Tüm alıştırma soruları

Bir klasik mantık dersinde öğretmen tahtaya şu tanımları yazmıştır:

I. *Devlet; bireylerin güvenlik ihtiyaçlarını karşılayan ve adalet dağıtan egemen bir monarşidir.*
II. *Düşünme; zihnin kavramlar arasında kurduğu mantıksal bağlantıların entelektüel yansımalarından yoksun olmamasıdır.*
III. *Hukuk; yasama organı tarafından yürürlüğe konan yasal kurallar bütünüdür.*
IV. *Sanat; yaratıcı hayal gücünün sonsuzluk okyanusunda yankılanan sessiz çığlığıdır.*

Buna göre, verilen tanımlarda sırasıyla hangi tanım koşullarının ihlal edildiği söylenebilir?

Sürtünmelerin ve diğer gök cisimlerinin kütle çekim etkilerinin ihmal edildiği bir ortamda, Dünya etrafındaki dairesel yörüngesinde dolanan bir yapay uydu, kütle merkezinden geçen eksene göre katlanmı�� olan güneş panellerini iç motorları yardımıyla dışa doğru simetrik olarak açtığında; uydunun kendi kütle merkezine göre eylemsizlik momenti artacağından kendi ekseni etrafındaki dönme açısal hızı azalır, ancak Dünya'nın merkezine göre tanımlanan toplam açısal momentumunun büyüklüğü değişmez.

Sosyolojide toplumsal yapı, bireylerin işgal ettiği konumlar, üstlendiği roller ve bu rollerin dinamikleri üzerinden şekillenir. Günlük yaşamda bu dinamiklerin her biri farklı sosyal çıktılara ve davranış kalıplarına yol açar.

Buna göre, sol sütunda verilen sosyolojik kavramları sağ sütunda verilen günlük yaşam senaryoları ile en uygun şekilde eşleştiriniz.

18. ve 19. yüzyıl felsefesinde aydınlanma düşüncesi; bilgi problemi, varlığın yapısı ve birey-devlet ilişkisi üzerine köklü tartışmaları beraberinde getirmiştir. Dönemin filozofları, bu tartışmalara yön veren özgün kavramlar ve kuramlar geliştirmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen 18-19. yüzyıl felsefesine ait kavramsal yaklaşımları, sağ sütundaki açıklamalarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

İslam hukuk tarihinde Hicaz (Medine) ekolünün öncüsü kabul edilen İmam Malik, Hz. Peygamber’in sünnetinin kesintisiz bir biçimde aktarıldığı Medine halkının uygulamalarını (amel-i ehl-i Medine) dinî hükümlerin tespitinde en güvenilir kaynaklardan biri saymıştır. Buna karşılık, Irak (Kûfe) ekolünün kurucu figürü olan Ebu Hanife, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı, ticaret yollarının kesiştiği ve yeni toplumsal meselelerin hızla baş gösterdiği Kûfe’de akla, kıyas ve istihsan gibi rasyonel yöntemlere daha fazla müracaat etmiştir.

Buna göre, mezhep imamlarının içtihat ve yorum yöntemlerindeki bu metodolojik farklılığın ortaya çıkmasında;

I. Coğrafi ve toplumsal çevrelerin sosyal dinamiklerinin farklı olması,
II. Nassların (ayet ve hadislerin) dilsel ve yapısal özelliklerinden kaynaklanan müteşabihlik durumu,
III. Bölgesel örf, adet ve yaşam pratiklerinin dinî yorum ve uygulamalar üzerindeki etkisi

durumlarından hangileri doğrudan etkili olmuştur?

İman ile İslam kavramlarının ilişkisi, İslam dü��ünce tarihinde kelamcılar arasında geniş tartışmalara yol açmıştır. İman, kalbin tasdiki (doğrulaması) ve dilin ikrarı ile tanımlanırken; İslam, boyun eğmek, itaat etmek ve teslim olmak gibi daha çok ameli ve zahiri eylemleri kapsamaktadır. Hucurât Suresi 14. ayetinde bedevilerin durumu üzerinden yapılan ayrım da bu iki kavramın birebir özdeş olmadığını göstermektedir. Buna göre, iman ile İslam arasındaki ilişki ve bu kavramların kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki haritada Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki iller renklendirilerek gösterilmiştir.

[Harita]

Bu bölgede uygulanan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında gerçekleştirilen yatırımların coğrafi, ekonomik ve ekolojik etkileriyle ilgili olarak;

I. Sulama kanallarının devreye girmesiyle Şanlıurfa ve Mardin gibi ovalarda nadas tarımı azalmış; pamuk ekim alanları hızla genişlerken kırmızı mercimeğin ekim nöbetindeki oransal payı düşmüştür.
II. Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde inşa edilen Atatürk, Karakaya ve Ilısu gibi barajlarla enerji üretimi artırılmı��; akış rejiminin kontrol altına alınması sınır aşan sular bağlamında kıyıdaş ülkelerle olan su paylaşımı anlaşmazlıklarını tamamen sonlandırmıştır.
III. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte tarım dışı sektörler de gelişmiş; Gaziantep başta olmak üzere bölge genelinde tarıma dayalı sanayi kollarının payı artmış ve bölge dışına olan mevsimlik tarım işçisi göçü tamamen durmuştur.
IV. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin güneyindeki düzlüklerde sulu tarımla birlikte aşırı ve yanlış sulama yöntemlerinin tercih edilmesi, taban suyunun yükselmesine ve buharlaşmanın da etkisiyle toprakta tuz birikimine (tuzlanma) yol açmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Klasik mantıkta akıl ilkelerinden çelişmezlik ilkesi, çelişik iki önermenin aynı anda doğru olamayacağını (yani en az birinin yanlış olması gerektiğini) ortaya koyarken; üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi, bu iki önermenin aynı anda yanlış olamayacağını (yani en az birinin doğru olması gerektiğini ve üçüncü bir seçeneğin bulunmadığını) düzenler.

Aşağıda sol sütunda Tanrı-evren ilişkisine dair bazı felsefi-teolojik iddialar, sağ sütunda ise bu iddialarla ilişkili inanç biçimleri verilmiştir. Sol sütundaki ifadeleri sağ sütundaki inanç biçimleriyle en uygun şekilde eşleştiriniz.

Eğer bilginin tek kaynağı deneyim olsaydı, her yeni deneyimin kendisinden önceki deneyimlerden bağımsız olarak doğrulanması ya da yanlışlanması gerekirdi. Oysa insan zihni, henüz karşılaşmadığı olgular hakkında da genelgeçer yasalar öne sürebilmekte ve doğanın düzenliliğine yönelik zorunlu kabuller yapabilmektedir. Bu durum, basit bir alışkanlıktan veya zihnin geçmiş algıları birbiriyle ilişkilendirme eğiliminden ibaret olsaydı, elde ettiğimiz bilimsel veya felsefi bilgi hiçbir zaman mantıksal bir zorunluluk taşıyamazdı. Dolayısıyla, deneyimin bize sunduğu tikel verileri aşan, onları düzenleyip anlamlı kılan ve onlara tümellik ile zorunluluk kazandıran apriori (deney öncesi) bir zihinsel ilkenin veya aklın varlığı kaçınılmazdır.

Bu parçada öne sürülen argümanlar dikkate alındığında, yazarın aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini eleştirmeyi ve hangisini temellendirmeyi amaçladığı söylenebilir?

Sürtünmesiz yatay düzlemde basit harmonik hareket yapan bir yay sarkacı için;

I. Sarkacın salınım periyodu, sarkacın bulunduğu ortamın yerçekimi ivmesine bağlıdır.
II. Cisim maksimum uzanım (genlik) noktasındayken ivmesi sıfır, hızı ise maksimum büyüklüktedir.
III. Sarkacın ucundaki cismin kütlesi değiştirilmeden yay boyu kısaltılırsa, sarkacın salınım periyodu azalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen küresel ve bölgesel ölçekteki örgütleri, bu örgütlerin kuruluş süreçleri ve Türkiye ile olan ilişkilerini içeren doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir akarsu havzasında kurulması planlanan hidroelektrik santralinin (HES) çevresel planlama ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda tabi tutulacağı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin aşamaları aşağıda karmaş��k bir sırayla verilmiştir:

Buna göre, bu çevresel planlama sürecinin aşamalarının ilk adımdan son adıma doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlığın erken döneminde, dinin Yahudi şeriatına (Tevrat yasalarına) bağlı kalması gerektiğini savunan Kudüs merkezli Havariler topluluğu ile şeriatın bağlayıcılığının sona erdiğini ve dinin pagan (putperest) topluluklara da açılması gerektiğini savunan Pavlus arasında ciddi görüş ayrılıkları yaşanmıştır. Pavlus'un geliştirdiği teolojik çerçeve, Hz. İsa'nın çarmıhtaki ölümünü ve dirilişini insanlığın kurtuluşu için merkezî bir kozmik olay olarak konumlandırmış; bu durum zamanla Hristiyan inanç esaslarının temelini oluşturmuştur. Din tarihsel süreçte kurumsallaşırken inanç esasları da çeşitli konsiller vasıtasıyla resmiyet kazanmıştır.

Bu tarihsel ve teolojik gelişmeler dikkate alındığında, Hristiyanlık inanç esasları ve tarihçesi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Bir sanayi tesisindeki çalışma koşullarının işçiler üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yürütülen bir projede şu üç çalışma gerçekleştirilmiştir:

* Çalışanların vardiyalı çalışma saatlerine bağlı olarak değişen uyku düzenlerinin, melatonin hormonu salgısı ve sinir iletim hızları üzerindeki etkileri laboratuvar ortamında incelenmiştir.
* İş yerindeki bireylerin akran grupları içerisindeki konumları, diğer çalışanların tutumlarını nasıl benimsedikleri ve grup baskısının bireysel kararlar üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
* ��retim sürecinde kullanılan yeni bir makine tasarımının, çalışanların işe bağlı stres, tükenmişlik ve örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki yansımaları değerlendirilmiştir.

Bu projede gerçekleştirilen çalışmaların analiz edilmesinde sırasıyla aşağıdaki disiplinlerin veya psikolojinin alt dallarının hangilerinden doğrudan yararlanılmıştır?

Almanca öğrenmeye yeni başlayan Alper, öğrendiği kelimeleri hafızasında tutmak için evindeki eşyaları temel alan 'yerleşim (loci) yöntemi'ni kullanmaya karar verir. Yatak odasındaki yatağı 'das Bett', çalışma masasındaki lambayı ise 'die Lampe' sözcüğüyle zihninde eşleştirir. Bir süre sonra Almanca derslerine ara verip yoğun bir şekilde İngilizce öğrenmeye başlar. İngilizce çalışırken yatak için 'bed', lamba için ise 'lamp' sözcüklerini öğrenir. Aradan birkaç hafta geçtikten sonra girdiği bir sınavda Almanca 'das Bett' kelimesinin Türkçe karşılığı sorulduğunda, zihnine sürekli yeni ��ğrendiği İngilizce 'bed' kelimesi geldiği için Almanca karşılığını bir türlü hatırlayamaz. Aynı şekilde, odasındaki çalışma masasına ve lambaya baktığında zihninde 'die Lampe' yerine sürekli 'lamp' kelimesi canlanır. Bunun yanı sıra Alper, çocukken odasında yaşadığı ve kendisinde derin bir kaygı ve korku uyandıran deprem anına dair detayları, o dönem deprem sırasında odasında bulunan nesneleri görmesine rağmen hiçbir şekilde hatırlayamamaktadır.

Bu parçaya göre Alper'in yaşadığı bellek ve unutma süreçleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Klasik mantıkta önermeler yapıları bakımından basit ve bileşik olmak üzere ikiye ayrılır. Basit önermeler tek bir yargı bildirirken, bileşik önermeler birden fazla yargı içerir. Dilbilgisel açıdan bağlaç içeren bazı cümleler bileşik gibi görünse de özneler arasındaki bölünemez bir ilişkiyi ifade ettiklerinde mantıksal olarak basit (ilişkili) önerme kabul edilirler. Ayrıca önermeler nitelik, nicelik ve kiplik yönünden de sınıflandırılır.

Bir felsefe öğretmeni derste tahtaya şu dört önermeyi yazmıştır:
I. Platon ve Aristoteles, felsefe tarihinde hoca-öğrenci ilişkisine sahip iki filozoftur.
II. Her filozof sorgulayıcıdır veya bazı düşünürler dogmatiktir.
III. Hiçbir insan ölümsüz değildir.
IV. Hava bulutlu ise yağmur yağması zorunludur.

Buna göre, bu önermelerle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Derin uzayda, dış etkilerden uzak ve başlangıçta kendi ekseni etrafında serbestçe dönebilen silindir biçimindeki bir uzay istasyonunun iç çeperinde bulunan astronotlar, istasyonun merkezine doğru yönelmiş merdivenleri tırmanarak merkeze doğru hareket etmektedir.

Buna göre, astronotlar merkeze doğru tırmanırken;

I. Sistemin dönme eksenine göre eylemsizlik momenti azalır.
II. Uzay istasyonunun dönme periyodu azalır.
III. Sistemin dönme eksenine göre açısal momentumunun büyüklüğü değişmez.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yerçekimi ivmesinin $g$ olduğu Dünya yüzeyinde, yay sabiti $k$ olan bir yaya $m$ kütleli bir cisim asılarak oluşturulan yay sarkacının periyodu $T$ olarak ölçülüyor.

Bu sarkaç, yerçekimi ivmesinin $\frac{g}{4}$ olduğu Ay yüzeyine götürülerek aynı genlikle salınım yaptırıldığında sarkacın periyodu kaç $T$ olur?

Aşağıda sol sütunda kişilik kuramcıları, sağ sütunda ise bu kuramcıların kişilik gelişimini ve yapısını açıklarken temel aldıkları temel dinamikler verilmiştir.

Buna göre, kuramcılar ile bu açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?