Tüm alıştırma soruları

Bir mermer parçası, bir heykeltıraşın ona vereceği formu almadığı sürece yalnızca potansiyel olarak bir heykeldir. Mermer kendi başına edilgindir ve onu gerçek bir varlık haline getiren, ona üflenen 'form'dur. Aristoteles'e göre de doğadaki her varlık, madde (hyle) ve formun (morphe) birleşiminden oluşur. Ancak madde sadece bir potansiyel iken, form onu aktüel kılan, ona karakterini ve özünü veren akılsal ilkedir. Varlığın ne olduğunu belirleyen şey, onun maddesi değil, zihinsel olarak kavranabilen formudur.

Bu parçadan hareketle felsefenin varlığa yaklaşımı çerçevesinde 'idea olarak varlık' görüşü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$x$, $y$ ve $z$ birer gerçel sayı olmak üzere,

I. $x \cdot y$ rasyonel sayı ise $x$ ve $y$ rasyonel sayıdır.
II. $x + y$ rasyonel sayı ve $y + z$ rasyonel sayı ise $x - z$ rasyonel sayıdır.
III. $x^2$ irrasyonel sayı ise $x$ irrasyonel sayıdır.

ifadelerinden hangileri her zaman doğrudur?

İslam bilgi ahlakı ve bilgi teorisinde bilgi kaynakları, taşıdıkları objektiflik ve bağlayıcılık düzeylerine göre tasnif edilmektedir. Aşağıda verilen bilgi kaynaklarını, İslam epistemolojisindeki tanımları ve bilgi değerleri ile eşleştiriniz.

İslam ahlak felsefesinde erdemler, insan ruhunun kuvvelerinin itidal (denge) üzere bulunmasıyla açıklanır. Bu kuvvelerden biri olan 'şehvet' (arzulama) gücünün akıl ve dinin rehberliğinde dengelenmesiyle 'iffet' erdemi ortaya çıkar. İffet; sadece cinsel arzuların kontrolü değil, yeme-içmeden harcamaya kadar tüm beşerî isteklerde ölçülü olmayı ifade eder. İffetin aşırılığı (ifrat) şehvetperestlik iken, eksikliği (tefrit) ise meşru arzulardan ve hayattan tamamen el etek çekmek anlamına gelen 'humud' (duyarsızlık) durumudur. Dolayısıyla iffet, arzuları yok etmeyi değil, onları akıl ve din sınırları içinde yönetmeyi amaçlar.

Bu parçadaki açıklamalardan hareketle, iffet erdemini içselleştirmiş bir bireyin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenemez?

Sanat, insanın estetik duyarlılığının ifadesi olmasının yanı sıra inanç dünyasının da somut yansımasıdır. İslam mimarisinde camilerin iç mekan tasarımında tevhid inancını yansıtan, sonsuzluk ve birlik hissi uyandıracak biçimde geniş, sütunsuz alanlar tercih edilmiştir. Ancak bu camilerin inşasında kullanılan taş, ahşap gibi malzemelerin seçimi ve kubbenin dış formu, inşa edildiği bölgenin iklim koşullarına, coğrafi imkanlarına ve o bölgedeki yerel ustaların geleneksel yapım tekniklerine göre değişiklik göstermiştir.

Bu parçadan hareketle din, kültür ve sanat ilişkisi hakkında aşa��ıdakilerden hangisi söylenebilir?

İslam'da doğru bilgi edinmenin ve sahih bir inanç oluşturmanın önündeki zihinsel engeller ile bu engelleri aşma yöntemlerine dair bazı kavramlar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun tanımlarıyla eşleştiriniz.

Türkiye’nin mutlak (matematik) konumu dikkate alındığında, coğrafi koordinatları yaklaşık olarak verilen Muğla ($37^\circ$ Kuzey enlemi, $28^\circ$ Doğu boylamı) ile Kars ($40^\circ$ Kuzey enlemi, $43^\circ$ Doğu boylamı) şehirleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi enlem farkına bağlı olarak ortaya çıkan ve yalnızca mutlak konumla açıklanabilen bir durumdur?

Alevîlik-Bektaşîlikte cem, sadece bir ibadet değil; toplumsal düzenin, adaletin, sevgi ve saygının pekiştirildiği manevi bir meclistir. Bu meclise katılacak kişilerin öncelikle birbirleriyle helalleşmesi, üzerlerinde kul hakkı barındırmaması gerekir. Yılda bir kez yapılan ve toplumun manevi denetimden geçerek arındığı, küskünlerin barıştırıldığı cem ibadeti ile Alevî-Bektaşî yoluna ilk defa giren bir kimsenin pir huzurunda bağlılık sözü vermesiyle gerçekleştirilen cem ibadeti, bu geleneğin temelini oluşturur. Bu parçada sırasıyla manevi denetim/arınma cemi ile yola kabul cemi olarak bahsedilen cem ibadetlerinin doğru adlandırılması aşağıdakilerden hangisidir?

İslam ahlakında bireysel ve toplumsal hayatı güzelleştiren çeşitli olumlu tutum ve erdemler yer almaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen ahlaki erdemleri, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Sıcaklık ile bağıl nem arasında genellikle ters orantı bulunur. Sıcaklık arttıkça havanın genleşerek nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) artması, bağıl nem oranının düşmesine neden olur.

Buna göre, coğrafi özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu duruma ters düşen bir örnektir?

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı uygulamalar ile bu uygulamaların temsil ettiği istişare ilkeleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki olayları, sağ sütundaki en uygun istişare ilkesi ile eşleştiriniz.

Din ve ahlak arasındaki ilişkiyi gösteren aşağıdaki ayet ve hadisleri, ifade ettikleri ahlaki/dini boyutlarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Karadeniz kıyılarında geleneksel yöntemlerle ahşap tekne yapan bir usta, herhangi bir teorik mühendislik eğitimi almamıştır. Ancak babasından ve ustalarından gördüğü pratik becerileri, ağacın esnekliğini ölçme yollarını ve el aletlerini kullanma maharetini birleştirerek deniz dalgalarına dayanıklı, işlevsel tekneler üretmektedir. Ustanın bu faaliyeti esnasında kullandığı, doğayı insan yararına değiştirmeyi amaçlayan ve pratik bir faydaya yönelen bilgi birikimi ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, tekne ustasının tekneleri inşa ederken kullandığı bu bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?

$a$, $b$ ve $c$ sıfırdan farklı birer gerçel sayı olmak üzere;
$a \cdot b$, $b \cdot c$ ve $a \cdot c$ çarpımlarından iki tanesi rasyonel sayı, bir tanesi ise irrasyonel sayıdır.

Buna göre,
I. $a$, $b$ ve $c$ sayılarının üçü de irrasyonel sayıdır.
II. $a \cdot b \cdot c$ çarpımı irrasyonel sayıdır.
III. $a + b + c$ toplamı sıfır olamaz.

ifadelerinden hangileri her zaman doğrudur?

Bir tarihçi, kütüphanenin tozlu raflarında yaptığı araştırmalar sırasında Osmanlı dönemine ait el yazması bir eser bulur. Bu eserin somut bir nesne olarak kütüphanede bulunması ile tarihçinin 'Bu eser Lale Devri'ndeki sosyal yaşamı anlatmaktadır.' şeklindeki iddiası bilgi felsefesinin iki farklı kavramına karşılık gelmektedir. Tarihçi, bu iddiasını kanıtlamak için eserin kağıt türünü, mürekkep yapısını ve dönemin diğer tarihi belgeleriyle olan uyumunu ortaya koyan bilimsel bir rapor hazırlar.

Buna göre parçada sırasıyla bilgi felsefesinin hangi temel kavramları örneklendirilmektedir?

Bir sayı doğrusu üzerinde yer alan $A = \{-5, -\frac{8}{2}, 0, \sqrt{9}, \frac{7}{3}, 4.2\}$ kümesinin elemanları işaretleniyor.

Buna göre, $A$ kümesinin elemanlarından kaç tanesi aynı zamanda bir tam sayıdır?

Ahlak felsefesinde evrensel ahlak yasasının varlığını nesnel (objektif) temelde kabul eden filozoflar, bu yasanın temelini ve ölçütünü insanın öznel duygu, arzu ve çıkarlarından bağımsız olan mutlak bir alanda aramışlardır.

Buna göre, sol sütundaki temel ahlaki ilkeler ile sağ sütundaki felsefi yaklaşımların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıd��r?

Sayı doğrusu üzerinde $-\frac{7}{3}$ ile $\frac{13}{4}$ sayıları arasında kaç tane doğal sayı vardır?

Maddi veya manevi zorluklar, tehlikeler karşısında korkuya kapılmayıp cesaret göstermek; vatanı, milleti, canı ve namusu korumak için yiğitçe davranmak İslam ahlakında önemli bir erdem kabul edilir.

Buna göre, bahsedilen bu erdem aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun ortaya çıkardığı bazı coğrafi durumlar ile bu durumların ortaya çıkmasındaki temel göreceli konum faktörlerini eşleştiriniz.