Tüm alıştırma soruları

Türkiye'de iç ve dış ticaretin gelişmesinde, sanayi ve tarım bölgelerini dış dünyaya bağlayan liman şehirleri ile bu şehirlerin hinterland (art bölge) özellikleri belirleyici bir role sahiptir. Coğrafi konumları, ulaşım bağlantıları ve hinterland genişlikleri farklı olan limanlarımızın ticari fonksiyonları da bu doğrultuda çeşitlilik gösterir.

Buna göre, sol sütunda verilen limanları, sağ sütunda verilen ticari ve fonksiyonel coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Osmanlı Devleti'nin 1300-1402 yılları arasındaki beylikten devlete geçiş sürecinde izlediği siyasetle ilgili araştırma yapan bir tarihçi şu bulgulara ulaşmıştır:

I. Sırpsındığı ve Birinci Kosova savaşlarında Haçlı ordularına karşı galibiyetler elde edilirken, aynı dönemde Germiyanoğulları'ndan çeyiz, Hamitoğulları'ndan ise para karşılığı toprak alınmıştır.
II. Bizans'taki taht kavgalarından faydalanılarak Kantakuzen'e askeri destek verilmiş ve karşılığında Rumeli'de bir üs edinilmiştir.
III. Yıldırım Bayezid, İstanbul'u kuşattığı sırada Anadolu Hisarı'nı (Güzelcehisar) yaptırmış, ancak doğudan gelen Timur tehlikesi üzerine kuşatmayı kaldırmak zorunda kalmıştır.

Tarihçinin elde ettiği bu bulgulara dayanarak Kuruluş Dönemi Osmanlı siyaseti ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Hz. Muhammed Dönemi'nde İslamiyet'in yayılışı, Medine İslam Devleti'nin kurumsallaşması ve askeri/diplomatik başarıların elde edilmesi sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Osmanlı Devleti'nin anayasal düzene geçiş süreci ve meşrutiyet deneyimleriyle ilgili aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Lozan Barış Antlaşması'nın hazırlık, müzakere ve yürürlüğe girme süreçlerinde meydana gelen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıda verilen ilk Türk-İslam devletlerini, bu devletlere ait kurumsal, siyasi ve sosyal özellikleri içeren ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetleri üzerinde doğal ve beşeri faktörler birlikte etkili olmaktadır. Modern teknolojik gelişmeler doğal faktörlerin sınırlandırıcı etkisini hafifletse de tamamen ortadan kaldıramamıştır. Tarımsal ve sanayi faaliyetlerinde bu faktörlerin analiz edilmesi yatırımların sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşır.

Buna göre;

I. Zonguldak ve Ereğli çevresinde demir madeni yatakları bulunmamasına rağmen büyük demir-çelik fabrikalarının bu bölgeye kurulması, üretimi etkileyen doğal faktörlerden enerji kaynağına yakınlık ilkesiyle açıklanır.
II. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile sulama olanaklarının artması sonucu bölgede ekstansif tarım yöntemlerinin yerini entansif tarım yöntemlerine bırakması, pamuk üretimindeki iklime bağlı dalgalanmaları azaltmıştır.
III. Teknolojik gelişmeler ve buz kırıcı gemilerin kullanımı sayesinde Kuzey Deniz Yolu'nun ticari taşımacılığa açılması, iklim ve coğrafi konum gibi doğal faktörlerin dağıtım üzerindeki sınırlandırıcı etkilerini tamamen ortadan kaldırmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırları içindeki bütün bilim ve eğitim kurumları Maarif Vekaletine bağlanmıştır. Kanunun uygulanma sürecinde; medreseler kapatılmış, askeri okullar Maarif Vekaletine devredilmiş, yabancı ve azınlık okullarının müfredatına Türkçe kültür dersleri eklenerek Türk öğretmenlerce okutulması zorunlu kılınmış ve dini hizmetleri yürütecek personelin yetiştirilmesi amacıyla İmam Hatip Mektepleri ile Darülfünun bünyesinde bir İlahiyat Fakültesi açılmıştır.

Bu bilgilere göre, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve uygulama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Dünya Savaşı öncesinde blokların kesinleşmesinde ve sömürgeci rekabetin tırmanmasında birtakım diplomatik ve askeri krizler dönüm noktası olmuştur. Bu krizler, mevcut ittifakları pekiştirirken karşı bloklar arasındaki gerilimi de savaşa taşıyacak düzeye ulaştırmıştır.

Buna göre, I. Dünya Savaşı öncesinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, karşısında verilen devletler arası gerilimin ana odağ��nı yansıtmamaktadır?

II. Meşrutiyet Dönemi’nde Osmanlı aydınları arasında yaşanan fikir tartışmalarını ele alan bir tarihçi şu değerlendirmeyi yapmaktadır:

"İmparatorluğun kurtuluşunu tebaanın eşitliğinde arayanlar, gayrimüslim unsurların ayrılıkçı isyanları karşısında hayal kırıklığına uğramış; İslam birliği siyasetini savunanlar ise Müslüman Arap coğrafyasındaki milliyetçi hareketler ve büyük güçlerin vaatleriyle sarsılmıştır. Bu durum, devletin kurucu unsuru olan Türklerin kendi kimliklerine yönelmesini ve millî bir iktisat ile kültür politikası oluşturma fikrini kaçınılmaz hale getirmiştir."

Buna göre, metinde bahsedilen fikir akımlarının tarihsel süreç içerisindeki dönüşümü ve etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Lozan Barış Antlaşması’nda Türk heyeti, yeni Türk devletinin tam bağımsızlığı ve ulusal egemenliği için büyük bir mücadele vermiş; ancak bazı konularda egemenlik haklarını kısıtlayıcı kararları kabul etmek zorunda kalırken, bazı konuları ise ileride çözülmek üzere ertelemiştir.

Buna göre, antlaşmada yer alan;

I. Boğazlar’ın yönetiminin, başkanlığını Türk delegesinin üstleneceği uluslararası bir komisyona bırakılması ve kıyılarının askerden arındırılması,
II. Türkiye-Irak sınırının (Musul sorunu) belirlenmesinin, antlaşmanın yür��rlüğe girmesinden sonraki dokuz ay içinde Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması,
III. Düyun-ı Umumiye idaresinin kaldırılarak Osmanlı borçlarının imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılması ve Türkiye’nin borcunu kendi para birimi veya Fransız frangı ile taksitler halinde ödemesi

hükümlerinden hangileri, sırasıyla 'ulusal egemenliği kısıtlayıcı bir karara' ve 'çözümü konferans sonrasına ertelenen bir konuya' örnek oluşturur?

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler incelendiğinde; tarımsal faaliyetlerin vergilendirilmesi, bütçe planlamaları ve dini ibadetlerin zamanlaması gibi farklı ihtiyaçların takvimlerin astronomik esaslarını (Güneş veya Ay yılı) belirlediği görülmektedir. Örneğin, Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıldan itibaren mali yılın takibinde Rumi takvim kullanılırken, dini ve hukuki işlerde Hicri takvimin kullanımına devam edilmiştir.

Bu durum ve Türklerin takvim kullanma süreçleri göz önüne alındığında, takvimlerin yapısal özellikleri ve kullanım amaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Millî Mücadele Dönemi'nde kazanılan askeri başarıların uluslararası diplomatik antlaşmalara zemin hazırlaması ve bu antlaşmaların Misak-ı Millî sınırları üzerindeki etkileri dikkate alındığında, Batı Cephesi'ndeki askeri gelişmeler ile bunların siyasi/diplomatik sonuçlarına ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi hem tarihsel gelişim hem de toprak bütünlüğü ilkeleri bakımından yanlıştır?

II. Dünya Savaşı sonrasında SSCB'nin yayılmacı politikalarına karşı Batı Bloku'na entegre olmayı temel dış politika önceliği haline getiren Türkiye, NATO üyeliğinin (1952) ardından bölgesel güvenlik kuşağı oluşturma girişimlerini sürdürmüştür. Bu doğrultuda Türkiye; Balkan Paktı (1953) ve Bağdat Paktı'nın (1955) kurulmasında aktif rol oynamıştır. Bu bölgesel ittifakların kuruluş amaçları, üye yapıları ve Türk dış politikasına etkileri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Millî Mücadele Dönemi Batı Cephesi'nde gerçekleştirilen muharebeler, askerî sonuçlarının yanı sıra iç politikada hukuki düzenlemelere, dış politikada ise uluslararası antlaşmalara zemin hazırlamıştır. Aşağıda verilen Batı Cephesi muharebeleri ile bu muharebelerin doğrudan sonucu olan gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Atatürk'ün millî egemenlik ve sosyal adalet prensipleri doğrultusunda, halkçılık ilkesinin toplumsal ve siyasi alanda hayata geçirilme sürecini gösteren aşağıdaki inkılapları, gerçekleştikleri kronolojik sıraya göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak, laikleştirmek ve uluslararası sisteme entegre etmek amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki inkılapların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Türkiye'de kır yerleşmelerinin dokusal ve fonksiyonel özellikleri; fiziki coğrafya şartları (su kaynakları, yer şekilleri, iklim) ile beşeri faaliyetlerin (tarım, hayvancılık, mülkiyet yapısı) karşılıklı etkileşimi sonucunda şekillenmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen yerleşme tipleri ve dokusal özellikleri ile sağ sütunda verilen bu durumların ortaya çıkmasındaki temel coğrafi gerekçeleri en doğru şekilde eşleştiriniz.

Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nde, yeni fethedilen bir sancağın idari, sosyal ve ekonomik düzenini tesis etmek amacıyla toplanan Divan-ı Hümayun'da şu kararlar alınmıştır:

* Sancağa bağlı topraklardaki gayrimüslim halkın din ve vicdan hürriyeti güvence altına alınmış, can ve mal güvenliklerini korumak amacıyla adaleti sağlayacak kadı görevlendirilmiştir.
* Sancağın tüm gelir kaynakları tespit edilerek defterlere kaydedilmiş ve bu gelirlerin bir kısmı bölgedeki askeri görevlilere hizmetleri karşılığında dirlik olarak tahsis edilmiştir.
* Bölgedeki çarşı ve pazarlarda satılacak temel tüketim maddelerinin azami fiyat sınırları belirlenerek esnaf denetimi karara bağlanmıştır.

Bu kararlar ve Divan-ı Hümayun'un işleyişi göz önüne alındığında, Klasik Dönem Osmanlı devlet teşkilatı ve sosyo-ekonomik yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Emeviler ve Abbasiler dönemlerinde İslam devletinin idari, sosyal ve kültürel yapısında önemli değişimler meydana gelmiş; kurumsallaşma adımları doğrultusunda yeni teşkilatlar ve kavramlar ortaya çıkmıştır.

Buna göre, sol tarafta verilen kavramları sağ taraftaki tanımlarıyla eşleştiriniz.