Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 8061Soru

Aşağıda İslam ahlakının kaynaklarına dair verilen ifadeleri, bu kaynakların ahlaki değerlerin oluşumundaki temel işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hz. Peygamber'in 'Ben ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.' buyurarak insanlığa ahlaki bir model sunması.
A'râf Suresi'nde geçen 'Sen yine de affı tercih et, iyi olanı emret ve cahillerden yüz çevir.' ayetiyle temel ahlaki yükümlülüklerin bildirilmesi.
Toplumda zamanla yerleşen, dinin inanç ve ahlak ilkeleriyle çelişmeyen, toplumsal uyumu kolaylaştırıcı uygulamalar ve kabuller.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Peygamber'in güzel ahlakı tamamlama hadisi Sünnet'in işleviyle; iyiliği emreden ayet Vahiy'in işleviyle; toplumda yerleşen yararlı uygulamalar ise Örf'ün işleviyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede Hz. Peygamber'in hadisi Sünnet'in işlevine (yaşayan örnek olma); Kur'an ayeti Vahiy'in işlevine (nihai kaynak olma); toplumsal kabuller ise Örf'ün işlevine (yardımcı kaynak olma) yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncüldeki hadis-i şerifi analiz etmek.
Hadiste geçen 'gönderilme' ve 'ahlakı tamamlama' vurgusunun Peygamberimiz'in örnek şahsiyetiyle, yani Sünnet'le ilgili olduğu belirlenir.
Sünnet, Kur'an'ın ahlak ilkelerinin insan hayatındaki pratik ve canlı modelidir.
2
İkinci öncüldeki ayet mealini analiz etmek.
Ayetin doğrudan ilahi emir ve yasakları bildiren hitap olması sebebiyle İslam ahlakının birincil kaynağı olan vahiy ile ilişkili olduğu saptanır.
Vahiy, ahlak kurallarının değişmez, evrensel ve nihai meşruiyet kaynağını oluşturur.
3
Üçüncü öncüldeki toplumsal kabulleri analiz etmek.
Dinin özüne aykırı olmayan toplumsal alışkanlıkların ahlakın yardımcı kaynağı olan örf kavramına karşılık geldiği belirlenir.
Örf, toplumsal tecrübelerin dinin sınırları dahilinde ahlaki normlara dönüşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

İslam ahlakının kaynakları Kur'an, Sünnet, akıl ve örften oluşur. Vahiy ve sünnet birincil kaynaklarken, akıl bunları anlama aracı, örf ise dinin sınırları içinde yardımcı kaynaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8062Soru

Tanzimat Dönemi'nde kaleme alınan bazı önemli romanlar ile bu eserlerin merkezinde yer alan izlekler veya taşıdıkları edebi ilkler aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki romanları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İntibah
Sergüzeşt
Felâtun Bey ile Râkım Efendi
Cezmi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İntibah ilk edebi roman ve yıkıcı aşk temasıyla; Sergüzeşt esaret ve kölelik konusuyla; Felâtun Bey ile Râkım Efendi yanlış alafrangalık çatışmasıyla; Cezmi ise ilk tarihi roman niteliğiyle eşleşmektedir.
Yapılan eşleştirmede İntibah ilk edebi roman ve yıkıcı aşk konusuyla; Sergüzeşt cariyelik ve esaret eleştirisiyle; Felâtun Bey ile Râkım Efendi yanlış alafrangalık ve ideal aydın çatışmasıyla; Cezmi ise ilk tarihi roman niteliğiyle doğru açıklamalarla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İntibah romanının edebi niteliğini ve konusunu belirleme.
İntibah, Namık Kemal'in yazdığı ilk edebi romandır ve Ali Bey'in yaşadığı yıkıc�� aşkı ele alır. Bu nedenle üçüncü açıklamayla eşleşir.
Eserin edebiyat tarihindeki yerini ve konusunu belirlemek doğru eşleştirmeyi bulmak için gereklidir.
2
Sergüzeşt romanının konusunu ve kahramanını analiz etme.
Sergüzeşt, Dilber adında Kafkasya'dan gelen bir cariyenin kölelik yaşamını ele alır. Bu nedenle ikinci açıklamayla eşleşir.
Romanda işlenen temel toplumsal izleği (esaret) saptamak amacıyla bu adım uygulanır.
3
Felâtun Bey ile Râkım Efendi romanının çatışma unsurlarını tespit etme.
Felâtun Bey ile Râkım Efendi, yanlış alafrangalık ile ideal Doğu-Batı sentezini temsil eden karakterleri karşılaştırır. Bu nedenle birinci açıklamayla eşleşir.
Eserin adında yer alan iki ana karakterin sembolize ettiği zihniyet çatışmasını belirlemek için bu adım uygulanır.
4
Cezmi romanının edebi niteliğini ve konusunu belirleme.
Cezmi, ilk tarihi romanımızdır ve 16. yüzyıldaki Osmanlı-İran savaşlarını konu edinir. Bu nedenle dördüncü açıklamayla eşleşir.
Tarihi roman türünün ilk örneğini ve içeriğini saptamak amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi romanlarının izlekleri, toplumsal temaları ve edebiyat tarihindeki ilkleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8063Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütunda verilen kendileriyle özdeşleşmiş en belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ahmet Paşa
Necâtî Bey
Bağdatlı Rûhî
Taşlıcalı Yahya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşle��en çiftler şu şekildedir: Ahmet Paşa - 15. yüzyılda Kerem Kasidesi'ni yazan şair; Necâtî Bey - Atasözü ve deyimleri şiirlerinde kullanan mahallîleşme öncüsü şair; Bağdatlı Rûhî - Hiciv ağırlıklı ünlü Terkib-i Bend'in sahibi; Taşlıcalı Yahya - Yeniçeri kökenli hamse sahibi şair.
Doğru eşleştirme şairlerin kronolojisi ve belirgin eser/üsluplarına dayanır. Ahmet Paşa 'Kerem Kasidesi' ile, Necâtî Bey atasözü/deyim kullanımı ile, Bağdatlı Rûhî ünlü 'Terkib-i Bend' hicvi ile ve Taşlıcalı Yahya da yeniçeri kökeni ve 'Şah u Geda' gibi mesnevileri içeren hamsesi ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Ahmet Paşa'nın yaşamı ve eserlerine dair bilgileri gözden geçirmek.
Sonuç: Ahmet Paşa'nın Fatih döneminde yaşadığı, idamdan Kerem Kasidesi ile kurtulduğu belirlenir. Bu bilgiyle üçüncü açıklama eşleştirilir.
Neden: Fatih Sultan Mehmet dönemi ve Kerem Kasidesi ipuçları Ahmet Paşa ile doğrudan ilişkilidir.
2
Adım 2: Necâtî Bey'in edebî üslubu ve Divan edebiyatındaki rolünü incelemek.
Sonuç: Necâtî Bey'in şiir dilini atasözleri ve deyimlerle (irsal-i mesel) zenginleştirdiği ve mahallîleşme eğilimlerinin 15. yüzyıl temsilcisi olduğu belirlenir. Bu bilgiyle birinci açıklama eşleştirilir.
Neden: İrsal-i mesel ve yerlileşme akımının öncülüğü Necâtî Bey'in en belirgin özelliğidir.
3
Adım 3: Bağdatlı Rûhî'nin en karakteristik edebî katkısını aramak.
Sonuç: Bağdatlı Rûhî'nin toplumsal eleştiri içeren ünlü Terkib-i Bend eseri tespit edilir. Bu bilgiyle dördüncü açıklama eşleştirilir.
Neden: Dönemin sosyal yergilerini felsefi bir edayla ele alan yegane eser Terkib-i Bend'dir.
4
Adım 4: Taşlıcalı Yahya'nın meslekî kimliği ve hamsesini araştırmak.
Sonuç: Yeniçeri kökenli asker-şair Taşlıcalı Yahya'nın hamse sahibi olduğu ve İstanbul'u anlatan Şah u Geda mesnevisinin yazarı olduğu belirlenir. Bu bilgiyle ikinci açıklama eşleştirilir.
Neden: Asker şair kimliği ve hamsesinde yerli İstanbul ögelerine yer vermesi Taşlıcalı Yahya'yı tanımlar.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri Eser-Özellik Eşleştirmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8064Soru

Bir edebiyat eleştirmeninin katıldığı panelde savunduğu "Hiçbir klasik roman güncelliğini yitirmez." önermesinin yanlış olduğu bilinmektedir.

Buna göre, karşı olum karesi kuralları çerçevesinde sırasıyla;

I. "Bütün klasik romanlar güncelliğini yitirir."
II. "Bazı klasik romanlar güncelliğini yitirir."
III. "Bazı klasik romanlar güncelliğini yitirmez."

önermelerinin doğruluk değerleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirsiz - Doğru - Belirsiz

Cevap

Verilen önermenin yanlış olduğu durumda diğer önermelerin doğruluk değerleri sırasıyla Belirsiz - Doğru - Belirsiz şeklindedir.
Verilen tümel olumsuz önermenin yanlış olduğu durumda; çelişiği olan tikel olumlu önerme kesinlikle doğru olur. Üst karşıtı olan tümel olumlu önerme ve altığı olan tikel olumsuz önerme ise karşı olum kuralları gereği belirsiz doğruluk değeri alırlar. Bu durum sırasıyla Belirsiz - Doğru - Belirsiz sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen başlangıç önermesinin mantıksal formunu ve doğruluk değerini belirleme.
"Hiçbir klasik roman güncelliğini yitirmez." önermesi tümel olumsuz (E) formundadır ve doğruluk değeri "Yanlış" (Y) olarak saptanmıştır.
Diğer önermelerin doğruluk değerlerini karşı olum karesindeki kurallara göre türetmek için başlangıç noktasını saptamak gerekir.
2
Çelişiklik kuralını uygulayarak tikel olumlu önermenin doğruluk değerini bulma.
II numaralı "Bazı klasik romanlar güncelliğini yitirir." (Tikel olumlu - I) önermesinin doğruluk değeri "Doğru" (D) olarak bulunur.
Karşı olum karesinde çelişik olan önermeler (E ile I) her zaman zıt doğruluk değerine sahiptir. E yanlış olduğunda I kesinlikle doğru olur.
3
Üst karşıtlık kuralını uygulayarak tümel olumlu önermenin doğruluk değerini bulma.
I numaralı "Bütün klasik romanlar güncelliğini yitirir." (Tümel olumlu - A) önermesinin doğruluk değeri "Belirsiz" olur.
Üst karşıt önermeler (A ve E) aynı anda doğru olamazlar ancak aynı anda yanlış olabilirler. Dolayısıyla, tümel olumsuz önerme yanlışken tümel olumlu önermenin değeri doğru da yanlış da olabilir (belirsizdir).
4
Altıklık kuralını uygulayarak tikel olumsuz önermenin doğruluk değerini bulma.
III numaralı "Bazı klasik romanlar güncelliğini yitirmez." (Tikel olumsuz - O) önermesinin doğruluk değeri "Belirsiz" olur.
Altıklık ilişkisine göre, tümel bir önerme (E) yanlış olduğunda, onun altığı olan tikel önermenin (O) doğruluk değeri belirlenemez (belirsiz kalır).

Anahtar Kavram

Karşı Olum Karesi ve Doğruluk Değeri Geçişleri
Soru 8065Soru

Fuzûlî’ye ait bir gazelden derlenen aşağıdaki beyitleri, divan edebiyatındaki klasik gazel yapısı (matla, makta, mahlas kullanımı ve kafiye örgüsü) doğrultusunda ilk beyitten son beyte doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Beyitlerin doğru sıralanışı III - I - II şeklindedir.
Gazelin ilk beyti (matla), dizelerinin kendi arasında kafiyeli olmasından (aa) anlaşılır. 'usanmaz mı / yanmaz mı' dizeleriyle biten üçüncü beyit bu kurala uyar ve ilk sırada yer alır. Gazelin son beyti (makta) ise şairin mahlasını barındırır. İkinci beyitte 'Fuzûlî' mahlası geçtiği için bu beyit son sırada bulunmalıdır. İlk dizesi serbest, ikinci dizesi gazelin matla beytiyle kafiyeli olan birinci beyit ise ara beyittir ve ortada yer almalıdır. Bu durumda doğru sıralama III - I - II şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye düzenini (kafiye şemasını) inceleyiniz.
III. beyitteki dizelerin kendi arasında kafiyeli olduğu (aa şeması: usanmaz mı / yanmaz mı) görülür. I. beytin ise ilk dizesi serbest, ikinci dizesi matla ile kafiyelidir (ba şeması: ihsan / sanmaz mı).
Gazelin ilk beyti olan matla beyti her zaman kendi arasında kafiyelidir (aa).
2
Şairin mahlasının (takma adının) hangi beyitte geçtiğini tespit ediniz.
II. beyitte 'Fuzûlî' ismi geçmektedir.
Gazellerin son beyti olan makta beytinde şairin mahlası yer alır.
3
Elde edilen yapısal verileri birleştirerek beyitleri ilkten sona doğru sıralayınız.
Matla beyti olan III. beyit ilk sırada, ara beyit olan I. beyit ikinci sırada ve makta beyti olan II. beyit son sırada yer alır. Sıralama III - I - II olur.
Gazel nazım şeklinin klasik beyit dizilimi matla, ara beyitler ve makta sırasıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinden gazelin yapısal özellikleri, matla ve makta beyitlerinin tespiti.
Soru 8066Soru

Furkan Suresi 52. ayette şöyle buyrulmaktadır: "Öyleyse kâfirlere boyun eğme ve bununla (Kur’an ile) onlara karşı büyük bir cihat ver." Bu ayet, İslam'ın Mekke döneminde, hen��z Müslümanlara sıcak savaş (kıtal) izni verilmemişken indirilmiştir.

Bu bilgi ve ayet birlikte değerlendirildiğinde cihat kavramıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Silahlı mücadele izni verilmeden önce de emredilen cihat; tebliğ, davet ve ilmi gayretleri içeren geniş bir kapsama sahiptir.

Cevap

Silahlı mücadele izni verilmeden önce de emredilen cihat; tebliğ, davet ve ilmi gayretleri içeren geniş bir kapsama sahiptir.
Doğru seçenek olan yargı, cihadın Mekke döneminde henüz sıcak savaş (kıtal) izni verilmemişken de farz kılındığını ve Kur'an aracılığıyla tebliğ, davet ve fikrî çabalar şeklinde yürütüldüğünü belirtmektedir. Bu durum, cihadın askeri mücadelenin ötesinde geniş bir anlama sahip olduğunu doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetin indiği dönem ve bağlam incelenir.
Ayetin Mekke döneminde, yani Müslümanlara henüz silahlı savaş (kıtal) izni verilmediği bir zaman diliminde indirildiği belirlenir.
Tarihsel arka plan, kavramın o dönemdeki anlam sınırlarını tespit etmek için gereklidir.
2
Ayette geçen 'büyük cihat' emrinin aracı tespit edilir.
Cihadın 'Kur'an ile' yapılması gerektiği görülür; bu da mücadele yönteminin fikrî, tebliğî ve ilmi olduğunu gösterir.
Cihadın sadece silahlı savaş değil, Kur'an'ın mesajını ulaştırma ve anlatma çabası olduğunu anlamak için bu tespit şarttır.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda cihat kavramının kapsamı yorumlanır.
Cihadın, savaş izninden önce de var olan ve tebliğ, davet ile ilmi çabaları kapsayan geniş bir kavram olduğu sonucuna ulaşılır.
Cihadı sadece askeri mücadeleye indirgeyen yaygın yanılgıyı düzelterek doğru tanıma ulaşmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Cihadın kapsamının genişliği, sadece silahlı savaştan (kıtal) ibaret olmaması, tebliğ ve ilmi faaliyetleri de içermesi.
Soru 8067Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl şairleri ile sağ sütunda verilen belirgin edebi özellikleri ve eserleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sultan Veled
Gülşehrî
Âşık Paşa
Ahmedî

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sultan Veled ile Mevlevilik düşüncesini sistemli hâle getiren İbtidânâme; Gülşehrî ile kuş dili sembolizmini işleyen Mantıku't-Tayr; Âşık Paşa ile Türkçeyi edebiyat dili yapmaya çalışan Garibnâme; Ahmedî ile ilk Türkçe İskendername eşleşmektedir.
Eşleştirmede her şair kendi eseri ve edebi rolüyle doğru şekilde ilişkilendirilmiştir: Sultan Veled - İbtidânâme, Gülşehrî - Mantıku't-Tayr, Âşık Paşa - Garibnâme, Ahmedî - İskendername.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şair olan Sultan Veled'in edebi kimliği ve eserleri incelenir.
Sultan Veled'in Mevlevilik tarikatının kurucusu ve İbtidânâme adlı eserin sahibi olduğu belirlenerek birinci sağ ögeyle eşleştirilir.
Mevlânâ'nın oğlu olan şairin en belirgin özelliği babasının fikirlerini tarikat düzeni içinde sistemleştirmesidir.
2
İkinci şair olan Gülşehrî'nin edebi özellikleri ve eserleri analiz edilir.
Gülşehrî'nin, kuşların yolculuğunu anlatan tasavvufi-alegorik eseri Mantıku't-Tayr ile tanındığı tespit edilerek ikinci sağ ögeyle eşleştirilir.
Mantıku't-Tayr, Gülşehrî'nin en karakteristik ve edebiyat tarihinde derin izler bırakmış eseridir.
3
Üçüncü şair olan Âşık Paşa'nın eserleri ve Türk diline katkıları değerlendirilir.
Âşık Paşa'nın, Türkçeye önem vererek kaleme aldığı ünlü ahlaki-didaktik mesnevisi Garibnâme ile eşleştiği saptanır.
Garibnâme, 14. yüzyılda Türkçenin gelişiminde ve korunmasında önemli bir rol oynamıştır.
4
Dördüncü şair olan Ahmedî'nin özellikleri incelenir.
Ahmedî'nin, hem din dışı konulardaki başarısı hem de ilk Türkçe İskendername'yi yazmış olması sebebiyle dördüncü sağ ögeyle eşleştiği görülür.
İskendername, Anadolu sahasında yazılmış ilk büyük mesnevilerdendir ve astronomi ile tıp gibi bilgileri içerir.

Anahtar Kavram

13. ve 14. yüzyıl divan edebiyatı şairleri ve eserlerinin eşleştirilmesi
Soru 8068Soru

Divânu Lugâti't-Türk'ün yapısında ve içeriğinde yer alan sol sütundaki kavramları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mukaddime (Önsöz)
Hakaniye Lehçesi
Dünya Haritası
Sözlü Edebiyat Ürünleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mukaddime (Önsöz) giriş bölümü ile, Hakaniye Lehçesi temel yazı dili açıklaması ile, Dünya Haritası Türk boylarının coğrafyasını gösteren çizim açıklaması ile, Sözlü Edebiyat Ürünleri ise sav, sagu, koşuk gibi manzum örnekler ile eşleşmelidir.
Mukaddime (Önsöz), eserin yazılış amacının Türkçenin Arapçadan geri kalmadığını göstermek olduğunu belirten ve eserin Abbasi halifesine sunulduğu giriş bölümünü ifade ettiği için ilgili açıklamayla eşleşir. Hakaniye Lehçesi, Kaşgarlı Mahmut'un en açık ve temiz Türk dili olarak nitelendirdiği ve sözlükte temel aldığı yazı dilidir. Dünya Haritası, Türk boylarının yerleşim alanlarını ve coğrafyasını gösteren çizimdir. Sözlü Edebiyat Ürünleri ise sözlükteki kelimeleri örneklendirmek üzere derlenen sav, sagu, koşuk gibi İslamiyet öncesi ürünleri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Mukaddime teriminin işlevini belirleme
Mukaddime, eserin giriş kısmıdır. Burada eserin halifeye sunulması ve yazılış amacı (Türkçenin Arapça ile eş değerde olduğunu göstermek) anlatılır. Bu nedenle bu kavram, eserin yazılış amacını ve sunulduğu kişiyi açıklayan ifadeyle eşleşir.
Eserin bölümlerini ve içeriklerini doğru analiz etmek.
2
Hakaniye Lehçesi kavramının karşılığını bulma
Hakaniye Lehçesi, Karahanlı Türkçesidir. Kaşgarlı Mahmut bu dili en açık ve fasih dil olarak nitelendirip sözlükte temel almıştır. Dolayısıyla en temiz Türk dili ve temel yazı dili açıklamasıyla eşleşir.
Eserin dil özelliklerini ve dayandığı şiveyi tespit etmek.
3
Dünya Haritası kavramının işlevini analiz etme
Eserde yer alan dairesel harita, Türk dünyasını ve boyların coğrafi dağılımını gösterir. Bu yüzden Türk boylarının yerleşim alanlarını ve coğrafyayı gösteren çizim açıklamasıyla eşleşir.
Eserin coğrafi ve kültürel kaynak niteliğini belirlemek.
4
Sözlü Edebiyat Ürünleri kavramının karşılığını belirleme
Kaşgarlı Mahmut kelimeleri örneklendirmek için sav, sagu ve koşuk gibi sözlü dönem ürünlerini kullanmıştır. Bu nedenle bu kavram, İslamiyet öncesi kültüre ait manzumelerin açıklandığı ifadeyle eşleşir.
Eserin Türk edebiyatı tarihindeki malzeme değerini anlamak.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün Yapısı ve İçerik Özellikleri
Soru 8069Soru

Aşağıda Çin ve Doğu Asya dinlerine ait bazı temel kavramlar ve açıklamaları verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Wu Wei
Li
Kami

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Wu Wei kavramı Taoizm'de doğanın akışına müdahale etmeme ilkesiyle, Li kavramı Konfüçyüsçülük'teki toplumsal ve ahlaki kurallarla, Kami kavramı ise Şintoizm'deki kutsal ruhlarla eşleşir.
Doğru eşleştirmede Wu Wei kavramı Taoizm'in doğanın akışına müdahale etmeme ilkesiyle, Li kavramı Konfüçyüsçülük'ün toplumsal düzen ve ahlak kurallarıyla, Kami kavramı ise Şintoizm'in kutsal güç ve ruhlarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Wu Wei kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.
Wu Wei, Taoizm'e aittir ve doğanın akışına müdahale etmeme (eylemsizlik) anlamına gelir.
Birinci kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.
2
Li kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.
Li, Konfüçyüsçülük'e aittir ve toplumsal düzen ile ritüel kurallarını ifade eder.
İkinci kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.
3
Kami kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.
Kami, Şintoizm'e aittir ve kutsal güçleri, ruhları ifade eder.
Üçüncü kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Çin ve Doğu Asya Dinlerinin Temel Kavramları
Soru 8070Soru

Klasik Türk edebiyatında nesir, işlenen konuya ve döneminin diplomatik/kültürel ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Özellikle elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen devlet görevlilerinin gittikleri yerlerin siyasi, toplumsal, k��ltürel yapısını ve teknik gelişmelerini kaydettiği rapor niteliğindeki eserler, Osmanlı'nın dış dünyaya bakışını göstermesi açısından büyük önem taşır. Bu doğrultuda, Osmanlı elçisi olarak gittiği Paris'teki gözlemlerini aktaran ve edebiyatımızda bu türün en olgun örneği sayılan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yirmisekiz Çelebi Mehmet - Fransa Sefaretnâmesi

Cevap

Fransa Sefaretnâmesi ve yazarı Yirmisekiz Çelebi Mehmet'in belirtildiği seçenek doğrudur.
Fransa Sefaretnâmesi, Yirmisekiz Çelebi Mehmet'in elçi olarak gittiği Paris'teki gözlemlerini, oradaki sosyal yaşamı, teknik ve bilimsel kurumları anlattığı, Osmanlı'nın Batı'ya yöneliş dönemini simgeleyen en ünlü sefaretname örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafta verilen ipuçlarını (elçilik göreviyle gidilen yer, Paris gözlemleri, diplomatik rapor niteliği, edebiyatımızdaki en olgun örnek) analiz etme.
Bu özelliklerin sefaretname türüne ve Paris elçiliği yapan yazara ait olduğunu saptama.
Soruda açıklanan edebi türün ve içeriğin hangi kavrama denk geldiğini belirlemek için.
2
Seçeneklerde yer alan yazar-eser eşleştirmelerini inceleyerek Paris sefaretini anlatan eseri belirleme.
Yirmisekiz Çelebi Mehmet ve Fransa Sefaretnâmesi eşleşmesinin aranan doğru cevap olduğunu bulma.
Bilgileri doğru eserle eşleştirerek çözüme ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Sefaretnâme türü ve Divan edebiyatındaki elçilik raporları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8071Soru

Fecr-i Âti topluluğu üyeleri, edebiyatımızda şiir dışındaki türlerde de eserler vermi��, ancak bu eserler topluluğun şiir anlayışının gölgesinde kalmıştır. Aşağıda sol sütunda Fecr-i Âti topluluğunda farklı edebi türlerdeki çalışmalarıyla öne çıkan sanatçılar, sağ sütunda ise bu sanatçıların edebi yönelimleri ve belirgin eserleri karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki sanatçılar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cemil Süleyman
Şehabettin Süleyman
Tahsin Nahit
Fazıl Ahmet Aykaç

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cemil Süleyman'ın romanlarında kadın psikolojisine odaklanan açıklamaya (right_1), Şehabettin Süleyman'ın tiyatro kuramcılığı ve Çıkmaz Sokak oyununa (right_2), Tahsin Nahit'in Ruh-ı Bikayd eserine ve Adalar Şairi sıfatına (right_3), Fazıl Ahmet Aykaç'ın ise Harman Sonu adlı mizahi eserine (right_4) eşleşmesi gerekir.
Doğru eşleştirmede Cemil Süleyman kadın psikolojisi ve Siyah Gözler romanıyla; Şehabettin Süleyman tiyatro kuramcılığı ve Çıkmaz Sokak oyunuyla; Tahsin Nahit Adalar Şairi sıfatı ve Ruh-ı Bikayd şiirleriyle; Fazıl Ahmet Aykaç ise parodi ve mizah odaklı Harman Sonu eseriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sanatçıların edebi yönelimlerini ve Fecr-i Âti topluluğundaki rollerini belirlemek.
Cemil Süleyman'ın romancı, Şehabettin Süleyman'ın tiyatrocu, Tahsin Nahit'in şair ve oyun yazarı, Fazıl Ahmet Aykaç'ın ise mizahçı olduğu tespit edilir.
Eşleştirmenin temelini oluşturmak için sanatçıların baskın edebi türlerini saptamak gerekir.
2
Verilen eser adlarını sanatçılarla ilişkilendirmek.
Siyah Gözler ve İnhizam'ın Cemil Süleyman'a; Çıkmaz Sokak'ın Şehabettin Süleyman'a; Ruh-ı Bikayd'ın Tahsin Nahit'e; Harman Sonu'nun Fazıl Ahmet Aykaç'a ait olduğu belirlenir.
Topluluk üyelerinin eser-yazar eşleşmesini doğru bir şekilde tamamlamak.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti Temsilcileri ve Eserleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8072Soru

Klasik Aristoteles mantığının çelişmezlik ve üçüncü halin imkânsızl��ğı ilkeleri, önermelerin yalnızca iki doğruluk değeri alabileceğini öngörür. Oysa bazı mantıksal durumları açıklamak adına geliştirilen çok değerli sistemlerde doğruluk değerlerinin sayısı artırılmıştır. Lütfi Asker Zadeh'in kurucusu olduğu sistemde ise bu değerler [0,1][0,1] aralığındaki üyelik dereceleriyle temsil edilir. Buna göre, Zadeh'in kuramındaki doğruluk derecelerinin, klasik mantığın genişletilmiş halleri olan çok değerli mantıklardaki gibi kesikli değil, sürekli bir yapıda olduğu iddiası doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Zadeh'in sistemindeki doğruluk derecelerinin süreklilik gösterdiği iddiası doğrudur.
Zadeh'in kuramındaki doğruluk değerleri [0,1][0, 1] kapalı aralığındaki sonsuz gerçel sayı (üyelik dereceleri) ile temsil edilir ve bu süreklilik (kontinyum) oluşturur. Çok değerli mantıkta ise doğruluk değerleri ayrık ve sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klasik mantık ile çok değerli mantık sistemlerinin doğruluk değeri sınırlarını analiz edin.
Klasik mantıkta iki doğruluk değeri varken, çok değerli mantıkta doğruluk değerleri ikiden fazladır ancak genellikle kesikli (ayrık) kümeler halindedir.
Sistemler arasındaki yapısal farkı belirlemek.
2
Zadeh'in kuramındaki doğruluk değerlerinin matematiksel yapısını inceleyin.
Bu sistemde doğruluk dereceleri [0,1][0, 1] aralığındaki gerçel sayılarla ifade edilir ve bu aralık süreklilik arz eder.
Üyelik derecesinin süreklilik özelliğini teyit etmek.
3
İki sistem arasındaki farkı önermedeki iddiaya göre değerlendirin.
Zadeh'in kuramı sürekli, çok değerli mantıklar ise genellikle kesikli değerlere sahip olduğu için sunulan iddia doğrudur.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Çok değerli mantık sistemlerinin kesikli yapısı ile bulanık mantığın üyelik derecelerine dayalı sürekli yapısı arasındaki fark
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8073Soru

Fecr-i Âti topluluğunun kurucu üyeleri arasında yer alan ve Victor Hugo'nun 'Mavi Gözlü Yunan Çocuğu' adlı şiirine karşı yazdığı 'Kin' adlı şiiriyle geniş bir kitle tarafından tanınan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emin Bülent Serdaroğlu

Cevap

Emin Bülent Serdaroğlu
Emin Bülent Serdaroğlu, Fecr-i Âti topluluğunun kurucuları arasında yer alır ve Victor Hugo'nun Türk karşıtı şiirine tepki olarak yazdığı 'Kin' şiiriyle edebiyat dünyasında büyük bir ün kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen ipucunu analiz etmek.
Şairin Fecr-i Âti topluluğunun kurucularından olduğu ve Victor Hugo'ya karşı 'Kin' şiirini yazdığı tespit edilir.
Eser ve şahsiyet eşleştirmesi yapabilmek için ayırt edici özellikler belirlenir.
2
'Kin' şiirinin yazarını belirlemek.
'Kin' şiiri Emin Bülent Serdaroğlu'na aittir.
Topluluk üyelerinin en bilinen eserleriyle eşleştirilmesi doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti Temsilcileri ve Eserleri
Tahmini Süre:45s
Soru 8074Soru

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihi olaylar ve bu olayların istişare ve kararlılık ilkeleriyle olan ilişkileri aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan tarihi olayları, sağ sütunda ifade edilen ilke ve açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Uhud Savaşı öncesinde savunma yerine meydan savaşı kararının alınması ve Hz. Muhammed'in zırhını giyerek savaşa çıkması.
Hendek Savaşı öncesinde Medine savunması için Selman-ı Farisî'nin şehir çevresine hendek kazılması yönündeki tavsiyesinin benimsenmesi.
Hudeybiye Antlaşması maddelerine tepki olarak Müslümanların kurban kesmede duraksaması üzerine Hz. Muhammed'in eşi Ümmü Seleme'nin tavsiyesiyle kurban keserek öncül��k etmesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Uhud Savaşı öncesindeki karar alma süreci, alınan ortak kararın arkasında durma ve kararlılık ilkesiyle; Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisî'nin tavsiyesinin benimsenmesi, yabancı kültürlerden gelen teknik önerilerin kabulüyle; Hudeybiye Antlaşması sonrası yaşanan tereddütte Ümmü Seleme'nin tavsiyesine uyulması ise istişarede cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin aile bireylerinin görüşüne de başvurulması ilkesiyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; Uhud Savaşı'nda çoğunluğun kararına uyulduktan sonra Hz. Muhammed'in zırhını giymesi kararlılık ve alınan kararın arkasında durma ilkesini; Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisî'nin tavsiyesiyle hendek kazılması farklı tecrübe ve uzmanlıklardan yararlanma ilkesini; Hudeybiye Antlaşması'nda Ümmü Seleme'nin tavsiyesine uyulması ise istişarede cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin ehil görüşlerin değerini temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uhud Savaşı öncesindeki karar alma ve zırh giyme sürecini analiz etmek.
Hz. Muhammed'in kendi görüşü savunma savaşı olmasına rağmen çoğunluğun kararına uyması ve ardından kararından dönmeyerek zırhını giymesi, alınan ortak kararın arkasında durma ve kararlılık ilkesini temsil ettiğini gösterir.
İstişare sonucuna bağlılık ve kararlılık arasındaki ilişkiyi tespit etmek.
2
Hendek Savaşı öncesinde Selman-ı Farisî'nin getirdiği hendek önerisini değerlendirmek.
Araplarca bilinmeyen yabancı bir askeri taktiğin istişareyle kabul görmesi, farklı tecrübelerden faydalanma ve teknik önerilerin kabulü ilkesini temsil ettiğini gösterir.
İstişarede uzmanlık ve bilgi paylaşımının önemini anlamak.
3
Hudeybiye Antlaşması sonrasında Ümmü Seleme ile yapılan görüşmeyi analiz etmek.
Hz. Muhammed'in bir kadın ve eş olarak Ümmü Seleme'nin tavsiyesini dinleyip uygulaması, istişarede cinsiyet veya aile yakınlığı ayrımı yapılmaksızın ehil görüşe değer verilmesini temsil ettiğini gösterir.
İstişarenin kapsamı ve sınırlarının evrenselliğini belirlemek.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in İstişareye Verdiği Önem ve Kararlılığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8075Soru

Divan edebiyatı; kendine özgü estetik kuralları, yapısal özellikleri ve şairlerin sanatlarını icra etme biçimleriyle şekillenmiş köklü bir edebi gelenektir.

Buna göre, sol sütunda verilen divan edebiyatı kavramları ile sağ sütundaki bu kavramları örneklendiren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Parça Güzelliği
Mazmun
Soyut Estetik
Caize ve Hami İlişkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Parça Güzelliği kavramı Nedîm'in gazelindeki beyitlerin bağımsız anlam taşımasıyla; Mazmun kavramı sevgiliyi betimlerken boyun serviye, ağzın goncaya benzetilmesiyle; Soyut Estetik kavramı Leylâ vü Mecnûn mesnevisindeki olayların sembolik işlenmesiyle; Caize ve Hami İlişkisi ise Bâkî'nin yazdığı kaside karşılığında ödüllendirilip makam elde etmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede her kavram divan edebiyatındaki pratik uygulamasıyla eşleşmiştir. Şiirde beyitlerin bağımsızlığı parça güzelliğini; kalıplaşmış benzetmeler mazmunu; somut dünyadan arındırılmış kurgular soyut estetiği; kaside sunma karşılığı elde edilen himaye ve ödüller ise caize/hami ilişkisini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki divan edebiyatı kavramlarının tanımlarını ve edebi gelenekteki karşılıklarını belirleyin.
Parça güzelliği beyit bütünlüğünü; mazmun kalıplaşmış benzetmeleri; soyut estetik gerçek dünyadan uzak, zihinsel tasarımları; caize/hami ilişkisi ise sanatçı ile iktidar arasındaki maddi-manevi destek bağını temsil eder.
Kavramların doğru tanımlanması, sağ sütundaki pratik örneklerin doğru eşleştirilmesini sağlar.
2
Sağ sütundaki örnek senaryoları analiz ederek kavramsal yansımalarını tespit edin.
Nedîm'in beyitlerinin bağımsız olması parça güzelliğiyle; sevgili betimlemelerindeki ortak kalıplar mazmunla; Leylâ vü Mecnûn'un sembolik olması soyut estetikle; Bâkî'nin ödüllendirilmesi ise caizeyle eşleşir.
Örneklerin her biri ilgili kavramın en belirgin pratik yansımasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatının genel estetik, yapısal ve sosyal özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8076Soru

Âşık edebiyatı geleneğine ait aşağıdaki dörtlük verilmiştir:

*Ala gözlü benli dilber*
*Koma beni el yerine*
*Altın kemerin olayım*
*Dola beni bel yerine*

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hece ölçüsünün 11'li olması ve lirik bir anlatıma sahip olması nedeniyle nazım biçimi güzelleme, nazım türü ise koşmadır.

Cevap

Hece ölçüsünün 11'li olduğunu, nazım biçiminin güzelleme ve nazım türünün koşma olduğunu belirten seçenek söylenemez. Çünkü şiir 8'li hece ölçüs��yle yazılmıştır; ayrıca güzelleme nazım türü, koşma ise nazım biçimidir.
Verilen dörtlük incelendiğinde her dizenin 8 heceden oluştuğu görülmektedir. Âşık edebiyatında 8'li hece ölçüsüyle yazılan nazım biçimi semaidir. İlgili yanlış seçenekte ise hece ölçüsü 11'li olarak belirtilmiş, ayrıca biçimsel özellik olan 'koşma' ile tematik özellik olan 'güzelleme' kavramları ters verilerek kavram kargaşası yaratılmıştır. Bu nedenle bu ifade dörtlükle ilgili olarak söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün hece ölçüsünü belirlemek için dizelerdeki heceler sayılır.
Her dizenin 8 heceden oluştuğu tespit edilir ('A-la göz-lü ben-li dil-ber' -> 8 hece).
Âşık edebiyatında hece sayısı, şiirin nazım biçimini (koşma veya semai) belirlemede en temel kriterlerden biridir.
2
Şiirin teması analiz edilerek nazım türü belirlenir.
Sevgiliye hitap edildiği, aşk ve güzellik temalarının işlendiği görülür; bu durum şiirin nazım türünün güzelleme olduğunu gösterir.
Konularına göre âşık edebiyatı ürünleri güzelleme (aşk/doğa), koçaklama (kahramanlık), taşlama (yergi) veya ağıt (ölüm) olarak sınıflandırılır.
3
Nazım biçimi ile nazım türü terimlerinin tanımları karşılaştırılır.
Semai bir nazım biçimi iken güzelleme bir nazım türüdür.
Nazım biçimi şiirin dış yapısını (ölçü, kafiye şeması), nazım türü ise şiirin içeriğini (konusunu) ifade eder. Bu kavramların karıştırılmaması gerekir.
4
Yanlış olan seçenek tespit edilir.
Şiirin 11'li hece ölçüsüyle yazıldığını öne süren ve nazım biçimi ile nazım türü kavramlarını ters eşleştiren yargının yanlış olduğu belirlenir.
Bu yargı hem dörtlükteki hece sayısıyla hem de edebiyat teorisindeki terimlerin tanımlarıyla doğrudan çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatında nazım biçimi (hece ölçüsüne göre belirlenen koşma, semai) ile nazım türü (konuya göre belirlenen güzelleme, koçaklama vb.) kavramlarının farkı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8077Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sönmeden yurdumun ��stünde tüten en son ocak
Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın
Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl
Başını taştan taşa vurup gezer avare su

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: 'Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak' dizesi Mecaz-ı Mürsel ile, 'Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allahım bu çizgili yüz?' dizeleri Tecahül-i Arif ile, 'Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın' dizesi Teşhis ile, 'Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl Başını taştan taşa vurup gezer avare su' dizeleri ise Hüsn-i Talil ile eşleşir.
Dizelerdeki edebî sanatlar sırasıyla mecaz-ı mürsel, tecahül-i arif, teşhis ve hüsn-i talildir. Birinci dizede 'ocak' kelimesiyle aile kastedilerek mecaz-ı mürsel yapılmıştır. İkinci dizede yaşlanma belirtileri bilindiği hâlde sorularla bilmezden gelinerek tecahül-i arif yapılmıştır. Üçüncü dizede mehtaba insani özellikler verilerek teşhis yapılmıştır. Dördüncü dizede ise suyun akışı güzel ve şairane bir nedene bağlanarak hüsn-i talil yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dizedeki sözcüklerin mecaz durumunu incelemek.
'Ocak' kelimesinin benzetme amacı taşımadan aile/ev yerine kullanıldığı saptanmıştır.
Bu ilişki doğrudan ad aktarmasını (mecaz-ı mürsel) gösterir.
2
İkinci dizedeki anlam ve bilgi ilgisini sorgulamak.
Yazarın aynadaki çizgileri ve beyaz saçları bilmezden geldiği belirlenmiştir.
Bilinen bir durumu bilmezden gelme sanatı tecahül-i ariftir.
3
Üçüncü dizedeki eylemin kime/neye atfedildiğini bulmak.
Uyanma/uyuma eyleminin insandan mehtap varlığına aktarıldığı görülmüştür.
İnsan dışındaki varlıklara insani nitelikler kazandırılması teşhistir.
4
Dördüncü dizedeki doğa olayının sebebini tespit etmek.
Suyun taşlara çarparak akmasının peygambere kavuşma arzusuna bağlandığı görülmüştür.
Bir olayın gerçek nedeni dışında güzel ve hayali bir nedene bağlanması hüsn-i talildir.

Anahtar Kavram

Edebî sanatların dizelerdeki işlevlerini saptama ve eşleştirme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8078Soru

I. Beyit:
*İlm kesbiyle pâye-i rif'at*
*Ârzû-yı muhâl imiş ancak*

II. Beyit:
*Aşk imiş her ne var âlemde*
*İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak*

Bu beyitlerin kafiye örgüsü, beyit sayısı ve içeriği dikkate alındığında, bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kıta

Cevap

Kıta nazım şekli, genellikle iki beyitten oluşması ve ilk beyitinin kendi arasında kafiyeli olmaması (ab cb kafiye örgüsü) yönüyle öne çıkar. Verilen beyitler bu yapısal özelliklere tam olarak uymaktadır.
Verilen beyitlerin kafiye şeması incelendiğinde 'ab cb' (ya da xa ca) şeklinde olduğu görülür. Birinci beyitin ilk dizesi serbest, ikinci dizesi ise ikinci beyitin ikinci dizesiyle kafiyelidir ('muhâl imiş ancak' - 'kıyl ü kâl imiş ancak'). Bu kafiye örgüsü ve şiirin iki beyitten oluşması, divan edebiyatında kıta nazım şeklinin en belirgin özellikleridir. Bu nedenle doğru cevap kıta seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye örgüsünü analiz etmek.
Birinci beyitin son kelimesi 'ancak' iken ilk dize 'rif'at' ile biter. İkinci beyitin son dizesi 'kıyl ü kâl imiş ancak' ile biterken ilk dize 'âlemde' ile biter. Yani kafiye şeması 'ab cb' şeklindedir. İlk beyit kendi arasında kafiyeli değildir.
Nazım şekillerini ayırt etmede kafiye örgüsü en belirleyici yapısal unsurdur.
2
Beyit sayısını ve dizelerin uzunluk yapısını incelemek.
Şiir iki beyitten oluşmaktadır ve dizeler arasında uzunluk-kısalık farkı (ziyade dize) bulunmamaktadır. Dolayısıyla müstezat elenir.
Kıta nazım şekli genellikle iki beyitten oluşurken, gazel ve kaside çok daha uzun nazım şekilleridir.
3
Elde edilen verileri nazım şekillerinin yapısal kurallarıyla karşılaştırmak.
Kafiye örgüsünün ab cb olması, matla beyitinin bulunmaması ve iki beyitten oluşması bu şiirin bir kıta olduğunu gösterir.
Kıtanın en temel biçimsel özelliği ilk beyitinin kendi arasında kafiyeli olmaması ve genellikle iki beyit uzunluğunda olmasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinden kıtanın kafiye düzeni ve beyit yapısı yönüyle diğer türlerden ayırt edilmesi.
Soru 8079Soru

Kaşgarlı Mahmut tarafından XI. yüzyılda kaleme alınan ve Abbasi Halifesi El-Muktedî Billâh'a sunulan *Divânu Lugâti't-Türk* ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aruz ölçüsü ve mesnevi nazım biçimiyle kaleme alınmış olan eser, Türk edebiyatında beyit nazım biriminin ve aruzun ilk kez kullanıldığı yapıt olarak kabul edilir.

Cevap

Divânu Lugâti't-Türk'ün aruz ölçüsü ve mesnevi nazım biçimiyle kaleme alındığını belirten yargı yanlıştır. Eser düzyazı biçiminde yazılmış bir sözlüktür; aruz ve mesnevinin ilk kullanıldığı Geçiş Dönemi eseri ise Kutadgu Bilig'dir.
Eserin aruz ölçüsü ve mesnevi biçiminde yazıldığını söyleyen ifade yanlıştır. Divânu Lugâti't-Türk düzyazı (nesir) biçiminde yazılmıştır. Aruz ölçüsü ve mesnevi nazım şeklinin ilk kullanıldığı eser Kutadgu Bilig'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Divânu Lugâti't-Türk'ün biçimsel özelliklerini ve yazım tekniğini analiz etmek.
Eserin düzyazı (nesir) biçiminde yazılmış ansiklopedik bir sözlük olduğu, içinde şiir örnekleri barındırsa da doğrudan mesnevi nazım biçimiyle yazılmadığı belirlenir.
Sözlük türündeki bu yapıtın temel yapısal özelliklerini doğrulamak.
2
Türk edebiyatında aruz ve mesnevinin ilk kullanıldığı eseri hatırlamak.
Aruz ölçüsünün ve mesnevi nazım şeklinin ilk kez kullanıldığı eserin Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig olduğu tespit edilir.
Seçeneklerde verilen yanlış bilginin hangi Geçiş Dönemi eserine ait olduğunu netleştirmek.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün türü, yazılış amacı, içeriği ve Geçiş Dönemi'ndeki diğer eserlerden (Kutadgu Bilig) yapısal farkları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8080Soru

Tanzimat Dönemi romanlarında sıklıkla işlenen yanlış Batılılaşma, alafrangalık ve mirasyedilik temalarının karşısında, toplumun kalkınması için mücadele eden 'idealist aydın' tipinin ilk belirgin örneği kabul edilen Mansur karakteri; dürüstlüğü, vatanseverliği ve hekim olarak toplumsal sorumluluk üstlenmesiyle öne çıkar. Yazarın tek romanı olan bu yapıt, Türk edebiyatında 'tezli roman' yöneliminin de öncülerinden biridir.

Bu parçada bahsedilen eser ve bu eserin yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Turfanda mı Yoksa Turfa mı? - Mizancı Murat

Cevap

Mizancı Murat'a ait Turfanda mı Yoksa Turfa mı? eseri
Parçada bahsedilen idealist aydın tipi Mansur karakteridir. Tıp eğitimi almış, toplumsal kalkınma için mücadele eden ve yazarının tek romanı olan bu eser, Mizancı Murat'ın kaleme aldığı 'Turfanda mı Yoksa Turfa mı?' adlı tezli romandır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen ipuçlarını (idealist aydın Mansur karakteri, Avrupa'da tıp eğitimi alınması, yazarın tek romanı olması, tezli roman özelliği) analiz etmek.
Bu özelliklerin Tanzimat Dönemi'nde yazılmış olan 'Turfanda mı Yoksa Turfa mı?' adlı esere ait olduğu belirlenir.
Soruda verilen eseri doğru teşhis edebilmek için metindeki belirleyici niteliklerin saptanması gerekir.
2
Tespit edilen eserin yazarını belirlemek.
Eserin yazarının Mizancı Murat lakabıyla bilinen Mehmet Murat olduğu saptanır.
Seçeneklerde eser ile yazar eşleştirmesinin doğru yapıldığı seçeneği bulmak hedeflenmektedir.
3
Doğru eser-yazar eşleşmesini barındıran seçeneği işaretlemek.
Mizancı Murat ve Turfanda mı Yoksa Turfa mı? ikilisinin yer aldığı seçenek doğru cevap olarak belirlenir.
Eser ve yazarın eşleştiği doğru seçeneği nihai yanıt olarak doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi romanlarında karakter, tema ve yazar eşleştirmesi
ÖncekiSayfa 404 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin