Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 261Soru →

Paragraf:

Yeryüzündeki bitki çeşitliliği, iklim değişikliği ve hızlı kentleşme gibi tehditler nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu tehlikeye karşı geliştirilen en etkili önlemlerden biri olan tohum bankaları, bitki türlerinin genetik mirasını geleceğe taşımayı hedefler. Bu merkezlerde tohumlar, düşük nem oranı ve sıfırın altındaki sıcaklıklarda dondurularak yüzyıllarca canlı kalacak şekilde saklanır. Tohum bankaları sadece nesli tükenmekte olan türleri korumakla kalmaz; aynı zamanda tarımsal üretimde kuraklığa dayanıklı yeni çeşitlerin geliştirilmesi için araştırmacılara zengin bir genetik havuz sunar. Böylece küresel gıda güvenliğinin güvence altına alınmasında kritik bir rol oynar. Ancak bu bankaların sürdürülebilirliği, sürekli enerji akışına ve yüksek maliyetli altyapı yatırımlarına bağımlıdır.

Soru:

Yukarıdaki parçada yer alan yardımcı düşünceler ile bu düşüncelerin çıkarılabileceği ifadelerin doğru eşleşmesi nasıldır? Sol sütundaki yargıları, sağ sütundaki uygun ifadelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tarımsal ıslah çalışmalarına kaynak sunulduğu
Koruma sürecinin sürekliliğinin fiziksel ve finansal koşullara bağlı olduğu
Biyoçeşitliliği tehdit eden unsurların neler olduğu
Tohumların canlılığını koruması için gereken ortam parametreleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tarımsal ıslah çalışmalarına kaynak sunulduğu yargısı tarımsal üretimde kuraklığa dayanıklı yeni çeşitlerin geliştirilmesi ifadesiyle; koruma sürecinin sürdürülebilirliğinin fiziksel ve finansal koşullara bağlı olduğu yargısı sürekli enerji akışına ve yüksek maliyetli altyapı yatırımlarına bağımlı olması ifadesiyle; biyoçeşitliliği tehdit eden unsurların neler olduğu yargısı iklim değişikliği ve hızlı kentleşme gibi tehditler ifadesiyle; tohumların canlılığını koruması için gereken ortam parametreleri yargısı ise düşük nem oranı ve sıfırın altındaki sıcaklıklarda dondurularak saklanması ifadesiyle eşleşmektedir.
Tohum bankalarının tarımsal ıslah çalışmalarına katkı sağladığı yönündeki yardımcı düşünce, kuraklığa dayanıklı yeni çeşitlerin geliştirilmesi için sunulan zengin genetik havuz ifadesiyle; sürdürülebilirlik koşulları, sürekli enerji ve yüksek maliyetli altyapı yatırımları ifadesiyle; tehdit unsurları, iklim değişikliği ve hızlı kentleşme ifadesiyle; ortam parametreleri ise düşük nem oranı ve sıfırın altındaki sıcaklıklar ifadesiyle bire bir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı dikkatle okuyarak tohum bankalarının kurulma gerekçelerini, çalışma prensiplerini ve karşılaştığı zorlukları belirleyin.
Tohum bankalarının bitki mirasını geleceğe taşımak, kuraklığa dayanıklı tohum geliştirmek gibi amaçları olduğu; nem, sıcaklık, enerji ve yatırım gibi ihtiyaçları olduğu saptanmıştır.
YKS yardımcı düşünce sorularında paragraftaki detayların sınırlarını doğru çizmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Sol sütundaki yardımcı düşünceleri sağ sütundaki cümle parçalarıyla teker teker karşılaştırın.
Islah çalışmaları genetik havuza, finansal ve fiziksel koşullar enerji ile yatırımlara, biyoçeşitlilik tehditleri iklim ile kentleşmeye, ortam parametreleri ise nem ile sıcaklığa karşılık gelmektedir.
Seçeneklerdeki ifadelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlı kelimelerle yeniden kurulmuş biçimlerini bulmak eşleştirme doğruluğunu kesinleştirir.
3
Eşleşen tüm çiftleri son bir kez kontrol ederek mantıksal veya metinsel bir çelişki olup olmadığını inceleyin.
Tüm kavramlar metindeki bilgilerle bire bir örtüşmektedir, açıkta kalan veya çelişen bir ifade bulunmamaktadır.
Dikkatsizlikten kaynaklanabilecek yanlış eşleşmeleri elemek için nihai kontrol gereklidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 262Soru →

Aşağıda Türkiye'nin farklı coğrafi yörelerinde görülen kır yerleşmesi örnekleri ile bu yerleşmelerin coğrafi nitelikleri ve sınıflandırmaları verilmiştir. Sol sütundaki yerleşme örneklerini, sağ sütundaki doğru coğrafi nitelik ve sınıflandırmalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Menteşe Yöresi'nde yaygın olan ve karstik engebelerin bulunduğu alanlarda küçük çaplı tarım ve hayvancılık amacıyla kurulan 'Dam' yerleşmeleri
Doğu Karadeniz'in dik yamaçlarında, tarım arazilerinin küçük ve parçalı olduğu alanlarda görülen yerleşme dokusu
Güneydoğu Anadolu'da (Şanlıurfa çevresi) düzlük alanlarda, tarım topraklarının geniş yer kapladığı sahalarda görülen yerleşme dokusu
Batı Karadeniz'de (Bolu ve Kastamonu çevresi) birkaç mahallenin bir idari birim altında birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşme tipi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Menteşe Yöresi'ndeki Dam yerleşmeleri geçici köy altı yerleşmesi niteliği taşır; Doğu Karadeniz'deki yerleşmeler engebeli arazi ve bol su nedeniyle dağınık dokuludur; Güneydoğu Anadolu'daki ova köyleri düz arazi ve yetersiz su nedeniyle toplu dokuludur; Batı Karadeniz'deki Divan yerleşmeleri ise kalıcı köy altı yerleşmesi özelliğindedir.
Doğru eşleştirmede; Menteşe Yöresi Dam yerleşmesi geçici köy altı yerleşmesiyle, Doğu Karadeniz dağınık dokulu yerleşmeyle, Güneydoğu Anadolu toplu dokulu yerleşmeyle, Batı Karadeniz Divan yerleşmesi ise kalıcı köy altı yerleşmesiyle eşleşir. Bu eşleştirme Türkiye'nin fiziki (su ve yer şekilleri) ve beşeri (ekonomik faaliyet, idari yapı) coğrafya özellikleriyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Menteşe Yöresi'ndeki köy altı yerleşmesi analiz edilir.
Menteşe Yöresi'nde görülen dam yerleşmelerinin, karstik ve engebeli yapı üzerinde hayvancılık odaklı kurulan geçici köy altı yerleşmeleri olduğu saptanır. Bu durum karstik arazinin geçici köy altı yerleşmesi açıklamasıyla eşleşir.
Geçici köy altı yerleşmelerinin yöresel dağılışını ve doğal çevreyle olan ilişkisini saptamak.
2
Doğu Karadeniz'in coğrafi özellikleri ve yerleşme dokusu eşleştirilir.
Engebeli yer şekilleri ve bol su kaynaklarının dağınık yerleşme dokusuna yol açtığı belirlenir.
Yerleşme dokularını belirleyen temel doğal faktörleri (su ve yer şekilleri) analiz etmek.
3
Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa çevresi) özellikleri incelenir.
Düz yer şekilleri ve yetersiz su kaynaklarının toplu yerleşme dokusuna yol açtığı belirlenir.
Kurak bölgelerdeki su kaynaklarının yerleşme dokusuna etkisini değerlendirmek.
4
Batı Karadeniz'deki Divan yerleşmesi incelenir.
Divan yerleşmesinin mahallelerin birleşmesiyle oluşan kalıcı bir köy altı yerleşmesi olduğu saptanır.
Köy altı yerleşmelerinin idari ve kalıcı/geçici özelliklerine göre sınıflandırılmasını yapmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de kır yerleşmelerinin dokusal (dağınık, toplu) ve idari/fonksiyonel (geçici, kalıcı köy altı yerleşmeleri) açıdan dağılışını belirleyen fiziki ve beşeri coğrafya faktörleri.
Soru 263Soru →

Sol sütunda verilen cümleleri, bu cümlelerin doğru öge dizilişlerini gösteren sağ sütundaki ifadelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Şairin son kitabında yer alan şiirleri okuyan genç araştırmacı, her satırda derin bir hüzün hissetti.
Usta yazarın vefatının ardından masasında yarım kalmış bir roman taslağı bulundu.
Sanatçının atölyesinde çalışan çıraklar, akşama doğru heyecanla yeni tablolar sergiledi.
Güneş dağların arkasında kaybolurken gökyüzü kızıl bir renk aldı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Özne - Yer Tamlayıcısı - Belirtisiz Nesne - Yüklem; ikinci cümle Zarf Tamlayıcısı - Yer Tamlayıcısı - Sözde Özne - Yüklem; üçüncü cümle Özne - Zarf Tamlayıcısı - Zarf Tamlayıcısı - Belirtisiz Nesne - Yüklem; dördüncü cümle ise Zarf Tamlayıcısı - Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem dizilişiyle eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin doğru yapılabilmesi için öncelikle cümlelerin yüklemleri ve özneleri bulunmalıdır. İkinci cümledeki eylemin edilgen olması nedeniyle nesne gibi görünen ögenin aslında sözde özne olduğu fark edilmeli, diğer cümlelerde ise özne belirlendikten sonra yükleme yöneltilen 'Ne?' sorusuna cevap veren öbeklerin belirtisiz nesne olduğu saptanarak doğru şablonlarla eşleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlere bağlı olan özneleri doğru bir şekilde belirlemek.
Birinci cümlede 'hissetti' (özne: Şairin... genç araştırmacı), ikinci cümlede 'bulundu' (sözde özne: yarım kalmış bir roman taslağı), üçüncü cümlede 'sergiledi' (özne: Sanatçının... çıraklar), dördüncü cümlede 'aldı' (özne: gökyüzü) ögeleri tespit edilir.
Cümlenin ögeleri bulunurken yüklemden sonra ilk olarak özne bulunmalıdır; aksi takdirde belirtisiz nesne ile özne karıştırılabilir.
2
Yüklem ve özne belirlendikten sonra yükleme 'Ne?' sorusu sorularak belirtisiz nesneler aranır.
Birinci cümlede 'derin bir hüzün', üçüncü cümlede 'yeni tablolar', dördüncü cümlede 'kızıl bir renk' belirtisiz nesnedir. İkinci cümlede ise edilgen çatıdan dolayı nesne bulunmamaktadır.
Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan 'Ne?' sorusu belirtisiz nesneyi buldurur.
3
Bulunan tüm ögelerin cümledeki sırasını çıkararak sağ sütundaki öge dizilişleriyle eşleştirmek.
Eşleştirmeler sırasıyla doğru biçimde tamamlanır.
Her cümlenin öge diziliş kalıbı belirlenerek doğru eşleştirme sağlanır.

Anahtar Kavram

Belirtisiz Nesne
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 264Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcükleri, bu cümlelerde kazandıkları anlamları dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Törendeki doğal ve içten konuşmasıyla salondakilerin beğenisini kazandı.
Şairin şiirlerinde yer alan derin imgeler, okuyucunun hayal gücünü zorluyor.
Sanatçının kuru bir dille kaleme aldığı bu makale, okuyucuyu sarmıyor.
Müzakerelerde sergilediği esnek tavırlar sayesinde kriz büyümeden çözüldü.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümledeki 'doğal' sözcüğü 'yapmacık' ile, ikinci cümledeki 'derin' sözcüğü 'yüzeysel' ile, üçüncü cümledeki 'kuru' sözcüğü ise 'süslü' ile eşleşir. Dördüncü cümledeki 'esnek' sözcüğünün zıttı olan 'katı' veya 'tavizsiz' ifadesi ile sağ sütundaki çeldirici olan 'sığ' sözcüğü eşleşmeden kalır.
Doğal sözcüğü samimi anlamında olup karşıtı yapmacıktır. Derin sözcüğü yoğun anlamında olup karşıtı yüzeyseldir. Kuru sözcüğü yalın ve süssüz anlamında olup karşıtı süslüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin bağlamdaki anlamlarını belirleme
"Doğal" sözcüğü içtenlik, "derin" sözcüğü yoğunluk/kapsamlılık, "kuru" sözcüğü süssüzlük/yalınlık, "esnek" sözcüğü ise uzlaşmacılık anlamını taşımaktadır.
Sözcüklerin karşıt anlamlılık ilişkisi kurulurken cümle içinde kazandıkları gerçek veya mecaz anlamlar esas alınmalıdır.
2
Belirlenen anlamların bağlamsal karşıtlarını bularak doğru eşleşmeleri gerçekleştirme
"Doğal" ile "yapmacık", "derin" ile "yüzeysel", "kuru" ile "süslü" sözcükleri eşleşir.
Mecaz anlam kazanan sözcüklerin karşıt anlamlıları da bu mecaz anlamlara göre belirlenmelidir.
3
Eşleşmeyen çeldirici ögeleri analiz etme
"Sığ" sözcüğü "derin"in gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz anlamıyla eşleşmez. "Esnek" sözcüğünün karşıtı olan "katı" ise sağ sütunda yer almaz.
Öğrencilerin kelimelerin sadece ilk sözlük anlamlarına odaklanarak hata yapmalarını engellemek için çeldiriciler dikkatle elenmelidir.

Anahtar Kavram

Karşıt (zıt) anlamlılığın bağlamsal ve mecaz/gerçek anlam katmanlarına göre belirlenmesi.
Soru 265Soru →

Aşağıdaki cümleleri, bu cümlelerde vurgulanan ögelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dün akşam bize o güzel kitabı Ayşe getirdi.
Sanatçı, son eserini sessizce tamamladı.
Bu taze çiçekleri dün anneme aldım.
Kardeşim, kütüphaneden yeni romanlar seçti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dün akşam bize o güzel kitabı Ayşe getirdi cümlesi Özne ile, Sanatçı, son eserini sessizce tamamladı cümlesi Zarf Tümleci ile, Bu taze çiçekleri dün anneme aldım cümlesi Dolaylı Tümleç ile, Kardeşim, kütüphaneden yeni romanlar seçti cümlesi Belirtisiz Nesne ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerin tamamı yüklemi sonda olan kurallı fiil cümleleridir. Bu tür cümlelerde vurgu yüklemden hemen önceki sözcük veya söz öbeğinin üzerindedir. Birinci cümlede 'Ayşe' (özne), ikinci cümlede 'sessizce' (zarf tümleci), üçüncü cümlede 'anneme' (dolaylı tümleç) ve dördüncü cümlede 'yeni romanlar' (belirtisiz nesne) yüklemlerden hemen önce geldiği için vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin yüklemini ve hemen öncesindeki ögeyi belirleyin.
Yüklem 'getirdi' fiilidir. Hemen öncesindeki 'Ayşe' sözcüğü öznedir.
Fiil cümlelerinde vurgu yüklemden hemen önceki ögededir.
2
İkinci cümlenin yüklemini ve hemen öncesindeki ögeyi belirleyin.
Yüklem 'tamamladı' fiilidir. Hemen öncesindeki 'sessizce' sözcüğü zarf tümlecidir.
Eylemin durumunu belirten ve yükleme en yakın olan öge vurgulanmıştır.
3
Üçüncü cümlenin yüklemini ve hemen öncesindeki ögeyi belirleyin.
Yüklem 'aldım' fiilidir. Hemen öncesindeki 'anneme' sözcüğü dolaylı tümleçtir.
Yönelme durumu eki almış olan ve yükleme en yakın duran öge dolaylı tümleç olarak vurgulanmıştır.
4
Dördüncü cümlenin yüklemini ve hemen öncesindeki ögeyi belirleyin.
Yüklem 'seçti' fiilidir. Hemen öncesindeki 'yeni romanlar' söz grubu belirtisiz nesnedir.
Yüklemden hemen önce yer alan yalın haldeki nesne vurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

Fiil cümlelerinde vurgunun yüklemden hemen önceki ögeye ait olması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 266Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, bu sözcüklerin büyük harfle yazılmasını sağlayan Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ulaşım ağının genişletilmesiyle Boğaz'ın iki yakası arasındaki etkileşim daha da artmıştır.
Bu Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte tarım sektöründe yeni bir dönem başlayacaktır.
Resmî yazışmada, Sayın Rektör'ün onayının ardından süreç resmen başlatılacaktır.
Araştırmacılar, bu el yazmasının Orta Çağ'ın sonlarında kaleme alındığını öngörüyor.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki cümlelerin sırasıyla kısaltmalı söyleyiş kuralı (Sağ 1), belirli kanun kuralı (Sağ 2), makam/unvan kuralı (Sağ 3) ve çağ/dönem kuralı (Sağ 4) ile eşleşmesi gerekmektedir.
Doğru eşleştirmede; 'Boğaz' kısaltmalı söyleyiş kuralıyla, 'Kanun' belirli bir kanunu kastetme kuralıyla, 'Sayın Rektör' makam/unvan kuralıyla ve 'Orta Çağ' çağ/dönem adlarının yazılışı kuralıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'Boğaz' kelimesinin kullanımını incelemek.
'Boğaz' kelimesi İstanbul veya Çanakkale Boğazı yerine kısaltmalı söyleyiş olarak kullanılmıştır.
Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda yer adının ilk harfi büyük yazılır kuralı geçerlidir.
2
İkinci cümledeki 'Kanun' kelimesinin kullanımını incelemek.
Belirli bir kanun kastedilerek 'Kanun' şeklinde kullanılmıştır.
Belirli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde bu sözcüklerin büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.
3
Üçüncü cümledeki 'Sayın Rektör' ifadesini incelemek.
Saygı sözünün ardından makam bildiren bir kelime gelmiştir.
Saygı bildiren sözlerden sonra gelen makam, mevki, unvan bildiren kelimelerin büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.
4
Dördüncü cümledeki 'Orta Çağ' ifadesini incelemek.
'Orta Çağ' tarihî bir çağ adıdır.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

Büyük harflerin yazım kuralları ve bu kuralların cümle içerisindeki özel kullanımları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 267Soru →

Sol sütunda verilen metin parçalarını, sağ sütundaki ilgili düşünceyi geliştirme yollarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Entropi; termodinamiğin ikinci yasasıyla tanımlanan, kapalı bir sistemdeki düzensizliğin ve rastlantısallığın derecesini gösteren, kendi haline bırakılan her sürecin kaçınılmaz olarak kaosa sürükleneceğini ifade eden fiziksel bir niceliktir.
İnsanın modern toplumdaki en büyük çıkmazı, kendi içsel dünyası ile toplumsal beklentiler arasında sıkışıp kalmasıdır. Psikiyatr Carl Jung da bu durumu, 'Kendi karanlığınızla yüzleşmek, başkalarının ışığını aramaktan çok daha aydınlatıcıdır.' sözüyle destekleyerek bireyin öncelikle kendi gölge yönlerini tanıması gerektiğini savunur.
Yapay sinir ağları büyük veri yığınlarını işleme ve desen tanımada muazzam bir hıza sahipken insan beyni, kısıtlı bilgiyle sezgisel kararlar verebilme ve soyut kavramlar arasında özgün ilişkiler kurabilme yönüyle ondan ayrılır.
Zihnimiz, benliği tehdit eden yoğun kaygılardan kurtulmak için farkında olmadan savunma mekanizmalarını devreye sokar. Sınavdan düşük alan bir öğrencinin öğretmenin soruları çok zor sorduğunu iddia etmesi veya yoğun iş stresinden bunalan bir yöneticinin çalışanlarına nedensizce bağırması bu durumun tipik göstergeleridir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Entropiyi anlatan metin tanımlama ile, Carl Jung'un alıntısına yer veren metin tanık gösterme ile, yapay sinir ağları ile insan beynini kıyaslayan metin karşılaştırma ile, savunma mekanizmalarına örnekler veren metin ise örneklendirme ile eşleşmektedir.
İlk metin 'Entropi nedir?' sorusuna yanıt verdiği için tanımlama; ikinci metin Carl Jung'un doğrudan sözünü alıntıladığı için tanık gösterme; üçüncü metin yapay sinir ağları ile insan beynini kıyasladığı için karşılaştırma; dördüncü metin ise savunma mekanizmalarını somut durumlarla desteklediği için örneklendirme ile doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk metindeki 'Entropi... fiziksel bir niceliktir' ifadesi incelenir.
Metinde 'Entropi nedir?' sorusunun cevabı niteliğinde bir açıklama yapıldığı ve cümlenin yükleminin ek-eylemle bittiği belirlenir. Bu durum, metinde tanımlama yönteminin kullanıldığını gösterir.
Tanımlama yöntemi, bir kavramın ne olduğunu ayırt edici özellikleriyle ortaya koymayı amaçlar.
2
İkinci metin incelenir ve yazarın görüşünü desteklemek için kimden ve nasıl yararlandığı saptanır.
Yazar, kendi düşüncesini pekiştirmek amacıyla Carl Jung'un doğrudan tırnak içinde verilen sözünü alıntılamıştır. Bu durum, metinde tanık gösterme yönteminin kullanıldığını doğrular.
Tanık gösterme, savunulan düşünceyi inandırıcı kılmak için alanında uzman bir kişinin görüşünün metne dahil edilmesidir.
3
Üçüncü metindeki yargılar ve bağlaçlar analiz edilir.
Yapay sinir ağları ile insan beyninin bilgi işleme özellikleri 'iken' ve 'ondan ayrılır' ifadeleri aracılığıyla karşılaştırılmıştır. Bu durum, metinde karşılaştırma yönteminin kullanıldığını gösterir.
Karşılaştırma, iki kavram veya durum arasındaki benzerlik ve farkları ortaya koymak için kullanılır.
4
Dördüncü metindeki açıklamalar ve verilen somut durumlar incelenir.
Savunma mekanizmaları genel kavramını açıklamak için 'sınavdan düşük alan öğrenci' ve 'iş stresinden bunalan yönetici' örnek durumları sunulmuştur. Bu durum, metinde örneklendirme yönteminin kullanıldığını gösterir.
Örneklendirme, soyut düşünceleri somutlaştırarak anlaşılırlığı artırmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Paragrafta düşünceyi geliştirme yolları; tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme ve tanık gösterme gibi tekniklerin metindeki işlevlerini kavramayı gerektirir.
Soru 268Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan hedef sözcükleri, bu sözcüklerin aldıkları eklerin dil bilgisel işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Her akşam yatmadan önce mutlaka bir kitap okur." cümlesindeki "okur" sözcüğü
"O, edebiyat dünyasında seçici bir okur olarak tanınır." cümlesindeki "okur" sözcüğü
"Geleceğe güvenle bakabilmek için çok çalışmalıyız." cümlesindeki "çalışmalıyız" sözcüğü
"Dün geceki ödevi tek başıma bitirdim." cümlesindeki "bitirdim" sözcüğü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kitap okuma eylemini bildiren sözcük geniş zaman çekimli fiil ile, okuyan kişiyi belirten sözcük yapım eki almış isim ile, diğer eylemler ise sırasıyla gereklilik kipi (1. çoğul şahıs) ve görülen geçmiş zaman kipi (1. tekil ��ahıs) ile eşleşmektedir.
Cümlelerde yer alan eylemlerden 'okur' sözcüğü ilk cümlede çekimli bir fiil iken ikinci cümlede isim görevindedir. Diğer cümlelerdeki 'çalışmalıyız' gereklilik kipi 1. çoğul şahısla, 'bitirdim' ise görülen geçmiş zaman 1. tekil şahısla çekimlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki hedef sözcüklerin kök ve ek yapılarını belirlemek.
"okur" (oku-r / oku-r), "çalışmalıyız" (çalış-malı-y-ız) ve "bitirdim" (bit-ir-di-m) şeklinde eklerine ayrılır.
Sözcüklerin çekimli fiil mi yoksa türemiş isim mi olduğunu anlamak için eklerin işlevini incelemek gerekir.
2
"okur" sözcüklerinin cümledeki görevlerini karşılaştırmak.
Birinci cümledeki "okur" eylem bildirirken (çekimli fiil), ikinci cümledeki "okur" bir unvan/isim bildirir (yapım eki almış isim).
Aynı eklerin (-r/-ar) dil bilgisinde hem yapım eki hem de geniş zaman kip eki olarak kullanılabilmesi farkını ayırt etmek.
3
Diğer çekimli fiillerin kip ve şahıs eklerini belirlemek.
"çalışmalıyız" eylemindeki -malı gereklilik kipi, -ız ise 1. çoğul şahıs ekidir; "bitirdim" eylemindeki -di görülen geçmiş zaman, -m ise 1. tekil şahıs ekidir.
Fiil çekim eklerinin doğru kip ve şahıs kategorileriyle eşleşmesini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Fiil çekim eklerinin (kip ve şahıs ekleri) işlevleri ile fiilden isim yapım ekleri arasındaki farkların ayırt edilmesi.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yüklem olup olmadığına ve kip anlamı taşıyıp taşımadığına bakılarak fiil çekim eki ile yapım eki ayrımı pratik yoldan yapılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 269Soru →

Aşağıdaki cümlelerde tırnak içinde belirtilen sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uyma durumları veya bu kurala aykırılık gerekçeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Burak'ın yeni aldığı kitabı kütüphaneye teslim etmesi gerekiyordu." cümlesindeki "Burak'ın" sözcüğü
"Milletin bağımsızlığı için gösterilen çaba her şeyin üstündedir." cümlesindeki "milletin" sözcüğü
"Yazarın son yapıtı okurlar tarafından büyük bir ilgiyle karşılandı." cümlesindeki "yapıtı" sözcüğü
"Ağacın gölgesinde oturup uzun uzun geçmiş günleri yâd ettik." cümlesindeki "ağacın" sözcüğü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözcüklerin doğru eşleşmesi şu şekildedir: Burak'ın - özel isimlerde yumuşamama istisnası, milletin - yabancı kelimelerde yumuşamama istisnası, yapıtı - Türkçe türemiş sözcüklerde yumuşamama istisnası, ağacın - ünsüz yumuşaması kuralına uyum.
Verilen örnekler ünsüz yumuşaması kuralına uygunluk ve aykırılık yönlerinden değerlendirilmiştir. 'Burak'ın' özel isimlerin yazımı kuralıyla, 'milletin' yabancı sözcüklerde yumuşamama kuralıyla, 'yapıtı' Türkçe türemiş sözcüklerde yumuşamama kuralıyla ve 'ağacın' ise genel ünsüz yumuşaması kuralıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
"Burak'ın" sözcüğünü inceleyiniz.
Sözcük özel isimdir. Özel isimlerin sonundaki sert sessizlerin yazımda yumuşatılmaması kuralı geçerlidir.
Özel isimlerde ünsüz yumuşamasının uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek.
2
"milletin" sözcüğünü inceleyiniz.
"Millet" sözcüğü yabancı kökenlidir. Sonundaki sert ünsüzün ek aldığında korunması yabancı kökenli sözcüklerdeki yumuşamama istisnasıyla örtüşür.
Yabancı kökenli kelimelerin ünsüz yumuşaması karşısındaki durumunu tespit etmek.
3
"yapıtı" sözcüğünü inceleyiniz.
"Yapıt" sözcüğü Türkçe kökenli türemiş bir sözcüktür ancak ek aldığında sonundaki sert ünsüz yumuşamaz, bu da kurala aykırılık teşkil eder.
Türemiş Türkçe sözcüklerdeki ünsüz yumuşaması aykırılığını tespit etmek.
4
"ağacın" sözcüğünü inceleyiniz.
"Ağaç" kelimesine ünlüyle başlayan ilgi eki getirildiğinde sonundaki sert "ç" ünsüzü yumuşak "c"ye dönüşmüştür. Bu durum kuralın tam olarak uygulandığını gösterir.
Genel ünsüz yumuşaması kuralına uyan örneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Ünsüz yumuşaması (ünsüz değişimi) kuralı ve bu kuralın istisnaları (özel isimler, yabancı kökenli sözcükler ve bazı tek heceli/türemiş Türkçe sözcükler).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 270Soru →

Aşağıda harflerle belirtilen paragrafları, karşılarında numaralarla verilen anlatım biçimlerinin belirleyici özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Derin denizlerde yaşayan canlıların yaklaşık yüzde doksanı, biyolüminesans adı verilen kimyasal bir tepkimeyle kendi ışıklarını üretebilirler. Bu olay, lüsiferin adlı bir pigmentin, lüsiferaz enziminin katalizörlüğünde oksijenle temas etmesiyle gerçekleşir. Açığa çıkan enerji, ısı üretmeksizin doğrudan ışığa dönüşür. Canlılar bu soğuk ışığı; avlarını çekmek, tehlikelerden korunmak veya kendi türleriyle iletişim kurabilmek amacıyla kullanırlar.
Dijital ekranların hayatımızı ele geçirmesiyle birlikte, basılı kitapların sunduğu derin okuma deneyiminin tamamen kaybolduğu iddia ediliyor. Güya kağıt kokusunu almadan, sayfalara dokunmadan yapılan bir okuma, zihinde kalıcı izler bırakamazmış. Bu oldukça sığ ve nostaljik bir yaklaşımdır. Önemli olan bilginin aktarıldığı ortam değil, okuyucunun zihinsel aktifliğidir. Nitekim nitelikli bir dijital metin de en az basılı bir kitap kadar okuru derin düşüncelere sevk edebilir.
Ahşap kapının gıcırtısıyla birlikte odaya adım attı. İçerideki ağır nem kokusu genzini yaktı. Masanın üzerindeki tozlu gaz lambasını yakmak için cebinden kibriti çıkardı. Titreyen elleriyle kibriti çakmasıyla oda sar��mtırak bir ışıkla aydınlandı. Köşedeki sandığa doğru yavaşça ilerledi, kapağı kaldırdığında aradığı eski defterin orada olduğunu gördü ve derin bir nefes alarak defteri göğsüne bastırdı.
Geniş vadinin ortasında yükselen heybetli çınar ağacı, asırlık dallarıyla gökyüzünü kucaklıyordu. Yaprakları, sonbaharın erken esintileriyle sarının ve kızılın en sıcak tonlarına bürünmüştü. Ağacın dibinden kıvrılarak akan berrak derenin şırıltısı, etraftaki serin esintiyle birleşerek doğanın huzurlu melodisini oluşturuyordu. Toprak, yağmurun ardından taze ve nemli kokuyor; hafif nemli kayalar güneşin son ışıkları altında gümüş gibi parlıyordu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci paragraf nesnel bilgi veren açıklayıcı anlatımla; ikinci paragraf yerleşik görüşü sarsmayı hedefleyen tartışmacı anlatımla; üçüncü paragraf olay akışı içeren öyküleyici anlatımla; dördüncü paragraf ise varlıkları resmederek izlenim kazandıran betimleyici anlatımla eşleşir.
Biyolüminesans konusunu ele alan nesnel metin açıklama; dijital okuma konusundaki yerleşik kanıyı değiştirmeyi hedefleyen metin tartışma; odaya giren kişinin eylemlerini sırayla veren metin öyküleme; çınar ağacı ve vadi manzarasını kelimelerle resmeden metin ise betimleme özelliğiyle doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci metnin dil ve anlatım özelliklerini belirlemek
Metinde biyolüminesans olayı hakkında bilimsel ve nesnel bilgiler sunulduğu görülmüştür. Bu durum, bilgi vermeyi amaçlayan açıklayıcı anlatımla örtüşmektedir.
Paragrafın yazılış amacının okuyucuyu bilgilendirmek olup olmadığını tespit etmek.
2
İkinci metnin dil ve anlatım özelliklerini belirlemek
Yazarın basılı kitap okuma alışkanlığına dair yerleşik bir kanıya karşı çıktığı ve kendi fikrini samimi bir üslupla savunduğu belirlenmiştir. Bu durum tartışmacı anlatıma uygundur.
Metinde çürütülmeye çalışılan bir sav veya yerleşik kanı bulunup bulunmadığını saptamak.
3
Üçüncü metnin dil ve anlatım özelliklerini belirlemek
Bir karakterin odaya girmesi, gaz lambasını yakması ve sandıktan defteri alması eylemleri zaman sırasına göre anlatılmıştır. Bu durum öyküleyici anlatımla uyuşmaktadır.
Metnin hareket, olay örgüsü, yer ve zaman unsurlarını içerip içermediğini belirlemek.
4
Dördüncü metnin dil ve anlatım özelliklerini belirlemek
Çınar ağacının, sonbahar yapraklarının ve derenin görsel nitelikleri sıfatlar aracılığıyla zihinde canlandırılacak şekilde betimlenmiştir. Bu durum betimleyici anlatımla örtüşmektedir.
Metinde durağan unsurların görselliğe ve izlenim kazandırmaya dayalı olarak anlatılıp anlatılmadığını tespit etmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Soru 271Soru →

Aşağıda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre ayrı yazılma gerekçeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

göz yuvarı
çetin ceviz
bağ bozumu
yazar kasa

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

göz yuvarı kelimesi yuvar ve küre sözcükleriyle kurulanlar kuralıyla; çetin ceviz kelimesi benzetme yoluyla insan niteliği bildirenler kuralıyla; bağ bozumu kelimesi zamanla ilgili olanlar kuralıyla; yazar kasa kelimesi ise sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındakiler kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen birleşik sözcüklerin tamamı TDK kurallarına uygun olarak doğru gerekçeleriyle eşleştirilmiştir. göz yuvarı kelimesi yuvar/küre kuralına, çetin ceviz insan niteliği bildiren mecazlı benzetme kuralına, bağ bozumu zaman bildirme kuralına, yazar kasa ise sıfat-fiil ekiyle kurulan sıfat tamlaması kuralına tam olarak karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
göz yuvarı sözcüğünün son kelimesini incelemek.
Sözcüğün "yuvar" kelimesiyle bittiği görülür. TDK'ye göre yuvar/küre kelimeleri ayrı yazılır.
Kelimenin yapısal sınıflandırmasını yaparak yazım kuralı gerekçesini bulmak.
2
çetin ceviz sözcüğünün anlamsal işlevini analiz etmek.
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak zor bir insan karakterini benzetme yoluyla karşıladığı belirlenir.
Benzetme yoluyla nitelik belirten birleşik sözcüklerin yazım kuralını uygulamak.
3
bağ bozumu sözcüğünün zaman ilişkisini değerlendirmek.
Kelimenin bağların bozulduğu dönem/zaman anlamını taşıdığı saptanır. TDK zaman bildiren bu tür birleşikleri ayrı yazar.
Zamanla ilgili kavramların yazım kuralına uygunluğunu denetlemek.
4
yazar kasa sözcüğünün dil bilgisel yapısını çözümlemek.
İlk kelimenin sıfat-fiil eki (-ar) aldığı ve yapının bir sıfat tamlaması şeklinde kurulduğu tespit edilir.
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması biçimindeki birleşiklerin kuralını test etmek.

Anahtar Kavram

TDK kurallarına göre ayrı yazılan birleşik kelimelerin anlamsal ve yapısal gerekçeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 272Soru →

Aşağıdaki sözcükleri, düzeltme işaretinin kullanımından kaynaklanan anlam farklarını dikkate alarak doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

hâlâ
hala
âdet
adet

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"hâlâ" sözcüğü "Henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen zarf" ile; "hala" sözcüğü "Babanın kız kardeşini belirten akrabalık adı" ile; "âdet" sözcüğü "Gelenek, görenek veya alışkanlık anlamındaki isim" ile; "adet" sözcüğü "Sayı, tane belirten isim" ile eşleşmelidir.
"hâlâ" (henüz) ve "âdet" (gelenek) kelimeleri düzeltme işaretiyle yazılırken, "hala" (akraba) ve "adet" (sayı) kelimeleri düzeltme işareti olmadan yazılır. Eşleştirme bu anlam farklarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
"hâlâ" ve "hala" sözcüklerinin anlam farkını ayırt edin.
Düzeltme işareti alan "hâlâ" henüz anlamında bir zarf iken, düzeltme işareti almayan "hala" akrabalık bildiren bir isimdir.
Düzeltme işareti, yazılışları aynı ancak anlamları ve söylenişleri farklı olan sözcükleri ayırt etmek amacıyla kullanılır.
2
"âdet" ve "adet" sözcüklerinin anlam farkını belirleyin.
Üzerinde düzeltme işareti bulunan "âdet" gelenek ve görenekleri ifade ederken, düzeltme işareti bulunmayan "adet" sayı ve tane belirtir.
Sözcüklerin telaffuz ve anlamlarındaki bu ayrım yazım kuralları açısından düzeltme işareti ile gösterilir.
3
Elde edilen anlam eşleşmelerini kontrol ederek sonuca ulaşın.
Tüm sözcükler doğru tanımlarıyla eşleştirilmiştir.
Yazım kurallarına uygun olarak kelimelerin doğru eşleşmesi sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için düzeltme işaretinin kullanılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 273Soru →

Aşağıda verilen düşünceyi geliştirme yollarını karşılarındaki uygun örnek cümlelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tanımlama
Karşılaştırma
Tanık Gösterme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tanımlama yolu sanatın tanımını içeren cümleyle, karşılaştırma yolu klasik ve popüler eserleri kıyaslayan cümleyle, tanık gösterme yolu ise Nurullah Ataç'ın alıntısını içeren cümleyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede tanımlama kavramı sanatın tanımını yapan cümleyle; karşılaştırma kavramı klasik ve popüler kitapları kıyaslayan cümleyle; tanık gösterme kavramı ise Nurullah Ataç'ın sözünü doğrudan aktaran cümleyle eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımlama kavramının tanımını içeren cümleyi tespit etme.
Sanatın ne olduğunu açıklayan 'Sanat, insanın doğayı kendi süzgecinden geçirerek yeniden yaratması eylemidir.' cümlesi tanımlama ile eşleştirildi.
'Sanat nedir?' sorusuna doğrudan cevap veren bir tanım cümlesidir.
2
Karşılaştırma kavramının tanımını içeren cümleyi tespit etme.
Klasik eserler ile popüler kitapların karşılaştırıldığı 'Klasik eserler... popüler kitaplar...' cümlesi karşılaştırma ile eşleştirildi.
İki farklı eser grubunun özellikleri mukayese edilmektedir.
3
Tanık gösterme kavramının tanımını içeren cümleyi tespit etme.
Nurullah Ataç'ın sözünün doğrudan alıntılandığı cümle tanık gösterme ile eşleştirildi.
Yazar, savunduğu düşünceyi inandırıcı kılmak için alanında uzman bir kişinin sözünü doğrudan aktarmıştır.

Anahtar Kavram

Düşünceyi Geliştirme Yolları
Soru 274Soru →

Aşağıda sol sütunda düzeltme işareti (^) alan ve almayan hâlleriyle anlam farkı oluşturan bazı sözcükler, sağ sütunda ise bu sözcüklerin düzeltme işaretiyle yazıldıklarında kazandıkları anlamların tanımları karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki sözcükleri sağ sütundaki doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

âdet
hâlâ
şûra
âşık

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

âdet sözcüğü 'gelenek, görenek veya alışkanlık' tanımıyla; hâlâ sözcüğü 'henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen ve zaman bildiren belirteç' tanımıyla; şûra sözcüğü 'danışma kurulu, kurultay veya meclis' tanımıyla; âşık sözcüğü ise 'bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, tutkun kimse' tanımıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede her sözcük, düzeltme işareti taşıdığında kazandığı gerçek Türk Dil Kurumu anlamına yönlendirilir. âdet gelenekle, hâlâ zaman belirteciyle, şûra danışma kuruluyla ve âşık da tutkun kimseyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci sözcük olan 'âdet' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'âdet' sözcüğü 'gelenek, görenek veya alışkanlık' tanımını içeren seçenekle eşleştirilir.
Düzeltme işareti olmayan 'adet' sözcüğü sayı/tane bildirirken, düzeltme işareti alan 'âdet' gelenek anlamındadır.
2
Sol sütundaki ikinci sözcük olan 'hâlâ' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen ve zaman bildiren belirteç' tanımıyla eşleştirilir.
Akrabalık bildiren 'hala' sözcüğü düzeltme işareti almazken, zaman bildiren 'hâlâ' düzeltme işaretiyle yazılır.
3
Sol sütundaki üçüncü sözcük olan 'şûra' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Danışma kurulu, kurultay veya meclis' tanımıyla eşleştirilir.
Yer gösteren 'şura' sözcüğü düzeltme işareti almazken, meclis/kurul anlamındaki 'şûra' düzeltme işaretiyle yazılır.
4
Sol sütundaki dördüncü sözcük olan 'âşık' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, tutkun kimse' tanımıyla eşleştirilir.
Eklem kemiği anlamındaki 'aşık' düzeltme işareti almazken, tutkun/sevdalı anlamındaki 'âşık' düzeltme işaretiyle yazılır.

Anahtar Kavram

Yazılışları aynı, anlamları ve söylenişleri ayrı olan sözcükleri ayırt etmek için düzeltme işaretinin kullanılması.
Soru 275Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, bu sözcüklerin yapısal ve ek özelliklerini gösteren açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yolculuğumuza sabah erkenden başladık.
Kütüphanesini yeni kitaplarıyla zenginleştirdi.
Genç yazarlarımız edebiyatta yeni soluklar arıyor.
Bu keşif, insanlığın ortak mirasıdır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"başladık" sözcüğü isimden fiil yapım eki almış türemiş sözcükle, "kitaplarıyla" sözcüğü sadece çekim eki almış basit sözcükle, "yazarlarımız" sözcüğü fiilden isim yapım eki almış türemiş sözcükle, "insanlığın" sözcüğü ise isimden isim yapım eki almış türemiş sözcükle eşleşmektedir.
"başladık" sözcüğü "baş" isim kökünden fiil yapan ek almıştır. "kitaplarıyla" sözcüğünde yapım eki yoktur, tüm ekler çekim ekidir ve basittir. "yazarlarımız" fiilden türemiş bir isimdir. "insanlığın" ise isimden isim yapım eki almış ve ses olayına uğramış bir türemiş sözcüktür.

Adım Adım Çözüm

1
"başladık" sözcüğünün eklerine ve köküne ayrılması
"baş (isim kökü) + -la (isimden fiil yapım eki) + -dı (kip eki) + -k (kişi eki)" şeklinde ayrılır. Yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
Sözcüğün kökünün türünü ve aldığı eklerin işlevlerini belirlemek.
2
"kitaplarıyla" sözcüğünün eklerine ve köküne ayrılması
"kitap (isim kökü) + -lar (çoğul eki) + -ı (iyelik eki) + -(y)la (vasıta eki)" şeklinde ayrılır. Sözcükte yapım eki bulunmadığı için basit yapılıdır.
Sözcüğün yapım eki alıp almadığını kontrol ederek basit veya türemiş olduğunu netleştirmek.
3
"yazarlarımız" sözcüğünün eklerine ve köküne ayrılması
"yaz- (fiil kökü) + -ar (fiilden isim yapım eki) + -lar (çoğul eki) + -ımız (iyelik eki)" şeklinde ayrılır. Yapım eki içerdiği için türemiş yapılıdır.
Türetme ekinin fiil köküne gelip gelmediğini ve sözcüğün son halinin isim olup olmadığını saptamak.
4
"insanlığın" sözcüğünün eklerine ve köküne ayrılması
"insan (isim kökü) + -lık (isimden isim yapım eki) + -ın (ilgi/tamlayan eki)" şeklinde ayrılır. "-lık" eki sonrasında ünlüyle başlayan ek geldiği için ünsüz yumuşaması olmuştur. Yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
Sözcükteki ses olayını saptayıp yapım eki ve çekim eki dağılımını belirlemek.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin yapım eki alıp almamasına göre basit veya türemiş olarak sınıflandırılması ve kök-ek analizinin yapılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 276Soru →

Aşağıda verilen cümleleri, biçim (yapı) ve anlam özellikleri yönünden doğru olan dil bilgisi kategorileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bu zor günlerde bizi arayan ne soran vardı.
Böyle yetenekli bir gencin başarısını takdir etmiyor değiliz.
Uzun bir aradan sonra memleketine dönmenin mutluluğunu yaşıyordu.
Yapılan uyarılara rağmen kimse kurallara uymadı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle biçimce olumlu-anlamca olumsuz olan birinci kategoriyle, ikinci cümle biçimce olumsuz-anlamca olumlu olan ikinci kategoriyle, üçüncü cümle biçimce olumlu-anlamca olumlu olan üçüncü kategoriyle, dördüncü cümle ise biçimce olumsuz-anlamca olumsuz olan dördüncü kategoriyle eşleşir.
Eşleştirme, cümlelerin yüklemindeki biçimsel olumsuzluk unsurlarının varlığına ve cümlenin taşıdığı genel yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine göre yapılmıştır. 'Arayan ne soran vardı' cümlesi biçimsel olumsuzluk taşımadığı halde olumsuz anlam bildirir; 'takdir etmiyor değiliz' cümlesi çift olumsuzlukla olumlu anlam bildirir; 'mutluluğunu yaşıyordu' cümlesinde olumsuzluk yoktur ve anlamı olumludur; 'kimse uymadı' cümlesi hem olumsuzluk eki taşır hem de olumsuz anlam bildirir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerinde yer alan olumsuzluk unsurlarını (ek ve kelimeleri) incelemek.
Birinci ve üçüncü cümlelerin yüklemlerinde olumsuzluk eki (-ma/-me, -maz/-mez) ya da olumsuzluk sözcükleri (yok, değil) bulunmadığı için bunlar biçimce olumludur. İkinci ve dördüncü cümlelerde ise olumsuzluk ekleri ve sözcükleri yer aldığı için biçimce olumsuzdur.
Cümlelerin biçimsel (yapısal) durumunu belirlemek amacıyla yüklemlerin şekilsel özellikleri kontrol edilir.
2
Cümlelerin ifade ettiği yargıların gerçekleşme durumunu (anlamını) yorumlamak.
Birinci cümlede 'arayan ve soran yoktu' anlamı vardır (eylem gerçekleşmemiş, anlamca olumsuz). İkinci cümlede 'takdir ediyoruz' anlamı vardır (eylem gerçekleşiyor, anlamca olumlu). Üçüncü cümlede 'mutluluk yaşanıyor' anlamı vardır (eylem gerçekleşiyor, anlamca olumlu). Dördüncü cümlede 'uyma eylemi yapılmadı' anlamı vardır (eylem gerçekleşmemiş, anlamca olumsuz).
Cümlelerin anlamca olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğunu saptamak için yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır.
3
Bulunan biçim ve anlam özelliklerini sağlanan kategorilerle eşleştirmek.
Birinci cümle biçimce olumlu-anlamca olumsuz; ikinci cümle biçimce olumsuz-anlamca olumlu; üçüncü cümle biçimce olumlu-anlamca olumlu; dördüncü cümle biçimce olumsuz-anlamca olumsuz kategorileriyle eşleştirilir.
Saptanan dil bilgisi özelliklerinin seçeneklerdeki tanımlarla doğru eşleşmesini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Cümle türlerinde biçimce ve anlamca olumluluk/olumsuzluk farkı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 277Soru →

Türkçede sert ünsüzlerle (p, ç, t, k) biten sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında bu ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g/ğ" seslerine dönüşür. Ancak bazı Türkçe ve yabancı sözcükler yapısal özelliklerinden dolayı bu kurala aykırılık gösterebilir ya da kuralın istisnasını oluşturabilir.

Buna göre, sol sütundaki sözcükleri sağ sütundaki açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hukuku
Yudum
Sütü
Çocuğu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hukuku -> Yabancı kökenli bir sözcük olduğu için ünlüyle başlayan ek almasına rağmen ünsüz yumuşaması kuralına aykırılık gösterir. / Yudum -> Türkçe tek heceli bir sözcük (eylem) olmasına rağmen ünlüyle başlayan ek aldığında ünsüz yumuşaması kuralına uyar (istisnadır). / Sütü -> Türkçe tek heceli sözcüklerin büyük çoğunluğunda ünlüyle başlayan ek geldiğinde ünsüz yumuşamasının gerçekleşmeyeceğini örneklendirir. / Çocuğu -> Çok heceli Türkçe bir sözcükte ünlüyle başlayan ek aldığında gerçekleşen düzenli ünsüz yumuşaması kuralını örneklendirir.
Verilen sözcüklerin kökenleri ve hece yapıları incelendiğinde; 'hukuk' sözcüğünün yabancı kökenli olması nedeniyle yumuşamaya aykırı davrandığı, 'yut-' eyleminin tek heceli olmasına karşın yumuşayarak istisna teşkil ettiği, 'süt' sözcüğünün tek heceli sözcüklerde yumuşama olmaması genel eğilimini gösterdiği ve 'çocuk' sözcüğünün ise çok heceli Türkçe bir sözcük olarak düzenli yumuşamayı örneklendirdiği görülür. Bu durum sol ve sağ sütunlardaki tanımları tam olarak doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve ek yapılarını tespit etme
"Hukuku" sözcüğünün kökü "hukuk" (yabancı kökenli isim), "yudum" sözcüğünün kökü "yut-" (tek heceli fiil), "sütü" sözcüğünün kökü "süt" (tek heceli isim), "çocuğu" sözcüğünün kökü ise "çocuk"tur (çok heceli isim).
Ses olaylarını doğru saptayabilmek için sözcüklerin yalın halleri (kökleri) ile aldıkları eklerin tahlil edilmesi şarttır.
2
Köklerin hece sayısını, Türkçe olup olmadığını ve sonundaki ünsüz harfleri değerlendirme
"Hukuk" iki heceli Arapça kökenli bir kelimedir ve son harfi "k"dir. "Yut-" tek heceli Türkçe bir fiildir ve son harfi "t"dir. "Süt" tek heceli Türkçe bir isimdir ve son harfi "t"dir. "Çocuk" çok heceli Türkçe bir isimdir ve son harfi "k"dir.
Ünsüz yumuşamasının istisnaları (tek hecelilik, yabancı köken, özel isimler vb.) bu özelliklere göre belirlenmektedir.
3
Ünlüyle başlayan ek getirildiğinde gerçekleşen değişimi ya da değişmemeyi kurallarla eşleştirme
"Hukuku" kelimesinde yumuşama olmaması yabancı sözcük aykırılığıdır. "Yudum" sözcüğünde yumuşama olması tek heceliler içindeki istisnadır. "Sütü" kelimesinde yumuşama olmaması tek heceli sözcüklerin genel eğilimidir. "Çocuğu" kelimesinde "k"nin "ğ"ye dönmesi genel yumuşama kuralıdır.
Elde edilen verilerle sağ sütundaki teorik açıklamaların birebir eşleştiği görülür.

Anahtar Kavram

Ünsüz yumuşaması kuralının uygulanma koşulları, tek heceli sözcüklerin durumu ve yabancı kökenli sözcüklerdeki aykırılıklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 278Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan edatların (ilgeçlerin) cümleye kattığı anlam ilgilerini, sağ sütundaki kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bunca yıllık birikimini ve deneyimini gençlerin eğitimi için seferber etmişti.
Akşama doğru bastıran yoğun sis nedeniyle uçak seferleri geçici olarak iptal edildi.
Yeni projesini tamamlamak üzere kütüphanedeki eski el yazmalarını inceliyor.
Edebiyat tarihi, onun kadar akıcı yazan az sayıda sanatçı kaydetmiştir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle özgüleme, ikinci cümle zaman, üçüncü cümle amaç ve dördüncü cümle karşılaştırma anlam ilgileriyle eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki edatların ('için', '-e doğru', 'üzere', 'kadar') işlevleri sırasıyla özgüleme, zaman (yaklaşma), amaç ve karşılaştırma anlam ilgileri kurmaktadır. Bu durum doğru eşleşmeyi sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki edat öbeğinin incelenmesi
"gençlerin eğitimi için" öbeğinde yer alan "için" edatı, eylemin ve birikimin gençlerin eğitimine tahsis edildiğini göstermektedir.
Edatın kattığı özgün anlam ilgisini saptamak.
2
İkinci cümledeki edat öbeğinin incelenmesi
"Akşama doğru" öbeğinde yer alan "-e doğru" edatı, eylemin zamanını yaklaşma ilgisiyle belirtmektedir.
Zaman bildiren edat öbeğini tespit etmek.
3
Üçüncü cümledeki edat öbeğinin incelenmesi
"tamamlamak üzere" öbeğindeki "üzere" edatı, cümleye amaç (tamamlamak amacıyla) anlamı katmıştır.
Amaç anlamı kuran edatı belirlemek.
4
Dördüncü cümledeki edat öbeğinin incelenmesi
"onun kadar" öbeğindeki "kadar" edatı, sanatçının akıcılığını diğerleriyle kıyaslamıştır.
Karşılaştırma anlamı kuran edatı belirlemek.

Anahtar Kavram

Edatların (ilgeçlerin) cümleye kattığı anlam ilgileri
Soru 279Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcüklerin düzeltme işaretinin (^) kullanımıyla ilgili gerekçelerini, sağda verilen açıklamalarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Törendeki resmî görevliler, binanın girişindeki Atatürk resmini dikkatle panoya astı.
Bunca yıl geçmesine rağmen çocukluk arkadaşını hâlâ unutmadığını, onun hatırasını yaşattığını söyledi.
Duvardaki tablonun hemen altında, eski bir dükkânın tozlu raflarında duran bir kâğıt parçası buldu.
Toplumun genel ahlak kurallarına uymayan bu davranış, kurulun titiz hakem heyeti tarafından incelendi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümledeki 'resmî/resmini' kelimeleri nispet ekinin iyelik ekiyle karışmasını önleme gerekçesiyle; ikinci cümledeki 'hâlâ' kelimesi anlamca karışan sesteş kelimeleri ayırt etme gerekçesiyle; üçüncü cümledeki 'dükkân/kâğıt' kelimeleri ünsüz inceltme gerekçesiyle; dördüncü cümledeki 'ahlak/hakem' kelimeleri ise uzun telaffuz edilmesine rağmen düzeltme işareti kullanılmaması gerekçesiyle eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin düzeltme işareti kullanım gerekçeleriyle eşleşmesi şu şekildedir: 'resmî/resmini' nispet eki ile iyelik ekinin karışmasını önler; 'hâlâ' sesteş kelime karışıklığını giderir; 'dükkân/kâğıt' ünsüz inceltme kuralına uyar; 'ahlak/hakem' ise uzun telaffuz edilmesine karşın düzeltme işareti almayan kelimelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'resmî' ve 'resmini' kelimelerini incelemek.
'resmî' kelimesindeki 'i' nispet ekidir ve iyelik ekli 'resmini' kelimesinden ayırt edilmek üzere düzeltme işareti alır.
Nispet ekinin diğer eklerle karışmasını önleme kuralını test etmek.
2
İkinci cümledeki 'hâlâ' kelimesini incelemek.
'hâlâ' (henüz) sözcüğünün 'hala' (babanın kız kardeşi) sözcüğüyle karışmasını engellemek için düzeltme işareti kullanılır.
Yazılışları bir, anlamları farklı kelimelerin ayırt edilmesi kuralını test etmek.
3
Üçüncü cümledeki 'dükkân' ve 'kâğıt' kelimelerini incelemek.
Girişinde 'k' ünsüzü bulunan bu kelimelerde 'a' ünlüsünün ince okunması için düzeltme işareti tercih edilir.
k, g, l ünsüzlerinden sonra gelen ünlülerin inceltilmesi kuralını doğrulamak.
4
Dördüncü cümledeki 'ahlak' ve 'hakem' kelimelerini incelemek.
Bu kelimeler uzun telaffuz edilseler de yazılışlarında düzeltme işareti almazlar.
Uzun okunduğu hâlde düzeltme işareti almayan kelimeleri ayırt etmek.

Anahtar Kavram

TDK Yazım Kılavuzu'na göre düzeltme işaretinin kullanım yerleri, işlevleri ve istisnaları
Soru 280Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların cümlelere kazandırdığı anlam ilişkilerini, karşılarında verilen işlevlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Göz alabildiğine uzanan bu bozkırda ağaç yok denecek kadar azdır ne var ki toprak son derece verimlidir.
Bunu yapmana izin veririm ama akşam saat sekizden önce mutlaka evde olacaksın.
Usta yazar, yeni romanında sıradan insanları anlatmış da eserinin daha çok okunmasını sağlamış.
Önümüzdeki hafta sonu ya müzeleri gezerek vakit geçireceğiz ya da sahilde uzun bir yürüyü��e çıkacağız.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle karşıtlık anlamı katma işleviyle, ikinci cümle koşul ilişkisi kurma işleviyle, üçüncü cümle neden-sonuç ilişkisi kurma işleviyle, dördüncü cümle ise seçenek bildirme işleviyle eşleşmelidir.
Her bağlaç, cümleye kattığı anlamsal ilişkiye göre doğru işlevle eşleştirilmiştir. Cümlelerin bağlamından hareketle bağlaçların karşıtlık, koşul, neden-sonuç ve seçenek anlamları kurduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ne var ki' bağlacının cümleye karşıtlık anlamı kattığı belirlenmiştir.
İlk cümledeki olumsuz durum ile ikinci cümledeki olumlu durum karşıtlık oluşturmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ama' bağlacının cümleye koşul anlamı kattığı belirlenmiştir.
İznin verilmesi, akşam sekizden önce evde olma koşuluna bağlanmıştır.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'da' bağlacının cümleye neden-sonuç anlamı kattığı belirlenmiştir.
Eserin çok okunmasının gerekçesi, yazarın sıradan insanları anlatmış olmasıdır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ya... ya da' bağlacının cümleye seçenek anlamı kattığı belirlenmiştir.
Müze gezmek ile sahilde yürümek arasında bir tercih durumu sunulmaktadır.

Anahtar Kavram

Bağlaçların Cümledeki Anlam ve Görevleri
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 14 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin