Tüm alıştırma soruları

324 soru

Soru 281Soru

Avrupa'da yaşanan bilimsel, siyasi ve ekonomik gelişmeler Osmanlı Devleti'nin iç ve dış dengelerini derinden sarsmıştır. Bu gelişmeler karşısında Osmanlı Devleti hem ekonomik hem de siyasi olarak çeşitli tepkiler vermek durumunda kalmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen Avrupa merkezli gelişmelerin Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini yansıtan durumları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama: Coğrafi Keşifler'in etkisiyle Akdeniz ticaretinin önemini yitirmesi (XVI-XVII. yy.), Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlık isyanlarının başlaması (1804), Sanayi Devrimi'nin etkisiyle Balta Limanı Ticaret Antlaşması'nın imzalanması (1838) ve dış borçların ödenememesiyle Duyun-ı Umumiye İdaresi'nin kurulması (1881) şeklindedir.
Sıralama, Avrupa'daki gelişmelerin Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerinin tarihsel seyrine uygundur: Coğrafi Keşifler'in etkileri (XVI-XVII. yy.), Fransız İhtilali'nin milliyetçilik etkisi (1804), Sanayi Devrimi ve Balta Limanı Ticaret Antlaşması (1838) ve Duyun-ı Umumiye'nin kuruluşu (1881).

Adım Adım Çözüm

1
Coğrafi Keşifler'in kronolojik yerini saptamak
Coğrafi Keşifler (XV. yüzyıl sonu - XVI. yüzyıl) Akdeniz yollarının önemini azaltarak Osmanlı'ya ilk kronolojik darbeyi vurmuştur.
Bu gelişme Yeni Çağ başlarında gerçekleşerek listenin en erken olayını oluşturur.
2
Fransız İhtilali'nin etkisini saptamak
1789 Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımı 1804'ten itibaren Osmanlı'da Sırp ve Rum isyanları şeklinde ortaya çıkmıştır.
Bu olay 19. yüzyılın hemen başında gerçekleşen ikinci kronolojik aşamadır.
3
Sanayi Devrimi ve Balta Limanı Antlaşması'nın tarihini belirlemek
1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile Osmanlı açık pazar haline gelmiştir.
Sanayi Devrimi sonrasındaki sömürgeci pazar arayışının 19. yüzyıl ortalarındaki yansımasıdır.
4
Duyun-ı Umumiye'nin kuruluş tarihini saptamak
Dış borçlanmanın iflası sonucu 1881'de Duyun-ı Umumiye İdaresi kurulmuştur.
19. yüzyılın son çeyreğinde yaşanan bu olay listenin en son aşamasını temsil eder.

Anahtar Kavram

Avrupa'daki büyük iktisadi ve siyasi gelişmelerin (Coğrafi Keşifler, Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi) Osmanlı Devleti üzerindeki kronolojik yansımaları.
Soru 282Soru

Bakterilerde kalıtsal çeşitliliğin artmasını sağlayan konjugasyon sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakteriyel konjugasyon olayı; sırasıyla pilus ile sitoplazmik köprü kurulması, plazmit zincirinin kesilmesi, tek zincir transferi, her iki hücrede eksik zincirlerin sentezlenmesi ve köprünün koparak iki adet plazmit taşıyan hücrenin oluşması şeklinde gerçekleşir.
Bakteriyel konjugasyon, iki bakteri arasında sitoplazmik köprü kurulmasıyla başlar. Ardından plazmit zincirlerinden biri kesilerek tek zincir halinde alıcı hücreye aktarılır. Aktarım sonrasında hem verici hem alıcı hücrelerde eksik zincirler tamamlanarak plazmit çift zincirli sarmal yapıya kavuşturulur ve hücreler birbirinden ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hücreler arası temasın kurulması
Piluslar aracılığıyla sitoplazmik köprü oluşturulur.
Gen transferi için iki hücre arasında geçit oluşması zorunludur.
2
Plazmitin aktarıma hazırlanması
Plazmitin bir zinciri kesilir.
Alıcı hücreye sadece tek bir DNA zinciri aktarılacaktır.
3
DNA zincirinin transferi
Tek zincirli DNA alıcı hücreye geçer.
Aktarım sitoplazmik köprü aracılığıyla gerçekleştirilir.
4
DNA'nın çift zincirli hale getirilmesi
Her iki bakteride de plazmit zinciri tamamlanır.
Plazmitin kararlı ve işlevsel çift zincirli halkasal yapısına dönmesi gerekir.
5
Sürecin sonlandırılması
Hücreler ayrılır ve her ikisi de plazmit taşır.
Köprünün kopmasıyla konjugasyon tamamlanır ve alıcı hücre de artık bir vericiye (F+F^+) dönüşür.

Anahtar Kavram

Bakterilerde konjugasyon basamakları ve plazmit transferi
Soru 283Soru

Osmanlı Devleti'nin Batı'nın üstünlüğünü kabul ederek yenilik arayışına girdiği XVIII. yüzyıldaki gelişmeleri gösteren aşağıdaki olayları, kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama; Pasarofça Antlaşması'nın imzalanarak Lale Devri'nin başlaması (1718), ilk sivil matbaanın kurulması (1727), Patrona Halil İsyanı ile Lale Devri'nin sona ermesi (1730) ve askerî teknik okul olan Hendesehane'nin açılması (1734) şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralama Pasarofça Antlaşması (1718), ilk sivil matbaanın kurulması (1727), Patrona Halil İsyanı (1730) ve Hendesehane'nin açılması (1734) şeklindedir. Lale Devri'ndeki kültürel gelişmeler, Lale Devri'ni sonlandıran isyan ve sonrasında başlayan askerî modernleşme adımları bu kronolojik akışı doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Lale Devri'nin başlangıç olayını tespit etmek
Lale Devri, 1718 Pasarofça Antlaşması ile başlar.
Osmanlı Devleti bu antlaşmanın ardından Avrupa ile barış dönemine girmiş ve Batı'ya yönelik ilk yenilik hareketlerini başlatmıştır.
2
Lale Devri içerisindeki kültürel ve teknik gelişmeleri incelemek
İlk sivil matbaa 1727 yılında kurulmuştur.
Lale Devri'nin en önemli kültürel/teknik yeniliklerinden biri olan matbaa, bu barış döneminin ortalarında hayata geçirilmiştir.
3
Lale Devri'ni sonlandıran siyasi olayı bulmak
Patrona Halil İsyanı 1730 yılında gerçekleşmiştir.
Sosyal huzursuzluklar ve isyan sonucu Lale Devri resmen kapanmıştır.
4
Lale Devri sonrasındaki dönemde gerçekleştirilen yenilikleri belirlemek
Hendesehane 1734 yılında açılmıştır.
Lale Devri'nde askerî ıslahat yapılmamasının eksikliği görülmüş ve bir sonraki padişah olan I. Mahmud döneminde askerî yenileşme kapsamında Hendesehane kurulmuştur.

Anahtar Kavram

XVIII. Yüzyıl Osmanlı Islahatlarının Nitelikleri ve Kronolojisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 284Soru

Hayvansal bir organizmada gametlerin oluşumundan döllenmenin tamamlanarak zigotun meydana gelmesine kadar geçen süreçte gerçekleşen bazı hücresel olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir:

Buna göre, bu olayların ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hayvansal bir organizmada eşeyli üreme ve döllenme süreci sırasıyla; gametlerin mayoz bölünmeyle üretilmesi, spermin jel örtüye temas ederek akrozom enzimlerini salması, sperm ve yumurta zarlarının kaynaşması, kortikal reaksiyonla döllenme zarının oluşması ve son olarak haploid çekirdeklerin kaynaşarak diploid zigot çekirde��ini meydana getirmesi şeklinde gerçekleşir.
Doğru sıralama, döllenme sürecinin başlangıcında üreme hücrelerinin mayozla eldesini (gametogenez), ardından spermin yumurtanın koruyucu tabakasını eritmesini (akrozom reaksiyonu), zarların birleşmesini (plazmogami), polispermiyi engelleyen hücresel savunmayı (kortikal reaksiyon) ve son olarak kalıtsal materyallerin birleşmesini (karyogami) takip eden kronolojik sıradır.

Adım Adım Çözüm

1
Gametogenez aşamasını belirleme
Üreme ana hücrelerinin mayoz bölünme geçirmesiyle haploid (nn) kromozomlu gametlerin oluşması ilk sıradadır.
Döllenmenin gerçekleşebilmesi için öncelikle haploid sperm ve yumurta hücrelerinin mayoz bölünmeyle sentezlenmiş olması gerekir.
2
Yumurtaya ulaşma ve dış koruyucu tabakanın eritilmesini inceleme
Sperm hücresinin yumurtayı saran jel örtüye (zona pellucida) temas etmesiyle akrozom enzimlerinin serbest bırakılması ikinci sıradadır.
Gametler bir araya geldiğinde spermin yumurta zarına ulaşabilmesi için akrozomundaki hidrolitik enzimlerle jel örtüyü sindirmesi gerekir.
3
Zarların birleşmesini tespit etme
Sperm ve yumurta hücre zarlarının özgül reseptörler aracılığıyla birbirini tanıyarak kaynaşması üçüncü sıradadır.
Koruyucu jel tabakasını aşan sperm hücresi, yumurta zarına ulaşarak onunla bütünleşir.
4
Polispermiyi engelleme mekanizmasını analiz etme
Yumurtadaki kortikal granüllerin ekzositozla salınarak döllenme zarı oluşturması dördüncü sıradadır.
Sperm zarı ile yumurta zarının kaynaşması yumurtayı uyarır ve kortikal granüllerin salınımıyla döllenme zarı oluşturulup diğer spermlerin girişi engellenir.
5
Çekirdeklerin birleşmesini saptama
Haploid (nn) sperm ve yumurta çekirdeklerinin kaynaşmasıyla diploid (2n2n) zigot çekirdeğinin oluşması son sıradadır.
Polispermi engellendikten sonra yumurta sitoplazmasındaki sperm çekirdeği ile yumurta çekirdeği birleşerek döllenmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Hayvansal organizmalarda gametogenez ve döllenme süreci hücresel/biyokimyasal basamakları
Soru 285Soru

Millî Mücadele Dönemi'nde meclisin açılış süreci ve meclise karşı çıkan isyanlara karşı alınan önlemlerle ilgili verilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama; İstanbul'un resmen işgali ve meclisin dağıtılması, yeni meclis için seçim çağrısının yapılması, meclisin Ankara'da açılması ve isyanlara karşı İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralamada öncelikle İstanbul'un resmen işgal edilerek Mebusan Meclisi'nin dağıtılması (16 Mart 1920), ardından Temsil Heyeti'nin seçim genelgesi yayımlaması (19 Mart 1920), sonrasında meclisin Ankara'da açılması (23 Nisan 1920) ve son olarak meclise karşı çıkan isyanlara karşı yargısal tedbir olarak İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması (11 Eylül 1920) yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Mebusan Meclisi'nin kapatılma sürecini belirlemek
İtilaf Devletleri'nin 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmesi ve Mebusan Meclisi'ni dağıtması sürecin ilk adımıdır.
Bu olay, Ankara'da yeni ve bağımsız bir meclisin açılması sürecini doğrudan tetiklemiştir.
2
Seçimlerin yapılması ve yeni meclise giden hazırlıkları analiz etmek
Mebusan Meclisi'nin kapatılmasından üç gün sonra, 19 Mart 1920'de Temsil Heyeti olağanüstü yetkili bir meclisin toplanması için seçim genelgesi yayımlamıştır.
Genelge, yeni meclisin demokratik yollarla ve temsil gücü yüksek olarak açılmasını sağlamak amacıyla yayımlanmıştır.
3
Meclisin fiilen açılış tarihini saptamak
Seçimlerin ardından 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi açılmıştır.
Bu adım, ulusal iradenin yönetimdeki en üst merci haline geldiğini resmileştirmiştir.
4
Meclisin otoritesini korumak için aldığı yargısal önlemi belirlemek
Meclisin açılmasından sonra başlayan iç isyanlara karşı 11 Eylül 1920'de İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
İsyanların bastırılması ve yargılamaların hızlıca yapılarak meclis otoritesinin tesisi amacıyla bu adım en son gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin açılmasına giden tarihsel süreç ve meclisin otoritesini koruma önlemleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 286Soru

Canlıların filogenetik sınıflandırılmasında kullanılan bazı kategoriler aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kategorileri, içerdikleri sağlıklı canlılar arasındaki genetik benzerlik oranı en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama Cins - Familya (Aile) - Takım - Sınıf şeklinde olmalıdır. Filogenetik sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe canlılar arasındaki genetik benzerlik oranı azalır. Bu doğrultuda en dar basamak olan Cins en yüksek genetik benzerliğe sahipken, en geniş basamak olan Sınıf en düşük genetik benzerliğe sahiptir.
Filogenetik sınıflandırmada kullanılan basamaklar küçükten büyüğe doğru Tür, Cins, Familya, Takım, Sınıf, Şube ve Alem şeklindedir. Bu basamaklarda küçük birimden büyük birime doğru gidildikçe canlılar arasındaki ortak gen sayısı, homolog organ benzerliği ve genetik benzerlik oranı azalır. Buna göre, verilen basamaklardan en dar kapsamlı olan Cins kategorisindeki canlılar arasındaki genetik benzerlik en yüksek, en geniş kapsamlı olan Sınıf kategorisindeki canlılar arasındaki genetik benzerlik ise en düşüktür. Sıralama Cins - Familya (Aile) - Takım - Sınıf şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik yapıdaki konumlarını belirlemek.
Hiyerarşik sıralama küçükten büyüğe doğru: Cins → Familya → Takım → Sınıf şeklindedir.
Sınıflandırma kategorileri arasındaki büyüklük ilişkisini doğru kurmak çözüm için ilk adımdır.
2
Sınıflandırma basamaklarında değişen özellikler kuralını uygulamak.
Türden aleme (küçükten büyüğe) doğru gidildikçe canlılar arasındaki ortak özellikler ve genetik benzerlik azalır.
Genetik benzerliğin basamaklar arasındaki değişim yönünü belirlemek gerekir.
3
Kategorileri genetik benzerlik oranına göre en yüksekten en düşüğe doğru sıralamak.
Cins (en yüksek benzerlik) → Familya → Takım → Sınıf (en düşük benzerlik) sıralaması elde edilir.
İstenen sıralama yönü en yüksek benzerlikten en düşük benzerliğe doğrudur.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru değişen özellikler ve hiyerarşik ilişkiler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 287Soru

Aşağıda miktarları belirtilen madde örneklerini kütlelerine göre büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

(H: 1, He: 4, C: 12, Avogadro sayısı: 602×10236{}02 \times 10^{23})

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddelerin kütlelerine göre büyükten küçüğe doğru sıralaması II > III > I şeklindedir.
Madde II'nin kütlesi 04 gram0{}4\text{ gram}, Madde III'ün kütlesi 005 gram0{}05\text{ gram} ve Madde I'in kütlesi akb cinsinden verildiği için son derece küçük olan 16NA gram\frac{16}{N_A}\text{ gram}'dır. Bu değerler karşılaştırıldığında kütlesi en büyük olan Madde II, en küçük olan ise Madde I olur.

Adım Adım Çözüm

1
Madde I'in kütlesini gram cinsinden belirlemek
16 akb16\text{ akb} kütleye sahip metan gazının kütlesi 16NA g\frac{16}{N_A}\text{ g}'dır.
akb (atomik kütle birimi), 11 tane atom veya molekülün kütlesini ifade eden son derece küçük bir kütle birimidir ve gram cinsinden değeri molekül kütlesinin Avogadro sayısına bölünmesiyle bulunur.
2
Madde II'nin kütlesini gram cinsinden hesaplamak
224 L2{}24\text{ L} helyum gazının kütlesi 04 gram0{}4\text{ gram}'dır.
Normal koşullarda 1 mol1\text{ mol} gaz 224 L22{}4\text{ L} hacim kaplar. Buradan gazın mol sayısı 224224=01 mol\frac{2{}24}{22{}4} = 0{}1\text{ mol} olarak bulunur. Helyumun kütlesi ise 01 mol×4 g/mol=04 g0{}1\text{ mol} \times 4\text{ g/mol} = 0{}4\text{ g} olur.
3
Madde III'ün kütlesini gram cinsinden hesaplamak
301×10223{}01 \times 10^{22} tane atom içeren hidrojen gazının kütlesi 005 gram0{}05\text{ gram}'dır.
Avogadro sayısı kullanılarak atomların mol sayısı 301×1022602×1023=005 mol\frac{3{}01 \times 10^{22}}{6{}02 \times 10^{23}} = 0{}05\text{ mol} atom olarak bulunur. Hidrojenin atom kütlesi 1 g/mol1\text{ g/mol} olduğu için bu atomların kütlesi 005 gram0{}05\text{ gram}'a karşılık gelir.
4
Kütleleri karşılaştırarak sıralama yapmak
04 g>005 g>266×1023 g0{}4\text{ g} > 0{}05\text{ g} > 2{}66 \times 10^{-23}\text{ g} olduğundan sıralama II > III > I şeklindedir.
Elde edilen gram cinsinden kütle değerleri karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Mol kavramında hacim, tanecik sayısı, gerçek atom kütlesi ve akb-gram dönüşümlerini kullanarak kütle hesabı yapma
Soru 288Soru

Millî Mücadele sürecinde Ankara'da yeni bir meclisin açılması ve bu meclisin kendi otoritesini korumak amacıyla attığı adımlarla ilgili verilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru doğru sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama şu şekildedir: İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal ederek Osmanlı Mebusan Meclisi'nin çalışmalarına son vermesi, İstanbul Hükümeti'nin olumsuz propagandalarına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Efendi öncülüğünde Millî Mücadele'yi destekleyen karşı fetvanın yayımlanması, Millî iradeyi esas alan Büyük Millet Meclisi'nin Ankara'da resmen faaliyete geçmesi, Yeni kurulan meclisin yasama gücünü kullanarak otoritesini sarsmaya çalışan isyanlara karşı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarması.
Kronolojik sıralama, İstanbul'un resmen işgali (16 Mart 1920) ile başlar. İşgal sonrasında Mebusan Meclisi'nin kapatılmasıyla yeni bir meclisin açılması zorunlu hale gelmiştir. Bu süreçte İstanbul Hükümeti'nin yayımladığı olumsuz fetvalara karşı Ankara Müftüsü Rıfat Efendi öncülüğünde 16 Nisan 1920'de karşı fetva yayımlanarak halkın kafasındaki soru işaretleri giderilmeye çalışılmıştır. Ardından 23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılmıştır. Son olarak, açılan bu yeni meclise karşı çıkan iç isyanları bastırmak ve otoriteyi korumak amacıyla 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu kabul edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İstanbul'un işgal tarihini ve bunun siyasi sonucunu belirlemek
16 Mart 1920'de İstanbul işgal edilmiş ve Mebusan Meclisi kapatılmıştır.
Mebusan Meclisi'nin kapatılması Ankara'da yeni bir meclisin açılmasını zorunlu kılmıştır.
2
Milli Mücadele'yi destekleyen dinî meşruiyet çalışmalarını incelemek
16 Nisan 1920'de Ankara Fetvası yayımlanmıştır.
Bu fetva, halkın kafasındaki soru işaretlerini gidermek ve meclisin açılış sürecini kolaylaştırmak için yayımlanmıştır.
3
Büyük Millet Meclisi'nin açılış tarihini tespit etmek
23 Nisan 1920'de meclis Ankara'da toplanmıştır.
Milli iradenin temsilcisi olan bu meclis, bağımsızlık mücadelesinin yönetim merkezi olmuştur.
4
Meclisin isyanlara karşı aldığı ilk yasal önlemi belirlemek
29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu kabul edilmiştir.
Yeni kurulan meclisin varlığını korumak ve ayaklanmaları hukuk çerçevesinde bastırmak için yasama gücü kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin açılması ve meclise karşı çıkan isyanlara karşı alınan hukuki ve siyasi önlemler.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 289Soru

Aşağıda farklı koşullarda ve farklı birimlerle miktarları belirtilen üç ayrı gaz örneği verilmiştir. Bu gaz örneklerinin mol sayılarının doğru karşılaştırılabilmesi için, verilen maddeleri mol sayılarına göre büyükten küçüğe doğru nasıl sıralamalısınız?

(H: 1, He: 4, C: 12, O: 16, S: 32, NAN_A: Avogadro sayısı)

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen gaz örneklerinin mol sayılarına göre büyükten küçüğe doğru sıralaması helyum gazı, metan gazı ve kükürt trioksit gazı şeklindedir.
Gaz örneklerinin mol sayıları sırasıyla helyum için 1,2 mol1,2\text{ mol}, metan için 0,5 mol0,5\text{ mol} ve kükürt trioksit için 1NA mol\frac{1}{N_A}\text{ mol} (1 tane molekül) olarak hesaplanır. Bu değerler karşılaştırıldığında en büyük mol sayısı helyum gazına, en küçük mol sayısı ise kükürt trioksit gazına ait olur.

Adım Adım Çözüm

1
Metan gazının mol sayısını hesaplama
Metan gazının mol sayısı 0,5 mol0,5\text{ mol} olarak bulunur.
Normal koşullarda (NK) 1 mol gaz 22,4 L22,4\text{ L} hacim kaplar. n=V22,4n = \frac{V}{22,4} formül��nden n=11,222,4=0,5 moln = \frac{11,2}{22,4} = 0,5\text{ mol} elde edilir.
2
Kükürt trioksit gazının mol sayısını hesaplama
Kükürt trioksit gazının mol sayısı 1NA mol\frac{1}{N_A}\text{ mol} olarak bulunur.
1 tane oksijen atomunun kütlesi 16 akb16\text{ akb}'dir. 48 akb48\text{ akb} oksijen atomu 3 tane3\text{ tane} oksijen atomuna karşılık gelir. 1 tane SO3\text{SO}_3 molekülünde 3 tane3\text{ tane} oksijen atomu bulunduğundan, bu örnekte tam olarak 1 tane1\text{ tane} SO3\text{SO}_3 molekülü vardır. 1 tane molekülün mol sayısı ise 1NA mol\frac{1}{N_A}\text{ mol}'dür.
3
Helyum gazının mol sayısını belirleme
Helyum gazının mol sayısı 1,2 mol1,2\text{ mol} olarak bulunur.
Helyum gazı tek atomlu (monoatomik) yapıdadır. Bu nedenle tanecik sayısı doğrudan atom sayısına eşittir. 1,2 NA1,2\text{ }N_A tane atom içeren helyum, 1,2 mol1,2\text{ mol} atom içerir ve bu da 1,2 mol1,2\text{ mol} helyum gazı demektir.
4
Bulunan mol sayılarını karşılaştırıp sıralama
Mol sayıları arasındaki ilişki 1,2 mol>0,5 mol>1NA mol1,2\text{ mol} > 0,5\text{ mol} > \frac{1}{N_A}\text{ mol} şeklindedir.
Helyum en yüksek mol sayısına (1,2 mol1,2\text{ mol}) sahipken, metan ortada (0,5 mol0,5\text{ mol}) yer alır. Kükürt trioksit ise sadece 1 tane molekülden oluştuğu için mol sayısı yok denecek kadar azdır ve en küçüktür.

Anahtar Kavram

Maddelerin mol sayılarını bulurken hacim (STP), gerçek atom sayısı (akb) ve Avogadro sayısı cinsinden tanecik sayısı ilişkilerini doğru kullanma.
Soru 290Soru

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda uyguladığı denge politikası sürecinde yaşanan aşağıdaki diplomatik gelişmeleri geçmişten günümüze doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841), Paris Antlaşması (1856) ve Berlin Antlaşması (1878) şeklinde olmalıdır.
Denge politikası kapsamında yaşanan diplomatik gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması, 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi, 1856 Paris Antlaşması ve 1878 Berlin Antlaşması şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gelişmelerin tarihsel arka planlarını ve imzalanma yıllarını tespit etmek.
Gelişmeler sırasıyla Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841), Paris Antlaşması (1856) ve Berlin Antlaşması (1878) tarihlerinde imzalanmıştır.
Olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini ve kronolojik akışı belirlemek için tarihlerin bilinmesi gerekir.
2
Tarihleri en eskiden en yeniye doğru sıralamak.
1833 < 1841 < 1856 < 1878 sıralaması elde edilir.
Soruda geçmişten günümüze doğru kronolojik bir sıralama yapılması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda toprak bütünlüğünü korumak adına izlediği denge politikası ve bu kapsamda imzalanan uluslararası antlaşmaların kronolojik sırası.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 291Soru

Laboratuvarda hazırlanan aşağıdaki üç farklı sıvı sisteminin pH değerlerini büyükten küç��ğe doğru sıralayınız:

* I. sistem: 25 C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta [OH]=106 M[OH^-] = 10^{-6}\text{ M} olan sulu çözelti
* II. sistem: 25 C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıktaki saf su
* III. sistem: 50 C50\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıktaki saf su

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

pH değerlerinin büyükten küçüğe doğru sıralanışı I > II > III şeklindedir.
I. sistemin pH değeri 8, II. sistemin pH değeri 7 ve III. sistemin pH değeri 7'den küçüktür. Bu durumda pH değerlerinin büyükten küçüğe doğru sıralanışı I > II > III şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
I. sistemin pH değerini belirleme
I. sistemde [OH]=106 M[OH^-] = 10^{-6}\text{ M} olduğuna göre pOH=6\text{pOH} = 6'dır. 25 C25\text{ }^\circ\text{C}'de pH+pOH=14\text{pH} + \text{pOH} = 14 eşitliğinden pH=8\text{pH} = 8 olarak hesaplanır.
Çözeltinin pH değerini bulmak için hidroksit derişiminden pOH'a, oradan da pH'a geçiş yapılır.
2
II. sistemin pH değerini belirleme
II. sistem 25 C25\text{ }^\circ\text{C}'de saf su olduğundan [H+]=[OH]=107 M[H^+] = [OH^-] = 10^{-7}\text{ M}'dır ve pH değeri 7'dir.
Oda sıcakl��ğındaki saf suyun nötr özellikleri bilinmelidir.
3
III. sistemin pH değerini belirleme
Suyun otoiyonizasyonu endotermiktir. Sıcaklık 25 C25\text{ }^\circ\text{C}'den 50 C50\text{ }^\circ\text{C}'ye çıkarıldığında iyonlaşma dengesi ürünler yönüne kayar. Bu durumda Ksu>1014K_{su} > 10^{-14} olur. Dolayısıyla [H+]>107 M[H^+] > 10^{-7}\text{ M} olacağından pH değeri 7'den küçük (pH < 7) olur.
Sıcaklık artışının suyun otoiyonizasyonu ve pH üzerindeki etkisi analiz edilmelidir.
4
Değerleri karşılaştırarak sıralama yapma
pH değerleri karşılaştırıldığında: I. sistem (pH = 8) > II. sistem (pH = 7) > III. sistem (pH < 7) sıralaması elde edilir. Yani büyükten küçüğe doğru sıralama I, II, III şeklindedir.
Sistemlerin belirlenen pH değerleri büyüklük sırasına konulur.

Anahtar Kavram

Sıcaklık ve derişimin sulu çözeltilerin pH değeri üzerindeki etkisi
Soru 292Soru

Endüstriyel ölçekte sıvı havadan ayrımsal damıtma yöntemiyle azot ve oksijen gazlarının elde edilmesinde gerçekleştirilen aşağıdaki işlemleri, ilk adımdan son adıma doğru sırasıyla düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İşlemler sırasıyla; ilk olarak havadaki toz, karbondioksit ve su buharının uzaklaştır��lması, ardından temiz havanın yüksek basınçta sıkıştırılması, sıkışan havanın soğutularak sıvılaştırılması ve son olarak sıvı havanın ayrımsal damıtma kolonunda kaynama noktası farkından yararlanılarak azot ve oksijene ayrılması şeklinde gerçekleştirilir.
Doğru sıralama, havanın öncelikle katı bileşenlerinden arındırılması, sıkıştırılması, Joule-Thomson etkisiyle sıvılaştırılması ve son olarak kaynama noktası farkına göre damıtılması basamaklarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Havayı filtreleme
Havadaki katı parçacıklar, karbondioksit ve su buharı uzaklaştırılır.
Bu maddelerin soğuk ortamlarda katılaşarak borularda tıkanmaya yol açmasını önlemek.
2
Havayı sıkıştırma
Hava yüksek basınç altında hacmi azaltılarak sıkıştırılır.
Gaz moleküllerini birbirine yakınlaştırarak sıvılaşmayı kolaylaştırmak.
3
Havayı soğutma ve sıvılaştırma
Hava yaklaşık 200 C-200\ ^\circ\text{C} sıcaklığa ulaşıp sıvılaşır.
Sıkışan gazın genleştirilmesi (Joule-Thomson etkisi) ile sıcaklığı düşürülerek sıvı faza geçmesi sağlanır.
4
Ayrımsal damıtma uygulama
Azot gazı (196 C-196\ ^\circ\text{C}) önce buharlaşarak ayrılır, oksijen sıvısı (183 C-183\ ^\circ\text{C}) kolonda kalır.
İki sıvı gazın kaynama noktası farkından yararlanarak bileşenlerine ayrılmasını sağlamak.

Anahtar Kavram

Havanın sıvılaştırılması ve ayrımsal damıtma yöntemiyle bileşenlerine (azot ve oksijen gazlarına) ayrıştırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 293Soru

Aşağıda farklı nicelikleri belirtilmiş olan üç ayrı gaz örneği verilmiştir:

I. 320 akb320\text{ akb} oksijen (O2O_2) gazı
II. Avogadro sayısının onda biri (0,1 NA0,1\text{ } N_A) kadar hidrojen (HH) atomu içeren metan (CH4CH_4) gazı
III. Normal koşullarda (NK) 1,12 litre1,12\text{ litre} hacim kaplayan helyum (HeHe) gazı

Buna göre, bu gaz örneklerinin kütlelerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

(H: 1, He: 4, C: 12, O: 16, NAN_A: Avogadro sayısı)

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gaz örneklerinin kütlelerine göre en küçükten en büyüğe doğru sıralaması I < III < II şeklindedir.
Kütle değerleri gram cinsinden karşılaştırıldığında, 320 akb kütlesindeki O2O_2 gazının moleküler boyutta olduğu ve kütlesinin son derece küçük olduğu görülür. NK'deki 1,12 L helyum gazının kütlesi 0,2 gram, 0,1 mol H atomu içeren metan gazının kütlesi ise 0,4 gramdır. Bu nedenle küçükten büyüğe sıralama I < III < II şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. maddedeki 320 akb320\text{ akb} O2O_2 gazının kütlesini belirleme.
O2O_2 molekülünün kütlesi 32 akb32\text{ akb}'dir. 320 akb320\text{ akb} O2O_2 gazı 32032=10\frac{320}{32} = 10 tane moleküldür. Bu moleküllerin gram cinsinden kütlesi 320NA gram\frac{320}{N_A}\text{ gram}'dır ve kütlesi mikroskobik düzeydedir.
akb biriminden grama geçilerek moleküler kütlenin büyüklüğünü anlamak.
2
II. maddedeki gazın mol sayısını ve kütlesini hesaplama.
0,1 NA0,1\text{ } N_A tane H atomu 0,1 mol0,1\text{ mol} H atomudur. 1 mol1\text{ mol} CH4CH_4 gazında 4 mol4\text{ mol} H atomu bulunduğuna göre, 0,1 mol0,1\text{ mol} H atomu içeren gaz 0,14=0,025 mol\frac{0,1}{4} = 0,025\text{ mol} CH4CH_4 olur. Mol kütlesi 16 g/mol16\text{ g/mol} olan CH4CH_4'ün kütlesi 0,025×16=0,4 gram0,025 \times 16 = 0,4\text{ gram}'dır.
Atom mol sayısından bileşik mol sayısına ve kütlesine geçiş yapmak.
3
III. maddedeki gazın mol sayısını ve kütlesini hesaplama.
Normal koşullarda 1 mol1\text{ mol} gaz 22,4 L22,4\text{ L} hacim kaplar. 1,12 L1,12\text{ L} helyum gazı 1,1222,4=0,05 mol\frac{1,12}{22,4} = 0,05\text{ mol}'dür. Mol kütlesi 4 g/mol4\text{ g/mol} olan He gazının kütlesi 0,05×4=0,2 gram0,05 \times 4 = 0,2\text{ gram}'dır.
Gazın hacminden mol sayısına ve kütlesine geçiş yapmak.
4
Hesaplanan kütle değerlerini karşılaştırıp sıralama.
Kütleler karşılaştırıldığında 320NA g<0,2 g<0,4 g\frac{320}{N_A}\text{ g} < 0,2\text{ g} < 0,4\text{ g} olduğu görülür. Sıralama I < III < II şeklindedir.
Tüm kütle değerlerini ortak birim üzerinden karşılaştırmak.

Anahtar Kavram

Mol, akb, normal koşullardaki gaz hacmi ve kütle ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 294Soru

Millî Mücadele Dönemi Batı Cephesi'nde yaşanan aşağıdaki askerî ve diplomatik gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama sırasıyla: Düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk Yunan taarruzunu püskürterek zafer kazanması, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi Londra Konferansı'na davet etmesi, Yunan saldırısının ikinci kez kırılması ve Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi şeklindedir.
Tarihsel kronoloji sırasıyla şöyledir: I. İnönü Muharebesi (Ocak 1921) -> Londra Konferansı (Şubat-Mart 1921) -> II. İnönü Muharebesi (Mart 1921) -> Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sonrası Sakarya'nın doğusuna çekilme (Temmuz 1921). Dolayısıyla doğru sıralama bu akışa uygun olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
I. İnönü Muharebesi'nin tarihini ve niteliğini tespit etme
Ocak 1921'de I. İnönü Muharebesi kazanılmıştır.
Sıralamadaki en erken olayı bulmak.
2
I. İnönü zaferinin diplomatik sonucunu saptama
Şubat-Mart 1921'de Londra Konferansı toplanmıştır.
Askerî zaferlerin diplomatik sonuçları önce askeri zaferin ardından gelmelidir.
3
Konferans sonrası yaşanan askeri gelişmeyi tespit etme
Mart 1921 sonunda II. İnönü zaferi kazanılmıştır.
Londra Konferansı'nın başarısızlığının ardından taarruza geçen Yunan ordusunun durdurulmasını kronolojiye eklemek.
4
Batı Cephesi'ndeki savunma hattı değişikliğini belirleme
Temmuz 1921'de Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrası ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiştir.
Sıralamadaki en son ve kritik askeri stratejik kararı yerleştirmek.

Anahtar Kavram

Millî Mücadele Batı Cephesi savaşlarının kronolojik gelişimi ve askerî-siyasi neden-sonuç zinciri.
Soru 295Soru

Bir meşe ormanı ekosisteminde yer alan ve bir besin zincirini oluşturan canlı türlerinin bazı özellikleri şu şekildedir:

* KK türü: Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürerek kendi besinini üretir.
* LL türü: Besin piramidinin en üst basamağında yer alır ve dokularında biriken zehirli madde miktarı en fazladır.
* MM türü: KK türü ile beslenen otçul bir eklem bacaklıdır.
* NN türü: MM türünü tüketerek beslenen bir birincil karnivordur.

Bu besin zincirinde yer alan canlıların, sahip oldukları toplam biyokütle miktarlarına göre en fazla olandan en az olana doğru sıralanışını oluşturunuz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Canlıların toplam biyokütle miktarlarına göre en fazla olandan en az olana doğru sıralanışı K türü - M türü - N türü - L türü şeklindedir.
Besin zincirindeki canlılar üreticiden tüketiciye doğru K -> M -> N -> L şeklinde sıralanır. Ekolojik piramitlerde üreticiden son tüketiciye (tabandan tavana) doğru gidildikçe toplam biyokütle miktarı düzenli olarak azaldığı için biyokütlesi en fazla olan canlı K (üretici), en az olan canlı ise L (üçüncül tüketici) olur. Dolayısıyla doğru sıralama K - M - N - L şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların ekolojik özelliklerine göre besin zincirindeki rollerini belirleyin.
K türü üretici, M türü birincil tüketici (otçul), N türü ikincil tüketici (etçil) ve L türü üçüncül tüketici olarak belirlenir.
Işık enerjisini kullanan K üreticidir. K ile beslenen M otçul, M'yi yiyen N etçil ve piramidin en üstündeki L ise son tüketicidir.
2
Canlılar arasındaki besin zinciri akış yönünü kurun.
Besin zinciri K -> M -> N -> L şeklinde sıralanır.
Madde ve enerji akışı üreticiden başlayarak tüketicilere doğru tek yönlü gerçekleşir.
3
Besin zincirinde yukarıya doğru çıkıldıkça biyokütle değişim kuralını uygulayın.
Üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe aktarılan enerji azaldığı için toplam biyokütle miktarı da azalır.
Her basamakta enerjinin yaklaşık %90'ı ısı ve metabolik faaliyetlerle kaybedilir, bu nedenle üst basamaklardaki toplam biyokütle azalmak zorundadır.
4
Canlıları biyokütlesi en çok olandan en az olana doğru sıralayın.
Sıralama K - M - N - L şeklinde gerçekleşir.
Piramidin en altında yer alan K üreticisinin biyokütlesi en yüksek, en tepesindeki L üçüncül tüketicisinin biyokütlesi en düşüktür.

Anahtar Kavram

Besin zincirinde trofik düzeyler arasında biyokütle ve enerji değişimi
Soru 296Soru

Sitoplazmasındaki çözünmüş sükroz yoğunluğu %4\%4 olan üç özdeş bitki hücresi, yoğunlukları aşağıda verilen sükroz çözeltilerine ayrı ayrı bırakılarak denge durumuna ulaşana kadar bekletiliyor:

* Hücre 1: %1\%1'lik sükroz çözeltisi içeren ortam
* Hücre 2: %4\%4'lük sükroz çözeltisi içeren ortam
* Hücre 3: %10\%10'luk sükroz çözeltisi içeren ortam

Buna göre, dengeye ulaşmış hücrelerin son turgor basınçlarının en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hücrelerin denge durumundaki son turgor basınçlarının en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralanışı Hücre 1, Hücre 2 ve Hücre 3 şeklindedir.
Hücrelerin bırakıldığı ortamların yoğunlukları ile hücre içi yoğunluk arasındaki ilişki suyun geçiş yönünü belirler. Hücre 1'in bırakıldığı ortam hipotonik olduğundan hücre su alarak şişer ve turgor basıncı en yüksek düzeye ulaşır. Hücre 2'nin bırakıldığı ortam izotonik olduğundan turgor basıncı değişmez. Hücre 3'ün bırakıldığı ortam hipertonik olduğundan hücre su kaybederek büzülür ve turgor basıncı en düşük düzeye geriler.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrelerin bırakıldığı ortamların yoğunluklarını hücre içi yoğunlukla kıyaslayarak ortam tiplerini belirleyin.
Hücre içi sükroz yoğunluğu %4\%4 olduğundan; %1\%1'lik ortam hipotonik, %4\%4'lük ortam izotonik ve %10\%10'luk ortam hipertonik olarak sınıflandırılır.
Pasif taşımada osmozun yönü ve hızı, hücre içi ile hücre dışı ortamlar arasındaki yoğunluk farkına bağlıdır.
2
Ortam tiplerine göre suyun net geçiş yönünü analiz edin.
Hipotonik ortamdaki Hücre 1 dışarıdan su alır. İzotonik ortamdaki Hücre 2'de net su geçişi olmaz. Hipertonik ortamdaki Hücre 3 dışarıya su verir.
Su molekülleri, osmoz kuralları gereği çözünmüş madde yoğunluğunun düşük olduğu (suyun çok olduğu) ortamdan, çözünmüş madde yoğunluğunun yüksek olduğu (suyun az olduğu) ortama doğru net geçiş yapar.
3
Su alışverişinin turgor basıncı üzerindeki etkisini değerlendirerek hücreleri sıralayın.
Su alan Hücre 1'in turgor basıncı artarak en yüksek olur. Su kaybetmeyen Hücre 2'nin turgor basıncı sabit kalır. Su kaybeden Hücre 3'ün turgor basıncı azalarak en düşük olur. Bu durumda sıralama Hücre 1, Hücre 2 ve Hücre 3 şeklinde gerçekleşir.
Turgor basıncı, hücre içindeki suyun hücre çeperine uyguladığı fiziki basınçtır; hücre su aldıkça turgor basıncı artar, su kaybettikçe azalır.

Anahtar Kavram

Pasif taşıma kapsamında osmoz olayı; hücrelerin hipotonik, izotonik ve hipertonik ortamlardaki su alışverişleri ve bu durumun hücrenin turgor ile osmotik basınçları üzerindeki etkileri.
Soru 297Soru

Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz dönemlerine ait aşağıdaki olayları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama; TBMM tarafından unvan verilmesi (19 Eylül 1921), Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması (20 Ekim 1921), "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emrinin verilmesi (1 Eylül 1922) ve Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması (11 Ekim 1922) şeklindedir.
Olayların kronolojik akışı incelendiğinde; Sakarya Meydan Muharebesi'nden hemen sonra Mustafa Kemal Paşa'ya Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verilmiş (19 Eylül 1921), ardından bu zaferin diplomatik sonucu olarak Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış (20 Ekim 1921), bir sonraki yıl Büyük Taarruz esnasında meşhur Akdeniz hedefi emri verilmiş (1 Eylül 1922) ve son olarak taarruzun kesin zaferle bitmesiyle askeri safhayı kapatan Mudanya Ateşkesi imzalanmıştır (11 Ekim 1922).

Adım Adım Çözüm

1
Sakarya Meydan Muharebesi'nin hemen sonrasındaki gelişmeleri belirlemek.
Mustafa Kemal Paşa'ya 19 Eylül 1921'de Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verilmiştir.
Bu karar, Sakarya Savaşı'nın kazanılmasının hemen ardından TBMM tarafından meclis kararıyla alınmıştır.
2
Sakarya Savaşı'nın diplomatik sonuçlarını incelemek.
Fransa ile 20 Ekim 1921'de Ankara Antlaşması imzalanmıştır.
Sakarya Zaferi'nin ardından Fransızların Anadolu'da kalamayacağını anlaması üzerine Güney Cephesi'ni kapatan antlaşma yapılmıştır.
3
Büyük Taarruz'un askeri safhasındaki gelişmeleri tespit etmek.
Mustafa Kemal Paşa "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emrini 1 Eyl��l 1922'de vermiştir.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonrasında kaçan Yunan ordusunu takip edip İzmir'e ulaşmak amacıyla bu emir yayımlanmıştır.
4
Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını tamamen bitiren gelişmeyi saptamak.
11 Ekim 1922'de İtilaf Devletleri ile Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır.
Büyük Taarruz'un kesin askeri zaferle sonuçlanması üzerine İtilaf Devletleri TBMM'ye ateşkes teklif etmek zorunda kalmıştır.

Anahtar Kavram

Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz süreçlerindeki askeri ve diplomatik gelişmelerin kronolojisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 298Soru

Bitkiler aleminde yer alan bazı türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri incelenerek, sahip oldukları yapısal organizasyon karmaşıklıklarına göre basitten gelişmişe doğru bir sıralama yapılmak istenmektedir.

Buna göre; ciğer otu, at kuyruğu, göknar ve domates bitkilerinin yapısal gelişmişlik düzeylerine göre en basit (en ilkel) olandan en gelişmiş olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ciğer otu, At kuyruğu, Göknar, Domates
Bitkiler aleminde gelişmişlik sırası basitten karmaşığa doğru; damarsız tohumsuz bitkiler (ciğer otu), damarlı tohumsuz bitkiler (at kuyruğu), açık tohumlu bitkiler (göknar) ve kapalı tohumlu bitkiler (domates) şeklindedir. Bu nedenle doğru sıralamada en başta ciğer otu, en sonda ise domates bulunmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bitki türlerinin ait oldukları sistematik grupları belirleyin.
Ciğer otu: Damarsız tohumsuz, At kuyruğu: Damarlı tohumsuz, Göknar: Açık tohumlu, Domates: Kapalı tohumlu.
Sıralamayı yapabilmek için öncelikle her türün taksonomik grubunun ve bu gruplara ait temel özelliklerin bilinmesi gerekir.
2
Grupları iletim demeti varlığına göre karşılaştırın.
Ciğer otunda iletim demeti bulunmaz (en basit). At kuyruğu, göknar ve domateste iletim demeti bulunur.
Karasal yaşama uyumda en temel evrimsel basamaklardan biri iletim demetlerinin (damar yapısının) kazanılmasıdır.
3
İletim demetine sahip olan grupları tohum oluşturma yeteneğine göre karşılaştırın.
At kuyruğunda tohum yoktur (sporla ürer). Göknar ve domateste tohum oluşumu gözlenir.
Tohum yapısının kazanılması, üremede suya bağımlılığı azaltan daha gelişmiş bir adaptasyondur.
4
Tohumlu bitkileri tohumun korunma durumuna (meyve/çiçek varlığına) göre karşılaştırın.
Göknar açık tohumludur (kozalak yapısı vardır, meyve yoktur). Domates kapalı tohumludur (tohum meyve içindedir, gerçek çiçek vardır).
Tohumun meyve yaprağı (ovaryum) içinde korunması ve çiçek yapısı, karasal adaptasyonun en üst seviyesini temsil eder.
5
Elde edilen verileri en basit olandan en gelişmiş olana doğru sıralayın.
Ciğer otu -> At kuyruğu -> Göknar -> Domates sıralaması elde edilir.
Elde edilen evrimsel basamaklar karmaşıklık derecesine göre düzgünce dizilmiştir.

Anahtar Kavram

Bitkiler Aleminin Sınıflandırılması ve Evrimsel Gelişmişlik Kriterleri
Soru 299Soru

Bir ekosistemde yer alan bir besin zincirindeki XX, YY, ZZ ve TT canlı türlerinin bazı ekolojik özellikleri aşağıda verilmiştir:

* XX türü: Dokularında biyolojik birikim gösteren toksik madde yoğunluğu en yüksek olan canlı grubudur.
* YY türü: İnorganik maddelerden ışık enerjisini kullanarak organik besin üreten canlı grubudur.
* ZZ türü: Enerji ihtiyacını otçul canlıları tüketerek karşılayan etçil canlı grubudur.
* TT türü: Ekosistemdeki üretici canlıları doğrudan besin kaynağı olarak kullanan otçul canlı grubudur.

Buna göre, bu canlı türlerini üreticiden son tüketiciye doğru (enerji aktarım sırasına göre) sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Besin zincirinde enerji akışı üreticiden son tüketiciye doğru sırasıyla Y türü, T türü, Z türü ve X türü şeklindedir.
Besin zincirinde enerji aktarımı üreticiden tüketicilere doğru tek yönlüdür. Fotosentetik olan Y türü en başta, onu tüketen otçul T türü ikinci sırada, T ile beslenen etçil Z türü üçüncü sırada ve biyolojik birikimi en yüksek olan üçüncül tüketici X türü en son sırada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Üretici basamağını tespit etmek
YY türü belirlenir.
Fotosentez yaparak ışık enerjisini kimyasal bağ enerjisine çeviren canlılar üreticidir ve besin zincirinin ilk basamağını (birinci trofik düzey) oluşturur.
2
Otçul basamağı (birincil tüketici) tespit etmek
TT türü belirlenir.
Üretici canlılar ile doğrudan beslenen otçul canlılar, zincirin ikinci basamağında yer alan birincil tüketicilerdir.
3
Etçil basamağı (ikincil tüketici) tespit etmek
ZZ türü belirlenir.
Otçul canlıları besin olarak tüketen etçil canlılar, zincirin üçüncü basamağında yer alan ikincil tüketicilerdir.
4
Üst tüketici basamağını (üçüncül tüketici) tespit etmek
XX türü belirlenir.
Zehirli kimyasal maddelerin vücuttan atılamayıp dokularda birikmesi (biyolojik birikim) besin zincirinde üst trofik düzeylere gidildikçe artar. Bu nedenle biyolojik birikimi en yüksek olan canlı en üst basamaktadır.

Anahtar Kavram

Besin zincirindeki canlıların trofik düzeyleri ve enerji aktarım sırası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 300Soru

Aşağıda verilen omurgasız hayvan türlerini, sahip oldukları vücut organizasyonlarının karmaşıklığı ve evrimsel gelişmişlik düzeyleri bakımından en basitten en gelişmişe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Banyo süngeri, Denizanası, Toprak solucanı, Çekirge
Banyo süngeri (Süngerler) dokulaşma göstermeyen en ilkel gruptur. Denizanası (Sölenterler) ilk kez gerçek dokulara ve difüz sinir ağına sahip olmasıyla onu takip eder. Toprak solucanı (Halkalı Solucanlar) bilateral simetri, gerçek sölom ve kapalı dolaşımla daha gelişmiştir. Çekirge (Eklem Bacaklılar) ise kitin dış iskelet, trake solunumu ve çizgili kaslar gibi karasal adaptasyonlarla en karmaşık organizasyonu temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların ait oldukları filumları belirleyin.
Banyo süngeri Süngerler filumuna, denizanası Sölenterler filumuna, toprak solucanı Halkalı Solucanlar filumuna, çekirge ise Eklem Bacaklılar filumuna aittir.
Evrimsel gelişmişlik sırasını doğru analiz edebilmek için canlı örneklerinin sınıflandırma basamaklarındaki yerinin saptanması gerekir.
2
Filumların yapısal organizasyon seviyelerini karşılaştırın.
Süngerler dokulaşma göstermez. Sölenterlerde ilk kez gerçek doku ve difüz sinir sistemi görülür. Halkalı solucanlarda iki açıklıklı sindirim sistemi, bilateral simetri ve kapalı dolaşım bulunur. Eklem bacaklılar ise çizgili kas, kitin dış iskelet ve gelişmiş solunum/boşaltım sistemlerine sahiptir.
Omurgasız filumları basitten gelişmişe doğru evrimsel bir sıra takip eder.
3
Türleri en basitten en gelişmişe doğru dizin.
Banyo süngeri - Denizanası - Toprak solucanı - Çekirge dizilimi elde edilir.
Sorudaki basitten gelişmişe sıralama yönergesini tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Omurgasız hayvan filumlarının anatomik karmaşıklık ve evrimsel gelişmişlik düzeylerine göre karşılaştırılması
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 15 / 17Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin