Tüm alıştırma soruları

Sosyal medya platformlarının algoritmaları, kullanıcıların ilgi duyduğu, beğendiği ve etkileşime girdiği içerikleri analiz ederek onlara benzer görüşleri sunma eğilimindedir. Bu durum, bireyin kendi düşünce dünyasıyla örtüşen görüşlerle sürekli karşılaşmas��na, farklı ya da karşıt fikirlerden ise tamamen yalıtılmasına yol açar. Zamanla kullanıcılar, kendi inançlarının ve değer yargılarının mutlak doğru olduğunu varsayarak dar bir entelektüel çevreye sıkışırlar. 'Yankı odası etkisi' olarak adlandırılan bu olgu, bireylerin kendi seslerinin yankısını duymaktan öteye geçemediği dijital alanlar yaratarak toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmekte ve demokratik tartışma kültürünü zayıflatmaktadır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisi üzerinde durulmaktadır?

Kayaçlar, oluşum mekanizmaları ve yapısal özelliklerine göre magmatik, tortul ve başkalaşım kayaçları olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Kayaçların fiziksel yapısı ve kimyasal bileşimi, dış kuvvetlerin aşındırma süreçleriyle birleşerek yeryüzünde farklı yer şekillerinin oluşmasına zemin hazırlar.

Buna göre, Türkiye'de yaygın olarak görülen kayaçlar ve oluşturdukları yer şekilleriyle ilgili;

I. Teke ve Taşeli platolarındaki dolin, uvala ve obruk gibi yer şekillerinin oluşmasında, kimyasal tortul kayaçlardan olan kalkerin kimyasal çözünmeye karşı direncinin düşük olması etkilidir.
II. Ürgüp-Göreme çevresinde peri bacalarının oluşumu, d��ş püskürük kayaç olan bazaltın üstte koruyucu bir şapka oluşturması ve alttaki gevşek tüf tabakasının seçici aşınmasıyla gerçekleşmiştir.
III. Aydın-Çine çevresinde görülen ve bloklar halinde üst üste yığılmış kayaçlardan oluşan tor topografyası, kırıntılı tortul kayaçlardan olan kil taşının fiziksel ufalanmaya uğramasıyla meydana gelmiştir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Akustik arkeoloji, antik mekânların ses özelliklerini inceleyerek geçmişin işitsel dünyasını yeniden inşa etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir alandır. Bu bilim dalı, yalnızca taş yapıların mimari yapısını değil, bu yapıların içinde yankılanan müziklerin, ritüellerin ve konuşmaların insan üzerindeki psikolojik etkilerini de araştırır. Örneğin, tarih öncesi mağaralarda yapılan çalışmalar, duvar resimlerinin yoğunlaştığı alanların aynı zamanda yankılanma süresi en yüksek ve sesin en güçlü yayıldığı noktalar olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ilk insanlar��n resim yaparken sadece görsel bir deneyim tasarlamadıklarını, aynı zamanda sesin gücünden de yararlandıklarını göstermektedir. Akustik arkeoloji; arkeoloji, fizik ve müzikolojiyi bir araya getirerek geçmişi sadece görerek değil, duyarak da anlamamızı sağlar.

Bu parçadan hareketle akustik arkeoloji ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Oğuzlar arasına seyahat eden İbn Fadlan, seyahatnamesinde şu gözlemlere yer verir:

'Oğuzlar tek bir yerde sürekli kalmazlar, mevsimlere göre yer değiştirirler. Keçeden yapılmış yurtlarda (çadır) yaşarlar ve bu çadırları kolaylıkla söküp atların, develerin üzerine yükleyerek yeni otlaklara taşırlar. Onlarda yerleşik toplumlar gibi büyük taştan saraylar, tapınaklar veya yüksek surlar görmedim. Ancak kadın erkek fark etmeksizin her an tetikte ve silahlı gezerler; at binmedeki ve ok atmadaki ustalıkları sayesinde tehlikelere karşı hızla organize olurlar.'

Bu bilgilere göre, konargöçer yaşam tarzının Türk topluluklarına etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

(I) Çevre kirliliğiyle mücadelede son yıllarda öne çıkan fitoremediasyon yöntemi, kirletilmiş toprak ve su kaynaklarının bitkiler kullanılarak temizlenmesini esas alır. (II) Bu yöntemde bitkiler, kökleri aracılığıyla ortamdaki ağır metalleri ve toksik bileşikleri bünyelerine alarak depolar veya zararsız hâle getirir. (III) Ancak seçilen bitki türünün bölgedeki iklim koşullarına uyum sağlayabilmesi ve kirleticilere karşı yüksek tolerans göstermesi son derece önemlidir. (IV) Aksi takdirde, hedeflenen temizlik gerçekleşmeyeceği gibi bitkinin kendisi de kısa sürede kuruyarak süreci başarısızlığa uğratabilir. (V) Tüm bu sınırlamalara rağmen ekolojik dengenin korunmasında sunduğu düşük maliyetli ve doğal çözümler, yöntemin kullanım alanını her geçen gün genişletmektedir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra "Bu emilim ve depolama kapasitesi, her bitkinin genetik yapısına ve kök sisteminin derinliğine bağlı olarak değişkenlik gösterir." cümlesi getirilirse parçanın anlam bütünlüğü sağlanmış olur?

Sessizlik turizmi, modern dünyadaki yoğun gürültü kirliliğinden ve günlük yaşamın hızından uzaklaşmak isteyen bireyler için son yıllarda öne çıkan bir seyahat eğilimidir. Bu turizm türü, katılımcıların doğal ortamlarda sessizliği deneyimlemesine, dijital cihazlardan uzaklaşmasına ve kendi iç dünyalarına dönmesine imkân tanır. Genellikle ormanlık alanlar, ıssız adalar veya meditasyon merkezleri gibi sessiz lokasyonlarda gerçekleştirilen bu etkinlikler, yalnızca zihinsel bir dinlenme sağlamakla kalmaz, aynı zamanda stres hormonlarının azalmasına ve odaklanma yeteneğinin artmasına da yardımcı olur. Bireylerin doğayla ve kendileriyle kurdukları bağı derinleştirmeyi amaçlayan bu akım, günümüz insanının sakinleşme arayışının somut bir yansımasıdır.

Bu parçadan "sessizlik turizmi" ile ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Orta Asya'da yapılan arkeolojik kazılarda, tarih öncesi döneme ait farklı kültür tabakalarında şu bulgulara ulaşılmıştır:

* Afanasyevo kültüründe: Bakır süs eşyaları ve kemikten iğneler
* Andronovo kültüründe: Tunçtan yapılmış silahlar ve at koşum takımları
* Karasuk kültüründe: Demirden yapılmış araç gereçler ve dokuma parçaları

Bu buluntular ve kültür merkezlerinin özellikleri dikkate alındığında, Avrasya'daki ilk Türk izlerini barındıran bu coğrafyayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda Türkiye'nin farklı coğrafi yörelerinde görülen kır yerleşmesi örnekleri ile bu yerleşmelerin coğrafi nitelikleri ve sınıflandırmaları verilmiştir. Sol sütundaki yerleşme örneklerini, sağ sütundaki doğru coğrafi nitelik ve sınıflandırmalarla eşleştiriniz.

Kütüphanenin (I) 4'üncü katında düzenlenen sergide, (II) 18. yüzyıldan kalma el yazması eserler sergileniyor. Ziyaretçiler, rehber eşliğinde (III) yirmişer kişilik gruplar hâlinde içeri alınıyor. Sergi, her gün (IV) 10.00'da açılıyor ve giriş ücreti olarak kişilerden (V) 25'er TL talep ediliyor.

Bu parçadaki numaralanmış sözlerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Bir spor mağazasında birbirinden farklı $5$ tenis raketi ve $4$ tenis topu satılmaktadır. Bu mağazadan bir tenis raketi ve bir tenis topu satın almak isteyen bir sporcu, bu seçimi kaç farklı şekilde yapabilir?

Felsefe, insanın evrenle ve kendisiyle kurduğu ilişkiyi anlamlandırma çabasıdır; soyut düşüncenin sınırlarında gezinirken aslında pratik hayata yön verir. Somut verilere dayanan bilim, olguları gözlemlenebilir ve ölçülebilir dünyaya göre inceler; felsefe ise bu olguların gerisindeki derin anlam dünyasını sorgular. Nitekim ünlü düşünür Karl Jaspers da bu sorgulama sürecini, 'Felsefe yapmak, sürekli yolda olmaktır.' sözüyle ifade ederek zihinsel devinimi vurgular. Ülkemizde son yapılan sosyolojik bir araştırmaya göre, düzenli felsefi okuma alışkanlığına sahip bireylerin karmaşık sorunları çözme başarısının, bu okumaları yapmayan bireylere kıyasla %40 oranında daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu veriler bize gösteriyor ki felsefe, hayattan kopuk teorik bir uğraş değil; aksine, yaşamı anlamlı kılan ve kararlarımızı şekillendiren zihinsel bir pusuladır.

Bu parçanın anlatımında a��ağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?

Gazeteci:
(I) ----
Nörobilimci:
— Ekrandan okuma yaparken gözlerimiz metin üzerinde hızla kayar, anahtar kelimeleri seçer ve doğrusal olmayan bir tarama yapar. Bu durum, beynimizin "derin okuma" olarak adlandırdığımız; analiz etme, eleştirel düşünme ve satır aralarındaki anlamı kavrama becerilerini köreltir. Fiziksel kitaplarda ise zihin, sayfa üzerindeki uzamsal yerleşimi de hafızaya kaydederek bilgiyi daha kalıcı ve derinlemesine işler. Dolayısıyla mecranın değişmesi sadece okuma biçimimizi değil, bilişsel işlemleme süreçlerimizi de doğrudan etkiler.

Gazeteci:
(II) ----
Nörobilimci:
— Tamamen vazgeçmek gerçekçi bir yaklaşım değil, zaten dijitalleşme bize muazzam bir bilgi erişim kolaylığı sunuyor. Önemli olan "bilişsel esneklik" kazanabilmek. Yani hızlı bilgi edinmek istediğimizde dijital tarama yöntemlerini kullanırken, derinlemesine analiz gerektiren edebi veya akademik metinlerde fiziksel baskılara yönelmeyi alışkanlık haline getirmeliyiz. Beynimize her iki okuma biçimini de doğru bağlamda kullanmayı öğretmeliyiz.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, parantez içinde belirtilen fiil çekim özelliklerine (kip ve şahıs) uygun olacak şekilde tamamlayınız.

Oldukça geniş bir ovanın ortasında yükselen bu heybetli kale, yüzyıllar boyu pek çok gezginin hayal gücünü beslemiştir. Kimi araştırmacılar kalenin yapımında kullanılan birtakım tekniklerin sırrını çözmeye çalışırken kimisi de yalnızca sessizce yükselen bu taştan surları izlemekle yetinmiştir.

Bu parçada geçen sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Suskun ve loş koridorlarıyla Efes’teki Celsus Kütüphanesi, zamanın dışına fırlatılmış antik bir anıt gibi yükselir önümüzde. Yapının cephesindeki devasa sütunlar, koruyucu birer asker edasıyla göğe uzanırken mermer basamakların aşınmış yüzeyleri, binlerce ayak izinin fısıltısını taşır bugüne. Bir kütüphane sadece parşömenlerin korunduğu bir depo mudur? Elbette hayır; burası bilginin ve insan zihninin zamana karşı direnişinin somut bir kanıtıdır. İskenderiye Kütüphanesi ile karşılaştırıldığında daha mütevazı boyutlarda olsa da mimarisindeki estetik zarafet ve mekânın ruhu, ziyaretçiyi hemen sarmalar. İçeriye adım atan herkes, duvarlardaki oyukların derinliğinde kaybolurken geçmişin bilgelik dolu soluğunu hisseder.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Gazeteci:
(I) ----

Arkeolog:
— Geçmişte arkeoloji, yalnızca toprak altındaki fiziksel kalıntıları gün yüzüne çıkarmakla sınırlı bir kazı faaliyeti olarak görülürdü. Ancak günümüzde jeoradar teknolojilerinden uydu görüntülemelerine ve yapay zekâ analizlerine kadar uzanan geniş bir yelpazeden yararlanıyoruz. Artık tek bir taşı bile yerinden oynatmadan yer altındaki koca bir antik kentin haritasını çıkarabiliyoruz. Bu durum, arkeolojiyi sadece geçmişi eşeleyen bir uğraş olmaktan çıkarıp onu ileri teknolojiyle geleceği de şekillendiren disiplinler arası bir bilim dalına dönüştürdü.

Gazeteci:
(II) ----

Arkeolog:
— Kazı alanının büyüklüğü veya buluntuların niteliğinden ziyade, yerel toplulukların bu süreçle kurduğu bağ belirleyici oluyor. Bir antik kenti gün yüzüne çıkarırken oranın bugünkü sakinlerini sürece dâhil etmez, onlara bu mirasın kendi tarihlerinin bir parçası olduğunu hissettirmezseniz yaptığınız iş yarım kalır. Koruma bilinci ancak yerel halkın o kalıntıları sahiplenmesiyle sürdürülebilir hâle gelir; aksi takdirde en değerli eserler bile birer turistik nesne olmaktan öteye geçemez.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sol sütunda verilen cümleleri, bu cümlelerin doğru öge dizilişlerini gösteren sağ sütundaki ifadelerle eşleştiriniz.

Güneş sisteminin en büyük gezegeni olan Jüpiter, devasa bir gaz kütlesinden oluşur. (I) Gezegenin bu gaz yapısı, üzerinde ayak basılabilecek katı bir yüzeyin bulunmadığı anlamına gelir. (II) Ancak bu durum, gezegenin tamamen boş bir uzay boşluğu olduğu anlamına gelmez. (III) Bu atmosfer tabakası, ağırlıklı olarak hidrojen ve helyum gazlarından oluşur. (IV) Gazların oluşturduğu bu muazzam kal��nlık nedeniyle gezegenin derinliklerine inildikçe basınç inanılmaz seviyelere ulaşır. (V)

Bu parçanın anlam bütünlüğünün sağlanabilmesi için, "Aksine, gezegenin dış katmanını oluşturan çok kalın bir atmosfer mevcuttur." cümlesi numaralanmış yerlerin hangisine getirilmelidir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımına ilişkin bir yanlışlık yapılmıştır?