Tüm alıştırma soruları

I. Öncül: Bütün felsefe okurları sorgulayıcıdır.
II. Öncül: Bazı akademisyenler felsefe okuru değildir.
Sonuç: O hâlde bazı akademisyenler sorgulayıcı değildir.

Yukarıda verilen kıyasın mantıksal açıdan geçersiz olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen âşık edebiyatı sanatçılarını, sağ sütundaki belirleyici edebî özellikleri ve tarihî arka planlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Meyl idüp ağlamaya dîde-i giryânım yine
Bir belâ buldu yine
Cûş idüp aktı yine yaş yerine kanım yine
Çok belâ buldu yine

Biçimsel ve yapısal özellikleri dikkate alındığında bu dizelerin aşağıdaki nazım şekillerinden hangisine ait olduğu söylenebilir?

En'âm suresi 102. ayetinde şöyle buyrulmaktadır:

'İşte Rabbiniz Allah budur. O'ndan başka ilah yoktur. O, her şeyin yaratıcısıdır. Öyleyse O'na kulluk edin. O, her şeye vekildir.'

Bu ayetten hareketle;

I. O'ndan başka ilah olmaması
II. Her şeyin yaratıcısı olması
III. Yalnızca O'na kulluk edilmesi

durumlar��ndan hangileri doğrudan tevhidin uluhiyyet boyutu ile ilgilidir?

Salih, mahallelerine yeni taşınan bir kişinin evine kimlerin girip çıktığını gözetlemiş, bu kişinin mahremiyetini ve gizli durumlarını araştırmıştır (I). Ardından, elinde hiçbir somut kanıt olmamasına rağmen bu kişinin yasa dışı işler peşinde olduğuna dair olumsuz bir yargıya varmıştır (II). Son olarak, bu asılsız iddiasını mahalle sakinleriyle paylaşarak komşusunun hırsızlık yaptığını yaymıştır (III).

Buna göre, Salih'in gerçekleştirdiği bu eylemler İslam ahlakında yerilen aşağıdaki davranışlardan sırasıyla hangileriyle ilişkilendirilmelidir?

14. yüzyılın ikinci yarısı ile 15. yüzyılın ilk yarısında yaşamış, tasavvuf düşüncesini Anadolu coğrafyasında yayarak kendi adıyla anılan Bayramiye tarikatını kurmuştur. Şiirlerinde sade ve samimi bir Türkçe kullanan şair, hece ve aruz ölçülerini birlikte denemiş; özellikle tasavvufi neşeyle söylediği ilahi ve şathiyeleriyle tanınmıştır:

*Çalabım bir şar yaratmış iki cihan arasında*
*Bakıcak didar görünür ol şarın kenarında*

beytinin de yer aldığı az sayıdaki şiiriyle derin bir tasavvufi birikimi yalın bir dille aktarmıştır. Dönemin Osmanlı padişahı II. Murad tarafından Edirne'ye davet edilmesi ve burada vaazlar vermesi tarihi bir vakadır. Eşrefoğlu Rûmî ve Akşemseddin gibi Türk kültür tarihinin önemli simalar��nı yetiştiren bu mutasavvıf, Ankara'da yaşamını yitirmiştir.

Bu parçada özellikleri belirtilen ve şiirinden bir bölüm verilen dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

"Üstte mavi gök, altta yağ��z yer kılındıkta, ikisi arasında insanoğlu kılınmış. İnsanoğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini, töresini tutuvermiş, düzene sokuvermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu sevk ederek dört taraftaki milleti hep almış, hep tabi kılmış..."

Modern Türkçe çevirisi verilen bu parçadan hareketle, ait olduğu yazıtlar ve yazılı dönemin bu ilk evresi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor
II. Uzun yollar bir deniz gibi uzayıp gidiyor

Bu dizelerde yer alan en belirgin edebî sanatlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Tarih boyunca ticaret yolları üzerinde yer alan liman kentlerindeki yerel halklar, limana gelen yabancı tüccarlarla kurdukları uzun süreli temaslar neticesinde onlardan yeni teknik bilgiler ve mutfak pratikleri edinmiş; benzer şekilde yabancı tüccarlar da yerel halkın dokuma tekniklerini ve geleneksel giyim unsurlarını benimseyerek kendi ülkelerine taşımışlardır. Zamanla her iki tarafın kültürel yapısında da bu etkileşime bağlı olarak yapısal dönüşümler meydana gelmiştir.

Buna göre, parçada tasvir edilen kültürel süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda Hristiyanlık inanç esasları ve kutsal uygulamalarına ait bazı temel kavramlar ile bu kavramların açıklamaları karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

İslam medeniyetinde eğitim, bilim ve düşünce kurumları zamanla ihtisas alanlarına göre ayrışarak kurumsallaşmıştır. Abbasiler döneminde Bağdat'ta kurulan ve yabancı dillerdeki felsefi ve bilimsel eserlerin tercüme edildiği, kütüphanesiyle ünlü araştırma merkezi olan Beytülhikme'nin yanı sıra dini ilimlerin öğretiminde de uzmanlaşmış yapılar ortaya çıkmıştır.

Bir tarih araştırmacısının seyahatnamesinden alınan şu notları inceleyelim:

* "Uğradığım ilk kurumda, sadece Hz. Peygamber'in hadislerinin incelendiği, ravi zincirlerinin tetkik edildiği ve bu alanda uzmanların yetiştirildiği ders halkalarına katıldım."
* "Ziyaret ettiğim ikinci kurumda ise Kur'an-ı Kerim'in usulüne uygun okunması, ezberlenmesi ve yedi kıraat imamının okuyuş tarzlarının (kıraat ilminin) öğretildiği tilavet seslerini dinledim."

Buna göre araştırmacının seyahatnamesinde sırasıyla bahsettiği bu iki ihtisas kurumu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir öğrenci, $p \rightarrow q$ ve $p \lor q$ öncüllerinden $q$ sonucunun geçerli bir şekilde çıkarılıp çıkarılamayacağını çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle denetlemek istemektedir. Öğrenci, bu amaçla öncülleri aynen yazıp sonucun değillemesini de ekleyerek denetleme kümesini oluşturur ve çözümleme kurallarını uygulamaya başlar.

Buna göre, bu denetleme işleminin adımları doğru şekilde tamamlandığında elde edilecek çizelge ve ulaşılan sonuçla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kışlalar doldu bugün
Doldu boşaldı bugün
Gel kardaş helalleşek
Belki ölüm var bugün

Geceler yârim oldu
Ağlamak kârım oldu

Bu dizelerin nazım biçimi ve özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Felsefe öğretmeni mantık dersinde tahtaya şu cümleyi yazar:

'Sınıfta sadece Ahmet ödevini tamamlamıştır.'

Öğretmen, öğrencilerinden bu önermenin mantıksal yapısını çözümlemelerini ister.

Buna göre, tahtaya yazılan önermenin yapısal ve niteliksel özellikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Dinî terimlerin doğru ve yerinde kullanımı, dinin inanç ve ahlak esaslarının doğru anlaşılması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, kulun ilahi iradeye uygun olarak hak ve hakikat yolunu seçmesi ile bu yolda sergilediği samimi ve ihlaslı duruş, ahlaki olgunlaşma sürecinin iki temel halkasıdır.

Buna göre, aşağıda verilen cümledeki boşlukları İslam düşüncesindeki temel kavramlara uygun olarak nasıl tamamlamalısınız?

19. yüzyıl âşık edebiyatının en önemli hiciv şairlerindendir. Kayseri’nin Develi ilçesinde doğmuş, bir süre İstanbul’da yaşamış ancak yönetime ve toplumsal aksaklıklara yönelik sert eleştirileri nedeniyle buradan ayrılmak zorunda kalmıştır. Şiirlerinde hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanmakla birlikte asıl başarısını heceyle yazdığı koşma, semai ve özellikle toplumsal yergi içeren taşlamalarında göstermiştir.

Bu parçada söz edilen âşık edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Şiirlerin temaları, üslupları ve şairin takındığı edebi tutum; onların ait oldukları şiir türlerini belirleyen temel ölçütlerdir.

Aşağıda bazı şiir parçaları ve bu parçalar için belirlenen şiir türleri verilmiştir:

I.
*Düşman geldi tabur tabur dizildi*
*Alnımıza kara yazı yazıldı*
*Tüfek icat oldu mertlik bozuldu*
*Eğri kılıç kında paslanmalıdır*
(Tür: Epik)

II.
*Gümüş bir dumanla kapandı her yer;*
*Yer ve gök bu akşam yayla dumanı.*
*Sürüler indi mi, eve döndü mü?*
*Dere boylarında yanan o ışık?*
(Tür: Pastoral)

III.
*Müftü Efendi bize kafir demiş*
*Tutalım ben ona diyem Müslüman*
*Lakin varıld��kta ruz-ı mahşere*
*İkimiz de çıkarız orada yalan*
(Tür: Satirik)

IV.
*İSTEMİ HAN: Kimdir o, tahtımın önünde diz çöken?*
*BİLGE: Sana sadık bir kul, uzak yollardan gelen.*
*İSTEMİ HAN: Söyle hele bilge, ne söyler budun bize?*
*BİLGE: Barış isterler hakanım, diz çökmüşler önümüze.*
(Tür: Dramatik)

V.
*Ne hasta bekler sabahı,*
*Ne taze ölüyü mezar.*
*Ne de şeytan, bir günahı,*
*Seni beklediğim kadar.*
(Tür: Didaktik)

Buna göre, numaralanmış şiir parçalarından hangisinin karşısında verilen şiir türü yanlıştır?

İslam fıkhında, dinen yükümlü olan her bireyin (mükellef) yapması, kaçınması veya serbest bırakılması yönüyle dinî bir hükme bağlanan eylemlerine "ef'al-i mükellefin" adı verilir. Bu eylemler, taşıdıkları bağlayıcılık derecesi ve delil niteliğine göre sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki mükellef eylemleri ve dinî hüküm eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Hz. Peygamber’in sünneti; onun sözleri, uygulamaları ve sahabilerin yaptığı olumlu davranışları onaylaması olarak üç kısma ayrılır. Üsve-i hasene ise Müslümanın, onun ahlaki şahsiyetini ve ilkelerini hayatın her alanında kendine örnek edinmesidir.

Buna göre;

I. Bir Müslümanın, Hz. Peygamber’in "Müslüman, diğer Müslümanların elinden ve dilinden güvende olduğu kimsedir." hadisini esas alarak insanlara zarar vermekten kaçınması (Kavli sünnet)
II. Bir sahabinin Hz. Peygamber’in huzurunda yaptığı bir eylemin onun tarafından tebessümle karşılanmasını örnek alarak o eylemi yapmaya devam etmesi (Takriri sünnet)
III. Hz. Peygamber’in namaz kılma şeklini görerek namazı onun kıldığı gibi kılmaya özen göstermek (Fiili sünnet)
IV. Hz. Peygamber’in giyim tarzı gibi dönemsel alışkanlıklarını taklit edip onun adalet, merhamet ve dürüstlük gibi ahlaki erdemlerini önemsememek (Üsve-i hasene)

durumlarından hangileri, yanlarında belirtilen sünnet veya kavram türünün kapsamına uygun doğru örneklerdir?