Tüm alıştırma soruları

İnsanın yaşam yolculuğu, daha önceden çizilmiş ve sınırları kesin bir biçimde belirlenmiş bir patikada yürümeye benzer. Bu patikada ne zaman durulacağı, hangi yöne dönüleceği ya da hangi engellerle karşılaşılacağı aşkın bir irade tarafından çok önceden planlanmıştır. İnsanın kendi kararlarıyla bu gidişata yön verdiğini sanması, sadece bir yanılsamadan ibarettir; çünkü nihai yazgı hiçbir şekilde değiştirilemez.

Bu parçadaki benzetme ve açıklamalar, ahlak felsefesinin ��zgürlük tartışmasındaki hangi yaklaşımın temel tezini desteklemektedir?

Hava durumu, belirli bir yerde kısa süre içinde etkili olan değişken atmosfer koşullarını ifade ederken; iklim, oldukça geniş bir alanda uzun yıllar boyunca (en az $30-40$ yıl) kaydedilen hava durumlarının ortalama özelliklerini ve bunların uç değerlerini kapsar. Bu iki kavramın özellikleri ve etki alanları birbirinden farklıdır.

Buna göre, aşağıdaki coğrafi durumların hangisinde iklim özelliklerinin etkisi diğerlerine göre daha belirgin ve uzun sürelidir?

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları niteliklere göre en uygun soru türüyle eşleştiriniz.

Bir coğrafya öğretmeni, harita bilgisini pekiştirmek amacıyla öğrencilerden haritanın elemanları ile bu elemanların temel işlevlerini eşleştirmelerini istemiştir. Aşağıdaki sol sütunda verilen harita elemanlarını, sağ sütundaki işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Batı Cephesi'ndeki askerî gelişmelerin siyasi ve toplumsal sonuçlarıyla ilişkisini kurmak isteyen bir tarih araştırmacısının aşağıdaki askerî gelişmeleri bu gelişmelerin sonucunda ortaya çıkan siyasi/toplumsal durumlar ile eşleştirmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda yer alan askerî gelişmeler ile sağ sütunda yer alan siyasi ve toplumsal sonuçların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Türkiye'nin bazı yıllardaki nüfus artış hızları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Yalnızca bu tablodaki verilere göre, Türkiye nüfusuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Yapay Zeka Mühendisi: "Yapay sinir ağlarındaki katman sayısını artırarak ve veri kümesini genişleterek modelin dil işleme ve örüntü tanıma yeteneğini insan beyninin nöronal kapasitesine eşitleyebilir miyiz?"

Filozof: "Bu sorunuz, nicel olarak ölçülebilen ve teknik yöntemlerle yanıtlanabilecek olgusal bir konudur. Ancak asıl sormamız gereken, bir sistemin insan zihninin tüm işlevlerini kusursuz şekilde simüle etmesinin, o sistemin gerçekten hissedebilen, anlayan ve kendisinin farkında olan bir 'benliğe' sahip olduğunu kanıtlamaya yetip yetmeyeceğidir."

Bu diyalogdan yola çıkılarak felsefi soruların nitelikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir eylemin ahlaki değerini belirleyen şey, dışarıdan dikte edilen kurallar ya da eylemin sonucunda elde edilecek çıkarlar değildir. İnsan, karşılaştığı ahlaki bir durumda kendi içine yönelmeli ve iç sesini dinlemelidir. Çünkü insanı doğrudan iyiye yönlendiren şey, aklın sınırlarını aşan ve içsel bir kılavuz niteliği taşıyan sezgidir. Kendi sezgisine uyan kişi, aynı zamanda herkes için de iyi olanı yapmış olur.

Bu parçada açıklanan ahlaki görüş, aşağıdaki filozoflardan hangisinin yaklaşımıyla doğrudan uyuşmaktadır?

Dünya, kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşünü batıdan doğuya doğru $24$ saatte tamamlar. Bu dönüş yönünün bir sonucu olarak doğudaki merkezlerde güneş batıdakilere göre daha erken doğar ve yerel saat daha ileridir. Buna göre, aşağıda boylam dereceleri verilen merkezleri, aynı anda yerel saati en ileri olandan en geri olana doğru sıralayınız.

Bir edebiyat eleştirmeni ile bir filozof arasındaki söyleşide şu konuşma geçer:

Eleştirmen: Felsefenin gündelik hayatın somut sorunlarına anında çözümler sunmasını, insanlığa doğrudan pratik reçeteler vermesini bekliyoruz. Ancak eserlerinizde bu tür pratik faydaları pek göremiyoruz.

Filozof: Felsefe, pratik bir sorun çözme aracı değildir. Bizim işimiz doğrudan fayda üretmek değil; zihnimizin ürettiği bilgileri, kavramları ve hatta felsefi iddiaların kendisini yeniden masaya yatırmak, yani düşünme eyleminin kendisi üzerine tekrar düşünmektir. Felsefi etkinlik, kendi ürettiği düşüncelere yönelen bir bakıştır.

Bu parçada filozofun felsefeye dair yaptığı açıklama, felsefi düşüncenin aşağıdaki ayırt edici özelliklerinden hangisini doğrudan vurgulamaktadır?

Spinoza’ya göre evrendeki her varlık, kendi varlığını koruma ve sürdürme yönünde içsel bir çabaya (conatus) sahiptir. İnsan için ahlaki eylemin nihai amacı, bu çabayı aklın rehberliğinde gerçekleştirerek edilgen duygulardan (tutkulardan) arınmak ve doğanın zorunlu yasalarının bilgisine ulaşmaktır. Bu bilgiye ulaşan insan, doğanın (yani Tanrı'nın) bir parçası olduğunun bilincine varır ve en yüksek mutluluk olan entelektüel Tanrı sevgisine ulaşır.

Buna göre, Spinoza’nın ahlak anlayışında ahlaki eylemin amacı ve bu amaca ulaşma koşuluyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Varlık felsefesinde nihilizm ve realizm, varlığın insan zihninden bağımsız bir gerçekliğe sahip olup olmadığı sorusuna zıt yanıtlar sunar. Realizm, dış dünyanın varlığını kabul ederken algılama biçimlerine göre çeşitli kollara ayrılır; nihilizm ise varlığın gerçekliğini metafiziksel veya epistemolojik gerekçelerle reddeder.

Buna göre, sol sütunda verilen felsefi açıklamaları sağ sütundaki doğru ontolojik yaklaşımlarla eşleştiriniz.

İnsan, içine doğduğu toplumun hazır düşüncelerini, inançlarını ve değer yargılarını sorgulamadan kabul etme eğilimindedir. Felsefe ise bireye, kendisine sunulan bu kabulleri doğrudan benimsemek yerine, 'Neden?' ve 'Nasıl?' sorularını sorarak kendi aklıyla değerlendirme fırsatı sunar. Böylece birey, başkalarının doğrularıyla yaşamak yerine kendi kararlarını verebilen bağımsız bir zihne kavuşur.

Buna göre, parçada felsefenin aşağıdaki bireysel işlevlerinden hangisi vurgulanmaktadır?

Bir botanikçi ormanda daha önce karşılaşmadığı bir çiçeği incelerken, onun biyolojik sınıflandırmasını, tıbbi faydalarını ya da piyasa değerini düşünmez. O an için zihnini çiçeğe dair geçmiş tüm teorik bilgilerden ve ön kabullerden arındırarak yalnızca bilincinin doğrudan çiçeğe yönelmesine izin verir. Botanikçi için bu çiçek, tüm dışsal ilişkilerinden sıyrılarak bilincin dolaysız bir nesnesi haline gelir. Böylece bilincin nesnesiyle kurduğu bu saf yönelim sayesinde çiçeğin değişmez anlam yapısı açığa çıkar.

Bu parçada betimlenen durum, Edmund Husserl'in felsefesinde bilginin kaynağı ve sınırlarına yönelik aşağıdaki görüşlerden hangisini destekler?

Eylemlerimizin ahlaki değerini tayin eden yegane ölçüt, onların yarattığı toplam faydadır. Buradaki fayda kavramı, bireysel menfaatlerin dar kalıplarına sıkıştırılmış bir çıkar arayışı değil, eylemden doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenen tüm insanların ortak refahı ve mutluluğudur. Ahlaki bir fail, karar alırken kendi yararı ile toplumun yararı arasında tarafsız bir hakem gibi davranmalı, eylemlerinin nihai amacı olarak 'en çok sayıda insan için en yüksek düzeyde mutluluğu' hedeflemelidir. Dolayısıyla bir eylem, sadece failine haz kazandırdığı için değil, bütüne sağladığı olumlu katkı oranında ahlaki bir nitelik kazanır.

Bu parçada açıklanan ahlaki eylemin amacı ve değer ölçütleri, aşağıdaki filozoflardan hangisinin ahlak anlayışı ile örtüşmektedir?

21 Aralık tarihinde araştırma yapmak amacıyla Zonguldak'tan hareket ederek Şanlıurfa'ya ulaşan bir coğrafya grubu, ulaştıkları yerde Zonguldak'a göre bazı değişimler gözlemlemiştir.

Bu araştırmacıların ulaştıkları yerde gözlemlediği;
I. çizgisel dönüş hızının daha fazla olması,
II. öğle vakti güneş ışınlarının düşme açısının daha büyük olması,
III. gün içinde yerel saatin daha ileri olması,
IV. karasall��k şiddetine bağlı olarak yıllık sıcaklık farkının daha fazla olması

durumlarından hangileri yalnızca Türkiye'nin mutlak (matematik) konumuyla açıklanabilir?

Sıcaklığı artan bir hava kütlesinin, bünyesindeki su buharı miktarı (mutlak nem) sabit kalmak şartıyla, maksimum nem kapasitesi ve bağıl nem oranında meydana gelecek değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Evrensel ahlak yasasının varlığını kabul etmekle birlikte, bu yasanın kaynağını dışsal ve nesnel bir otoritede değil, insanın kendi öznel yapısında (duygu, sezgi veya fayda arayışında) bulan filozoflar vardır. Bu düşünürler, ahlak yasasının temelinin öznel olduğunu savunurlar.

Buna göre, sol sütunda verilen filozofları sağ sütunda yer alan ahlaki yaklaşımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki tabloda, aynı gün içerisinde Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde yer alan beş farklı merkeze ait sıcaklık ve mutlak nem değerleri verilmiştir:

Buna g��re, merkezlerin nem ve sıcaklık özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Descartes, varlığı açıklarken birbirine indirgenemeyen iki temel tözün varlığını ileri sürer: düşünen töz (ruh) ve yer kaplayan töz (madde). Ona göre varlık, bu iki tözün bir araya gelmesiyle oluşur.

Descartes'ın bu düşüncesiyle savunduğu, varlığın niceliğine ilişkin felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?