Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 201Soru →

Aşağıdaki numaralanmış paragrafları, içerdikleri baskın anlatım biçimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. İhtiyar balıkçı Süleyman, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte limandan sessizce ayrıldı. Deniz sakin görünse de kuzeyden esen rüzgârın yönündeki hafif değişim, yaklaşmakta olan fırtınanın habercisiydi. Ağları yavaşça serin sulara bırakırken soğuktan nasır tutmuş elleri hafifçe titriyordu ama o, bu zorlu günü boş geçmemeye kararlıydı. Birden dalgalar ansızın yükselmeye başladı ve küçük ahşap tekne beşik gibi sallandı. Süleyman, hemen dümene sarılarak dalgaların hırçın gücüne karşı koymaya çalıştı ve yönünü limana doğru çevirdi. Zorlu bir mücadelenin ardından, rüzgârın uğultusu eşliğinde limanın korunaklı sularına sığındığında derin bir nefes aldı. Karaya adım atar atmaz, gökyüzünü kaplayan kara bulutlara bakıp gülümsedi.
II. Köyün batısındaki dik yamaçta, zamana tek başına direnen eski bir su değirmeni yükseliyordu. Duvarlarındaki yosun tutmuş gri taşlar, nemli rüzgârların etkisiyle yer yer koyu yeşil bir renge bürünmüştü. Değirmenin paslı ve devasa çarkı, hemen yanındaki dik uçurumdan dökülen soğuk ve berrak suyla s��rekli ıslanıyor; suyun tahta kanatlara sertçe çarpmasıyla etrafa ince, beyaz köpüklü damlacıklar saçılıyordu. Çevresini saran yabani mor leylaklar ve sık böğürtlen çalıları ise bu terk edilmiş yapıya adeta doğal ve koruyucu bir duvar gibi sarılmıştı. Değirmenin içinden gelen ahşap kokusu, dışarıdaki nemli toprak kokusuyla harmanlanıyordu.
III. Geleneksel Japon mimarisi, doğayla uyum içinde olma ve onunla bütünleşme ilkesine dayanır. Bu mimari anlayışta yapılar genellikle doğal ahşap malzemeler kullanılarak inşa edilir ve çevreyle organik bir bağ kurulması hedeflenir. İç mekânlarda kullanılan ve 'şoji' adı verilen kağıt kaplı sürgülü kapılar, odaların ihtiyaca göre kolayca bölünüp genişletilmesine imkân tanıyan işlevsel çözümler sunar. Evlerin çevresini saran, taş ve su unsurlarıyla bezeli bahçeler ise doğayı yaşam alanının merkezine yerleştirir. Böylece iç ve dış mekân arasındaki sınır belirsizleşerek dingin bir atmosfer elde edilir.
IV. Edebiyatın sadece estetik bir zevk aracı olduğunu, toplumsal meselelerden tamamen uzak durması gerektiğini savunanlara katılmak mümkün değildir. Sanat, yalnızca güzel duygular uyandırmakla yetinirse kendi varlık sebebini sorgulatmaz mı? Bir roman ya da şiir, okuyucunun konfor alanını bozmalı, onu kurulu düzeni ve zihnindeki kalıpları sorgulamaya yöneltmelidir. Hayatı sadece uzaktan izleyen ve toplumsal sorunlara sırtını dönen bir sanat eseri, kütüphane raflarında estetik bir nesne olmaktan öteye gidemez. Gerçek sanat eseri, bireyde bir farkındalık yaratarak onu dönüştüren güçtür. Bu yüzden yazarın sorumluluğu, dünyayı sadece tasvir etmek değil, kelimeleriyle ona müdahale etmektir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı paragraf öyküleme, II numaralı paragraf betimleme, III numaralı paragraf açıklama ve IV numaralı paragraf ise tartışma anlatım biçimiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her paragraf kendi belirleyici yapısal ve üslupsal özelliklerine göre anlatım biçimleriyle eşleştirilmiştir. I numaralı paragraf olay akışı sunduğu için öyküleme; II numaralı paragraf gözlemleri zihinde canlandırdığı için betimleme; III numaralı paragraf bilgi verdiği için açıklama; IV numaralı paragraf ise bir fikri sorgulattığı için tartışma anlatım biçimiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Her paragraftaki yazarın temel amacını ve üslubunu inceleyin.
Paragraflardan hangisinin olay anlattığı, hangisinin tasvir yaptığı, hangisinin bilgi verdiği ve hangisinin bir fikri tartıştığı belirlenir.
Anlatım biçimlerini ayırt etmek için metnin yazılış amacının tespiti önceliklidir.
2
I numaralı paragraftaki hareketlilik, kişi ve zaman unsurlarını değerlendirin.
Süleyman adlı balıkçının limandan çıkması ve fırtınayla mücadelesinin bir olay örgüsü (öyküleme) olduğu görülür.
Öykülemede temel unsur bir olayın hareket halinde (akış halinde) verilmesidir.
3
II numaralı paragraftaki sıfatları ve niteleyici ögeleri inceleyin.
Eski değirmenin, yosun tutmuş gri taşların ve mor leylakların zihinde bir tablo gibi canlandırıldığı (betimleme) tespit edilir.
Betimlemede kelimelerle resim çizme ve izlenim kazandırma esastır.
4
III numaralı paragraftaki nesnellik ve bilgi aktarımını inceleyin.
Geleneksel Japon mimarisinin özellikleri ve 'şoji' kavramının nesnel bir biçimde açıklandığı (açıklama) görülür.
Açıklamada amaç okuyucuya bilgi aktarmak ve bir konuyu öğretmektir.
5
IV numaralı paragraftaki soru cümlelerini ve karşı çıkılan fikri inceleyin.
Edebiyatın sadece estetik zevk aracı olduğu düşüncesine karşı çıkılarak tartışmacı bir üslup kullanıldığı belirlenir.
Tartışmada bir görüşün geçersizliğini kanıtlama ve kendi fikrini kabul ettirme amacı vardır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Soru 202Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerin köklerini, sağ tarafta verilen kök türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"İki ülke arasındaki bu uzun savaş nihayet barışla sonuçlandı." cümlesindeki koyu yazılmış sözcüğün kökü
"Dün akşam aniden bastıran dolu tüm ekinlere zarar verdi." cümlesindeki koyu yazılmış sözcüğün kökü
"Bilim insanları yeni bilgiler elde etmek için çalışıyor." cümlesindeki koyu yazılmış sözcüğün kökü
"Yıllar sonra memleketine duyduğu özlem onu yollara düşürdü." cümlesindeki koyu yazılmış sözcüğün kökü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Savaş sözcüğü ortak kök, dolu sözcüğü sesteş kök, bilgiler sözcüğü fiil kökü ve özlem sözcüğü isim kökü ile eşleşmektedir.
Eşleştirmede her sözcüğün kökü kendi dil bilgisel özelliğine göre doğru sınıflandırılmıştır. Savaş kökteş (ortak) köktür çünkü barışmak/barış gibi aralarında anlam bağı olan bir fiil-isim çiftidir. Dolu sesteş köktür çünkü yağış olan dolu ile dolmak fiili arasında ses dışı hiçbir bağ yoktur. Bil- iş/hareket bildiren fiil kökü, öz ise isim köküdür.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin eklerini ve köklerini doğru şekilde ayırarak kök durumundaki sözcükleri tespit etmek.
"savaş" sözcüğünün kökü "savaş", "dolu" sözcüğünün kökü "dolu", "bilgiler" sözcüğünün kökü "bil-", "özlem" sözcüğünün kökü "öz"dür.
Kök türlerini belirleyebilmek için öncelikle kelimelerin anlamlı en küçük parçası olan köklerini bulmak gerekir.
2
Bulunan köklerin türlerini (isim, fiil, ortak, sesteş) belirlemek.
"savaş" hem isim hem fiil olup anlam ilişkisi taşıdığı için ortak kök; "dolu" (yağış) ile "dol-" (fiil) arasında anlam ilişkisi olmadığından sesteş kök; "bil-" fiil kökü; "öz" ise isim köküdür.
Her bir kökün dil bilgisel işlevini ve diğer köklerle anlam ilişkisini inceleyerek doğru sınıflandırmayı yapmak.
3
Elde edilen kök türlerini sağ sütundaki kavramlarla eşleştirmek.
left_1 ile right_1, left_2 ile right_2, left_3 ile right_3 ve left_4 ile right_4 eşleşir.
Eşleştirme işlemini tamamlayıp nihai çözüme ulaşmak.

Anahtar Kavram

Kök ve Kök Türleri (İsim, Fiil, Ortak ve Sesteş Kökler)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 203Soru →

Aşağıdaki numaralanmış paragrafları, içerdikleri anlatım biçimlerinin belirleyici özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Divan edebiyatında şairlerin şiirlerini topladıkları eserlere 'divan' adı verilir. Klasik Türk edebiyatının estetik anlayışını yansıtan bu eserler, son derece titiz ve belirli bir tertip düzenine göre oluşturulur. Genellikle tevhit, münacat ve naat gibi dinî-tasavvufi içerikli kasidelerle başlayan divanlarda; ardından tarihî ve toplumsal olayları ele alan diğer kasideler, musammatlar ve nihayet en yaygın nazım biçimi olan gazeller sırasıyla yer alır. Şairler, gazellerini düzenlerken kafiyelerin son harflerine göre alfabetik bir sıralama olan 'hürûf-ı hecâ' yöntemini takip ederler. Bu geleneksel düzen, hem araştırmacıların arad��kları şiirlere daha kolay ulaşmasını sağlar hem de dönemin sistematik sanat anlayışını yansıtır.
Bazı sanat eleştirmenleri, romanın yalnızca toplumsal aksaklıkları yansıtan ve toplumu eğiten kuru bir ayna olması gerektiğini hararetle ileri sürüyorlar. Peki, zengin insan ruhunu ve sanatsal estetiği barındıran roman türünü sadece bir belgesel ya da sıradan bir sosyolojik rapor düzeyine indirgemek, onun edebi varlığına büyük bir haksızlık değil midir? Gerçek bir sanat eseri, dış dünyadaki gerçekliği kaba bir biçimde kopyalamak yerine onu sanatçının düş gücüyle yeniden inşa eder. Toplumsal fayda sağlama kaygısıyla estetik derinliği tamamen göz ardı eden bir yapıt, zamanın aşındırıcı gücüne dayanamaz ve kısa sürede edebiyat sahnesinden silinip gider.
İhtiyar balıkçı, sabahın ilk ışıkları henüz karanlığı yırtmadan önce küçük limandaki köhne kayığının iplerini sessizce çözdü. Serin ve hafif nemli deniz yelinin eşliğinde, körfezin karanlık sularına doğru kürek çekmeye başladı. Rüzgâr giderek sertleşiyor, hırçınlaşan dalgalar emektar teknenin ahşap gövdesine düzenli aralıklarla çarpıp ürpertici sesler çıkarıyordu. Limandan epey uzaklaştıktan sonra, yanındaki misinayı özenle hazırlayıp denizin karanlık derinliklerine bıraktı. Çok geçmeden parmaklarının arasındaki misina aniden gerildi ve büyük bir güçle denizin dibine doğru çekilmeye başladı. Balıkçı, heyecanla doğruldu ve oltayı iki eliyle kavradı.
Köyün girişindeki eski ve kemerli taş köprü, yüzyılların getirdiği ağır yorgunluğu omuzlarında taşır gibi hafifçe öne doğru eğilmiş duruyordu. Köprünün altından akan pırıl pırıl duru suyun üzerinde, sonbaharın etkisiyle dökülmüş sarı ve kızıl çınar yaprakları yavaşça süzülmekteydi. Kıyıda ise gövdeleri kalın yosun tabakalarıyla kaplanmış ihtiyar söğüt ağaçları, dallarını nehrin serin sularına doğru uzatmış, adeta derin ve huzurlu bir uykuya dalmıştı. Ufuk çizgisinde batan güneşin bıraktığı kızıl ve turuncu renkler, gökyüzündeki beyaz bulutların kenarlarını altın yaldızlı bir çerçeve gibi süslüyordu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci paragraf açıklayıcı anlatımın özelliğiyle (doğrudan bilgi verme ve nesnel anlatım), ikinci paragraf tartışmacı anlatımın özelliğiyle (yerleşik görüşe karşı çıkıp kendi tezini savunma), üçüncü paragraf öyküleyici anlatımın özelliğiyle (zaman ve olay akışına dayalı devinim), dördüncü paragraf ise betimleyici anlatımın özelliğiyle (zihinde resim oluşturacak şekilde durağan nitelikleri aktarma) eşleşmektedir.
Eşleştirme, paragrafların baskın olan işlevsel niteliklerine dayanmaktadır. Divan edebiyatı paragrafı nesnel bilgi verdiği için açıklayıcı anlatımla; romanın işleviyle ilgili eleştirel paragraf soru-cevaplı yapısıyla tartışmacı anlatımla; balıkçının av süreci olay akışıyla öyküleyici anlatımla; köprü ve doğa manzarası ise durağan tasviriyle betimleyici anlatımla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci paragraftaki Divan tertibi konusunu incelemek.
Metnin amacının tamamen bilgi vermek olduğu, kişisel yorum veya olay akışı içermediği için açıklayıcı anlatımın bilgi verici ve nesnel niteliğiyle eşleştiği belirlenir.
Metnin ana amacını ve üslup özelliklerini belirleyerek doğru anlatım biçimi tanımıyla ilişkilendirmek.
2
İkinci paragraftaki roman sanatı hakkındaki eleştiriyi incelemek.
Yazarın 'roman toplumsal aksaklıkları yansıtan kuru bir ayna olmalı' diyen görüşe karşı çıkarak kendi estetik tezini soru-cevaplarla savunduğu, bu nedenle tartışmacı anlatımın özelliklerini yansıttığı tespit edilir.
Tartışmacı anlatımın ayırt edici niteliği olan tez-antitez dengesini ve okuyucuyu ikna etme çabasını yakalamak.
3
Üçüncü paragraftaki ihtiyar balıkçının hikâyesini incelemek.
Olayların (ip çözme, kürek çekme, misina atma) zaman sırasına ve eylemlere bağlı olarak aktarıldığı, hareketin ön planda olduğu görülür ve bu durum öyküleme biçimiyle eşleştirilir.
Zaman akışı ve devinimin öyküleyici anlatımdaki rolünü kavramak.
4
Dördüncü paragraftaki köy girişi ve nehir tasvirini incelemek.
Çevrenin, taş köprünün ve söğütlerin renk, şekil ve duruş gibi niteleyici özelliklerle, durağan bir şekilde betimlendiği görülür.
Tasvir edici unsurların zihinde resim oluşturma ve durağanlık prensipleriyle eşleştiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 204Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uyma veya bu kurala aykırılık gösterme durumlarına göre sağda verilen dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Romanın son kapağı okurların beğenisini kazandı.
Hakimin salonda hukuku harfiyen uygulaması beklenir.
Çiftçi, tarladaki otu kurutup saman yapacak.
Önümüzdeki hafta Karabük'e doğru yola çıkacağız.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmede 'kapağı' standart ünsüz yumuşamasına (right_1), 'hukuku' yabancı sözcük istisnasına (right_2), 'otu' tek heceli sözcük istisnasına (right_3), 'Karabük'e' ise özel isim yazım kuralına (right_4) karşılık gelmektedir.
Doğru eşleştirmede 'kapağı' sözcüğündeki 'kapak' kelimesi sert sessizle bitip ünlü aldığından kural gereği yumuşamıştır. 'hukuk' ve 'ot' kelimeleri sert ünsüzle bitip ünlü almalarına karşın sırasıyla yabancı kökenli ve tek heceli olma özelliklerinden ötürü yumuşama kuralına aykırılık göstermektedir. 'Karabük' ise özel isim olduğu için söyleyişte yumuşatılsa da yazıda aynen korunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Koyu yazılmış sözcüklerin kök ve ek analizini yaparak hangi harflerin değişime uğradığını veya korunması gerektiğini belirleyin.
kapak-ı -> kapağı (değişim var), hukuk-u -> hukuku (değişim yok), ot-u -> otu (değişim yok), Karabük-e -> Karabük'e (yazıda değişim yok).
Sözcüklerin uğradığı ya da uğramadığı ses olaylarını kök-ek ilişkisinden saptamak gerekir.
2
Her bir sözcüğün yapısal veya kökensel özelliğini (tek heceli olması, yabancı dilden geçmesi, özel isim olması vb.) değerlendirin.
'kapak' Türkçe ve çok heceli, 'hukuk' yabancı kökenli, 'ot' tek heceli Türkçe, 'Karabük' ise özel isimdir.
Ünsüz yumuşaması kuralının istisnaları kelimenin hece sayısına, kökenine ve özel ad olup olmamasına göre değişiklik gösterir.
3
Sözcüklerin bu yapısal özelliklerini sağdaki tanımlarla bire bir eşleştirin.
'kapağı' kuralın doğrudan uygulanmasına, 'hukuku' yabancı kelime aykırılığına, 'otu' tek heceli kelime aykırılığına, 'Karabük'e' ise özel isimlerin yazım kuralına eşlenir.
Dil bilgisi tanımları ile örnek sözcüklerin dilsel özellikleri arasındaki mantıksal bağı kurarak eşleştirmeyi tamamlarız.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması ve Kuralın İstisnaları
Soru 205Soru →

Aşağıda verilen cümleleri, taşıdıkları duygu ve durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Söz verdiğin hâlde projenin en kritik aşamasında beni tek başıma bırakıp tatile gitmeni bir kenara yazdım.
Her gün saatlerce trafikte beklemek ilk aylarda işkence gibi geliyordu ama şimdilerde bu durumu yadırgamadan müzik dinleyerek vakit geçiriyorum.
Onca yıl biriktirdiği birikimiyle ancak iki göz oda bir ev alabileceğini duyunca hayal kırıklığına uğradı.
Günde sekiz saat çalışmasına rağmen yöneticisinin gözüne girebilmek için sürekli ekstra iş talep etmesinden gına geldi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Söz verdiğin hâlde projenin en kritik aşamasında beni tek başıma bırakıp tatile gitmeni bir kenara yazdım cümlesi sitem ile; Her gün saatlerce trafikte beklemek ilk aylarda işkence gibi geliyordu ama şimdilerde bu durumu yadırgamadan müzik dinleyerek vakit geçiriyorum cümlesi kanıksama ile; Onca yıl biriktirdiği birikimiyle ancak iki göz oda bir ev alabileceğini duyunca hayal kırıklığına uğradı cümlesi azımsama ile; Günde sekiz saat çalışmasına rağmen yöneticisinin gözüne girebilmek için sürekli ekstra iş talep etmesinden gına geldi cümlesi yakınma ile eşleşir.
Cümlelerin içerdikleri anlamlar incelendiğinde; doğrudan karşı tarafa kırgınlık bildiren ifade sitem, olumsuz bir duruma alışmayı bildiren ifade kanıksama, miktarı yetersiz bulmayı bildiren ifade azımsama ve şikayetçi olunan bir durumu başkasına anlatmayı bildiren ifade yakınma ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Kişiye duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne söylenmesi tespit edildi.
Bu durum doğrudan sitem bildirmektedir.
2
İkinci cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Olumsuz bir duruma alışılması ve artık yadırganmaması tespit edildi.
Bu durum kanıksama (alışma) anlamına gelmektedir.
3
Üçüncü cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Elde edilen miktarın az bulunması (iki göz oda ev) tespit edildi.
Miktar veya sayıca az bulma durumu azımsamadır.
4
Dördüncü cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Bir durumdan şikayetçi olunması ve bunun başkasına anlatılması tespit edildi.
Bu durum şikayet etme, yani yakınma anlamına gelmektedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar
Soru 206Soru →

Aşağıdaki sol sütunda bir eserin veya yazarın anlatım özelliklerine dair yapılan değerlendirmeler, sağ sütunda ise bu değerlendirmelerin doğrudan ilişkili olduğu anlatım ilkeleri yer almaktadır. Sol sütundaki açıklamaları sağ sütundaki uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Anlatı boyunca hiçbir sözcük sanatına, mecazlı söyleyişe veya süslü betimlemeye yer verilmemiş; zihni yormayan, günlük dilin sadeliğinde bir üslup tercih edilmiştir.
II. Eserdeki cümlelerin her biri, arkasında ciltler dolusu anlam barındıran, okuru derin çağrışımlarla uzun uzun düşünmeye sevk eden bir yoğunluk taşımaktadır.
III. Metinde telaffuzu güç sözcüklere, ses uyumunu bozan ifadelere yer verilmemiş; cümleler hiçbir dil pürüzüne takılmadan su gibi akıp gitmektedir.
IV. Yazarın metin boyunca ileri sürdüğü düşünceler arasında mantıksal bir çatışma bulunmamakta, başından sonuna kadar birbiriyle uyumlu ve kararlı bir tutum sergilenmektedir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci açıklama yalınlık, ikinci açıklama özlülük, üçüncü açıklama akıcılık, dördüncü açıklama ise tutarlılık ilkesiyle eşleşmelidir.
Verilen açıklamaların tamamı anlatım ilkelerinin tanımlarıyla tam bir uyum içindedir. Süsten uzak durulması yalınlığı, derinlik barındırması özlülüğü, pürüzsüz okunması akıcılığı ve mantıksal uyum ise tutarlılığı yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadedeki 'sözcük sanatına ve süslü betimlemelere yer verilmemesi' özelliğini analiz ediniz.
Bu özellik, dilin sadeliğine ve süssüzlüğüne işaret ettiği için yalınlık ilkesiyle örtüşmektedir.
Yalınlık, anlatımın süsten, sanattan ve özentiden uzak olması durumudur.
2
İkinci ifadedeki 'ciltler dolusu anlam barındırma' ve 'derin çağrışımlar' vurgularını inceleyiniz.
Bu nitelik, az sözle çok şey anlatıldığını (yoğunluk/derinlik) gösterdiği için özlülük kavramını tanımlar.
Özlülük, metnin anlamsal derinliği ve yoğunluğu ile ilgilidir.
3
Üçüncü ifadedeki 'telaffuzu güç sözcüklere yer verilmemesi' ve 'dilin pürüzsüz akıp gitmesi' ifadelerini değerlendiriniz.
Bu durum okuma kolaylığını ve ses engellerinin bulunmadığını belirttiği için akıcılık ilkesine karşılık gelir.
Akıcılık, metnin ses ve ahenk yönünden pürüzsüzce okunabilmesi durumudur.
4
Dördüncü ifadedeki 'düşünceler arasında mantıksal bir çatışma olmaması' ifadesini yorumlayınız.
Düşüncelerin çelişmemesi ve uyumlu bir çizgi izlemesi tutarlılık ilkesini ifade eder.
Tutarlılık, anlatımdaki düşüncelerin birbirini yalanlamaması ve çelişki barındırmamasıdır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 207Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerdeki isim çekim eklerini, sağda verilen işlevsel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Toplumun refahı için insanca bir düzenin kurulması gerektiğine inanıyordu.
Kardeşinin dün akşam kaybolan kalemi çalışma masasının altından çıktı.
Okulun bahçesindeki büyük çınarı fırtınada devrilmesin diye desteklediler.
Üyelerden biri, oylama sırasında çekimser kalacağını açıkladı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme şu şekildedir: 'insanca' kelimesi durum veya benzerlik anlamı katan eşitlik ekiyle; 'kalemi' kelimesi aitlik bildiren iyelik ekiyle; 'çınarı' kelimesi belirtme durum ekiyle; 'Üyelerden' kelimesi ise ilgi durum eki yerine kullanılan ayrılma durum ekiyle eşleşmelidir.
Doğru eşleşmede; 'insanca' sözcüğü durum anlamı katan eşitlik ekiyle, 'kalemi' sözcüğü aitlik bildiren iyelik ekiyle, 'çınarı' sözcüğü belirtme durum ekiyle, 'Üyelerden' sözcüğü ise ilgi (tamlayan) eki yerine kullanılan ayrılma durum ekiyle doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
'insanca' sözcüğündeki eki analiz etme.
'insan' ismine gelen '-ca' ekinin eşitlik eki olduğu ve cümleye durum/benzerlik anlamı kattığı görülür.
Eşitlik ekinin cümledeki işlevini doğru tespit etmek.
2
'kalemi' sözcüğündeki eki analiz etme.
'Kardeşinin kalemi' tamlamasında tamlanan konumundaki bu sözcüğün sonundaki '-i' ekinin aitlik (iyelik) eki olduğu anlaşılır.
İsim tamlamasında tamlananın aldığı ekin iyelik eki olduğunu ayırt etmek.
3
'çınarı' sözcüğündeki eki analiz etme.
'çınarı desteklediler' öbeğinde eylemden doğrudan etkilenen çınar sözcüğünün aldığı '-ı' ekinin belirtme durum eki olduğu belirlenir.
Yükleme bağlanan ve belirtili nesne yapan durum ekini tanımak.
4
'Üyelerden biri' öbeğindeki eki analiz etme.
'Üyelerden' sözcüğündeki '-den' ekinin, tamlayan eki olan '-in' yerine geçerek parçadan bütüne giden bir ilgi ilişkisi kurduğu saptanır.
Ayrılma durum ekinin bazı durumlarda tamlayan eki görevi üstlenebildiği istisnai kuralı uygulamak.

Anahtar Kavram

İsim çekim eklerinin (hal ekleri, iyelik ekleri, eşitlik ekleri ve bunların özel işlevleri) tespiti ve ayırt edilmesi.
Soru 208Soru →

Aşağıda verilen ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) açıklamaları ile bu açıklamalara örnek oluşturan sözcükleri doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sert ünsüzle biten bir isme gelen bulunma durumu ekinin (-da / -de) benzeşerek sertleşmesi
Sert ünsüzle biten bir isme gelen isimden isim yapım ekinin (-cı / -ci) benzeşerek sertleşmesi
Sert ünsüzle biten bir fiile gelen görülen geçmiş zaman ekinin (-dı / -di) benzeşerek sertleşmesi
Sert ünsüzle biten bir fiile gelen fiilden isim yapım ekinin (-gı / -gi) benzeşerek sertleşmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sert ünsüzle biten bir isme gelen bulunma durumu ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'dolap-ta' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir isme gelen isimden isim yapım ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'balık-çı' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir fiile gelen görülen geçmiş zaman ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'git-ti' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir fiile gelen fiilden isim yapım ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi ise 'seç-ki' sözcüğüyle eşleşmektedir.
Verilen sözcüklerin kök/gövde sonundaki sert ünsüzler (p, k, t, ç), eklerin başındaki yumuşak ünsüzleri (d, c, g) kendilerine benzeterek sertleştirmiştir. Dolap (isim) + -da (bulunma eki) birleşerek 'dolap-ta' olmuş; balık (isim) + -cı (isimden isim yapım eki) birleşerek 'balık-çı' olmuş; git- (fiil) + -di (görülen geçmiş zaman eki) birleşerek 'git-ti' olmuş; seç- (fiil) + -gi (fiilden isim yapım eki) birleşerek 'seç-ki' olmuştur. Bu durumlar açıklamalardaki dil bilgisi kategorileriyle birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin kök veya gövdelerinin son harflerini tespit etmek.
"dolap" (p), "balık" (k), "git-" (t) ve "seç-" (ç) sözcüklerinin tamamı Türkçedeki sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesinin gerçekleşebilmesi için temel şart, sözcüğün sert ünsüzle bitmesidir.
2
Sözcüklere getirilen eklerin orijinal biçimlerini ve uğradıkları değişimi belirlemek.
Sözcüklere sırasıyla "-da", "-cı", "-di" ve "-gi" ekleri getirilmiş; bu eklerin başındaki yumuşak ünsüzler (d, c, g) sırasıyla sertleşerek t, ç ve k seslerine dönüşmüştür.
Sert ünsüzle biten sözcüğün ardından yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşmesi Türkçenin asli ses kurallarındandır.
3
Kelimelerin türlerine (isim/fiil) ve eklerin işlevlerine göre doğru açıklamalarla eşleştirme yapmak.
Dolap ve balık kelimelerinin isim; git- ve seç- kelimelerinin fiil olduğu belirlenir. Eklerin yapım eki, çekim eki (bulunma ve geçmiş zaman) işlevleri dikkate alınarak eşleştirme tamamlanır.
Açıklamalardaki dil bilgisi terimlerinin (isim, fiil, yapım eki, çekim eki) hedef sözcüklerle birebir uyuşması gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 209Soru →

Aşağıda numaralanmış paragrafları, bu paragraflarda kullanılan baskın anlatım biçimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kutup bölgelerindeki buzulların erimesi, küresel deniz seviyelerinin yükselmesine neden olmaktadır. Bilim insanlarının yaptığı araştırmalara göre, son elli yılda ortalama sıcaklıkların artmasıyla birlikte Antarktika ve Grönland'daki buzul kütlesi ciddi oranda azalmıştır. Bu durum, kıyı bölgelerinde yaşayan canlıların yaşam alanlarını doğrudan tehdit etmektedir.
Köyün girişindeki eski ahşap evin bahçe kapısı paslanmıştı. Bahçede boyu insan boyunu aşan yaban otları, kurumuş kuyu bileziğinin etrafını sarmıştı. Evin penceresindeki kırık camlar, rüzgârda hafifçe sallanıyor; çatının sol tarafındaki kiremitler ise dökülmüş, altındaki tahtalar kararmış bir şekilde görünüyordu.
Murat, masanın üzerindeki eski haritayı katlayıp cebine koydu. Fenerini yakarak karanlık mağaranın dar girişinden içeriye doğru adımladı. Kalbi hızla çarpıyordu. Birkaç adım attıktan sonra ayağı yerdeki gevşek bir taşa çarptı ve dengesini kaybetmemek için duvara tutundu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Buzulların erimesini anlatan birinci paragraf açıklayıcı anlatımla, eski ahşap evi tasvir eden ikinci paragraf betimleyici anlatımla, Murat'ın mağaraya giriş macerasını konu edinen üçüncü paragraf ise öyküleyici anlatımla eşleşmektedir.
Buzulların erimesine dair nesnel veriler sunan metin bilgi aktardığı için açıklama, eski evi tasvir eden metin kelimelerle resim çizdiği için betimleme, Murat'ın hareketlerini anlatan metin olay akışı barındırdığı için öyküleme ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafların yazılış amaçlarını ve dil özelliklerini inceleme
Birinci paragrafta bilgi verme amacının, ikinci paragrafta durağan bir manzarayı görsel detaylarla zihinde canlandırma amacının, üçüncü paragrafta ise hareketli bir olay akışını aktarma amacının öne çıktığı belirlenir.
Her bir anlatım biçiminin temel işlevini ve ayırt edici özelliğini tespit etmek için bu adım gereklidir.
2
Tepsi edilen özellikleri uygun terimlerle eşleştirme
Bilgi veren metin açıklama, durağan tasvir sunan metin betimleme, olay anlatan metin öyküleme ile eşleştirilir.
Eşleştirme işleminin doğru kavramsal karşılıklarla tamamlanması sağlanır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 210Soru →

Aşağıdaki sol sütunda numaralanmış cümlelerde yazarların üslubuna yönelik bazı değerlendirmelere yer verilmiş, sağ sütunda ise bu değerlendirmelerin doğrudan ilişkili olduğu anlatım ilkeleri sıralanmıştır. Buna göre, sol sütundaki değerlendirmeleri sağ sütundaki anlatım ilkeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yazar, romanındaki hiçbir cümlede fazladan tek bir kelimeye bile yer vermemiş; her sözcük, üstlendiği görevle metnin vazgeçilmez bir parçası hâline gelmiş.
Eserde derin felsefi sorgulamalar, yapay bir sanat kaygısından uzak, süssüz ve son derece içten bir üslupla, günlük dilin sadeliğinde eritilmiş.
Yazarın birkaç kelimelik kısa ve yoğun cümleleri, zihnimizde sayfalar dolusu açıklamanın yapamayacağı etkiyi oluşturuyor; adeta damıtılmış bir söz denizindeyiz.
Anlatımdaki kelimeler birbirine öyle bir uyumla bağlanmış ki okurken dilimizi yoran, söyleyişi güçleştiren hiçbir pürüzle karşılaşmadan son sayfaya ulaşıyoruz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle duruluk ile, ikinci cümle yalınlık ile, üçüncü cümle özlülük ile, dördüncü cümle ise akıcılık ile eşleşmektedir.
Verilen değerlendirmelerin her biri, ilgili oldukları anlatım ilkelerinin (duruluk, yalınlık, özlülük, akıcılık) temel tanımlarıyla tam bir uyum göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci değerlendirmeyi analiz etme
Gereksiz sözcük barındırmama durumunun duruluk ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Değerlendirmede fazladan tek bir kelimeye yer verilmediği vurgulanmaktadır.
2
İkinci değerlendirmeyi analiz etme
Süssüz, yapaylıktan uzak ve sade anlatımın yalınlık ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Değerlendirmede yapay sanat kaygısından uzak ve süssüz olma durumuna dikkat çekilmektedir.
3
Üçüncü değerlendirmeyi analiz etme
Az sözle yoğun ve damıtılmış bir anlam aktarmanın özlülük ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Cümlelerin kısa olmasına rağmen zihinde geniş bir etki oluşturduğu belirtilmektedir.
4
Dördüncü değerlendirmeyi analiz etme
Söyleyiş pürüzlerinden arınmış, kesintisiz bir okuma deneyiminin akıcılık ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Metnin dilimizi yormayan ve söyleyişi güçleştirmeyen bir yapıya sahip olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Soru 211Soru →

Aşağıda verilen ses bilgisi kurallarını ve özelliklerini ilgili örnek sözcüklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Türetilirken (yapım eki alırken) ünsüz benzeşmesi kuralına uğramış sözcük
Kelime birleşmesi sırasında ünsüz benzeşmesi kuralına uymayan sözcük
Matematik veya geometri terimi yapımında kullanılan ve ünsüz benzeşmesi kuralına aykırılık oluşturan ek
Ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmamas��ndan ötürü yazım yanlışı barındıran kullanım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türetilirken ünsüz benzeşmesi geçiren sözcük 'Atkı' ile; kelime birleşmesi sırasında benzeşmeye uymayan sözcük 'Akciğer' ile; terim yapımında benzeşmeye aykırılık oluşturan ek 'Dörtgen' ile; benzeşmeye uyulmadığı için yazım yanlışı barındıran kullanım ise '1983'de' ifadesi ile eşleşir.
Türetilirken benzeşme geçiren sözcük 'Atkı'dır çünkü 'at-gı' yapısında benzeşme gerçekleşmiştir. Birleşik sözcüklerde benzeşme aranmadığı için 'Akciğer' sözcüğü kural dışı kalır. Geometrik terimlerdeki '-gen' ekinin kurala aykırı olması 'Dörtgen' sözcüğünde gözlemlenir. Yazım yanlışı barındıran kullanım ise sert ünsüzle biten sayıya yumuşak ünsüzle başlayan ek getirilmesiyle oluşan '1983'de' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek sözcüklerin ek ve kök analizini yaparak türetilme sırasındaki ses olayını belirlemek.
'Atkı' sözcüğünün kökü 'at-' fiilidir ve fiilden isim yapan '-gı' ekini almıştır. Kök sonundaki 't' sert ünsüzü, ek başındaki 'g' yumuşak ünsüzünü 'k' sert ünsüzüne dönüştürmüştür. Bu durum yapım eki alırken gerçekleşen ünsüz benzeşmesidir.
Türeme esnasında meydana gelen ünsüz benzeşmesini saptamak.
2
Birleşik sözcüklerin ses özelliklerini kontrol etmek.
'Akciğer' sözcüğü 'ak' ve 'ciğer' sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Türkçede iki kelimenin birleşme sınırında ünsüz benzeşmesi aranmaz.
Birleşik kelimelerdeki özel ses durumu istisnasını belirlemek.
3
Geometrik terimlerin aldığı ekleri ve bunların ses kuralları ile ilişkisini incelemek.
'Dörtgen' sözcüğündeki '-gen' eki, kendisinden önce gelen 't' sert ünsüzüne rağmen sertleşmeye uğramamış ve '-ken' biçimine dönüşmemiştir.
Kelime yapımındaki istisnai ek kullanımını tespit etmek.
4
Sayıların ek alması sırasındaki yazım ve ses kurallarını kontrol etmek.
1983 sayısı 'üç' ile bittiği için son sesi sert ünsüz olan 'ç'dir. Eklenen bulunma durumu ekinin sertleşerek '-te' olması gerekirken yumuşak ünsüzlü '-de' şeklinde bırakılması yazım yanlışı oluşturur.
Sayıların yazımında ünsüz sertleşmesi kuralına aykırılıktan doğan yazım hatasını belirlemek.

Anahtar Kavram

Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralları, ek ve kök düzeyindeki değişimler, birleşik sözcükler ile terim eklerindeki istisnai durumlar ve sayılara getirilen eklerdeki yazım kuralları uygulamaları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 212Soru →

Y��llarca bu daracık, aseton ve selüloit kokan makine dairesinde, ışığın gümüş perdeye yansıttığı hayallerin bekçiliğini yaptım. (I) Filmin çarklar arasındaki o ritmik tıkırtısı benim için adeta bir yaşam melodisiydi; o ses kesildiğinde kalbimin de duracağını hissederdim. (II) Şimdilerde ise o devasa bobinlerin yerini soğuk diskler ve ruhsuz düğmeler aldı; bu hızlı dönüşümün ortasında geçmişin o samimi ışığını arıyorum. (III) Yine de her akşam sinema salonunun kapılarını açarken ilk günkü heyecanla parmak uçlarımın titrediğini hissediyorum. (IV) Belki de artık kimsenin yüzüne bakmadığı o eski afişlerin tozunu alırken içimi kaplayan o buruk yalnızlığa rağmen, bu mesleği seçtiğim için bir gün bile pişmanlık duymadım.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde dile getirilen duyguları ve belirgin karakter özelliklerini sağdaki tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle 'İşine karşı beslenen derin tutku ve adanmışlık duygusu', II. cümle 'Geçmişe duyulan özlem ve nostalji', III. cümle 'Mesleği icra ederken duyulan ilk günkü coşku ve heyecan', IV. cümle 'Koşullar ne olursa olsun mesleğe karşı duyulan sadakat ve memnuniyet' ifadeleriyle eşleşmektedir.
Metindeki cümlelerin her biri anlatıcının iç dünyasındaki farklı bir yönü yansıtmaktadır: Birinci cümle yaşam melodisi benzetmesiyle derin tutku ve adanmışlığı, ikinci cümle geçmişi arama ifadesiyle özlemi, üçüncü cümle ilk günkü heyecan vurgusuyla coşkuyu, dördüncü cümle ise pişman olmama ifadesiyle mesleki sadakat ve memnuniyeti yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci cümleyi incelemek ve anahtar ifadeleri tespit etmek.
Cümledeki 'yaşam melodisiydi' ve 'kalbimin de duracağını hissederdim' benzetmeleri, işe karşı duyulan derin sevgiye, yani tutku ve adanmışlığa işaret eder.
Yazarın işine bakış açısındaki temel duyguyu belirlemek için bu adım gereklidir.
2
İkinci cümleyi inceleyerek değişen koşullara verilen duygusal tepkiyi belirlemek.
Cümledeki 'geçmişin o samimi ışığını arıyorum' ifadesi doğrudan geçmişe duyulan özlemi ve nostaljiyi yansıtmaktadır.
Yeni teknoloji ile eski dönem arasındaki karşılaştırmada öne çıkan duyguyu yakalamak gerekir.
3
Üçüncü cümleyi analiz ederek güncel duygu durumunu ortaya çıkarmak.
Cümlede geçen 'ilk günkü heyecanla parmak uçlarımın titrediğini hissediyorum' ifadesi, işe başlarken duyulan taze coşku ve heyecana işaret eder.
Anlatıcının mesleğini sürdürürken hissettiği heyecan seviyesini anlamak için bu analiz yapılır.
4
Dördüncü cümledeki nihari değerlendirmeyi analiz etmek.
Cümledeki 'pişmanlık duymadım' ifadesi, tüm zorluklara ve yalnızlığa rağmen yapılan seçimden duyulan memnuniyeti ve sadakati ortaya koyar.
Anlatıcının mesleğine yönelik genel bağlılık ve tatmin düzeyini belirlemek için bu adım son derece önemlidir.

Anahtar Kavram

Paragraftaki ifadelerden hareketle yazarın/karakterin duygu durumunu ve iç dünyasını yansıtan karakter özelliklerini doğru analiz etme.
Soru 213Soru →

Aşağıdaki sol sütunda bir eleştirmenin incelediği eserlerde karşılaştığı anlatım özelliklerine dair değerlendirmeleri, sağ sütunda ise bu değerlendirmelerin ilgili olduğu anlatım ilkeleri verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki değerlendirmeleri sağ sütundaki anlatım ilkeleriyle doğru bir şekilde e��leştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yazar, cümleleri yabancı sözcüklerden, mecazlı ve sanatlı ifadelerden arındırarak sade ve gösterişsiz bir üslup tercih etmiştir.
Yapıtta anlatılanlar o kadar net ve yoruma kapalı ki okur olarak zihninizde hiçbir kuşkuya veya anlam belirsizliğine yer kalmıyor.
Metin boyunca sunulan düşünceler arasında hiçbir çelişki bulunmuyor; yazarın savunduğu tezler baştan sona kendi içinde bir uyum gösteriyor.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki birinci ifade yalınlık, ikinci ifade açıklık, üçüncü ifade ise tutarlılık ilkesiyle eşleşmelidir.
Sol sütundaki birinci ifade dilde süs ve sanatın olmadığını (gösterişsizliği) vurguladığı için yalınlık ilkesiyle; ikinci ifade anlamın net ve tek olmasını, belirsizlik taşımamasını ifade ettiği için açıklık ilkesiyle; üçüncü ifade ise düşünceler arasındaki çelişmezlik ve mantıksal uyumu belirttiği için tutarlılık ilkesiyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci metindeki üslup özelliklerini analiz etmek.
Birinci metinde geçen 'yabancı sözcüklerden, mecazlı ve sanatlı ifadelerden arındırılmış' ve 'sade ve gösterişsiz' belirlemeleri, süssüz ve sanatsız anlatımı ifade eder. Bu durum yalınlık ilkesini karşılar.
Yalınlık, anlatımda süslü ve sanatlı söyleyişlerden kaçınmaktır.
2
İkinci metindeki anlam özelliklerini analiz etmek.
İkinci metinde geçen 'net ve yoruma kapalı', 'anlam belirsizliğine yer kalmıyor' ifadeleri, metnin tek bir yargıyı kesin olarak ilettiğini gösterir. Bu durum açıklık ilkesini yansıtır.
Açıklık, anlatımın net, anlaşılır ve tek bir anlama gelecek şekilde yapılmasıdır.
3
Üçüncü metindeki düşünceler arası ilişkiyi analiz etmek.
Üçüncü metinde geçen 'hiçbir çelişki bulunmuyor', 'savunduğu tezler baştan sona kendi içinde bir uyum gösteriyor' ifadeleri, yazarın kendi düşünceleriyle çelişmediğini gösterir. Bu durum tutarlılık ilkesini yansıtır.
Tutarlılık, anlatımda birbiriyle çelişen yargı ve düşüncelere yer verilmemesidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlatım ilkelerinden yalınlık, açıklık ve tutarlılık kavramlarının metinler üzerinden tespiti.
Soru 214Soru →

Aşağıdaki fiillerin çekimlendiği kip ve şahıs özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

görmeliyim
yazacaksınız
koşmuşlar
bulursun

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"görmeliyim" fiili Gereklilik kipi ve 1. tekil şahıs ekiyle; "yazacaksınız" fiili Gelecek zaman kipi ve 2. çoğul şahıs ekiyle; "koşmuşlar" fiili Öğrenilen geçmiş zaman kipi ve 3. çoğul şahıs ekiyle; "bulursun" fiili Geniş zaman kipi ve 2. tekil şahıs ekiyle eşleşmektedir.
Verilen fiillerin eklerine ayrılıp kip ve şahıs eklerinin doğru tespit edilmesiyle eşleştirme tamamlanır. "görmeliyim" gereklilik kipi ve birinci tekil şahsı, "yazacaksınız" gelecek zamanı ve ikinci çoğul şahsı, "koşmuşlar" öğrenilen geçmiş zamanı ve üçüncü çoğul şahsı, "bulursun" ise geniş zamanı ve ikinci tekil şahsı gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
"görmeliyim" fiilinin eklerini analiz etme
gör- (fiil kökü), -meli (gereklilik kipi eki), -y- (kaynaştırma ünsüzü), -im (1. tekil şahıs eki). Bu fiil gereklilik kipi 1. tekil şahısla çekimlenmiştir.
Fiilin üzerindeki kip ve şahıs eklerini belirlemek.
2
"yazacaksınız" fiilinin eklerini analiz etme
yaz- (fiil kökü), -acak (gelecek zaman kipi eki), -sınız (2. çoğul şahıs eki). Bu fiil gelecek zaman kipi 2. çoğul şahısla çekimlenmiştir.
Fiilin üzerindeki kip ve şahıs eklerini belirlemek.
3
"koşmuşlar" fiilinin eklerini analiz etme
koş- (fiil kökü), -muş (öğrenilen geçmiş zaman kipi eki), -lar (3. çoğul şahıs eki). Bu fiil öğrenilen geçmiş zaman kipi 3. çoğul şahısla çekimlenmiştir.
Fiilin üzerindeki kip ve şahıs eklerini belirlemek.
4
"bulursun" fiilinin eklerini analiz etme
bul- (fiil kökü), -ur (geniş zaman kipi eki), -sun (2. tekil şahıs eki). Bu fiil geniş zaman kipi 2. tekil şahısla çekimlenmiştir.
Fiilin üzerindeki kip ve şahıs eklerini belirlemek.

Anahtar Kavram

Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek onların zamanını veya tarzını (kip) ve eylemi gerçekleştiren kişiyi (şahıs) gösteren eklerdir.
Soru 215Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış zamirleri, temsil ettikleri zamir türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, karşılaştığı toplumsal sorunları doğrudan aktarmak yerine bunları estetik bir biçime dönüştürerek sunar.
Edebiyat eleştirmenlerinin bir kısm�� nesnel davranmaya çalışsa da kimileri kişisel beğenilerini kararlarının önüne koyar.
Yazarın son romanındaki kahramanlar, gerçek hayattaki insanlara o kadar benziyor ki okurken onların acısını paylaşıyorsunuz.
Geçmişin tozlu sayfalarını aralayan bu tarihçi, aradığı hakikati bulmak için k��tüphanelerde ne aramaktadır?

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümledeki 'bunları' sözcüğü işaret zamiriyle, ikinci cümledeki 'kimileri' sözcüğü belgisiz zamirle, üçüncü cümledeki 'onların' sözcüğü kişi zamiriyle, dördüncü cümledeki 'ne' sözcüğü soru zamiriyle eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki koyu renkli zamirler sırasıyla işaret zamiri, belgisiz zamir, kişi zamiri ve soru zamiri tanımları ile birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'bunları' sözcüğünün hangi varlığın yerini ne şekilde tuttuğunu belirlemek.
'bunları' sözcüğü insan dışı bir varlık grubu olan 'toplumsal sorunlar' ifadesinin yerini işaret yoluyla tutmaktadır, bu yüzden işaret zamiridir.
İsimlerin yerini işaret yoluyla tutan sözcükler işaret zamiri olarak adlandırılır.
2
İkinci cümledeki 'kimileri' sözcüğünün işlevini belirlemek.
'kimileri' sözcüğü bazı eleştirmenlerin yerini kesinlik bildirmeden tutmaktadır, bu yüzden belgisiz zamirdir.
Temsil ettiği isimlerin yerini belirsiz bir şekilde tutan sözcükler belgisiz zamir sınıfına girer.
3
Üçüncü cümledeki 'onların' sözcüğünün neyin yerini tuttuğunu analiz etmek.
'onların' sözcüğü insan olan roman kahramanlarının yerini tuttuğu için kişi zamiridir.
'O' ve 'onlar' zamirleri insan dışı varlıklar için işaret, insanlar için ise kişi zamiri olarak kullanılır.
4
Dördüncü cümledeki 'ne' sözcüğünün cümleye kattığı anlamı belirlemek.
'ne' sözcüğü aranan nesnenin yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir.
İsimlerin yerini soru yoluyla tutan ve cevabı yine isim veya zamir olan sözcüklere soru zamiri denir.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar)
Soru 216Soru →

Aşağıda numaralanmış paragrafları, bu paragraflarda kullanılan anlatım biçimlerinin belirleyici özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yapay sinir ağları, insan beyninin bilgi işleme yöntemlerinden esinlenerek geliştirilmiş bir makine öğrenmesi algoritmasıdır. Bu sistemler, birbirine bağlı yapay sinir hücrelerinden oluşan katmanlar aracılığıyla verileri analiz eder. Girdi katmanından alınan veriler, ağırlıklandırılmış bağlantılar üzerinden gizli katmanlara aktarılır ve burada matematiksel işlemlerden geçirilerek çıktı üretilir.
Edebiyatta 'saf şiir' anlayışının toplumsal meselelerden tamamen arındırılmış bir estetik yaratabileceği fikri, gerçeğin yalnızca bir yüzüne bakmaktır. Bir ��air, ne kadar soyut dünyalara sığınırsa sığınsın, içinde yaşadığı çağın dilini ve dolayısıyla o çağın sancılarını dizelerine taşımaktan kaçınamaz. Sanatı fildişi kuleden ibaret görenler, dilin toplumsal bir bellek olduğunu ve her kelimenin geçmişin izlerini taşıdığını göz ardı etmektedir.
İhtiyar kütüphaneci, titreyen elleriyle tozlu raflardan birini araladı ve eski deri ciltli kitabı çıkardı. Kitabın kapağını yavaşça açtığında, sayfaların arasından sararmış bir mektup zarfı yere düştü. Eğilip zarfı aldı, üzerindeki silik yazıyı okumaya çalışırken gözlüklerini düzeltti. Dışarıda aniden başlayan yağmurun sesi, kütüphanenin loş sessizliğini bölerken o, zarfı cebine koyup kapıya yöneldi.
Kanyonun tabanından yukarıya doğru yükselen dik kalker duvarlar, ikindi güneşinin altında altın sarısı ve kızıl tonlara bürünmüştü. Aşağıda, yeşilin binbir tonunu barındıran sık çınar yapraklarının arasından köpürerek akan nehir, vadiye serin bir nem yayıyordu. Keskin çam kokusuyla karışan toprak kokusu, uçurumun kenarında açan mor dağ çiçeklerinin hafif esintisiyle etrafa dağılıyordu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci paragraf açıklayıcı özelliklerle (bilgi verme), ikinci paragraf tartışmacı özelliklerle (tez savunma), üçüncü paragraf öyküleyici özelliklerle (olay akışı), dördüncü paragraf ise betimleyici özelliklerle (zihinde izlenim uyandırma) eşleşmektedir.
Eşleştirme, paragrafların baskın anlatım yönleri (bilgi verme, tezi savunma, olay akışı, zihinsel resim çizme) dikkate alınarak yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci metnin dil ve anlatım özelliklerini analiz etmek
Metinde yapay sinir ağları nesnel, terimsel ve öğretici bir dille açıklanmaktadır.
Metnin yazılış amacının bilgi verme olduğunu belirlemek.
2
İkinci metnin amacını ve üslubunu belirlemek
Metinde 'saf şiir' anlayışının toplumsal konulardan uzak kalamayacağı savunulmakta ve karşıt bir düşünce çürütülmeye çalışılmaktadır.
Yazarın bir tezi kanıtlama ve savunma çabasının tartışmacı anlatıma ait olduğunu saptamak.
3
Üçüncü metindeki hareket ve olay durumunu gözlemlemek
Metinde kütüphanecinin kitabı alması, zarfı bulması ve cebine koyması gibi hareket unsurları zaman akışıyla verilmektedir.
Zaman, mekân, kişi ve olay ögelerinin öyküleyici anlatımı oluşturduğunu bilmek.
4
Dördüncü metindeki görsellik düzeyini saptamak
Kalker duvarların rengi, nehrin akışı, kokular ve vadi betimlenerek okuyucunun zihninde bir sahne canlandırılmaktadır.
Sözcüklerle resim çizme ve izlenim kazandırmanın betimleme olduğunu tespit etmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 217Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen ünsüz benzeşmesine uğramış sözcükleri, sağ sütunda verilen bu ses olayının açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

sınıfta
çiçekçi
coşku
1923'te

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"sınıfta" sözcüğü bulunma durumu eki alan -da ekinin sertleşmesiyle, "çiçekçi" sözcüğü -ci ekinin sertleşmesiyle, "coşku" sözcüğü -gı ekinin sertleşmesiyle, "1923'te" ifadesi ise sayıya gelen -de ekinin sertleşmesiyle eşleşir.
Verilen sözcüklerin tamamı "f, s, t, k, ç, ş, h, p" sert ünsüzlerinden biriyle bittiği için, bu sözcüklere gelen "c, d, g" ile başlayan ekler sertleşerek sırasıyla "ç, t, k"ye dönüşmüştür. Bu durum ünsüz benzeşmesinin temel kurallarıyla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimelerin kök/gövde sonundaki ünsüzleri ve gelen ekleri belirleme.
"sınıf" (f), "çiçek" (k), "coş-" (ş) ve "1923 (üç)" (ç) sözcüklerinin hepsi "f, s, t, k, ç, ş, h, p" sert ünsüzleriyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesinin gerçekleşmesi için kelimenin sert ünsüzle bitmesi gerekir.
2
Kelimelere gelen eklerin orijinal biçimlerini ve uğradıkları değişimi inceleme.
-da/-de bulunma durumu eki, -ci yapım eki ve -gı yapım eki yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlar; ancak bu kelimelere geldiğinde sertleşerek sırasıyla -ta/-te, -çi, -ku olmuştur.
Sert ünsüzle biten kelimelerden sonra gelen eklerin başındaki yumuşak ünsüzler (c, d, g) sertleşerek ç, t, k olur.
3
Kelimeler ile açıklamaları eşleştirme.
sınıfta -> bulunma eki -da sertleşmesi, çiçekçi -> -ci eki sertleşmesi, coşku -> -gı eki sertleşmesi, 1923'te -> sayıya gelen -de eki sertleşmesi.
Her kelimedeki ünsüz sertleşmesi türü ve eki açıklamalardaki ifadelerle bire bir örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe "c, d, g" yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüzlerin sertleşerek "ç, t, k" ünsüzlerine dönüşmesine ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 218Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen edatların (ilgeçlerin) cümlelere kattığı anlam ilgilerini belirleyiniz. Buna göre, sol sütunda verilen cümleleri sağ sütundaki anlam ilgileriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sabah erkenden yola çıkmak üzere eşyalarını hazırladı.
Fırtına koptuğu için bütün vapur seferleri iptal edildi.
Bu ağır kutuyu sadece kalın bir ip ile yukarı çekebilirsin.
Onun anlattığı hikâye de en az seninki kadar ilginçti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle 'Amaç', ikinci cümle 'Neden (Sebep)', üçüncü cümle 'Araç' ve dördüncü cümle 'Karşılaştırma' ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki edatlar (ilgeçler) kendilerinden önceki sözcüklerle öbekleşerek cümlelere sırasıyla amaç, neden, araç ve karşılaştırma anlamları katmıştır. 'Üzere' edatı yola çıkma amacını, 'için' edatı vapur seferlerinin iptal nedenini, 'ile' edatı kutuyu çekmek için kullanılan aracı (ip), 'kadar' edatı ise iki hikayenin ilginçlik derecesinin karşılaştırılmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki edatı bulmak ve anlamını analiz etmek.
'üzere' edatı tespit edilmiş ve eylemin amacını bildirdiği belirlenmiştir.
Amacın belirlenmesi doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
2
İkinci cümledeki edatı bulmak ve anlamını analiz etmek.
'için' edatı tespit edilmiş ve seferlerin iptal gerekçesini/nedenini bildirdiği belirlenmiştir.
Neden-sonuç ilişkisinin tespiti doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
3
Üçüncü cümledeki edatı bulmak ve anlamını analiz etmek.
'ile' edatı tespit edilmiş ve eylemin hangi araçla gerçekleştiğini bildirdiği belirlenmiştir.
Araç anlamının tespiti doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
4
Dördüncü cümledeki edatı bulmak ve anlamını analiz etmek.
'kadar' edatı tespit edilmiş ve iki durumun karşılaştırıldığını bildirdiği belirlenmiştir.
Karşılaştırma anlamının tespiti doğru eşleştirmeyi tamamlamayı sağlar.

Anahtar Kavram

Edatların Cümleye Kattığı Anlam İlgileri
Soru 219Soru →

Aşağıdaki paragrafta bir gökyüzü gözlemcisinin iç dünyası ve deneyimleri anlatılmaktadır.

Gecenin sessizliğinde, şehir ışıklarının uzağındaki bu tepede teleskobumun başına geçtiğimde, evrenin sonsuzluğu karşısında kendi küçüklüğümü bir kez daha derinden hissederim. (I) Her gece üşenmeden saatlerce gökyüzünü taramak, o ufacık ışık sızıntılarının peşinden gitmek her yiğidin harcı değil kuşkusuz; fakat içimdeki o çocuksu merak beni hep bu soğuk gecelerde uyanık tutuyor. (II) Bazen saatlerce tek bir yıldız kümesini gözlemlememe rağmen hiçbir yeni ayrıntı yakalayamadığım olur; yine de pes etmeden ertesi gece aynı koordinatlara çeviririm merceği. (III) Keşke yıllar önce, gökyüzüne dair bu tutkumu profesyonel bir akademik kariyere dönü��türecek cesareti kendimde bulabilseydim; şimdi sadece amatör bir gözlemci olarak kalmanın burukluğunu yaşıyorum. (IV) Yine de gecenin karanlığında kayan tek bir gök taşının bıraktığı izi görmek, içimdeki tüm o yorgunluğu ve hayal kırıklıklarını bir anda silip süpürmeye yetiyor.

Buna göre, sol sütundaki numaralandırılmış cümlelerde dile getirilen durum ve tavırları, sağ sütundaki karakter özellikleri ve duygularla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle: İçindeki çocuksu merakın soğuk gecelerde kendisini uyanık tutması
II. Cümle: Sonuç alamamasına rağmen ertesi gece merceği aynı koordinata çevirmesi
III. Cümle: Geçmişte akademik kariyer yapacak cesareti gösterememiş olmasına üzülmesi
IV. Cümle: Kayan bir gök taşının izini görd��ğünde tüm olumsuz hislerinden arınması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle Merak ve Keşfetme Arzusu ile, II. cümle Kararlılık ve Sebatkarlık ile, III. cümle Hayıflanma ve Burukluk ile, IV. cümle ise Yaşama Sevinci ve İyimserlik ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmeler, metindeki ifadelerin karakterin iç dünyasındaki yansımalarıyla tam uyum göstermesiyle sağlanır. I. cümle merak duygusunu, II. cümle kararlılık özelliğini, III. cümle geçmişe yönelik hayıflanmayı, IV. cümle ise yaşama sevinci ve iyimserliği temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki numaralandırılmış cümleler ve bu cümlelerin yansıttığı ruh hali/karakter özellikleri tek tek analiz edilir.
I. cümlede 'çocuksu merak' vurgulanmış, II. cümlede sonuç alınamamasına rağmen 'pes etmeme/aynı koordinata çevirme' (kararlılık) belirtilmiş, III. cümlede geçmişe yönelik 'keşke cesaret bulabilseydim' diyerek bir 'hayıflanma' dile getirilmiş ve IV. cümlede ufacık bir gök taşı izinin tüm olumsuz hisleri silmesiyle 'iyimserlik/yaşama sevinci' ifade edilmiştir.
Eşleştirmelerin hangi ifadelere dayandığını belirlemek için metindeki anahtar kelimelerin saptanması gerekir.
2
Sol sütunda verilen her bir cümle durumu, sağ sütundaki kavramlarla eşleştirilir.
I. Cümle durumunun 'Merak ve Keşfetme Arzusu' ile, II. Cümle durumunun 'Kararlılık ve Sebatkarlık' ile, III. Cümle durumunun 'Hayıflanma ve Burukluk' ile, IV. Cümle durumunun 'Yaşama Sevinci ve İyimserlik' ile eşleştiği belirlenir.
Metindeki ifadelerin yansıttığı duygu ve karakter özelliklerinin doğru kavramlarla ilişkilendirilmesi gereklidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Karakter ve Duygu Analizi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 220Soru →

Aşağıda verilen cümleleri, içerdikleri en belirgin düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Roman; insanı, toplumları ve hayatı kelimelerle yeniden inşa etme sanatıdır.
Edebiyatımızın usta kalemi Peyami Safa da 'Sanat, bir heyecan ürünüdür.' diyerek bu gerçeği doğrular.
Şiir, düzyazıya göre çok daha yoğun ve ça��rışıma açık bir anlatım sunar.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Romanın ne olduğunu belirten cümle tanımlama ile, Peyami Safa'nın sözünü doğrudan aktaran cümle tanık gösterme ile, şiir ve düzyazıyı kıyaslayan cümle ise karşılaştırma ile eşleşmektedir.
İlk cümle romanın tanımını yaptığı için tanımlama ile, ikinci cümle Peyami Safa'nın doğrudan sözünü içerdiği için tanık gösterme ile, üçüncü cümle ise şiir ve düzyazıyı kıyasladığı için karşılaştırma ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümlenin yapısını ve amacını incelemek.
İlk cümlede romanın ne olduğu '...sanatıdır' şeklinde açıklanarak tanımlama yapıldığı belirlenmiştir.
Bir kavramın ne olduğunu açıklayan 'Bu nedir?' sorusuna cevap veren ifadeler tanımlama cümlesidir.
2
İkinci cümlenin anlatım tarzını incelemek.
Yazarın düşüncesini desteklemek için Peyami Safa'nın doğrudan aktarılan sözüne yer verildiği tespit edilmiştir.
Yazarın kendi görüşünü inandırıcı kılmak adına alanında yetkin bir kişinin doğrudan sözünü paylaşması tanık göstermedir.
3
Üçüncü cümledeki kavramlar arası ilişkiyi incelemek.
Şiir ve düzyazının anlatım yoğunluğu bakımından karşılaştırıldığı belirlenmiştir.
'-e göre' edatı yardımıyla iki edebi türün benzer veya farklı yönleri ortaya koyularak karşılaştırma yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Tanık Gösterme, Karşılaştırma)
ÖncekiSayfa 11 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin