun son bir yılda çok hızlı uzaması ve göğüslerindeki belirginleşme nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde meme ve areolanın tek bir kontur oluşturacak şekilde genişlediği (Tanner evre 33), pubik kıllanmanın ise koyulaşarak kıvırcıklaştığı (Tanner evre 33) saptanıyor. HEADSS görüşmesi sırasında çocuğun vücut imajı ile aşırı ilgili olduğu ve düşünce yapısının halen büyük oranda neden-sonuç ilişkisinden ziyade mevcut ana odaklandığı gözleniyor.

Bu adölesan ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçinde bulunduğu psikososyal evre "Erken Adölesan" dönemidir ve bilişsel gelişiminde somut düşünce yapısı hakimdir.

Cevap

12 yaşındaki bu çocuk erken adölesan dönemindedir ve bu dönemde bilişsel olarak somut düşünce yapısı hakimdir.
Doğru olan seçenek, çocuğun 1212 yaşında olması nedeniyle erken adölesan döneminde olduğunu ve bu dönemin tipik özelliği olan somut düşünce yapısına sahip olduğunu belirten ifadedir. Bu dönemde adölesanlar gelecek planlarından ziyade 'şimdi ve burada' olana, fiziksel değişimlere ve vücut imajına odaklanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın fiziksel bulgularına göre Tanner evresini teyit et.
Meme ve areolanın tek konturda genişlemesi Tanner evre 3; yaş 12.
Fiziksel gelişim basamağını belirlemek, büyüme beklentilerini anlamayı sağlar.
2
Kız çocuklarında doruk boy uzama hızı (PHV) zamanlamasını hatırla.
Kızlarda PHV, Tanner evre 2-3'te gerçekleşir (Erkeklerde evre 4).
Cinsiyete göre pubertal büyüme farklarını ayırt etmek gerekir.
3
Hastanın yaş grubuna göre psikososyal ve bilişsel gelişim evresini belirle.
10-13 yaş arası 'Erken Adölesan' dönemidir. Bu dönemde somut düşünce hakimdir, soyut düşünce henüz yerleşmemiştir.
Adölesan sağlığı muayenesinde yaşa uygun bilişsel ve sosyal özellikleri değerlendirmek esastır.

Anahtar Kavram

Adölesan gelişiminde fiziksel (Tanner), biyolojik (PHV) ve psikososyal (Erken/Orta/Geç) evrelerin korelasyonu.
Soru 38Soru

Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (NTPNTP) kapsamında, seri olarak bakılan iki İmmünreaktif Tripsinojen (IRTIRT) düzeyi de eşik değerlerin (>70ng/ml>70 ng/ml) üzerinde saptanan bir bebek, kesin tanı amacıyla kistik fibrozis merkezine yönlendirilmiştir. Bu merkezde yapılan ter testinde klor düzeyi 48mmol/L48 mmol/L olarak saptanmıştır. Buna göre, bu bebek için izlenmesi gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ter testi sonucu ara değer (şüpheli) kabul edilmeli; mutasyon analizi ve klinik değerlendirme ile süreç devam ettirilmelidir.

Cevap

Ter testi sonucu ara değer kabul edilerek mutasyon analizi ve klinik değerlendirme ile süreç devam ettirilmelidir.
Kistik fibrozis tarama programında, tarama testleri (IRTIRT) pozitif çıkan bebeklere tanısal amaçla ter testi yapılır. Ter testinde klor düzeyinin 30mmol/L30 mmol/L altı normal, 60mmol/L60 mmol/L ve üzeri kistik fibrozis tanısıyla uyumlu, 3059mmol/L30-59 mmol/L arası ise şüpheli/ara değer olarak kabul edilir. Ara değer saptanan bebeklerde tarama sonlandırılamaz; mutasyon analizi ve klinik takip ile sürecin devam ettirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kistik fibrozis tarama protokolündeki yerini belirle.
Bebek seri iki IRTIRT yüksekliği sonrası ter testine yönlendirilmiş durumdadır.
Tarama pozitifliği sonrası kesin tanı testi ter testidir.
2
Ter testi klor düzeyini (48mmol/L48 mmol/L) yorumla.
Değer 3059mmol/L30-59 mmol/L aralığında olduğu için 'şüpheli/ara değer' (intermediate) kategorisindedir.
Tanısal eşik 60mmol/L60 mmol/L, normal eşik 30mmol/L30 mmol/L altıdır.
3
Şüpheli sonuç için protokoldeki bir sonraki adımı uygula.
Mutasyon analizi planlanmalı ve bebek klinik olarak (büyüme-gelişme, solunum bulguları, steatore) izlenmelidir.
Ara değer saptanan olgularda tanısal kesinlik için genetik kanıt veya klinik bulgu gereklidir.

Anahtar Kavram

Kistik Fibrozis Tarama ve Ter Testi Eşik Değerleri

Daha Fazla Pratik

Bebek 6 aylıktan büyük olsaydı ter testi eşik değerlerinde bir değişiklik olur muydu? (Hayır, klor eşikleri tüm yaş grupları için aynıdır).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru

Tamamlayıcı beslenmeye yeni başlamış 77 aylık sağlıklı bir bebeğin annesi, bebeğinin demir alımını desteklemek amacıyla hekime danışmaktadır. Hekimin bu süreçteki besin etkileşimleri ve demir biyoyararlanımı hakkında verdiği aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırmızı ette bulunan 'et faktörü' (meat factor), sadece hayvansal kaynaklı demirin emilmesini sağlar; sebzelerdeki demir emilimi üzerinde etkisi yoktur.

Cevap

Kırmızı ette bulunan 'et faktörü'nün (meat factor) sadece hayvansal kaynaklı demir üzerinde etkili olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap, 'et faktörü'nün etkisinin sadece hayvansal demirle sınırlı olduğunu iddia eden ifadedir. Gerçekte kırmızı et, tavuk ve balıkta bulunan bu faktör, hem kendi içindeki demirin hem de aynı öğünde tüketilen sebze ve tahıllardaki bitkisel kaynaklı (non-hem) demirin emilimini artırıcı etkiye sahiptir. Bu nedenle sebze pürelerine az miktarda et eklenmesi, öğündeki toplam demir kalitesini yükseltmek için önerilen en etkili yöntemlerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Demir emilimini artıran faktörleri değerlendir
C vitamini ve et faktörü (MFP factor) emilimi artırır.
Et faktörü, aynı öğünde alınan non-hem demirin emilimini de kolaylaştırır.
2
Demir emilimini azaltan faktörleri kontrol et
Fitatlar, polifenoller, kalsiyum ve fosvitin emilimi azaltır.
Bu maddeler demir ile çözünmez kompleksler oluşturur veya emilim yolaklarını inhibe eder.
3
Kalsiyumun özel durumunu incele
Kalsiyum hem hem-demiri hem de non-hem demiri inhibe eder.
Bu özelliğiyle diğer inhibitörlerden ayrılan spesifik bir faktördür.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcı beslenmede demir biyoyararlanımı ve besin etkileşimleri.

Alternatif Yöntem

Demir emilimini artıran (C vitamini, Et faktörü) ve azaltan (Kalsiyum, Fitat, Polifenol, Fosvitin) faktörleri gruplandırarak elemek cevaba daha hızlı ulaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 40Soru

Miyadında, 3200 gram3200\text{ gram} ağırlığında, sorunsuz bir doğumla dünyaya gelen ve şu an kronolojik olarak 44 aylık olan sağlıklı bir bebeğin rutin çocuk sağlığı izlemi yapılmaktadır. Sadece anne sütü ile beslenen ve büyüme-gelişme basamakları yaşıyla uyumlu olan bu bebekte, vitamin ve mineral desteği planlaması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: D vitamini desteği 400 U¨/gu¨n400\text{ Ü/gün} dozunda devam ettirilmeli ve demir profilaksisine 1 mg/kg/gu¨n1\text{ mg/kg/gün} dozunda başlanmalıdır.

Cevap

Miyadında doğan sağlıklı bebeklerde D vitamini desteği 400 Ü/gün dozunda en az 1 yaşına kadar sürdürülmeli, demir profilaksisine ise 4. ayda 1 mg/kg/gün dozunda başlanmalıdır.
Sağlıklı ve miyadında doğan bebeklerde, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı protokollerine göre D vitamini desteği 400 Ü/gün dozunda yaşamın ilk günlerinden itibaren başlanır ve en az 1 yaşına (tercihen 2 yaş) kadar sürdürülür. Demir desteği ise miyadında doğanlarda 4. ayda, prematürelerde ise 2. ayda profilaktik dozda (1-2 mg/kg/gün) başlanır. Bu vakadaki 4 aylık term bebek için D vitamini devamı ve demir desteğinin başlangıcı doğru yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bebeğin doğum haftasını ve mevcut yaşını değerlendiriniz.
Bebek miyadında (term) doğmuş ve 4 aylıktır.
Vitamin ve mineral desteği zamanlaması doğum haftasına göre değişir.
2
Miyadında doğan bebekler için D vitamini protokolünü hatırlayınız.
Doğumdan sonra ilk hafta içinde başlanan 400 Ü/gün dozu 1 yaşına kadar devam eder.
Bebek 4 aylık olduğu için D vitamini desteği halihazırda devam ediyor olmalıdır.
3
Miyadında doğan bebekler için demir profilaksisi başlama zamanını ve dozunu belirleyiniz.
Demir desteği 4. ayda 1 mg/kg/gün dozunda başlanır.
Miyadında doğanlarda demir depoları 4. ay civarında tükenmeye başlar.

Anahtar Kavram

Miyadında doğan bebeklerde rutin vitamin D ve demir profilaksisi zamanlaması ve dozajı.

İpuçları

1
Bebek miyadında doğmuştur; prematüre bebeklerin demir desteği zamanlamasıyla karıştırmayınız.

Daha Fazla Pratik

Prematüre bebeklerde demir ve vitamin D profilaksisi farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 2 / 19Sonraki
Genel Pediatri Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin