Tüm alıştırma soruları

Edebiyat tarihi üzerine yapılan bir panelde konuşmacı, erken dönem Anadolu Türk şiirinin gelişimini şu cümlelerle özetlemiştir:

"Söz konusu dönemde iki önemli kırılma noktası vardır. Bunlardan birincisi, tasavvufi düşüncenin hâkim olduğu bir çağda seküler yönelimlerle aşk, şarap ve eğlence konularını ele alan ve divan şiirinin Anadolu sahasındaki kurucusu kabul edilen şairdir. İkincisi ise İranlı şair Feridüddin Attar’ın ünlü eserini Türkçeye aktarırken ona pek çok ekleme yapıp hikâyelerle zenginleştiren, böylece Türkçenin edebi bir dil olarak Farsçadan geri kalmadığını ispatlayan sanatkârdır."

Bu paneldeki konuşmacının değindiği sanatçılar, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen klasik Türk şiiri örneklerini, sağ sütunda yer alan doğru nazım biçimi ve nazım türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Servet-i Fünun Dönemi romanının iki büyük ismi olan Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf'un sanatsal anlayışları üzerine şu karşılaştırmalı tespitler yapılmıştır:

* I. Sanatçı: Eserlerinde kurgudan ziyade bireyin iç dünyasına, özellikle de melankolik ve marazi aşkların ruhsal yansımalarına odaklanır; üslubu, çağdaş�� olan diğer öncü romancıya göre daha yalın ve konuşma diline yakındır.
* II. Sanatçı: Çevre ve mekân tasvirlerini karakterlerin psikolojisini yansıtmak için bir araç olarak kullanır; teknik açıdan kusursuz, ancak Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü, oldukça süslü ve ağır bir dil tercih eder.

Bu tespitlerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Servet-i Fünun romanının yapısal, tematik ve karakter analizlerinin ele alındığı aşağıdaki metinde boş bırakılan yerleri doldurunuz. Numaralanmış boşluklara getirilmesi gereken eser adları sırasıyla hangileridir?

Tanzimat II. Dönem edebiyatı ve sanatçılarının edebi yönelimleriyle ilgili:

I. Şiirde toplumsal konulardan uzaklaşılarak bireysel ve sanatsal bir duyarlılık benimsenirken; roman ve hikaye türlerinde realizm ile natüralizmin etkisiyle esaret ve yanlış Batılılaşma gibi sosyal temalar işlenmiştir.
II. Recaizade Mahmut Ekrem ile Muallim Naci arasındaki edebi tartışmalar "kulak için kafiye" ve "göz için kafiye" anlayışları etrafında yoğunlaşmış; Muallim Naci'nin *Demdeme* adlı eserine karşılık Recaizade Mahmut Ekrem *Zemzeme* serisiyle kendi görüşlerini savunmuştur.
III. Tanzimat I. Dönem'de benimsenen "toplum için sanat" anlayışı ve dilde sadeleşme hareketi bu dönemde de başarıyla sürdürülmüş; halkı eğitme misyonu doğrultusunda tiyatro eserleri sahnelenmek üzere yazılmaya devam etmiştir.
IV. Şiire metafizik ürpertiyi ve felsefi derinliği getiren Abd��lhak Hamit Tarhan; edebiyatımızın ilk pastoral şiiri olan *Sahra* ile ilk kafiyesiz şiiri olan *Validem* adlı eserleri yazarak şiirin sınırlarını genişletmiştir.

Buna göre, yukarıda verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen yayın organlarını savundukları temel fikir akımlarıyla eşleştiriniz.

Bulutlar dağılır, bir yağmur başlar,
Eğilir önünde o mağrur başlar,
Bağrıma vurulur kocaman taşlar,
Gönül bu hasretle ne yapar, bilmem.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Ne efsunkâr imişsin ey didâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten

Tanzimat Dönemi Türk şiirinin yapı ve tema özellikleri dikkate alındığında, Namık Kemal'e ait bu beyit aşağıdakilerden hangisini doğrudan örnekler?

I. İlm kesbiyle pâye-i rif'at
Ârzû-yı muhâl imiş ancak

II. Aşk imiş her ne var âlemde
İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak

Fuzûlî'ye ait bu beyitlerin biçimsel ve içeriksel özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda sol sütunda verilen Dede Korkut Hikâyeleri kahramanlarını, sağ sütunda bu kahramanların karşılaştıkları mücadeleler ve hikâyelerdeki olay örgüleriyle eşleştiriniz.

Divan edebiyatında klasik kuralların dışına çıkılarak yeni üslup arayışlarına yönelindiği dönemlerde iki şair öne çıkmaktadır:

* Birinci şair, XVII. yüzyılda yaşamış olup Türk edebiyatında Sebk-i Hindî akımının ilk temsilcisi ve öncüs�� olarak kabul edilmiş; gazellerinde derin, soyut ve kapalı bir anlatımı benimsemiştir.
* İkinci şair ise XVIII. yüzyılda yaşamış, Lale Devri'nin coşkusunu şiire yansıtmış ve İstanbul Türkçesini, halk söyleyişlerini divan şiirine kazandırarak mahallîleşme akımını zirveye taşımıştır.

Bu özelliklere sahip olan Divan şairleri sıras��yla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi şiir parçalarını, ilgili oldukları sanatçılarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Yâ Rab hemîşe lutfunu kıl reh-nümâ bana<br>Gösterme ol tarîki ki gitmez sana bana

Bu beyit, içerik özellikleri dikkate alındığında klasik Türk edebiyatındaki aşağıdaki nazım türlerinden hangisine örnek gösterilebilir?

İslamiyet ��ncesi Türk destanlarının tasnifi, ait oldukları devletler ve içerdikleri konular üzerine çalışan bir araştırmacı aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

Bu tablodaki numaralanmış boşluklara gelmesi gereken destan ve boy/devlet eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Anadolu sahası erken dönem (13. ve 14. yüzyıl) Divan şiirinin gelişimine katkıda bulunan şairlerin isimlerini, edebi kişilikleri ve sanatsal kimliklerini yansıtan belirleyici açıklamalarla eşleştiriniz.

Edebiyat-ı Cedide döneminde bireyin iç dünyasını; aşk, kıskançlık ve hayal kırıklığı temalarıyla ele alan romanlar ön plana çıkmıştır. Bu dönemde yazılan ve Necip, Suat ile Süreyya karakterleri arasındaki aşkı konu edinen, edebiyatımızın ilk psikolojik romanı kabul edilen Eylül adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Divan nesrinin (düzyazı) gelişim süreci, üslup özellikleri ve temsilcileriyle ilgili yapılan bir araştırmada şu tespitlere yer verilmiştir:

I. Süslü nesrin Türk edebiyatındaki ilk olgun örneği kabul edilen *Tazarruname*, 15. yüzyılda Sinan Paşa tarafından secili ve sanatlı bir üslup kullanılarak kaleme alınmıştır.
II. 17. yüzyılın önemli bilim insanlarından Kâtip Çelebi; *Fezleke* ve *Cihannüma* gibi eserlerinde orta nesrin bilgi vermeyi amaçlayan, nispeten sade ve anlaşılır dil özelliklerini yansıtmıştır.
III. Mercimek Ahmet, II. Murad'ın isteği üzerine Farsçadan çevirdiği *Kâbusnâme* adlı eseriyle sade nesrin başarılı örneklerinden birini vermiş ve Türkçenin yalın anlatım gücünü ortaya koymuştur.
IV. Seydi Ali Reis, Hint deniz seferi dönüşünde yaşadığı coğrafi ve kültürel gözlemleri anlattığı *Mir'atü'l-Memalik* adlı eseriyle edebiyatımızda seyahatname türünün ilk önemli örneklerinden birini vermiştir.
V. Süslü nesrin sınırlarını zorlayan ağır diliyle tanınan ve Türk edebiyatında ilk düzyazı (nesir) hamsesini kaleme alan sanatçı, 17. yüzyılda kaleme aldığı *Hâbnâme* adlı eseriyle bilinen Veysî'dir.

Bu araştırmada numaralanmış tespitlerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?

Şiirde realizm olarak da bilinen bu akımda; duygu ve hayallerin yerini nesnel gerçeklik, kuyumcu titizliğiyle işlenen dil ve biçim kusursuzluğu alır. Sanatçılar, adeta bir heykeltıraş gibi kelimeleri yontarak plastik bir güzellik oluşturmayı amaçlar. Dış dünya ve doğa, tasvirlere ağırlık verilerek bir tablonun netliğiyle ��iire aktarılır.

Bu parçada söz edilen edebi akım aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük akımının edebi, kültürel ve toplumsal alanlarda yayılmasını sağlayan süreli yayınlarla ilgili şu bilgiler verilmiştir:

I. Yeni Lisan makalesinin yayımlandığı ve dil hareketinin öncülüğünü üstlenen Selanik merkezli yayın organıdır.
II. İstanbul'da Ziya Gökalp'in fikir babalığında yayımlanan, Türkçülüğü bilimsel ve sosyolojik temellere oturtan mecmuadır.
III. "Halka doğru" ilkesini benimseyerek milliyetçilik ve Türkçülük düşüncesini geniş halk kitlelerine ve köylülere ulaştırmayı hedefleyen dergidir.

Bu bilgilerde sözü edilen dergiler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı nesir yazarlarına ve eserlerine ait bazı özellikler, sağ sütunda ise bu özelliklerle ilişkilendirilebilecek sanatçılar verilmiştir. Sol sütundaki tanımları sağ sütundaki doğru sanatçılarla eşleştiriniz.