Tüm alıştırma soruları

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceler verilmiştir.

Metin:
(I) İtalyan nörobiyologlar tarafından makak maymunlarının beyin aktiviteleri incelenirken tesadüfen keşfedilen ayna nöronlar, bireyin hem bir eylemi kendisi gerçekleştirdiğinde hem de aynı eylemi yapan bir başkasını gözlemlediğinde ateşlenen özel beyin hücreleridir. (II) Bu nöronal sistem, insanlarda sadece motor becerilerin taklit edilerek öğrenilmesini kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda karşı tarafın hissettiği acı, neşe veya hüzün gibi karmaşık duygusal durumların da zihinde simüle edilmesini sağlar. (III) Bilişsel empatinin temel biyolojik mekanizması olarak kabul edilen bu hücreler sayesinde, bir başkasının yaşadığı deneyim doğrudan bizim duyusal haritamıza aktarılarak 'ötekinin' iç dünyasını anlamamızın fizyolojik yolu açılır. (IV) Ancak ayna nöronların varlığı tek başına tam bir empati gelişimini garantilemez; zira bu biyolojik altyapının işlevselliği, bireyin içinde büyüdüğü kültürel normlar, sosyal etkileşimler ve deneyim birikimiyle sürekli olarak şekillenir ve yönlendirilir.

Buna göre, parçadaki numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle ile 'Belirli hücrelerin keşfinin...', II. Cümle ile 'Bahsi geçen sistemin...', III. Cümle ile 'Başkalarının tecrübelerinin...', IV. Cümle ile 'Empati yeteneğinin...' ifadeleri eşleşmektedir.

I. Cümle, ayna nöronların plansızca keşfedilmesini ve eylemin hem yapılması hem izlenmesinde ateşlenmesini içerdiğinden 'Belirli hücrelerin keşfinin...' yargısıyla eşleşir. II. Cümle, motor taklidin ötesine geçerek duygusal durumların simülasyonunu içerdiğinden 'Bahsi geçen sistemin...' yargısıyla eşleşir. III. Cümle, empatinin hücresel zeminini ve algı haritasını açıkladığından 'Başkalarının tecrübelerinin...' yargısıyla eşleşir. IV. Cümle ise biyolojik donanımın çevre ve sosyal yaşantıyla şekillenme zorunluluğunu anlattığından 'Empati yeteneğinin...' yargısıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Metindeki I. cümleyi analiz etme

Cümledeki 'tesadüfen keşfedilen' ibaresi planlı bir hedef olmadığını, 'hem kendisi yaptığında hem gözlemlediğinde ateşlenen' ibaresi ise ortak tepkiyi gösterir. Bu yüzden I. cümle, belirli hücrelerin hedeflenmiş bir çalışma olmadan keşfedildiğini söyleyen yargıyla eşleşir.

İlk cümlenin anahtar kelimelerini ('tesadüfen', 'ateşlenen') saptamak.

2

Metindeki II. cümleyi analiz etme

Cümlede sadece motor taklitle kalmayıp acı, neşe gibi duyguların simüle edildiği aktarılmaktadır. Bu da fiziksel hareketlerin ötesine geçip içsel yaşantıların zihinsel üretimini belirten yargı ile eşleşir.

İkinci cümlenin sınırlarını ('sadece motor becerilerle kalmaz', 'simüle edilmesi') çözümlemek.

3

Metindeki III. cümleyi analiz etme

Cümledeki deneyimin duyusal haritaya aktarılması algı şemasına yansımayı, bilişsel empatinin temel biyolojik mekanizması ve fizyolojik yolu ise bedensel/maddi zemini gösterir. Bu durum, ilgili yargıyla tam örtüşür.

Üçüncü cümledeki kavramsal ilişkileri ('biyolojik mekanizma', 'fizyolojik yol') anlamlandırmak.

4

Metindeki IV. cümleyi analiz etme

Cümle biyolojik altyapının tek başına yetmediğini, kültürel normlar, sosyal etkileşimler ve yaşantı birikimiyle şekillendiğini belirtir. Bu da doğuştan gelen donanımın çevresel etmenlerle işlenmesi gerektiği yargısıyla eşleşir.

Son cümledeki sınırlandırmaları ('tek başına garantilemez', 'deneyim birikimiyle şekillenir') kavramak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler

Soru 122Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle karşılaştırma, ikinci cümle tasarı, üçüncü cümle tahmin, dördüncü cümle ise varsayım kavramıyla eşleşmektedir.

Eşleştirmelerin tamamı, cümlelerdeki belirleyici kavramsal ifadelerle doğrudan örtüşmektedir. Karşılaştırma cümlesi 'kıyasla' ifadesiyle, tasarı cümlesi 'açmayı planladığı' ifadesiyle, tahmin cümlesi 'öngörebiliriz' ifadesiyle, varsayım cümlesi ise 'bir an için geçerli kabul edelim' ifadesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek

Yeni çalışmanın önceki biyografik eserlerle kıyaslandığı saptanmıştır.

Cümlede kullanılan 'kıyasla' ve 'daha çok' sözcükleri karşılaştırma anlamını açıkça ortaya koymaktadır.

2

İkinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek

Geleceğe yönelik planlanan sergi içeriğinin belirtildiği saptanmıştır.

'Planlamak' eylemi gelecekte yapılması hedeflenen tasarıları ifade eder.

3

Üçüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek

Eleştirmenin tavrından yola çıkarak yazarın gelecek yönelimi üzerine bir çıkarım yapıldığı saptanmıştır.

'Öngörebiliriz' kelimesi eldeki veriler doğrultusunda yapılan bir tahmini gösterir.

4

Dördüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek

Sunulan savın geçici olarak doğru kabul edildiği saptanmıştır.

'Bir an için geçerli kabul edelim' kalıbı varsayım cümlelerinin tipik bir özelliğidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Karşılaştırma, Tasarı, Tahmin, Varsayım)

Soru 123Soru →

A��ağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, cümledeki anlam özellikleriyle (gerçek anlam, yan anlam, mecaz anlam) doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Baharın gelişiyle birlikte havalar iyice ısındı cümlesindeki 'ısındı' sözcüğü gerçek anlam, sanatçının son eserindeki kuru anlatım okuru sıkıyor cümlesindeki 'kuru' sözcüğü mecaz anlam, çantanın ağzını kapatmayı unuttuğu için eşyaları döküldü cümlesindeki 'ağzını' sözcüğü yan anlam ile eşleşmektedir.

Isınmak kelimesinin sıcaklık artışını bildirmesi gerçek anlamı, kuru kelimesinin duygusuz ve süssüz anlatımı karşılaması mecaz anlamı, ağız kelimesinin ise şekil yönünden benzerlikle bir nesnenin bölmesini karşılaması yan anlamı örnekler.

Adım Adım Çözüm

1

İlk cümlede koyu yazılmış 'ısındı' kelimesinin anlamına bakılır.

Havanın sıcaklığının artmasını ifade ettiği için kelimenin ilk akla gelen gerçek anlamında kullanıldığı saptanır.

Gerçek anlam, sözcüğün sözlükteki ilk ve temel anlamıdır.

2

İkinci cümledeki 'kuru' sözcüğünün anlamına bakılır.

Anlatımın kuru olması ifadesinde, kelimenin ıslak karşıtı olmaktan tamamen sıyrılarak soyut bir özellik kazandığı görülür.

Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı bu yeni soyut anlam mecaz anlamdır.

3

Üçüncü cümledeki 'ağzını' sözcüğünün anlamına bakılır.

İnsan ağzı şekilsel olarak çantanın açılan kısmına benzetilmiştir ancak tamamen yeni bir soyut anlam kazanmamıştır.

Temel anlamla bağlantısını koparmadan şekil veya işlev benzerliğiyle kazandığı bu anlam yan anlamdır.

Anahtar Kavram

Mecaz anlam, sözcüğün gerçek ve yan anlamlarından tamamen sıyrılarak kazandığı yeni, soyut ve mecazi anlamdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 124Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan ad aktarmalarını (mecazımürselleri), bu aktarmayı kuran anlam ilişkileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle İç-Dış İlişkisi, ikinci cümle Sanatçı-Eser İlişkisi, üçüncü cümle Yer-İnsan/Kurum İlişkisi, dördüncü cümle ise Parça-Bütün İlişkisi ile eşleşmektedir.

Verilen eşleştirmelerde termos-içindeki içecek (iç-dış), Chopin-besteleri (sanatçı-eser), Ankara-yöneticiler (yer-insan/kurum) ve direk-gemi (parça-bütün) ilişkileri doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümledeki ad aktarmasını belirlemek ve anlam ilişkisini çözmek.

'termosu' sözcüğüyle içindeki içecek kastedilmiştir, bu durum iç-dış ilişkisine örnektir.

Dıştaki kap söylenerek içindeki unsur kastedilmiştir.

2

İkinci cümledeki ad aktarmasını belirlemek ve anlam ilişkisini çözmek.

'Chopin' sözcüğüyle Chopin'in bestelediği müzik eserleri kastedilmiştir, bu durum sanatçı-eser ilişkisine örnektir.

Sanatçının adı doğrudan söylenerek ortaya koyduğu eser kastedilmiştir.

3

Üçüncü cümledeki ad aktarmasını belirlemek ve anlam ilişkisini çözmek.

'Ankara' sözcüğüyle başkentteki hükümet veya yetkililer kastedilmiştir, bu durum yer-insan/kurum ilişkisine örnektir.

Kararın alındığı coğrafi yer söylenerek orada bulunan karar alıcı insanlar veya kurumlar kastedilmiştir.

4

Dördüncü cümledeki ad aktarmasını belirlemek ve anlam ilişkisini çözmek.

'direğe' sözcüğüyle geminin tamamı kastedilmiştir, bu durum parça-bütün ilişkisine örnektir.

Geminin bir parçası olan direk söylenerek bütün bir gemi kastedilmiştir.

Anahtar Kavram

Ad aktarması (mecazımürsel), bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden, başka bir sözcüğün yerine çeşitli anlam ilişkileriyle (iç-dış, sanatçı-eser, yer-insan, parça-bütün vb.) kullanılmasıdır.

Soru 125Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, cümledeki anlam özellikleriyle (gerçek anlam, yan anlam, mecaz anlam) doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

soğuk - mecaz anlam, burnu - yan anlam, çatlaması - gerçek anlam

Doğru eşleştirmede 'soğuk' sözcüğü mecaz anlam ile, 'burnu' sözcüğü yan anlam ile, 'çatlaması' sözcüğü ise gerçek anlam ile eşleşir. Bu eşleştirme, kelimelerin temel anlamlarıyla olan bağlarının derecesine (tamamen kopma, şekil/işlev ilişkisiyle korunma, doğrudan temel anlamda kullanılma) göre yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk cümlede geçen 'soğuk' sözcüğünün temel anlamıyla olan ilişkisi incelenir.

'Soğuk' kelimesinin temel anlamı 'ısısı düşük olan'dır. Cümlede 'samimiyetsiz, ilgisiz tavır' anlamında kullanılarak somut dünyadan soyut dünyaya aktarılmış ve temel anlamından tamamen uzaklaşmıştır. Dolayısıyla bu sözcük mecaz anlamlıdır.

Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşıp yeni bir anlam kazanıp kazanmadığını belirlemek mecaz anlam analizi için ilk adımdır.

2

İkinci cümlede geçen 'burnu' sözcüğünün anlamı analiz edilir.

'Burun' kelimesi normalde koklama organıdır. Burada ise 'geminin ön ucu' anlamında kullanılmıştır. İnsan burnunun şekil ve uçta olma özelliğiyle geminin burnu arasında bir benzerlik ilişkisi kurulmuş, sözcük gerçek anlamından tamamen kopmadan cansız bir varlığa aktarılmıştır. Dolayısıyla bu sözcük yan anlamlıdır.

İnsan organ adlarının cansız varlıklara benzerlik ilişkisiyle aktarılmasının yan anlam oluşturduğunu saptamak gerekir.

3

Üçüncü cümlede geçen 'çatlaması' sözcüğünün anlamı değerlendirilir.

'Çatlamak' kelimesi 'bir şeyin yüzeyinde yarıklar oluşması' demektir. Deney tüpünün çatlaması da fiziksel olarak bu yarıkların oluşmasını ifade ettiği için kelime temel anlamında, yani gerçek anlamında kullanılmıştır.

Sözcüğün sözlükteki ilk ve somut anlamını doğrudan koruduğunu doğrulamak gerçek anlamı belirler.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam İlişkileri: Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam Ayrımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 126Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcükleri, kazandıkları anlam özellikleriyle (gerçek, yan, mecaz, terim veya ad aktarması) doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dağın eteği yan anlamla, ince mizah mecaz anlamla, hücredeki kanal terim anlamla, tırmık gerçek anlamla, fincan ıhlamur ise ad aktarmasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede somut şekil ilişkisiyle kazanılan 'dağın eteği' ifadesi yan anlamla; soyut bir nitelik bildiren 'ince mizah' mecaz anlamla; biyoloji alanına özgü 'kanal proteinleri' terim anlamla; tarım aletini doğrudan belirten 'tırmık' gerçek anlamla; kap-içerik ilişkisi kuran 'fincan ıhlamur' ise ad aktarmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Cümlelerde altı çizili olarak verilen kelimelerin temel anlamlarını ve cümle içindeki bağlamlarını analiz edin.

Etek, ince, kanal, tırmık ve fincan kelimelerinin cümledeki kullanımları saptandı.

Doğru anlam özelliğini belirlemek için bağlamsal analiz şarttır.

2

Her bir kelimenin kazandığı anlamın temel anlamıyla olan ilişkisini (benzerlik, tamamen uzaklaşma, terimleşme veya ad aktarması) belirleyin.

Eteğin dağ için kullanımı benzerlik taşırken, incenin mizahla kullanımı soyuttur. Kanal biyolojik bir yapıya, tırmık doğrudan alete karşılık gelir. Fincan ise içindeki sıvıyı kastetmektedir.

Anlam kaymalarının yönünü belirleyerek kavram kategorilerini netleştirmek gerekir.

3

Belirlediğiniz bu anlam özelliklerini sağ sütundaki uygun kategorilerle doğru şekilde eşleştirin.

Kelimeler sırasıyla yan, mecaz, terim, gerçek anlam ve ad aktarması ile eşleştirildi.

Eşleştirme işlemini tamamlayıp kontrol etmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

Yan Anlam

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 127Soru →

Numaralanmış cümleleri, içerdikleri kavramsal anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle varsayım, ikinci cümle tanım, üçüncü cümle karşılaştırma kavramları ile eşleşmelidir.

Verilen cümlelerdeki anahtar sözcük ve ifadeler incelendiğinde; 'farz edelim ki' ifadesinin varsayım, öykünün özelliklerini bildiren açıklamanın tanım, 'kıyasla' ifadesinin ise karşılaştırma kavramlarına karşılık geldiği görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümledeki 'Farz edelim ki' ifadesini inceleyiniz.

Bu ifade, gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığından cümlenin varsayım bildirdiği belirlenir.

Varsayım cümlelerini ayırt etmek için 'diyelim ki, tut ki, farz et ki' gibi kalıplar aranır.

2

İkinci cümlede 'Öykü nedir?' sorusunu yöneltiniz.

'Öykü... kısa edebî türdür' cevabı alınarak cümlenin bir tanım cümlesi olduğu belirlenir.

Tanım cümleleri nesnel veya öznel biçimde bir kavramın sınırlarını ve ne olduğunu açıklar.

3

Üçüncü cümledeki 'kıyasla' ifadesini inceleyiniz.

Şairin iki farklı kitabı arasında yalınlık yönünden kıyaslama yapılarak karşılaştırma anlamı sağlandığı belirlenir.

Karşılaştırma cümlelerinde en az iki durum veya kavram ortak ya da farklı yönleriyle kıyaslanır.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım)

Tahmini Süre:45s

Soru 128Soru →

Metin:

(I) Kutup ışıkları (aurora), Güneş'ten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanı ve atmosferdeki gaz molekülleriyle etkileşime girmesi sonucu oluşan doğal ışımalardır. (II) Bu etkileşim sırasında parçacıklar, atmosferdeki azot ve oksijen atomlarıyla çarpışarak onlara enerji aktarır. (III) Enerji yüklenen bu atomlar tekrar temel durumlarına dönerken dışarıya ışık yayarlar; bu durum genellikle yeşil ve kırmızı renklerin gökyüzünü kaplamasına neden olur. (IV) Dünya'nın manyetik alan çizgileri bu parçacıkları kutup bölgelerine yönlendirdiğinden, bu görsel şölen en net şekilde kutup dairelerine yakın enlemlerde izlenir. (V) Kutup ışıkları sadece göze hitap etmekle kalmaz, aynı zamanda Dünya'nın uzay havası ile olan dinamik ilişkisinin de önemli bir göstergesidir.

Yukarıdaki parçada kutup ışıklarının oluşumu ve özellikleri anlatılmıştır. Buna göre, parçada yer alan numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle Güneş kökenli parçacıklar ile Dünya atmosferi ve manyetik kalkanı arasındaki temasla; III. cümle uyarılmış atomların eski durumlarına dönmesi süreciyle; IV. cümle gezegenin manyetik yapısının ışık gösterisini kutup bölgelerine yoğunlaştırmasıyla; V. cümle ise ışımaların Dünya ile uzay boşluğu arasındaki etkileşimin kanıtı olmasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmeler, metindeki numaralanmış cümlelerdeki anahtar ifadelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlı ifadelerle seçeneklerde karşılanması esasına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Metnin birinci cümlesini analiz etme ve anlamca örtüşen yardımcı düşünceyi belirleme.

Birinci cümlede Güneş'ten gelen parçacıklar ile Dünya'nın manyetik alanı ve atmosferinin etkileşimi anlatılmaktadır. Bu da 'Güneş kökenli parçacıklar ile Dünya atmosferi ve manyetik kalkanı arasındaki temas, bu doğa olayının temel kaynağıdır.' düşüncesiyle birebir eşleşir.

Yardımcı düşünce sorularında anahtar kavramların eş anlamlılarını veya yakın anlamlılarını bularak doğru eşleştirmeyi yapmak gerekir.

2

Metnin üçüncü cümlesini analiz etme ve anlamca örtüşen yardımcı düşünceyi belirleme.

Üçüncü cümlede enerji yüklenen atomların temel durumlarına (eski hallerine) dönerken ışık yayması ve yeşil/kırmızı renkler oluşturması açıklanmıştır. Bu da 'Uyarılmış atomların eski durumlarına dönmesi süreci gökyüzünde farklı renk tonlarının görünmesini sağlar.' ifadesiyle eşleşir.

Cümledeki 'temel durumlarına dönerken' ifadesi 'eski durumlarına dönmesi' ile; 'yeşil ve kırmızı renkler' ifadesi ise 'farklı renk tonları' ile karşılanmıştır.

3

Metnin dördüncü cümlesini analiz etme ve anlamca örtüşen yardımcı düşünceyi belirleme.

Dördüncü cümlede manyetik alan çizgilerinin parçacıkları kutuplara yönlendirmesi sonucu ışımaların kutup dairelerine yakın enlemlerde izlendiği belirtilmiştir. Bu durum, 'Gezegenin manyetik yapısı, ışık gösterisinin kutup bölgelerine yakın yüksek enlemlerde gözlemlenmesine neden olur.' ifadesiyle örtüşür.

Metindeki 'manyetik alan çizgileri' ifadesi 'manyetik yapı'ya; 'kutup dairelerine yakın enlemler' ise 'kutup bölgelerine yakın yüksek enlemlere' karşılık gelmektedir.

4

Metnin beşinci cümlesini analiz etme ve anlamca örtüşen yardımcı düşünceyi belirleme.

Beşinci cümlede kutup ışıklarının Dünya'nın uzay havası ile ilişkisinin göstergesi olduğu belirtilmiştir. Bu durum, 'Bu ışımalar, Dünya ile uzay boşluğundaki dinamikler arasındaki etkileşimin bir kanıtı niteliğindedir.' ifadesiyle örtüşür.

Metindeki 'uzay havası ile olan dinamik ilişki' ifadesi 'uzay boşluğundaki dinamikler arasındaki etkileşim' ifadesiyle anlamca karşılanmıştır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler

Soru 129Soru →

Aşağıdaki cümlelerde kalın yazılmış olan "kol" sözcüklerini, cümlelerde yüklendikleri anlam özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ağır kolileri taşımaktan kolunun incinmesi gerçek anlamı, kapı kolu yan anlamı, genel müdürün sağ kolu olması ise mecaz anlamı ifade etmektedir.

Doğru eşleştirmede; insan organı olan 'kol' gerçek anlamı, insan koluna benzetilen 'kapı kolu' yan anlamı, en yakın yardımcı anlamındaki 'sağ kolu' ise mecaz anlamı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Cümlelerde geçen 'kol' sözcüklerinin gerçek anlamını (organ) göz önünde bulundurarak cümleleri incelemek.

İlk cümledeki 'kolu' ifadesinin doğrudan insan organı olarak kullanıldığı belirlenir.

Sözcüğün akla gelen ilk anlamı gerçek anlamdır.

2

Diğer cümlelerdeki 'kol' sözcüklerinin gerçek anlamla olan ilişkisini analiz etmek.

İkinci cümledeki 'kapı kolu' ifadesinde şekilsel benzerlik (yan anlam), üçüncü cümledeki 'sağ kolu' ifadesinde ise tamamen soyut bir yardımcılık anlamı (mecaz anlam) tespit edilir.

Gerçek anlamla bağını koparmayan benzerlikler yan anlamı; gerçek anlamdan tamamen sıyrılan soyut kullanımlar mecaz anlamı oluşturur.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam

Soru 130Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan ad aktarmalarını (mecazımürselleri), bu aktarmaları kuran anlam ilişkileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sabahattin Ali'nin okunması sanatçı-eser, sürahinin bitirilmesi iç-dış, salonun ayağa fırlaması yer-insan, yelkenlerin yol alması ise parça-bütün ilişkisine dayanan ad aktarmalarıdır.

Ad aktarmaları benzetme amacı güdülmeden aradaki çeşitli ilişkiler (sanatçı-eser, iç-dış, yer-insan, parça-bütün) üzerinden kurulur. Eşleştirmelerde Sabahattin Ali sanatçı-eser, sürahi iç-dış, salon yer-insan, yelken ise parça-bütün ilişkisiyle birbirini tamamlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk cümledeki ad aktarmasını belirlemek.

'Sabahattin Ali'yi okudu' ifadesinde yazarın kendisi değil eserleri kastedildiği için bu durum sanatçı-eser ilişkisiyle eşleşir.

Yazar ismiyle eserlerin kastedilmesi en yaygın ad aktarması türlerinden biridir.

2

İkinci cümledeki ad aktarmasını belirlemek.

'Sürahiyi bitirdi' ifadesinde sürahinin kendisi değil içindeki içecek kastedildiği için bu durum iç-dış ilişkisiyle eşleşir.

Kap adı verilerek içindeki nesnenin kastedilmesi iç-dış ilişkisini kurar.

3

Üçüncü cümledeki ad aktarmasını belirlemek.

'Tüm salon ayağa fırladı' ifadesinde salon binası değil salondaki insanlar kastedildiği için bu durum yer-insan ilişkisiyle eşleşir.

Yer adı söylenerek orada bulunan insanların kastedilmesi yer-insan ilişkisini kurar.

4

Dördüncü cümledeki ad aktarmasını belirlemek.

'Beyaz yelkenler yol alıyordu' ifadesinde yelken parça ismiyle bütün olan gemi/tekne kastedildiği için bu durum parça-bütün ilişkisiyle eşleşir.

Bir bütünün parçasının söylenip tamamının kastedilmesi parça-bütün ilişkisini kurar.

Anahtar Kavram

Ad Aktarması (Mecazımürsel) anlam ilişkileri

Soru 131Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Varsayım, ikinci cümle Tanım, üçüncü cümle Karşılaştırma, dördüncü cümle ise Olasılık kavramıyla eşleşmektedir.

Verilen cümlelerin anlam özellikleri incelendiğinde; birinci cümlenin 'Farz edelim ki' ifadesiyle varsayım, ikinci cümlenin edebiyat tarihini tanımlamasıyla tanım, üçüncü cümlenin 'göre' edatıyla karşılaştırma ve dördüncü cümlenin '-ebilir' ekiyle olasılık bildirdiği görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Adım 1: Birinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek

Cümledeki 'Farz edelim ki' kalıbı, gerçekleşmemiş bir durumu varmış gibi düşünmeyi ifade ettiğinden bu cümlenin 'Varsayım' ile eşleştiği belirlenir.

Neden: Varsayım cümlelerinde 'diyelim ki, farz edelim ki, tut ki' gibi varsayma anlamı katan ifadeler bulunur.

2

Adım 2: İkinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek

Cümleye 'Edebiyat tarihi nedir?' sorusu yöneltildiğinde '...bilim dalıdır' cevabı alınmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Tanım' ile eşleştiği belirlenir.

Neden: Bir kavramın ne olduğunu 'nedir, kimdir' sorularına yanıt verecek şekilde açıklayan cümleler tanım cümleleridir.

3

Adım 3: Üçüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek

Cümledeki 'göre' ve 'daha' kelimeleri vasıtasıyla iki durum kıyaslanmıştır. Bu sebeple bu cümlenin 'Karşılaştırma' ile eşleştiği belirlenir.

Neden: Aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da durumun benzerlik veya farklılıklarını ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.

4

Adım 4: Dördüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek

Cümledeki '-ebilir' eki olasılık, ihtimal anlamı katmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Olasılık' ile eşleştiği belirlenir.

Neden: Gerçekleşmesi kesin olmayan, ihtimallere bağlı durumları anlatan cümleler olasılık bildirir.

Anahtar Kavram

Cümlede kavramsal anlam özelliklerini belirleme

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 132Soru →

Aşağıdaki numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: I. Cümle, Küresel ölçekte tarımsal sürdürülebilirliği güvence altına almayı hedefleyen bir koruma alanı olduğu ifadesiyle; II. Cümle, Coğrafi konumun sunduğu doğal etkenlerden ve fiziksel mukavemetten faydalanarak yapılandırıldığı ifadesiyle; III. Cümle, Tesisin olası yerel kayıplara karşı ikincil bir güvenlik önlemi olarak tasarlandığı ifadesiyle; IV. Cümle ise Depolanan materyallerin yasal haklarının kaynak ülkelere ait olduğu ve kullanımının sınırlı koşullara bağlandığı ifadesiyle eşleşmektedir.

I. Cümle'deki küresel felaketlere karşı çeşitlilik koruma hedefi 'Küresel ölçekte tarımsal sürdürülebilirliği güvence altına almayı hedefleyen bir koruma alanı olduğu' ile; II. Cümle'deki nükleer dayanıklılık ve permafrost özellikleri 'Coğrafi konumun sunduğu doğal etkenlerden ve fiziksel mukavemetten faydalanarak yapılandırıldığı' ile; III. Cümle'deki yerel bankaların zarar görmesi durumunda yedekleme sistemi olma işlevi 'Tesisin olası yerel kayıplara karşı ikincil bir güvenlik önlemi olarak tasarlandığı' ile; IV. Cümle'deki mülkiyetin ait kalması ve sadece kriz anlarında geri çekilmesi ise 'Depolanan materyallerin yasal haklarının kaynak ülkelere ait olduğu ve kullanımının sınırlı koşullara bağlandığı' ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Metindeki I. cümleyi okuyup yargıyı analiz etmek.

I. cümleden hareketle deponun küresel felaketlere karşı dünya tarım çeşitliliğini korumak amacıyla kurulduğu belirlenir. Bu yargı, 'Küresel ölçekte tarımsal sürdürülebilirliği güvence altına almayı hedefleyen bir koruma alanı olduğu' ifadesiyle eşleşir.

İlk cümlenin anahtar kelimelerini ('dünya tarım çeşitliliğini korumak', 'küresel felaketler') sağ taraftaki en yakın yargıyla eşleştirmek.

2

Metindeki II. cümleyi okuyup yargıyı analiz etmek.

II. cümleden hareketle deponun nükleer dayanıklılık (fiziksel mukavemet) ve permafrost tabakası (doğal etken) ile inşa edildiği belirlenir. Bu yargı, 'Coğrafi konumun sunduğu doğal etkenlerden ve fiziksel mukavemetten faydalanarak yapılandırıldığı' ifadesiyle eşleşir.

İkinci cümlenin yapısal ve coğrafi özelliklerini yansıtan yardımcı düşünceyi bulmak.

3

Metindeki III. cümleyi okuyup yargıyı analiz etmek.

III. cümleden hareketle tesisin, yerel tohum bankaları zarar gördüğünde yedek bir sistem olarak devreye gireceği belirlenir. Bu yargı, 'Tesisin olası yerel kayıplara karşı ikincil bir güvenlik önlemi olarak tasarlandığı' ifadesiyle eşleşir.

Üçüncü cümledeki 'yerel bankaların zarar görmesi' ve 'yedekleme sistemi' ifadelerini sağ sütundaki karşılığıyla ilişkilendirmek.

4

Metindeki IV. cümleyi okuyup yargıyı analiz etmek.

IV. cümleden hareketle tohumların mülkiyetinin gönderen ülkelere ait olduğu ve sadece kriz zamanlarında geri alınabileceği belirlenir. Bu yargı, 'Depolanan materyallerin yasal haklarının kaynak ülkelere ait olduğu ve kullanımının sınırlı koşullara bağlandığı' ifadesiyle eşleşir.

Dördüncü cümlede geçen 'mülkiyetin ait kalması' ve 'sadece kriz anlarında geri çekilmesi' bilgilerini yasal haklar ve sınırlandırılmış kullanım ifadeleriyle eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Paragraftaki cümlelerin her birinin ayrı birer yardımcı düşünceyi barındırdığını tespit etmek ve bunları yakın anlamlılarıyla ilişkilendirmek.

Soru 133Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

Metin:
(I) Derin ekoloji, çevre sorunlarına yüzeysel çözümler aramak yerine, insanın doğayla olan ilişkisini kökten sorgulayan bir felsefedir. (II) Bu yaklaşım, doğayı yalnızca insana sunduğu faydalar veya ekonomik değerler üzerinden tanımlayan insan merkezli bakış açısını reddeder. (III) Derin ekoloji savunucuları, modern endüstriyel toplumların tüketim odaklı politikalarının ekolojik dengenin sürdürülebilirliğini tehlikeye attığını vurgular. (IV) Dolayısıyla, çevresel yıkımın önüne geçebilmek ancak yaşam tarzlarımızda ve kültürel değerlerimizde yapılacak radikal bir zihniyet dönüşümüyle mümkündür.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle 'Çevre sorunlarının çözümü için insan ve doğa arasındaki bağın temeline inilmesi gerektiği savunulmaktadır.' yargısıyla; II. cümle 'Doğanın değerinin sadece onun beşerî ihtiyaçları karşılama gücüyle ölçülmesine karşı çıkılmaktadır.' yargısıyla; III. cümle 'Endüstriyel toplumların tüketim ve büyüme öncelikli uygulamalarının doğal dengeyi tehdit ettiği belirtilmektedir.' yargısıyla; IV. cümle de 'Ekolojik krizlerin aşılmasının ancak toplumsal alışkanlıkların ve zihniyet yapısının köklü değişimine bağlı olduğu ifade edilmektedir.' yargısıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmeler, paragraftaki her bir cümlenin taşıdığı anlamın, seçeneklerdeki ifadelerle eş anlamlılık veya yakın anlamlılık ilişkisi üzerinden kurulmasıyla elde edilmiştir. Her cümle, ekolojik felsefeye dair ayrı bir yardımcı düşünceyi açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Paragraftaki I. cümleyi analiz ederek anahtar kelimeleri belirlemek.

Cümledeki 'ilişkisini kökten sorgulayan' ifadesinin 'bağın temeline inilmesi' fikrine karşılık geldiği görülür.

İlk eşleşmeyi doğru kurarak analize başlamak.

2

II. cümleyi incelemek ve felsefi duruşu saptamak.

İnsana fayda ve ekonomik değer üzerinden doğayı tanımlamanın reddedildiği, bunun da 'beşerî ihtiyaçları karşılama gücüyle ölçülmeye karşı çıkmak' anlamına geldiği saptanır.

Metindeki eleştirinin yöneltildiği hedefi doğru eşleştirmek.

3

III. cümledeki tehdit unsurunu analiz etmek.

Tüketim odaklı politikaların ekolojik dengeyi tehlikeye attığı, dolayısıyla endüstrileşmenin doğaya verdiği zararla eşleştiği fark edilir.

Sebep-sonuç bağını kurarak tehlike unsurunu saptamak.

4

IV. cümledeki çözüm önerisini incelemek.

Yaşam tarzı ve kültürel değerlerdeki 'radikal zihniyet dönüşümü' ile 'toplumsal alışkanlıkların ve zihniyetin köklü değişimi' ifadelerinin birebir eşleştiği doğrulanır.

Son eşleşmeyi tamamlayarak genel anlam bütünlüğünü kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Paragraftaki cümlelerin anlamca çözümlenmesi ve yardımcı düşüncelerin belirlenmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 134Soru →

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, sağ sütunda verilen ve taşıdıkları anlam özelliklerini belirten kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler şu şekildedir: Birinci cümle Tasarı ile, ikinci cümle Varsayım ile, üçüncü cümle Aşamalı Durum ile, dördüncü cümle Karşılaştırma ile, beşinci cümle ise Öneri ile eşleşmelidir.

Verilen cümlelerin yüklemleri ve anlamsal yapıları incelendiğinde sırasıyla tasarı, varsayım, aşamalı durum, karşılaştırma ve öneri kavramlarıyla eşleştiği net bir biçimde görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümleyi ögeleri ve anlam yönünden incelemek.

Cümledeki 'tartışmaya açmayı düşünüyoruz' ifadesinin gelecekte gerçekleştirilmesi planlanan bir projeyi bildirdiği görülür.

Geleceğe yönelik plan ve niyetleri bildiren cümleler tasarı anlamı taşımaktadır.

2

İkinci cümleyi inceleyerek eylemin gerçekleşme durumunu değerlendirmek.

Cümledeki 'kabul edelim' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığı tespit edilir.

Olmamış bir durumu olmuş gibi kabul ederek yorum yapmayı sağlayan cümleler varsayım bildirir.

3

Üçüncü cümledeki zaman ve gelişim bildiren yapıları saptamak.

Cümlede kullanılan 'olgunlaştıkça' zarf-fiilinin, üslup değişiminin zamana yayılarak kademeli gerçekleştiğini gösterdiği anlaşılır.

Bir durumun adım adım, zaman içinde değiştiğini bildiren cümleler aşamalı durum bildirir.

4

Dördüncü cümledeki karşılaştırma unsurlarını aramak.

Cümledeki 'bu denli... başka bir öykücü' ifadesinin, söz konusu sanatçıyı diğer öykücülerle mukayese ettiği görülür.

İki veya daha fazla kavram ya da durum arasındaki farkları veya benzerlikleri ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.

5

Beşinci cümledeki tavsiye ve çözüm tekliflerini belirlemek.

Cümledeki 'odaklanması ... kolaylaştıracaktır' yapısının, eleştirmenin daha nesnel değerlendirme yapabilmesi için önerilen yöntemi belirttiği tespit edilir.

Bir sorunu aşmak veya bir amaca ulaşmak için sunulan tavsiyeler öneri niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)

Soru 135Soru →

Aşağıda verilen ünlü düşmesine uğramış sözcükleri, bu ses olayının meydana geliş nedenleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözcüklerin ünlü düşmesine uğrama nedenleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: aklı sözcüğü sözcüğe ünlüyle başlayan bir çekim eki getirilmesiyle; oynamak sözcüğü sözcüğün türetilmesi sırasında; kaybolmak sözcüğü ise iki sözcüğün birleşmesi sırasında ünlü düşmesine uğramıştır.

"aklı" sözcüğündeki ünlü düşmesi çekim eki alırken, "oynamak" sözcüğündeki ünlü düşmesi yapım eki alıp türetilirken, "kaybolmak" sözcüğündeki ünlü düşmesi ise iki sözcüğün birleşmesi sırasında gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

"aklı" sözcüğünün kökünü ve aldığı eki incelemek

"akıl" köküne "-ı" çekim eki gelmiştir ve "aklı" şeklini almıştır. Bu durum ünlüyle başlayan çekim eki alırken gerçekleşen ünlü düşmesidir.

Sözcüğün çekim eki alırken uğradığı ünlü düşmesini belirlemek.

2

"oynamak" sözcüğünün yapısını incelemek

"oyun" köküne "-a" yapım eki gelerek "oynamak" fiili türetilmiştir. Bu süreçte "u" ünlüsü düşmüştür.

Sözcüğün türetilirken (yapım eki alırken) uğradığı ünlü düşmesini tespit etmek.

3

"kaybolmak" sözcüğünün oluşumunu incelemek

"kayıp" ve "olmak" sözcükleri birleşerek yardımcı eylemle kurulan birleşik fiil oluşturmuştur. Bu birleşme sırasında "ı" ünlüsü düşmüştür.

Sözcüğün birleşirken uğradığı ünlü düşmesini bulmak.

Anahtar Kavram

Ünlü Düşmesi ve Nedenleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 136Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

Metin:
(I) İnsan beyninde koku uyarılarını işleyen koku soğancığı (olfaktör bulbus), hafıza ve duyguların yönetildiği hipokampus ve amigdala bölgeleriyle doğrudan sinaptik bağlantılara sahiptir. (II) Diğer duyu organlarından gelen bilgiler talamus filtresinden geçerek kortekse ulaşırken koku duyusu bu istasyona uğramadan doğrudan duygusal bellek merkezine iletilir. (III) Edebiyatta 'Proust Etkisi' olarak adlandırılan bu durum, kokuların geçmiş yaşantıları diğer duyusal uyaranlara göre daha canlı, hızlı ve yoğun bir duygusal tonla canlandırma gücüne işaret eder.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle - Koku duyumunun nöronal düzeyde bellek ve duygu alanlarıyla fiziksel olarak doğrudan ilişkili olması; II. Cümle - Kokunun, beyindeki diğer duyusal girdilerin tabi tutulduğu filtreleme aşamasına girmeden işlem görmesi; III. Cümle - Kokusal uyaranların geçmiş deneyimleri diğer duyulara kıyasla daha berrak ve hızlı şekilde zihne getirmesinin isimlendirilmesi

Paragraftaki I. cümle, koku soğancığının bellek ve duygu merkezleriyle olan fiziksel bağını; II. cümle, kokunun talamus filtresine uğramadan duygusal merkeze gitmesini; III. cümle ise bu sürecin geçmiş yaşantıları diğer duyulara göre daha canlı canlandırması durumunun Proust Etkisi olarak adlandırılmasını ifade eder. Dolayısıyla doğru eşleştirme bu doğrultudadır.

Adım Adım Çözüm

1

Metni genel olarak okuyup konusunu ve yardımcı düşüncelerini tespit etmek.

Metnin, koku duyusunun nöroanatomik yapısı, diğer duyulardan farkı ve bu durumun anıları canlandırma gücü (Proust Etkisi) üzerine olduğu anlaşılır.

Metindeki ana temayı kavrayarak cümlelerin birbirleriyle olan ilişkisini kurmak.

2

Numaralanmış cümleleri tek tek ele alıp taşıdıkları yargıları analiz etmek.

I. cümlenin fiziksel/sinaptik bağlara, II. cümlenin talamus istasyonuna uğramadan doğrudan iletime ve III. cümlenin ise 'Proust Etkisi' adlandırmasıyla diğer duyulardan daha canlı anı canlandırmaya odaklandığı saptanır.

Cümlelerin her birinin ayrı ayrı hangi yardımcı düşünceyi barındırdığını bulmak.

3

Bulunan yargıları sağ sütundaki ifadelerle anlamca karşılaştırarak eşleştirmek.

I. cümle birinci ifadeyle, II. cümle ikinci ifadeyle, III. cümle ise üçüncü ifadeyle eşleşir.

Cümlelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlı çıkarımlarla doğru biçimde eşleşmesini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 137Soru →

Metin:

(I) İnternet arama motorlarının ve akıllı cihazların gündelik yaşamın merkezine yerleşmesi, insan belleğinin bilgi depolama alışkanlıklarında köklü değişimlere yol açmıştır. (II) 'Dijital amnezi' veya 'Google etkisi' olarak adlandırılan bu fenomen, bireylerin çevrimiçi ortamlarda kolayca ula��abileceklerini bildikleri bilgileri hafızalarında tutma eğilimlerinin azaldığını ortaya koymaktadır. (III) Columbia Üniversitesinde yapılan öncü araştırmalar, katılımcıların bilgiyi kendisinden ziyade, o bilgiye hangi dijital klasör veya arama yöntemiyle erişeceklerini hatırlamaya daha yatkın olduklarını göstermiştir. (IV) Bu durum, zihnin harici bellek kaynaklarına bağımlı hale gelerek kendi biyolojik sınırlarını esnettiği ve bilişsel süreçleri dışsallaştırdığı şeklinde yorumlanmaktadır. (V) Ancak bilgiyi derinlemesine işlemek yerine harici depolara havale etmek, eleştirel düşünme ve yaratıcı sentez yapma yetilerini zayıflatma riski taşımaktadır.

Soru:

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerle bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı d��şünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: II. Cümle ile 'Çevrim içi erişilebilen bilgilerin insan zihninde kalıcı olarak saklanma ihtiyacının azaldığı'; III. Cümle ile 'Bireylerin bilgilerin içeriğini hatırlamaktansa onlara ulaşım yollarını akılda tutmaya meyilli olduğu'; IV. Cümle ile 'Zihinsel süreçlerin dış faktörlere devredilmesiyle insan beyninin doğal depolama sınırlarının dışına çıkıldığı'; V. Cümle ile 'Bilginin içselleştirilmeden dış kaynaklara aktarılmasının üst düzey zihinsel becerileri olumsuz etkileyebileceği'.

Eşleştirme, metindeki her bir cümlenin ilettiği anlam sınırları dikkate alınarak yapılmıştır. İkinci cümle bilgilerin hafızada saklanma ihtiyacının azalmasına; üçüncü cümle bilgi içeriği yerine erişim yollarının hatırlanmasına; dördüncü cümle bilişsel süreçlerin dışsallaşarak sınırların esnemesine; beşinci cümle ise bilgiyi derinlemesine işlememenin üst düzey zihinsel becerileri olumsuz etkilemesine işaret etmektedir. Bu eşleştirmeler metnin akışına ve cümlelerin anlamına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Paragrafın ikinci cümlesi ('Dijital amnezi...') incelenerek buradaki yardımcı düşünce belirlenir.

İkinci cümlede geçen kolayca ulaşılan bilgilerin hafızada tutulmak istenmemesi durumu, çevrim içi bilgilerin zihinde saklanma ihtiyacını azalttığı fikrine karşılık gelir.

Metnin sunduğu ilk belirgin yardımcı düşünceyi doğru cümleyle ilişkilendirmek.

2

Paragrafın üçüncü cümlesi ('Columbia Üniversitesinde...') çözümlenir.

Bu cümlede bireylerin bilginin kendisinden ziyade ona nasıl/nereden erişeceklerini hatırlamaya daha yatkın olduğu belirtilmektedir. Bu, bilgi içeriği yerine erişim yollarının akılda tutulduğu fikriyle eşleşir.

Araştırma verilerinden çıkarılabilecek spesifik yargıyı tespit etmek.

3

Paragrafın dördüncü cümlesi ('Bu durum, zihnin...') değerlendirilir.

Cümlede zihnin harici bellek kaynaklarına bağımlı hale gelerek biyolojik sınırlarını esnettiği ve bilişsel süreçleri dışsallaştırdığı belirtilmektedir. Bu, zihinsel süreçlerin dış faktörlere devredilmesiyle doğal sınırların dışına çıkıldığı yargısıyla örtüşür.

Bilişsel süreçlerin dışsallaşması ve biyolojik sınırların esnemesi kavramlarını eşleştirmek.

4

Paragrafın beşinci cümlesi ('Ancak bilgiyi...') incelenir.

Cümlede bilgiyi derinlemesine işlemek yerine harici depolara havale etmenin eleştirel düşünme ve yaratıcı sentez yetilerini zayıflatabileceği söylenmektedir. Bu, üst düzey zihinsel becerilerin olumsuz etkilenebileceği düşüncesiyle eşleşir.

Metindeki son cümlenin uyardığı olumsuz sonuçları yardımcı düşünce olarak saptamak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceleri Cümle Düzeyinde Belirleme

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 138Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen kalın yazılmış sözcükleri, anlam özelliklerine veya ait oldukları terim alanlarına göre doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rüzgardan uçmasın diye salonun perdesini sıkıca kapattı cümlesi Gerçek Anlam (Terim Değil) ile; Öğretmenimiz derste iki doğrunun kesişmesiyle oluşan açıyı ölçtü cümlesi Matematik Terimi ile; Gitar çalmaya yeni başlayan öğrenci, notaları karıştırmadan okudu cümlesi Müzik Terimi ile; Yazarın son oyununun ilk perdesi seyirciden büyük alkış aldı cümlesi Tiyatro Terimi ile eşleşir.

Doğru eşleştirmede; ev eşyası olan 'perde' terim olmayan gerçek anlam sınıfına; geometri terimi olan 'açı' matematik alanına; müzik terimi olan 'nota' müzik alanına ve tiyatro eseri bölümü olan 'perde' tiyatro alanına yönlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Her cümledeki kalın yazılmış sözcüğün bağlamdaki anlamını belirleme.

İlk cümledeki 'perde' ev eşyası; ikinci cümledeki 'açı' geometrik şekil; üçüncü cümledeki 'nota' müzik yazısı; dördüncü cümledeki 'perde' tiyatro sahnesinin bölümleridir.

Sözcüklerin terim anlamlı olup olmadığını anlamak için kullanıldıkları bağlama bakmak gerekir.

2

Sözcüklerin bilim, sanat veya spor dalıyla ilişkisini kurma.

'Açı' matematik/geometri, 'nota' müzik, 'perde' (son cümledeki) tiyatro dalıyla ilgilidir. İlk cümledeki 'perde' ise günlük yaşamdaki temel anlamındadır.

Terim anlam, bir sözcüğün belirli bir uzmanlık alanına özgü bir kavramı karşılaması durumudur.

3

Eşleştirmeyi tamamlama.

Tüm cümleler ait oldukları alanlarla veya terim olmama durumlarıyla doğru şekilde eşleştirilir.

Belirlenen anlam özellikleri doğrultusunda doğru eşler bir araya getirilir.

Anahtar Kavram

Terim Anlam (Bir bilim, sanat, spor ya da meslek dalıyla ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılayan sözcüklerin kazandığı anlamdır.)

Soru 139Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

Metin:
Biyomimikri, doğanın milyonlarca yıllık evrimsel süreçte geliştirdiği tasarımları inceleyerek insan sorunlarına sürdürülebilir çözümler sunan yenilikçi bir disiplindir. Doğadaki canlılar, kaynak kıtlığı ve zorlu yaşam koşulları altında en az enerjiyle en yüksek verimi elde etmenin yollarını mükemmelleştirmiştir. (I) Canlıların bu kaynak koruma ve yüksek tasarruf becerisi, modern teknolojinin ve endüstriyel tasarımların şekillenmesinde yeni ufuklar açmaktadır. (II) Günümüz mühendisleri ve mimarları da bu biyolojik yapılardan esinlenerek hem çevre dostu hem de enerji sarfiyatını en aza indiren sistemler geliştirmektedir. (III) Örneğin, hızlı tren tasarımlarında yalıçapkını kuşunun gagasının aerodinamik yapısının taklit edilmesi, tünel geçişlerinde oluşan yüksek ses dalgalarını sönümleyerek çevreye verilen gürültü kirliliğini büyük ölçüde engellemiştir.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle ile 'Doğadaki organizmaların kıt kaynakları verimli kullanma yetisinin insanoğlunun üretim teknolojilerine yön verdiğine' ifadesi; II. Cümle ile 'Tasarımcıların biyolojik yapıları temel alarak ekolojiye zarar vermeyen ve tasarruf sağlayan uygulamalar ortaya koyduğuna' ifadesi; III. Cümle ile 'Canlıların yapısal özelliklerinin taklit edilmesinin teknik sistemlerdeki ses kirliliği gibi pratik sorunları çözdüğüne' ifadesi eşleşmektedir.

I. cümlede canlıların tasarruf ve kaynak koruma becerisinin teknolojik tasarımları şekillendirdiği belirtildiğinden, bu cümle doğadaki organizmaların kaynakları verimli kullanmasının insan teknolojisine yön vermesi yargısıyla eşleşir. II. cümlede mühendis ve mimarların biyolojik yapılardan esinlenerek çevre dostu ve az enerji harcayan sistemler kurduğu belirtildiğinden, bu cümle ekolojiye zarar vermeyen ve tasarruflu uygulamalar geliştirilmesi düşüncesiyle eşleşir. III. cümlede kuş gagasının taklit edilmesinin tünel geçişindeki gürültü kirliliğini engellediği belirtildiğinden, bu cümle ses kirliliği gibi pratik sorunların doğayı taklit ederek çözüldüğü düşüncesiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

I. numaralı cümleyi okuyup temel yargıyı belirlemek.

Canlıların tasarruf becerisinin endüstriyel tasarımları şekillendirdiği belirlendi.

Bu yargı, doğadaki canlıların verimli kaynak kullanımı yeteneğinin insan teknolojisine yön vermesi düşüncesiyle eşleşir.

2

II. numaralı cümleyi okuyup temel yargıyı belirlemek.

Mühendis ve mimarların doğadan esinlenerek çevre dostu ve enerji tasarruflu sistemler yaptığı belirlendi.

Bu yargı, ekolojiye zarar vermeyen (çevre dostu) ve tasarruflu uygulamalar geliştirilmesi düşüncesiyle eşleşir.

3

III. numaralı cümleyi okuyup örneklenen durumu analiz etmek.

Kuş gagasının taklit edilmesiyle trenlerdeki gürültünün önlendiği belirlendi.

Bu durum, doğadan esinlenmenin gürültü (ses) kirliliği gibi pratik sorunları çözdüğü düşüncesiyle eşleşir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 140Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış "kör" sözcüklerini, cümlelerde kazandıkları anlam özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk cümle gerçek anlamla, ikinci cümle yan anlamla, üçüncü cümle ise mecaz anlamla eşleşmelidir.

Görme kaybını ifade eden ilk kullanım gerçek anlamla, kapalı geçidi ifade eden ikinci kullanım yan anlamla, ilgisiz kalmayı ifade eden üçüncü kullanım ise mecaz anlamla doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk cümledeki 'kör' kelimesinin anlamı incelenir.

Göz organının görme işlevini kaybetmesini ifade ettiği görülür.

Sözcüğün gerçek dünyadaki ilk ve temel anlamını tespit etmek.

2

İkinci cümledeki 'kör' kelimesinin anlamı incelenir.

Işık almayan veya ucu kapalı geçit anlamında, temel anlamdaki karanlık/görememe durumuyla bağını koparmamış bir yan anlam olduğu görülür.

Temel anlamla somut benzerlik ilişkisi taşıyan yan anlamı belirlemek.

3

Üçüncü cümledeki 'kör' kelimesinin anlamı incelenir.

Toplumsal olaylara ve adaletsizliğe karşı duyarsız, ilgisiz kalmak anlamında tamamen soyut bir anlam kazandığı görülür.

Gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazanılan mecaz anlamı belirlemek.

Anahtar Kavram

Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamları kapsarken; yan anlam gerçek anlamla şekilsel veya işlevsel bir somut bağ barındırmaya devam eder.

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram