Yenidoğan Hematolojisi (Anemi, Polistem, Kanama)

33 soru

Soru 21Soru

Gebelik takipleri olağan seyreden 2626 yaşındaki anneden, miadında normal spontan vajinal yolla doğurtulan kız bebeğin doğum odasında belirgin soluk görünüme sahip olduğu dikkati çekiyor. Bebeğin değerlendirmesinde kalp tepe atımı 175/dk175/\text{dk}, solunum sayısı 60/dk60/\text{dk} olarak ölçülüyor; hepatomegali, splenomegali veya ciltte sarılık izlenmiyor. Alınan kan örneklerinde; hemoglobin 6.8 g/dL6.8\text{ g/dL}, retikülosit %9\%9, trombosit sayısı 260.000/μL260.000/\mu L ve total bilirubin 1.2 mg/dL1.2\text{ mg/dL} (direkt bilirubin 0.2 mg/dL0.2\text{ mg/dL}) saptanıyor. Periferik kan yaymasında belirgin polikromazi izlenirken, şistosit veya sferosit görülmüyor. Direkt antiglobulin (Coombs) testi negatif sonuçlanıyor.

Bu yenidoğanda aneminin etiyolojisini doğrulamak amacıyla ilk aşamada yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anne kanından hazırlanan yaymada Kleihauer-Betke boyaması yapılması

Cevap

Maternal kanda fetal eritrositlerin araştırıldığı Kleihauer-Betke testinin yapılması
Hastada derin bir anemi olmasına rağmen sarılık (hiperbilirubinemi) ve hepatosplenomegali bulunmamaktadır. Ayrıca kemik iliği yanıtının iyi olduğunu gösteren yüksek retikülosit değeri mevcuttur. Sarılık ve organomegali olmaksızın görülen yüksek retikülositli yenidoğan anemileri akut kan kaybına ikincildir. En sık görülen gizli kan kaybı nedeni fetomaternal kanamadır ve bu durum, anne kanında fetal eritrositleri tespit eden asit elüsyon (Kleihauer-Betke) testi veya akım sitometrisi ile kanıtlanır.

BulguAkut Kan KaybıHemolitik Anemi
RetikülositArtmış / NormalArtmış
Sarılık (Bilirubin)Yok (Normal)Var (Yüksek)
OrganomegaliYokSıklıkla Var
Coombs TestiNegatifİzoimmün ise Pozitif

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Yenidoğanda derin anemi (Hb 6.8 g/dL6.8\text{ g/dL}) ve buna bağlı kompanzatuar taşikardi/taşipne saptanmıştır.
Solukluk, taşikardi ve taşipne akut aneminin temel bulgularıdır.
2
Aneminin patofizyolojik mekanizmasının ayırt edilmesi
Sarılık, hepatosplenomegali olmaması ve bilirubin düzeylerinin normal olması hemolitik anemiyi; retikülositin yüksek olması (%9\%9) ise kemik iliği yapım kusurunu (hipoplastik anemi) dışlar.
Yenidoğan döneminde sarılık ve organomegali eşlik etmeyen, yüksek retikülositli anemi öncelikle kan kaybını (hemorajiyi) düşündürür.
3
Kanama odağının belirlenmesi ve tanısal testin seçilmesi
Doğum öncesi veya sırasında gelişen gizli kan kaybının en sık nedeni fetomaternal kanamadır. Bunu kanıtlamak için anne dolaşımına geçen fetal eritrositleri gösteren test istenir.
Kleihauer-Betke testi, fetal hemoglobin içeren hücreleri asit elüsyonu prensibiyle anne kanında göstererek fetomaternal kanama tanısını kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda non-hemolitik anemilerin ayırıcı tanısı ve fetomaternal kanama
Soru 22Soru

Gebelikte son bir haftadır bebek hareketlerinde azalma öyküsü olan anneden, 3737 haftalık, 28502850 gram ağırlığında doğan kız bebekte doğumdan hemen sonra belirgin solukluk, kalp tepe atımının 175175/dk ve solunum sayısının 6868/dk olduğu saptanıyor. Fizik muayenede hepatosplenomegali saptanmayan hastanın laboratuvar incelemesinde; Hb: 5.85.8 g/dL, Hct: %18\%18, retikülosit: %14\%14, periferik yaymada 30/10030/100 lökosit olacak şekilde nükleuslu eritrosit artışı gözleniyor. Direkt Coombs testi negatif ve total bilirubin düzeyi 1.41.4 mg/dL olarak saptandığına göre, bu bebek için en olası tanı hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kronik fetomaternal kanama

Cevap

En olası tanı kronik fetomaternal kanamadır.
Kronik fetomaternal kanama; doğumda ağır solukluk ve anemiye rağmen normal bilirubin düzeyi, yüksek retikülosit sayısı ve artmış nükleuslu eritrositlerle karakterizedir. Annenin bebek hareketlerinde azalma hissetmesi, kan kaybının doğumdan günler öncesinde başladığını gösteren tipik bir klinik ipucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablonun değerlendirilmesi
Doğumda ağır anemi, taşikardi ve taşipne saptandı.
Bebeğin hemoglobin düzeyinin (5.85.8 g/dL) çok düşük olması kalp yetmezliği bulgularına (taşikardi, taşipne) yol açmıştır.
2
Hemolitik sürecin dışlanması
Total bilirubin düzeyinin normal olması ve Direkt Coombs testinin negatifliği.
Ağır hemoliz durumunda (Rh/ABO uygunsuzluğu gibi) bilirubinde belirgin artış ve Coombs pozitifliği beklenirdi.
3
Kanama zamanlamasının (akut vs kronik) analizi
Yüksek retikülosit (%14\%14) ve nükleuslu eritrosit artışı saptandı.
Retikülosit artışı kemik iliğinin anemiye yanıt vermek için yeterli zamana sahip olduğunu, yani sürecin kronik olduğunu gösterir. Akut kanamada retikülosit yanıtı henüz oluşmamıştır.
4
Maternal öykü ile korelasyon
Bebek hareketlerinde azalma öyküsü.
Fetal hareketlerin azalması, fetomaternal transfüzyon nedeniyle fetüste gelişen kronik distress ve anemiyi destekleyen kritik bir veridir.

Anahtar Kavram

Yenidoğan döneminde ağır aneminin ayırıcı tanısında retikülosit sayısı (kanama zamanlaması) ve bilirubin düzeyi (hemoliz dışlanması) en önemli kriterlerdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 34003400 gram ağırlığında, sağlıklı bir anneden normal spontan vajinal yolla doğan erkek bebek, postnatal 4.4. saatinde belirgin solukluk ve taşipne nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenesinde kalp hızı 170/dakika170/\text{dakika}, solunum sayısı 72/dakika72/\text{dakika} saptanıyor. Karaciğer ve dalak palpe edilemiyor, sarılık izlenmiyor.

Laboratuvar bulguları şu şekildedir:

TetkikSonuç
Hemoglobin7.8 g/dL7.8 \text{ g/dL}
Hematokrit%23\%23
Retikülosit%9\%9 (Yaymada normoblastlar mevcut)
Direkt CoombsNegatif
Total Bilirubin0.9 mg/dL0.9 \text{ mg/dL}

Bu bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fetomaternal transfüzyon

Cevap

En olası tanı, sarılık ve hiperbilirubinemi olmaksızın gelişen anemi ve kemik iliği yanıtı (retikülositoz) nedeniyle fetomaternal transfüzyondur.
Fetomaternal transfüzyon tanısı, yenidoğanda doğum anında veya hemen sonrasında görülen, sarılığın eşlik etmediği ancak kemik iliği yanıtının (retikülositoz, normoblastemi) aktif olduğu anemiler için tipiktir. Vakada Direkt Coombs negatifliği immün hemolizi, normal bilirubin ise tüm hemolitik süreçleri dışlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Aneminin ve kemik iliği yanıtının değerlendirilmesi
Hb 7.8 g/dL7.8 \text{ g/dL} (belirgin anemi) ve Retikülosit %9\%9 (yüksek)
Bebeğin anemik olduğu ve kemik iliğinin bu duruma eritropoezi artırarak (normoblastlar ve retikülositoz) yanıt verdiği doğrulanır.
2
Hemoliz bulgularının kontrol edilmesi
Total bilirubin 0.9 mg/dL0.9 \text{ mg/dL} (normal) ve sarılık yok
Normal bilirubin seviyesi, aneminin bir hemoliz (yıkım) sürecine bağlı olmadığını gösterir.
3
Ayırıcı tanının netleştirilmesi
Tanı: Fetomaternal transfüzyon
Sarılık ve hepatosplenomegali olmaksızın görülen anemi, kan kaybını (fetomaternal, iatrojenik veya internal) düşündürür. Retikülosit yüksekliği üretim eksikliğini dışlar.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda sarılık eşlik etmeyen anemilerde öncelikle fetomaternal kanama veya internal kanamalar düşünülmelidir.

Daha Fazla Pratik

Fetomaternal kanama tanısını kesinleştirmek için anne kanında fetal eritrositleri gösteren Kleihauer-Betke testi veya akım sitometrisi yapılabilir.

Alternatif Yöntem

Klinik pratikte anemik bir yenidoğanda sarılık yoksa; 'Fetomaternal kanama mı, yoksa vücut içi bir kanama (örneğin subgaleal hematom) mı?' sorusu sorulmalıdır. Fizik muayenede kitle veya organomegali olmaması fetomaternal kanama olasılığını artırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 38003800 gram ağırlığında, diyabetik bir anneden sezaryen ile doğan erkek bebeğin postnatal 6.6. saatteki fizik muayenesi tamamen normal saptanmıştır. Bebeğin laboratuvar incelemesinde venöz hematokrit değerinin %72 olduğu belirlendiğine göre, bu bebek için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parsiyel kan değişimi yapılması

Cevap

Asemptomatik olmasına rağmen venöz hematokrit değeri %70 üzerinde olan bu bebeğe parsiyel kan değişimi uygulanmalıdır.
Yenidoğanda venöz hematokrit değerinin %65 ve üzerinde olması polistemi olarak tanımlanır. Semptomatik bebeklerde %65-70 aralığında parsiyel kan değişimi (PKD) endikasyonu varken, asemptomatik bebeklerde PKD sınırı genellikle %70 (veya %75) olarak kabul edilir. Bu vakada bebek asemptomatik olmasına rağmen venöz hematokriti %72 olduğu için hiperviskozite komplikasyonlarını önlemek amacıyla parsiyel kan değişimi uygulanması en doğru yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanının konulması
Yenidoğan polistemisi (Venöz hematokrit \geq %65)
Bebeğin venöz hematokrit değeri %72 olarak saptanmıştır.
2
Klinik durumun ve tedavi eşiğinin değerlendirilmesi
Bebek asemptomatik ancak Hct >> %70
Yenidoğan polistemisinde tedavi kararı semptom varlığına ve venöz hematokrit düzeyine göre verilir.
3
Uygun tedavinin seçilmesi
Parsiyel kan değişimi
Türk Neonatoloji Derneği ve uluslararası kılavuzlara göre, venöz Hct >> %70 ise bebek asemptomatik olsa bile hiperviskoziteye bağlı organ hasarını önlemek için parsiyel kan değişimi yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yenidoğan polistemisinde asemptomatik bebeklerde tedavi eşiği venöz hematokritin %70 ve üzerinde olmasıdır.

İpuçları

1
Yenidoğan polistemisi tanısı için kullanılan hematokrit eşik değerini hatırlayın.
2
Bebeğin asemptomatik olması durumunda tedavi eşiğinin semptomatik bebeklerden daha yüksek olduğunu düşünün.
3
Asemptomatik bir bebekte venöz hematokrit %70 sınırını geçtiğinde izlem yeterli midir yoksa girişimsel bir işlem gerekir mi?

Daha Fazla Pratik

Polistemik bir bebekte parsiyel kan değişimi sonrası beklenen en sık komplikasyonları (örneğin nekrotizan enterokolit riski) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

4040 haftalık, 34003400 gram olarak evde doğan ve sadece anne sütü ile beslenen erkek bebek, postnatal 33. gününde göbek kordonundan sızıntı şeklinde kanama ve dışkıda kan (melena) şikayeti ile acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde genel durumunun orta-iyi olduğu, ciltte ve enjeksiyon yerlerinde ekimozlar bulunduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; hemoglobin 13.5 g/dL13.5 \text{ g/dL}, trombosit sayısı 210,000/mm3210,000/\text{mm}^3, protrombin zamanı (PT) ve aktive parsiyel tromboplastin zamanı (aPTT) belirgin uzamış olarak saptanıyor. Bu bebekte izlenen klinik tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik vitamin K eksikliğine bağlı kanama

Cevap

Yaşamın 3. gününde ortaya çıkan, PT ve aPTT'nin uzadığı ancak trombosit sayısının normal olduğu bu klinik tablo 'Klasik vitamin K eksikliğine bağlı kanama'dır.
Klasik vitamin K eksikliğine bağlı kanama, tipik olarak yaşamın 22 ile 77. günleri arasında görülür. K vitamini profilaksisi almayan ve anne sütü (K vitamini içeriği düşüktür) ile beslenen bebeklerde risk yüksektir. Laboratuvarda pıhtılaşma faktörlerinin (II, VII, IX, X) eksikliğine bağlı olarak PT ve aPTT uzar, ancak trombosit sayısı ve kanama zamanı normal kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve klinik öyküsünü değerlendir.
Postnatal 3. gün, ev doğumu (K vitamini yapılmamış olma olasılığı yüksek) ve sadece anne sütü ile beslenme.
Yenidoğanın vitamin K eksikliği kanaması (VKKB) sınıflandırması zamanlamaya göre yapılır.
2
Laboratuvar bulgularını yorumla.
PT ve aPTT uzamış, trombosit sayısı normal (210,000/mm3210,000/\text{mm}^3).
K vitamini eksikliğinde faktör II, VII, IX ve X sentezlenemediği için koagülasyon testleri bozulur ancak trombositler etkilenmez.
3
Ayırıcı tanı yap.
Yaşamın 2-7. günleri arası görülen bu tablo 'klasik' formdur.
İlk 24 saat erken, 2 haftadan sonrası ise geç form olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Yenidoğanın Vitamin K Eksikliği Kanaması (VKKB) zamanlaması ve laboratuvar ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Vitamin K bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezi için gerekli olan enzimi (gama-glutamil karboksilaz) ve K vitamininin yenidoğandaki fizyolojik eksikliğinin nedenlerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

3838 haftalık gestasyon yaşında, 33003300 gram ağırlığında sezaryen ile doğan erkek bebekte postnatal 1212. saatte uyluk bölgesinde 8×68 \times 6 cm boyutlarında, palpasyonla sert, gergin, üzerinde ekimozlar bulunan mor-kırmızı renkli bir kitle saptanıyor. Bebeğin laboratuvar inceleme sonuçları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Hemoglobin8,58,5 g/dLg/dL
Trombosit sayısı14.000/mm314.000/mm^3
Fibrinojen7575 mg/dLmg/dL
D-dimer4.8004.800 ng/mLng/mL
Total Bilirubin6,56,5 mg/dLmg/dL

Periferik yaymada belirgin şistositler ve fragmente eritrositler izleniyor. Bebeğin genel durumu huzursuz ve taşikardik olarak değerlendiriliyor.

Bu bebekte görülen hematolojik tablonun en olası tanısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasabach-Merritt fenomeni

Cevap

Klinik ve laboratuvar bulguları ışığında en olası tanı Kasabach-Merritt fenomenidir.
Kasabach-Merritt fenomeni, yeni doğan döneminde dev vasküler tümörler (kapaksi-benzeri hemanjiyoendotelyoma) içerisinde trombositlerin hapsolması (sekestrasyon) ve tüketilmesi sonucu gelişir. Bu durum ağır trombositopeni, mikroanjiyopatik hemolitik anemi (şistositler) ve fibrinojen tüketimi ile seyreden bir koagülopatiye yol açar. Vakadaki mor-kırmızı dev kitle ve eşlik eden laboratuvar bulguları bu tanıyı tipik olarak tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Bebekte dev bir vasküler kitle (mor-kırmızı renkli, sert) mevcuttur.
Kasabach-Merritt fenomeni genellikle kapaksi-benzeri hemanjiyoendotelyoma veya tufted (demet) anjiyom gibi vasküler tümörlerle ilişkilidir.
2
Laboratuvar verilerini yorumla.
Ağır trombositopeni, hipofibrinojenemi, D-dimer yüksekliği ve anemi saptandı.
Bu bulgular, tümör içinde trombositlerin sekestrasyonu ve koagülasyon faktörlerinin aktivasyonu ile oluşan bir tüketim koagülopatisini gösterir.
3
Periferik yayma bulgularını değerlendir.
Şistositlerin varlığı mikroanjiyopatik hemolitik anemiyi (MAHA) doğrular.
Eritrositlerin tümör içindeki dar ve hasarlı vasküler kanallardan geçerken mekanik olarak parçalanması sonucu şistositler oluşur.
4
Ayırıcı tanı yap.
Sistemik hastalık (DIC) veya immün nedenler (NAIT, ITP) lokalize kitle varlığı nedeniyle dışlanır.
Tanı, klinik kitle varlığı ve buna eşlik eden tüketim koagülopatisi laboratuvarının birleşimi ile konur.

Anahtar Kavram

Kasabach-Merritt Fenomeni: Dev vasküler tümörler içinde gelişen, ağır trombositopeni ve tüketim koagülopatisi ile karakterize bir tablodur.

Daha Fazla Pratik

Vasküler tümörlerin tedavisinde kullanılan vinkristin ve sirolimus gibi ajanların etki mekanizmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 27Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 34003400 gram ağırlığında, sağlıklı bir anneden normal spontan vajinal yolla doğan erkek bebekte, postnatal 2.2. saatte yapılan fizik muayenede belirgin solukluk saptanıyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıdadır:

ParametreSonuç
Hemoglobin (Hb)10,210,2 g/dLg/dL
Ortalama eritrosit hacmi (MCV)8080 fLfL
Retikülosit%9\%9
Direkt Coombs testiNegatif
Periferik yaymaMikrositoz, hipokromi, hedef (hedef) hücreleri

Hemoglobin elektroforezinde %20\%20 oranında hızlı hareket eden (fast-moving) bir hemoglobin varyantı saptandığına göre, bu bebekte en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: α\alpha-talasemi (HbH hastalığı)

Cevap

En olası tanı, klinik ve laboratuvar bulguları temelinde α\alpha-talasemi (HbH hastalığı) olarak belirlenmiştir.
Doğru yanıt olan durum, yenidoğanda normalde 100120100-120 fLfL olması gereken MCV değerinin 8080 fLfL olmasıyla karakterize belirgin bir mikrositik anemidir. Yenidoğanda mikrositik anemi ve hemoglobin elektroforezinde hızlı hareket eden band (Hb Bart's, yani γ4\gamma_4 tetramerleri) varlığı, α\alpha-globin zincir sentezinin azaldığı α\alpha-talasemi durumunu kesinleştirir. Hb Bart's düzeyinin %20\%20 civarında olması, klinik olarak HbH hastalığına (3 gen delesyonu) karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenidoğan dönemindeki eritrosit indekslerinin değerlendirilmesi
Hb 10,210,2 g/dLg/dL (anemi) ve MCV 8080 fLfL (yenidoğan için normali 100120100-120 fLfL olduğundan belirgin mikrositoz) saptandı.
Yenidoğanda mikrositik anemi ayırıcı tanısı sınırlıdır ve yetişkinlerden farklıdır.
2
Ayırıcı tanıda β\beta-globin sentez bozukluklarının dışlanması
Doğumda bulgu vermediği için β\beta-talasemi elendi.
Yenidoğanda HbF (α2γ2\alpha_2\gamma_2) baskın olduğu için β\beta zinciri eksikliği klinik semptom oluşturmaz.
3
Hemoglobin elektroforez bulgusunun yorumlanması
Hızlı hareket eden bandın γ4\gamma_4 tetramerleri (Hb Bart's) olduğu belirlendi.
α\alpha zinciri eksikliğinde fazla kalan γ\gamma zincirleri tetramerler oluşturur (Hb Bart's); bu varyant elektroforezde hızlı hareket eder.
4
Klinik tablonun genetik karşılığının belirlenmesi
%20\%20 Hb Bart's varlığı 33 gen delesyonu olan HbH hastalığını işaret eder.
HbH hastalığı neonatal dönemde belirgin anemi ve mikrositoz ile prezante olan en yaygın alfa talasemi formudur.

Anahtar Kavram

Yenidoğan döneminde mikrositik aneminin en önemli nedeni α\alpha-talasemidir ve elektroforezde Hb Bart's varlığı ile tanınır.
Soru 28Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 33003300 gram ağırlığında sağlıklı bir anneden normal spontan vajinal yolla doğan erkek bebekte, postnatal 8.8. saatte belirgin sarılık ve solukluk saptanıyor. Bebeğin annesinin kan grubu 00 Rh pozitif, kendisinin ise AA Rh pozitif olduğu biliniyor. Laboratuvar incelemesinde; hemoglobin 11.511.5 g/dL, retikülosit %14\%14, total bilirubin 10.210.2 mg/dL (indirekt bilirubin 9.79.7 mg/dL) bulunuyor. Periferik yaymasında yaygın sferositler izlenen bebeğin direkt Coombs testi negatif, ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu (MCHC) ise 37.537.5 g/dL saptanıyor.

Bu klinik tabloya göre, bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Herediter sferositoz

Cevap

Herediter sferositoz
Herediter sferositoz, yenidoğan döneminde erken başlangıçlı sarılık ve anemi ile prezente olabilir. Olguda hemoliz bulguları mevcuttur ancak direkt Coombs testinin negatif olması, bu hemolizin immün kaynaklı (ABO veya Rh uygunsuzluğu gibi) olmadığını gösterir. Periferik yaymada sferositlerin görülmesi ve özellikle ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonunun (MCHC) 3636 g/dL'nin üzerinde (37.537.5 g/dL) olması, herediter sferositoz tanısı için en değerli ipucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hemoliz varlığını değerlendir
Düşük hemoglobin (11.511.5 g/dL), yüksek retikülosit (%14\%14) ve indirekt hiperbilirubinemi ile hemoliz kanıtlanmıştır.
Anemi ve sarılığın nedenini belirlemek için hemoliz parametrelerine bakılmalıdır.
2
İmmün ve non-immün ayrımı yap
Direkt Coombs testi negatif bulunmuştur.
Anne ve bebek arasındaki kan grubu mismatch'ine rağmen direkt Coombs'un negatif olması, hemolizin immün bir nedenden (ABO/Rh) kaynaklanmadığını gösterir.
3
Periferik yayma ve eritrosit indekslerini incele
Yaygın sferositler ve çok yüksek MCHC (37.537.5 g/dL) saptanmıştır.
MCHC değerinin 3636 g/dL'nin üzerinde olması, yenidoğan döneminde herediter sferositoz için oldukça spesifik bir bulgudur.

Anahtar Kavram

Yenidoğan döneminde non-immün hemolitik anemilerin ayırıcı tanısında MCHC yüksekliği ve sferositlerin önemi.

Daha Fazla Pratik

Herediter sferositozda yenidoğan döneminde ozmotik frajilite testinin güvenilirliğini ve EMA bağlama testinin tanıdaki yerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 29Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 32003200 gram ağırlığında doğan ve postnatal 44. saatinde olan bir yenidoğanın tarama amacıyla bakılan kapiller hematokrit değeri %71\%71 bulunmuştur. Bebeğin fizik muayenesi doğal olup herhangi bir semptomu saptanmamıştır. Bu bebekte polistemi tanısını kesinleştirmek için yapılması gereken ilk işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Venöz kan örneğinden hematokrit ölçümü yapılması

Cevap

Yenidoğan polistemi tanısını kesinleştirmek için yapılması gereken ilk işlem venöz kan örneğinden hematokrit ölçümü yapılmasıdır.
Yenidoğan polistemisi, venöz hematokrit değerinin %65\%65 veya üzerinde olması (veya hemoglobinin >22>22 g/dL olması) olarak tanımlanır. Kapiller kan örnekleri özellikle yaşamın ilk saatlerinde venöz kandan daha yüksek değerler verir. Bu nedenle, tarama amacıyla bakılan kapiller kan sonucunda polistemi saptanan bebeklerde tanı mutlaka venöz kan örneği ile doğrulanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarama testi sonucunu değerlendir
Kapiller hematokrit değeri %71\%71 (eşik değer olan %65\%65'in üzerinde).
Yenidoğanda polistemi şüphesini belirlemek için ilk adım tarama testidir.
2
Örnekleme yönteminin doğruluğunu sorgula
Kapiller kan örnekleri, venöz örneklere göre %515\%5-15 daha yüksek sonuç verebilir.
Tanısal hata payını azaltmak için standart yönteme geçilmelidir.
3
Tanı doğrulama yöntemini belirle
Periferik venöz kan örneği alınması kararı verilir.
Polistemi tanısı için altın standart, venöz hematokrit değerinin %65\%65 veya üzerinde olmasıdır.

Anahtar Kavram

Yenidoğan polistemisi tanısı periferik venöz hematokrit değerine göre konur.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru

3838 haftalık gestasyon yaşında, 32003200 gram ağırlığında doğan bir erkek bebeğin annesinin gebeliği boyunca epilepsi tedavisi için fenitoin kullandığı öğreniliyor. Doğumdan sonraki 66. saatte bebekte göbek kordonu ve ponksiyon yerlerinde sızıntı şeklinde kanama saptanıyor. Buna göre, bu bebekteki klinik tabloya en yüksek olasılıkla neden olan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Erken tip vitamin K eksikliğine bağlı kanama

Cevap

Erken tip vitamin K eksikliğine bağlı kanama
Erken tip vitamin K eksikliğine bağlı kanama, doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde ortaya çıkar. En önemli nedeni annenin gebelik sırasında vitamin K metabolizmasını etkileyen ilaçlar (fenitoin, fenobarbital, karbamazepin gibi antikonvülsanlar veya rifampin, izoniazid gibi ilaçlar) kullanmasıdır. Bu durum pıhtılaşma faktörlerinin (II, VII, IX, X) sentezini bozarak kanamaya yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Annenin gebelikteki ilaç öyküsünü değerlendir.
Annenin fenitoin (antikonvülsan) kullandığı saptandı.
Bazı ilaçlar (fenitoin, fenobarbital, rifampin) vitamin K metabolizmasına müdahale ederek bebekte eksikliğe yol açar.
2
Kanamanın başlama zamanını analiz et.
Kanama postnatal 6. saatte (ilk 24 saat içinde) başlamıştır.
Doğumdan sonraki ilk 24 saatte gelişen vitamin K eksikliği kanamaları 'erken tip' olarak sınıflandırılır.
3
Klinik bulgu ve öyküyü birleştirerek tanıyı koy.
Erken tip vitamin K eksikliğine bağlı kanama tanısına ulaşılır.
Maternal ilaç öyküsü ve ilk 24 saatteki kanama bu tanı için karakteristiktir.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda vitamin K eksikliğine bağlı kanama tiplerinin (erken, klasik, geç) zamanlama ve etiyoloji farkları.
Soru 31Soru

3838 haftalık gestasyon yaşında, 25002500 gram (Düşük doğum ağırlıklı - SGASGA) olarak preeklamptik bir anneden sezaryen ile doğan erkek bebekte; postnatal 66. saatte pletorik görünüm, taşipne (75/dk75/dk), huzursuzluk ve beslenme güçlüğü saptanıyor. Bebeğin yapılan laboratuvar incelemeleri aşağıdadır:

TetkikSonuç
Venöz Hematokrit%68\%68
Kan Şekeri4242 mg/dL
Serum Kalsiyumu8.48.4 mg/dL

Bu bebek için en uygun yönetim adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzotonik sodyum klorür ile parsiyel kan değişimi yapılması

Cevap

İzotonik sodyum klorür ile parsiyel kan değişimi yapılması
Vakada venöz hematokrit değeri %68\%68 olan ve taşipne, huzursuzluk gibi klinik bulgular gösteren bir bebek sunulmuştur. Yenidoğan polisitemisi yönetiminde, venöz hematokrit %65%69\%65-\%69 arasında olup semptomatik olan bebeklerde tedavi seçeneği izotonik sodyum klorür ile yapılan parsiyel kan değişimidir. Bu işlem, hematokriti güvenli seviyelere (%50%55\%50-\%55) düşürerek kan viskozitesini azaltır ve organ perfüzyonunu düzeltir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerinin değerlendirilmesi
Bebek SGASGA ve pletorik olup venöz hematokriti %68\%68 (polisitemi) ve semptomatiktir (75/dk75/dk solunum hızı, huzursuzluk).
Yenidoğan polisitemisi tanısı için venöz hematokritin >%65 > \%65 olması gerekir.
2
Tedavi endikasyonunun belirlenmesi
Semptomatik polisitemi saptandığı için parsiyel kan değişimi (PETPET) endikasyonu vardır.
Semptomatik vakalarda hematokrit %65\%65 üzerindeyse, asemptomatik vakalarda ise %70\%70 üzerindeyse PETPET uygulanır.
3
Uygun replasman sıvısı ve yöntemin seçilmesi
Serum fizyolojik kullanılarak formül üzerinden hesaplanan hacimde parsiyel değişim planlanır.
Kristaloidler, kolloidlere göre daha güvenli ve etkili bulunmuştur; amaç kan hacmini değiştirmeden viskoziteyi düşürmektir.

Anahtar Kavram

Yenidoğan polisitemisinde tedavi eşikleri semptom varlığına göre değişir; semptomatik bebeklerde venöz hematokrit %65\%65 üzerindeyken parsiyel kan değişimi yapılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 32Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 34503450 gram ağırlığında doğan erkek bebekte, postnatal 2424. saatte belirgin sarılık ve solukluk fark ediliyor. Fizik muayenesinde hafif splenomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde Hb: 10.510.5 g/dLg/dL, retikülosit: %14\%14, indirekt bilirubin: 1616 mg/dLmg/dL, MCV:94MCV: 94 fLfL ve MCHC:37.5MCHC: 37.5 g/dLg/dL olarak bulunuyor. Anne kan grubu 00 RhRh (+), bebek kan grubu 00 RhRh (+) ve direkt Coombs testi negatiftir. Periferik yaymada yoğun sferositler izlendiğine göre, bu bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalıtsal sferositoz

Cevap

Kalıtsal sferositoz; yenidoğan döneminde Coombs negatif hemolitik aneminin en önemli nedenlerinden biridir ve yüksek MCHC değeri ile karakterizedir.
Vakada hemoliz bulguları (anemi, sarılık, retikülositoz) mevcuttur. Anne ve bebeğin kan gruplarının aynı olması ve direkt Coombs testinin negatifliği Rh ve ABO gibi immün hemolizleri dışlar. Periferik yaymada sferositlerin görülmesi ve eritrosit indislerinde MCHC>36MCHC > 36 g/dLg/dL saptanması, splenomegali ile birlikte yenidoğan döneminde kalıtsal sferositoz tanısı için en spesifik ipuçlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemoliz bulgularını değerlendir
Düşük Hb (10.510.5), yüksek retikülosit (%14\%14) ve yüksek indirekt bilirubin (1616 mg/dLmg/dL) değerleri aktif bir hemolizi gösterir.
Aneminin etiyolojisini (hemolitik vs non-hemolitik) belirlemek ilk adımdır.
2
İmmün hemoliz olasılığını dışla
Anne ve bebek kan gruplarının her ikisinin de 00 RhRh (+) olması ve direkt Coombs testinin negatifliği immün nedenleri dışlar.
Yenidoğan hemolitik anemilerinde en sık neden olan kan grubu uygunsuzlukları her zaman ekarte edilmelidir.
3
Eritrosit indisleri ve morfolojisini incele
MCHCMCHC değerinin 37.537.5 g/dLg/dL (kritik eşik >36>36) olması ve yaymada sferositlerin görülmesi tanıya götürür.
Kalıtsal sferositozda hücre dehidratasyonu nedeniyle MCHC yükselir ve karakteristik sferositler oluşur.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda direkt Coombs negatif hemolitik anemilerde yüksek MCHC değeri kalıtsal sferositoz için tipiktir.

Daha Fazla Pratik

Kalıtsal sferositoz tanısını kesinleştirmek için yenidoğan dönemi sonrasında ozmotik frajilite testi veya EMA bağlama testi planlanmalıdır.

Alternatif Yöntem

Yenidoğanda MCHC değerinin >36>36 g/dLg/dL olması, kalıtsal sferositoz için çok yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru

3939 haftalık gestasyon yaşında, 32003200 gram ağırlığında doğan, sadece anne sütü ile beslenen yedi haftalık erkek bebek; ani başlayan fışkırır tarzda kusma ve uykuya meyil şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde solukluk, ön fontanelde kabarıklık, skleralarda ikter ve karaciğerin kosta altında 3cm3 cm palpabl olduğu saptanıyor. Öyküsünden doğumda K vitamini profilaksisi yapılmadığı öğrenilen bebeğin laboratuvar sonuçları aşağıdadır:

TetkikSonuç
Protrombin zamanı (PT)9595 saniye (N: 1111-1515)
Aktive parsiyel tromboplastin zamanı (aPTT)110110 saniye (N: 2525-4040)
Trombosit sayısı380.000/mm3380.000/mm^3
Fibrinojen310mg/dL310 mg/dL
Direkt bilirubin6.2mg/dL6.2 mg/dL

Bu bebekteki klinik tabloya yol açan en olası durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geç vitamin K eksikliği kanaması

Cevap

Geç vitamin K eksikliği kanaması
Geç vitamin K eksikliği kanaması, genellikle 2-12 haftalar arasında, profilaksi almamış ve sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde görülür. Vakadaki kolestaz (direkt hiperbilirubinemi) bulgusu, yağda eriyen K vitamininin emilimini daha da bozarak tabloyu tetikleyen sekonder bir neden oluşturur. PT ve aPTT'nin uzaması, trombosit ve fibrinojenin normal kalması K vitamini bağımlı faktörlerin (II, VII, IX, X) eksikliği ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomları ve fizik muayene bulgularını değerlendir
Fontanel bombeliği ve kusma kafa içi basınç artışını (intrakraniyal kanama), direkt bilirubin yüksekliği ise kolestazı işaret eder.
Primer patolojinin lokalizasyonunu ve eşlik eden risk faktörlerini belirlemek için.
2
Laboratuvar koagülasyon parametrelerini analiz et
PT ve aPTT belirgin uzamış, ancak trombosit ve fibrinojen seviyeleri normal saptandı.
Koagülopatinin tipini (faktör eksikliği vs tüketim koagülopatisi) ayırt etmek için.
3
Postnatal yaş ve beslenme öyküsüyle tanıları karşılaştır
7 haftalık yaş 'geç' dönemdir; anne sütü ve kolestaz K vitamini eksikliğini destekler.
Vitamin K eksikliğinin alt tiplerini (erken, klasik, geç) kronolojik olarak sınıflamak için.

Anahtar Kavram

Geç Vitamin K Eksikliği Kanaması (VKDB)

Daha Fazla Pratik

K vitamini eksikliğinde PIVKA-II (Protein Induced in Vitamin K Absence) düzeylerinin yükseldiğini ve tedavide taze donmuş plazma ile beraber K vitamini uygulaması gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Yenidoğan Hematolojisi (Anemi, Polistem, Kanama) Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin