Tüm alıştırma soruları

Edebiyat öğretmeni Melis Hanım, tahtaya Divan şiirindeki yönelimleri göstermek amacıyla şu beyitleri yazar:

I. beyit:
*Bu şehr-i Sıtanbul ki bî-misl ü behâdır*
*Bir sengine yekpâre Acem mülkü fedâdır*

II. beyit:
*Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkıt ne bilir*
*Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç saat*

III. beyit:
*Gül ateş gülbün ateş gülşen ateş cûybâr ateş*
*Semender-i aşkına bu şeb senin ey yâr ateş*

Melis Hanım, öğrencilerinden bu beyitlerin temsil ettiği akımları, bu akımların kurucularını/en önemli temsilcilerini ve bu temsilcilerin yaşadığı yüzyılı belirtmelerini ister.

Buna göre, aşağıdaki öğrenci cevaplarından hangisi tamamen doğrudur?

17. yüzyılda yaşamış, Halvetiyye tarikatının kendi adıyla anılan kolunu kurmuş dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcisidir. Hem aruz hem de hece ölçüsüyle şiirler yazan sanatçı, Yunus Emre’nin samimi ve coşkulu tasavvuf anlayışıyla Fuzûlî’nin lirik divan estetiğini birleştirmiştir. Dönemin siyasileri ve ulemasıyla yaşadığı fikir ayrılıkları nedeniyle Limni Adası’na sürgün edilen ve orada vefat eden şairin tasavvufi görüşlerini açıklayan Türkçe ve Arapça mensur eserlerinin yanı sıra divanı da bulunmaktadır.

Bu parçada söz edilen tekke edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bedir Savaşı öncesinde Hz. Muhammed, İslam ordusunu düşmana en yakın su kuyusunun yanına konuşlandırmıştı. Bunu gören sahabeden Hubab b. Münzir, Hz. Muhammed’e yaklaşarak: "Ey Allah’ın Resulü! Burayı ordugah olarak seçmeniz Allah’ın size bir vahyi midir yoksa bu bir savaş taktiği ve kişisel bir görüş müdür?" diye sordu. Hz. Muhammed, bunun vahiy olmad��ğını, şahsi bir görüş olduğunu belirtti. Bunun üzerine Hubab, su kuyularının kontrolünü ele geçirecek başka bir konumun stratejik olarak daha uygun olacağını gerekçeleriyle açıkladı. Hz. Muhammed, bu öneriyi son derece mantıklı bularak ordugahın yerini Hubab’ın teklif ettiği şekilde değiştirdi.

Bu tarihi olay, Hz. Muhammed’in yönetim anlayışı ve toplumsal ilişkileri açıs��ndan değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine doğrudan bir kanıt oluşturur?

Aşağıda sol sütunda verilen toplumsal değer ve uygulamaları, sağ sütunda verilen ve dinin bu değerlerin oluşumundaki rolünü veya örf-âdet ile ilişkisini gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Edebiyat tarihi araştırmalarında Anadolu sahasındaki ilk Yusuf u Züleyha mesnevisinin yazarı olarak anılan sanatçı, dinî-tasavvufi halk edebiyatı ile klasik edebiyat arasında bir köprü vazifesi görmüştür. Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanan şair, çocuk yaşta vefat eden kızı için yazd��ğı samimi mersiyesiyle de erken dönem Türk şiirinin duygu dünyasını yansıtır.

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekli tanımlarını, sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Yusuf Has Hacib tarafından 11. yüzyılda kaleme alınan Kutadgu Bilig, Türk edebiyatında İslamiyet etkisindeki ilk büyük eserdir. Hem biçimsel hem de içeriksel yönüyle geçiş döneminin özelliklerini yansıtan bu eser, Türk şiir geleneği ile İslami kültür dairesinin edebiyat anlayışını sentezleyen bir yapıya sahiptir.

Buna göre Kutadgu Bilig'in biçimsel ve içeriksel özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Çin düşünce dünyasında derin izler bırakan bir öğretiye göre insan, yapay kurallardan ve hırslardan uzaklaşarak doğanın doğal düzeniyle bütünleşmelidir. Bu doğrultuda, evrenin genel işleyişine müdahale etmemeyi, olayları kendi akışına bırakmayı ve eylemsizliği öğütleyen temel bir ilke kabul edilir.

Bu parçada sözü edilen öğreti ve bahsedilen temel ilke aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Osmanlı toplumunda Ramazan ayında zenginler, esnafları dolaşarak 'Zemem Defteri' adı verilen borç defterlerindeki rastgele sayfaları satın alarak fakirlerin borçlarını öderlerdi. Bu uygulamada ne borcu ödeyen kimin borcunu ödediğini bilir ne de borçlu borcunu kimin ödediğini öğrenirdi. Bu gelenek, toplumsal dayanışmayı ve kaynaşmayı sağlayan köklü bir örf haline gelmiştir.

Bu parçada anlatılan gelenek ve bunun arkasındaki toplumsal dinamik dikkate alındığında, değerlerin oluşumunda dinin rolü ve örf ile ilişkisine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerine göre sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Yüklemler mantığında çözümleyici çizelge (semantik tablo) ile denetleme yapılırken, aynı yol üzerinde hem tümel niceleyici ($\forall$) hem de tikel niceleyici ($\exists$) içeren önermeler bulunduğunda özelleştirme işlemlerinin belirli bir sırayla yapılması gerekir.

Buna g��re, aşağıdakilerin hangisinde bu öncelik sırası ve gerekçesi doğru olarak verilmiştir?

Bir gün doldu mu ömür kafesi,
Uçar gider içindeki kuş.

Bu dizelerde yer alan edebî sanatlar ve bunların açıklamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan nesrinde (düzyazı) farklı üslup özellikleri (sade, süslü, orta nesir) ve çeşitli türler bir arada yer almıştır. Aşağıdaki tabloda yer alan Divan nesri eserlerini, karşılarında verilen üslup ve içerik açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçim hem de içerik açısından köklü bir değişim sürecinin ürünüdür. Bu dönem şairleri, bireysel duyuşlardan toplumsal fikirlere, metafizik ürpertilerden kır yaşamına kadar geniş bir yelpazede estetik ve tematik arayışlar içine girmişlerdir.

Buna göre; sol sütunda yer alan dize çiftlerini, sağ sütunda verilen Tanzimat Dönemi şiirine ait estetik veya tematik yönelimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda Divan edebiyatına ait dört farklı şiir örneği, sağ sütunda ise bu şiirlerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki şiir örneklerini sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki Fecr-i Âti Dönemi sanatçılarını, karşılarında karışık olarak verilen en belirgin eserleriyle eşleştiriniz.

Dilberin işi itâb u nâz olur
Çeşmi cadû gamzesi gammaz olur
Gözlerinin rengini görse nergisin
Gül yaprağı bağ içinde toz olur

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının oluşum süreci, estetik yönelimleri ve genel özellikleri dikkate alındığında, soldaki kuramsal ve edebi yönelimleri sağdaki tarihi gelişmeler ve somut edebi örneklerle eşleştiriniz.

Bir kıyı kasabasında balıkçılık ve tarımla uğraşan yerel halk, ortak değerler ve güçlü komşuluk bağları etrafında bütünleşmiş bir yaşam sürmekteydi. Ancak kasabada büyük bir liman ve sanayi tesisinin kurulmasıyla birlikte dışarıdan yoğun bir göç dalgası yaşanmıştır. Bu süreçte eski samimi ilişkiler zayıflamış, yaz��lı olmayan toplumsal normlar etkisini kaybetmiş ve bireyler arasında yabancılaşma ile kurallara uymama eğilimleri baş göstermiştir.

Bu parçada betimlenen durum, toplumsal yapıda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştiğini göstermektedir?

Kerem, okulundaki sosyal yardımlaşma kulübünün faaliyetleri kapsamında her hafta sonu bir huzurevini ziyaret ederek oradaki yaşlılarla ilgilenmektedir. Kerem, bu ziyaretleri insani bir duyarlılıkla veya Allah rızasını kazanmak amacıyla değil, öğretmenlerinin gözüne girmek ve arkadaş çevresinde 'yardımsever' biri olarak tanınmak amacıyla gerçekleştirmektedir.

İslam'ın ibadet ve ahlak ilkeleri dikkate alındığında, Kerem'in gerçekleştirdiği bu eylemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?