Tüm alıştırma soruları

Yahudilik tarihi ve inanç esasları açısından büyük önem taşıyan aşağıdaki kavramları karşılarında verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Yüce dağ başında bir derin yara,
Merhem kâr eylemez bendeki zara,
Dostun sitemleri döndürdü hara,
Yine sığmaz oldum koca dünyaya.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Modern dönemde bireysel ve toplumsal yaşamın tanzim edilmesinde ortaya çıkan felsefi yönelimlerden biri olan sekülerizm; dinin, toplumsal kurumlar ve bireysel davranış kalıpları üzerindeki yaptırım gücünü kaybetmesini ve yaşamın dünyevi unsurlara göre şekillenmesini savunur. Bu yönelim, teolojik ve metafizik kabullerin kamusal alanda referans olmaktan çıkarılmasını hedeflerken, ahlakın ve toplumsal normların kaynağını da bu doğrultuda yeniden yorumlar.

Buna göre sekülerizm ile ilgili;

I. Dinî kurumların ve dinî değerlerin, siyaset, hukuk ve eğitim gibi toplumsal alanlardan bağımsızlaşmasını öngörür.
II. Varlığın ve bilginin yegane ölçütü olarak olguları görerek metafizik düşünceyi ve dinî inançları tümüyle anlamsız kabul eder.
III. Değerlerin ve ahlak ilkelerinin kaynağını ilahi iradeden bağımsızlaştırarak rasyonel ve dünyevi temellere dayandırır.

yargılarından hangileri sekülerizmin temel nitelikleri arasında yer alır?

İslam hukukunda mükelleflerin yükümlülüklerini ve davranışlarının dini hükümlerini ifade eden ef'al-i mükellefin; hitabın bağlayıcılık derecesine, delilin kesinliğine ve eylemin terk edilmesi halinde ortaya çıkan sonuçlara göre sınıflandırılır. Örneğin, yapılması kesin ve bağlayıcı bir delille emredilen eylemler 'farz' olarak adlandırılırken; yapılması istenmekle birlikte farz kadar kesin olmayan hükümler 'vacip' kapsamında değerlendirilir. Eylemlerin terk edilmesi durumunda ise kınanma (levm) veya uhrevi ceza (ikab) gibi farklı sonuçlar öngörülmüştür.

Buna göre ef'al-i mükellefin ile ilgili,

I. Sünnet-i müekked olan bir davranışın mazeretsiz olarak sürekli terk edilmesi, uhrevi bir azaba yol açmasa da kınanmaya (levm) sebep olur.
II. Farz-ı kifaye kapsamındaki bir ibadet, toplumun bir kesimi tarafından yerine getirildiğinde diğer mükelleflerden sorumluluk düşer; ancak hiç kimse yapmazsa tüm toplum günahkar olur.
III. Tenzihen mekruh olarak nitelendirilen bir eylemin yapılması dinen kesin olarak yasaklanmamıştır ancak bu eylemin terk edilmesi mükellefe herhangi bir sevap kazandırmaz.

değerlendirmelerinden hangileri doğrudur?

Kur'an-ı Kerim'de inanç ve ibadet esasları genel ilkeler halinde sunulmuş, bazı kavramların veya hükümlerin detayları ise açıklanmamıştır. Örneğin Bakara suresinin 238. ayetinde geçen "orta namaz" ifadesinin hangi namaza karşılık geldiği ayette açıkça belirtilmemiştir. Ashabın bu konudaki sorusu üzerine Hz. Peygamber, bu namazın "ikindi namazı" olduğunu belirterek ayetteki kapalı noktayı açıklamıştır.

Buna göre Hz. Peygamber’in gerçekleştirdiği bu açıklama faaliyeti, onun aşağıdaki peygamberlik görevlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından 11. yüzyılda kaleme alınmış; birey, toplum ve devlet yönetimi arasındaki ilişkileri alegorik şahsiyetler üzerinden ele alan didaktik bir siyasetnamedir. Eserdeki dört ana karakter, devlet mekanizmasındaki belirli makamları ve soyut değerleri sembolize etmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen Kutadgu Bilig karakterlerini, sağ sütundaki işlevsel ve sembolik açıklamalarıyla e��leştiriniz.

Yahudilikte kutsal metinler yazılı ve sözlü olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Yazılı gelenek; Tora (Yasa), Neviim (Peygamberler) ve Ketuvim (Kitaplar) olmak üzere üç bölümden oluşur ve Yahudi kutsal kitabının bütünü ifade eden ortak bir isimle anılır. Sözlü gelenek ise yazılı kanunun yorumlanması ve açıklanması amacıyla yüzyıllar boyunca sözlü olarak aktarıldıktan sonra yazıya geçirilmiş derlemelerdir. Yahudiliğin inanç, ibadet ve ahlak esaslarının pratik hayattaki uygulamaları büyük ölçüde bu sözlü geleneğin en önemli eseri üzerinden şekillenir.

Bu metinden hareketle, Yahudilikteki yazılı ve sözlü kutsal metin geleneklerini sırasıyla temsil eden temel kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İnsanlar evreninde ($E$) tanımlanan;

$F(x)$: "$x$ filozoftur."

$T(x)$: "$x$ felsefe tarihçisidir."

yüklemleri verilmiştir.

Buna göre, "Her felsefe tarihçisi filozoftur fakat bazı filozoflar felsefe tarihçisi değildir." önermesinin yüklemler mantığındaki doğru sembolik karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik mantıkta tek bir yargı bildiren önermeler basit, birden fazla yargı bildiren önermeler ise bileşik önerme olarak tanımlanır. Bir önermede "ve" veya "ile" bağlacının bulunması, o önermenin her zaman bileşik yapıda olduğunu göstermez. Eğer bağlaç, iki ayrı özneyi tek bir yüklemde veya iki ayrı yüklemi tek bir özne altında iki farklı yargı oluşturacak şekilde bağlıyorsa önerme bileşiktir. Ancak bağlaç, özneler arasında bölünemez bir ilişki kurarak tek bir yargı bildiriyorsa önerme basittir.

Buna göre, aşağıdaki önermelerden hangisi yapısı bakımından basit bir önermedir?

İslam'ın inanç, ibadet ve ahlak bütünlüğünün kavranmasında Kur'an-ı Kerim'in temel kavramları merkezi bir role sahiptir. Bu bağlamda, 'hidayet' ve 'ihsan' kavramlarının kapsamına ve aralarındaki ilişkiye dair:

I. Hidayet, bireyin ilahi kılavuzlukla doğru yolu bulup batıldan uzaklaşmasını; ihsan ise bu doğru yoldaki eylemlerini Allah'ın kendisini her an izlediği bilinciyle, en güzel şekilde yerine getirmesini ifade eder.
II. İhsan, yalnızca ibadetlerin zahiri (şekilsel) şartlarını yerine getirmekle sınırlı bir kavram iken; hidayet, bu ibadetlerin kabulü için gereken batıni (niyet) şartları belirler.
III. Kulun yaşamında ihsan bilincini (murakabe halini) yerleştirmesi, onun hidayet üzere kalmasını destekler ve doğru yoldaki kararlılığını pekiştirir.

Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait aşağıdaki kavramları, bu kavramların temel özellikleri ve edebiyat tarihindeki işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Padişah, Tahir’in Zühre’ye olan aşkını öğrenince çok öfkelendi ve Tahir’i Mardin Kalesi’ne sürgün etti. Tahir orada gece gündüz Zühre’nin hasretiyle yanıp tutuştu. Sonunda dayanamayıp sazını eline aldı, tellere vurup şöyle seslendi:

Mardin Kalesi’nde melil mahzunum
Zühre’m senin için deli mecnunum
Eğer ecelim gelip de ölürsem
Kabrime gel, sana kurban olayım

Bu sözlerden sonra Tahir yine gözyaşları içinde sazını bir kenara bıraktı ve Zühre'ye ulaştırması için rüzgâra selam söyledi.

Bu parçanın biçim ve içerik özellikleri dikkate alındığında, ait olduğu anlatı türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sembolik mantıkta çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle denetleme yapılırken işlem adımlarının doğru sırayla atılması ve kuralların doğru uygulanması hayati önem taşır. Bu bağlamda, alt alta yazma kuralı gerektiren önermelere çatal açma kuralından önce öncelik verilir.

Buna göre, $(p \rightarrow q) \land \sim(r \rightarrow s)$ önermesinin çözümleyici çizelge ile denetlenmesi sürecinde atılacak adımlar ve kuralların uygulanış sırası hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir maden kasabasında maden işçisi bir babanın çocuğu olan Kerem, okulda aldığı nitelikli akademik eğitim ve kazandığı çalışma disiplini sayesinde üniversite sınavında üstün başarı göstererek tıp fakültesini kazanmıştır. Kerem'in bu süreçte sadece mesleki bilgi edinmekle kalmayıp, okulun tiyatro kulübünde farklı sosyo-ekonomik çevrelerden gelen akranlarıyla dostluklar kurduğu ve gelecekteki mesleki ağının (network) temelini attığı gözlenmiştir.

Bu parçaya göre eğitim kurumunun işlevleri ve toplumsal yapı ile ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslam inanç esasları, körü körüne bir teslimiyeti dayatmaz; aksine insanın kendi aklını ve iradesini kullanarak bu esasları benimsemesini bekler. Kur'an-ı Kerim'de sıkça geçen 'Düşünmüyor musunuz?', 'Akıl erdirmiyor musunuz?' gibi hitaplar, inancın temellendirilmesinde aklın önemini gösterir. Ancak insan aklı, metafizik aleme ait inanç esaslarını (melekler, ahiret vb.) kendi başına keşfedemeyeceği için bu esaslar ilahi vahiy (sadık haber) aracılığıyla insana bildirilir.

Bu parçadan hareketle İslam inanç esaslarının özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen toplumsal değişme senaryolarını, sağ sütundaki toplumsal değişme türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Mekke'nin fethinden sonra Mahzumoğulları kabilesine mensup asil bir kadının hırsızlık yapması üzerine, kabilenin ileri gelenleri cezalandırılmasını engellemek amacıyla Hz. Muhammed'in (s.a.v.) çok sevdiği Üsame b. Zeyd'i aracı olarak göndermişlerdir. Üsame'nin bu talebi iletmesi üzerine Hz. Muhammed (s.a.v.) son derece öfkelenmiş ve şöyle buyurmuştur:

'Sizden önceki milletlerin yok olup gitmesinin sebebi, aralarından asil ve zengin biri hırsızlık yaptığında onu cezalandırmayıp serbest bırakmaları; zayıf ve kimsesiz biri hırsızlık yaptığında ise ona hemen cezayı uygulamalarıydı. Allah’a yemin ederim ki, hırsızlık yapan Muhammed’in kızı Fatıma bile olsaydı, onun cezasını da kesinlikle verirdim.'

Bu tarihi olay ve Hz. Muhammed'in (s.a.v.) tavrı;

I. Hukuk karşısında eşitlik ilkesinin hiçbir zümre veya soy imtiyazına feda edilemeyeceği,
II. Toplumsal düzenin ve adaletin korunmasının kişisel yakınlıklardan üstün tutulduğu,
III. Verilen hükümlerde bireysel maslahatın toplumsal maslahatın önüne geçirildiği

yargılarından hangilerini doğrudan destekler?

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam dininde bir ibadetin şekilsel kurallara uygun olarak yerine getirilmesi onun 'geçerli' (sahih) olmasını sağlarken; niyet, ihlas ve sünnete uygunluk gibi unsurlar ise ibadetin Allah katında 'makbul' (kabul edilmiş) olmasına zemin hazırlar. Fıkhi açıdan geçerli olan bir ibadet, mükellefin üzerindeki yükümlülüğü kaldırsa da ibadetin manevi karşılığını bulması ahlaki ve kalbi kabul şartlarının gerçekleşmesine ba��lıdır.

Buna göre, ibadetlerin kabul şartları ile geçerlilik şartları arasındaki ilişki göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Klasik mantıkta birden fazla yargı içeren önermeler bileşik, tek bir yargı içeren önermeler ise basit önerme olarak adlandırılır. Dil bilgisel açıdan cümlede 've', 'ile' gibi bağlaçların bulunması o önermenin mutlaka bileşik olduğunu göstermez; eğer bu bağlaçlar özneler arasında çözülemez bir ilişki (ilişkisel yargı) kuruyorsa önerme yapısı bakımından basittir.

Buna göre, aşağıdaki önermelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?