Tüm alıştırma soruları

Aşağıda, 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatına yön veren bazı sanatçılar ile bu sanatçıların yapıtlarının belirleyici estetik, tematik ve teknik özellikleri verilmiştir. Numaralanmış yazarlar ile harflendirilmiş özellikleri doğru biçimde eşleştiriniz.

İlk ve Orta Çağlarda Türk dünyasına dair araştırmalarda karşılaşılan en temel tartışmalardan biri 'Türk' adının etimolojik kökeni ve bu kelimeye farklı kaynak ile araştırmacılar tarafından yüklenen anlamlardır. Aşağıda sol sütunda yer alan tarihi kaynak ve modern araştırmacıları, sağ sütunda verilen kavramsal tanımlamalar ve gerekçeleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Osmanlı Devleti’nin demokratikleşme sürecinde ilan edilen iki önemli belgeye ait şu hükümler verilmiştir:

* I. Belge: "Şer'i şerif kanunlarına aykırı olarak tebaadan hiç kimsenin yargılanmadan cezalandırılmaması, tebaanın can, ırz, namus ve malının güvende olması ve verginin herkesin gelirine göre adilce toplanması esastır."
* II. Belge: "Hristiyan ve diğer gayrimüslim tebaanın ibadet, din ve mezhep özgürlükleri tam olarak korunacaktır. Devlet hizmetlerine, askerî okullara kabul edilmelerinde ve vergi yükümlülüklerinde Müslüman tebaayla eşit haklara sahip olacaklardır."

Bu hükümler ve ilan edildikleri dönemlerin koşulları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu belgelerin Osmanlı demokratikleşme tarihindeki yerini ve aralarındaki temel farkları en doğru şekilde ortaya koymaktadır?

Ankara Savaşı'ndan (1402) sonra Osmanlı Devleti'nde başlayan Fetret Devri (1402-1413), Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında taht kavgalarına sahne olmuş ve her bir şehzade farklı coğrafyalarda kendi meşruiyetini kabul ettirmeye çalışmıştır.

Buna göre; Fetret Devri'ndeki taht mücadeleleri, şehzadelerin egemenlik sahaları ve yürüttükleri siyasi faaliyetler dikkate alındığında, sol sütunda verilen şehzadeleri sağ sütunda yer alan açıklamalarla doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

İlk Çağ'da Mısır ve Doğu Akdeniz havzasında meydana gelen aşağıdaki kültürel ve siyasi gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışını belirleyiniz.

Lozan Barış Antlaşması'nın 42. maddesinde yer alan "Türkiye Hükümeti, Müslüman olmayan azınlıkların aile hukuku veya şahsi ahvalleriyle ilgili sorunların, bu azınlıkların kendi örf ve adetlerine göre çözümlenmesine izin vermeyi kabul eder." hükmüyle gayrimüslimlere kendi dini kurallarına göre yargılanma hakkı tanınmıştır. Ancak 1926 yılında İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinin ardından, azınlık cemaatlerinin temsilcileri Adalet Bakanlığına başvurarak Lozan Antlaşması'nın kendilerine tanıdığı bu özel haklardan feragat ettiklerini ve Türk Medeni Kanunu'na tabi olmak istediklerini beyan etmişlerdir.

Bu bilgilere göre Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ve azınlıkların bu kararı ile ilgili;

I. Lozan Antlaşması'nın egemenlik haklarını kısıtlayıcı nitelikteki bazı hükümleri, iç hukukta yapılan çağdaşlaşma reformlarıyla aşılmıştır.
II. Kabul edilen kanunun laik ve seküler karakteri, toplumsal alanda hukuk birliğinin sağlanmasında kolaylaştırıcı bir rol oynamıştır.
III. Azınlıkların siyasi haklar bakımından Müslüman vatandaşlarla eşitlenmesi, ülkede çok hukuklu yapının sona ermesini sağlamıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Cumhuriyet Dönemi T��rk edebiyatında toplumcu gerçekçi çizgide yazılan romanlar; ele aldıkları toplumsal sorunlar, çatışma alanları ve kurgulandıkları coğrafyalar bakımından belirgin ayrışmalara sahiptir.

Aşağıda sol sütunda toplumcu gerçekçi bazı romanların tematik ve kurgusal özellikleri, sağ sütunda ise yazar ve eser eşleştirmeleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan roman özelliklerini sağ sütundaki doğru yazar ve eserlerle eşleştiriniz.

Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki hâkimiyetini kalıcı kılmak amacıyla uyguladığı temel idari, askeri, sosyal ve hukuki politikalar ile bu politikaların hedefleri ve işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavram ve stratejileri, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi Türk romanında köy ve taşra gerçeği tek bir düzlemde ele alınmamış; yazarların estetik yönelimleri ve odaklandıkları coğrafyaya göre farklılık göstermiştir. Örneğin, Orta Anadolu köy düzenini tarihsel bir arka plan ve sosyolojik tezler çerçevesinde ele alan I, ağalık kurumunu ve eşkıyalık olgusunu sınıfsal/destansı bir yaklaşımdan ziyade devlet otoritesinin boşluğuyla açıklayan II adlı eserinde bu bakış açısını somutlaştırır. Çukurova’daki mevsimlik tarım işçilerinin sömürülüşünü ve fabrikalardaki zorlu çalışma koşullarını gözleme dayalı, şiveden yararlanan yalın ve hızlı akan diyaloglarla aktaran III ise köyden kente göçün ve sanayileşmenin yarattığı trajediyi IV romanında ifşa eder. Menderes Ovası köylülerinin makineleşmeyle değişen yaşamlarını, toprak ağaları karşısındaki direnişlerini ve mülkiyet kavgalarını Ege coğrafyasının özgün koşullarıyla kurgulayan V de bu çizgiyi VI adlı eseriyle temsil eder.

Bu parçada numaralanmış boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Avrupa Hun Devleti ile Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) arasında imzalanan Margus (434) ve Anatolius (447) barış antlaşmalarının maddeleri incelendiğinde; Doğu Roma'nın ödeyeceği yıllık verginin artırılması ve sınır kasabalarında serbest ticaret yapılması gibi ekonomik hükümlerin yanı sıra, "Hun imparatorluğundan kaçan sığınmacıların ve esirlerin (özellikle Hun hanedanına mensup kişilerin ve boy beylerinin) iade edilmesi, Doğu Roma'nın bu kişileri kabul etmemesi ve Hunlara karşı diğer kavimlerle ittifak kurmaması" gibi maddelerin üzerinde önemle durulduğu görülmektedir.

Buna göre, Avrupa Hun Devleti'nin Doğu Roma ile yaptığı antlaşmalarda sığınmacıların iadesi konusunu diplomatik bir öncelik hâline getirmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte farklı ekonomi politikaları uygulanmış ve bu politikaların coğrafi mekanda belirgin yansımaları olmuştur. Aşağıda bu dönemlerden bazılarının temel yaklaşımları ve mekansal/sektörel sonuçları verilmiştir:

* 1923 - 1929 Dönemi: İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda özel teşebbüs teşvik edilmiş, tarımda aşar vergisi kaldırılarak köylünün üretim kapasitesi artırılmaya çalışılmıştır.
* 1930 - 1950 Dönemi: Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle devletçi ekonomi modeline geçilmiş, sanayi planları hazırlanarak kamu eliyle şeker, tekstil ve demir-çelik fabrikaları kurulmuştur.
* 1950 - 1960 Dönemi: Özel sektör yatırımları yeniden ön plana çıkmış, tarımda makineleşme hız kazanmış ve karayolu altyapısına büyük önem verilmiştir.
* 1960 - 1980 Dönemi: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurularak beş yıllık kalkınma planları uygulanmış, yurt içi üretimi korumak amacıyla ithal ikameci sanayi modeli benimsenmiştir.

Bu bilgilere ve Türkiye'nin ekonomi tarihine göre, uygulanan ekonomi politikalarının mekansal ve sektörel etkileriyle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi Savaşları ile bu savaşların ardından ortaya çıkan iç siyasi ve uluslararası diplomatik gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Uluslararası çevre politikalarının tarihsel gelişiminde, küresel ölçekli çevre sorunlarının önlenmesi ve doğal kaynakların korunması amacıyla birçok çok taraflı sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşmeler; odaklandıkları çevre sorununun niteliği, taraf ülkelere getirdikleri yükümlülükler ve karar alma mekanizmaları bakımından farklılıklar göstermektedir.

Buna göre, uluslararası çevre sözleşmelerinin kapsamı, işleyişi ve küresel çevre politikalarındaki yeri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Tarihçi Fernand Braudel, tarihsel zamanı farklı derinlik katmanlarına ayırarak inceler. Kısa süreli zaman (olay/hadise), insan eylemlerinin anlık ve doğrudan ürünü olan, belirli bir yer ve zamanda gerçekleşen tekil gelişmeleri ifade eder. Uzun süreli zaman (olgu/durum) ise coğrafya, sosyo-ekonomik yapılar ve zihniyetler gibi yavaş değişen, bireysel iradeyi aşan ve geniş bir zamana yayılan süreçleri kapsar.

Bir tarih araşt��rmacısının Osmanlı Devleti'nin erken dönemine dair incelediği;

I. Bizans İmparatorluğu ile 1302 yılında Koyunhisar Savaşı'nın yapılması
II. Fethedilen bölgelerin sosyo-kültürel yapısını dönüştüren sistemli bir iskân politikasının uygulanması
III. Balkan coğrafyasındaki gayrimüslim tebaanın devlete bağlılığını sağlayan istimalet prensibinin kurumsallaşması
IV. Karacahisar'ın fethinden sonra Dursun Fakih'in ilk Osmanlı kadısı olarak atanması

gelişmelerinden hangileri Fernand Braudel'in 'uzun süreli zaman' (olgu) kategorisine dahil edilebilirken, hangileri 'kısa süreli zaman' (olay) kapsamında değerlendirilmelidir?

Osmanlı klasik dönem eyalet yönetimi ve toprak sistemine dair aşağıda verilen kavramları, bu kavramların kurumsal ve yapısal özelliklerini gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Osmanlı Devleti’nin klasik dönem askeri teşkilatlanmasında, Kapıkulu askerleri ile Eyalet askerleri (Tımarlı Sipahiler) birbirini dengeleyen iki temel direk olarak tasarlanmıştır. Bu çift yönlü askeri yapı, devletin siyasi, ekonomik ve idari mekanizmalarıyla doğrudan bütünleşik bir biçimde yürütülmüştür.

Bu askeri sınıfların özellikleri ve Osmanlı devlet yapısına etkileriyle ilgili;

I. Kapıkulu ordusunun doğrudan hazineden ulufe alması, merkezî otoritenin taşradaki yerel hanedan ve güç odaklarına karşı en önemli güvencesi olmasını sağlamıştır.
II. Tımarlı Sipahilerin taşrada güvenliği sa��layıp vergi toplaması, toprak mülkiyetinin dirlik sahibine devredilmesi yoluyla taşrada Avrupa tarzı feodal yapıların oluşmasını yasal zemine oturtmuştur.
III. Devşirme sisteminin Kapıkulu Ocağı'na insan kaynağı sağlaması, merkezî bürokrasi ve orduda padişahın otoritesine rakip olabilecek, soyluluğa dayalı bağımsız bir aristokratik sınıfın oluşmasını engellemiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların toplam üretim içerisindeki payları dönemsel, iklimsel ve yapısal faktörlere göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, Türkiye'nin elektrik enerjisi üretiminde yararlanılan aşağıdaki kaynakları, toplam elektrik üretimi içindeki paylarına göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

I. Dünya Savaşı sırasında imzalanan gizli antlaşmalar, savaş sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı kararları ve Mondros Ateşkes Antlaşması'nın hükümleri ile uygulanış biçimleri bir bütün olarak analiz edildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda verilen uluslararası çevre sözleşmelerini, hedefledikleri temel çevre sorunları veya koruma alanları ile eşleştiriniz.

Türkiye'de gerçekleştirilen hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılış özelliklerini ve bu özelliklerin ortaya çıkmasında belirleyici olan temel coğrafi gerekçeleri eşleştiriniz.