Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 1701Soru

Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül (,) konmaz; ancak metinde art arda sıralanmış, eş görevli zarf-fiil eki almış kelimeler varsa aralarına virgül konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bu kurala aykırılık taşıdığı için noktalama hatasına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı, laboratuvardaki deney sonuçlarını dikkatle inceleyip, hazırladığı raporu kurula sunmak üzere yola çıktı.

Cevap

Genç araştırmacı, laboratuvardaki deney sonuçlarını dikkatle inceleyip, hazırladığı raporu kurula sunmak üzere yola çıktı.
Doğru cevap olan seçenekteki cümlede 'inceleyip' sözcüğü zarf-fiil eki almıştır. Cümle içinde bu sözcük dışında başka bir zarf-fiil bulunmadığı için kendisinden sonra virgül getirilmesi kurala aykırıdır ve noktalama hatasına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Zarf-fiil kuralını hatırlama ve cümleyi inceleme
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre, cümlede tek bir zarf-fiil eki (-ip, -erek, -meden vb.) almış sözcük varsa bu sözcükten sonra virgül konulamaz. Ancak art arda sıralanan, eş görevli zarf-fiiller varsa aralarına virgül konabilir.
Soruda verilen kuralın cümlelerdeki uygulamasını denetlemek.
2
Seçeneklerdeki zarf-fiil kullanımlarını kontrol etme
Doğru seçenekte yer alan cümlede geçen 'inceleyip' sözcüğü zarf-fiildir. Cümlenin devamındaki 'hazırladığı' sıfat-fiil, 'sunmak' ise isim-fiildir. Dolayısıyla cümlede 'inceleyip' sözcüğünden başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır.
Virgülün zarf-fiilden sonra hatalı kullanılıp kullanılmadığını tespit etmek.
3
Hatalı seçeneği belirleme ve diğer seçenekleri doğrulama
Tek zarf-fiil olan 'inceleyip' sözcüğünden sonra virgül kullanılması noktalama hatasıdır. Diğer cümlelerdeki virgül kullanımları kurallara uygundur (özneyi belirtme, eş görevli kelimeleri ayırma, anlam karışıklığını önleme).
Hatanın hangi cümlede gerçekleştiğini kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanılamayacağı kuralı ve virgülün doğru işlevleri
Soru 1702Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' / 'da' yazım kurallarına aykırı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.

Cevap

Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.
Belirtilen cümlede geçen 'köy de' ifadesindeki 'de', bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılarak 'köyde' şeklinde olmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bu ifadenin ek olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan 'de/da' ifadeleri tek tek incelenir.
Cümlelerde hem bulunma durum eki (-de / -da) hem de bağlaç olan 'de / da' kullanımları tespit edilir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için öncelikle söz konusu ögelerin işlevleri belirlenmelidir.
2
Kuşkulu görülen 'köy de' ifadesi cümleden çıkarılarak cümlenin yapısı kontrol edilir.
'Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.' şeklinde anlamsız bir cümle elde edilir.
Eğer 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozuluyorsa o ek hal ekidir ve bitişik yazılması gerekir.
3
Köy sözcüğüne gelen 'de'nin yazımı düzeltilir.
Bulunma durum eki olan bu ekin 'köyde' şeklinde bitişik yazılması gerektiği belirlenir.
Bağlaç olmadığı için ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Türkçede bulunma durum eki (-de / -da) ile bağlaç olan 'de / da'nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1703Soru

(I) Sosyolog Ray Oldenburg'un "üçüncü yerler" olarak tanımladığı kafeler, kütüphaneler ve parklar; ev (birinci yer) ile iş (ikinci yer) dışındaki toplumsal yaşam alanlarını ifade eder. (II) Bu mekanlar; bireylerin sınıf ve statü farkı gözetmeksizin bir araya gelmesini sağlayarak toplumsal bağları güçlendirir. (III) Kentlerdeki kamusal yeşil alanların yetersizliği, modern insanın doğayla bağını kopararak yalnızlık hissini derinleştirmektedir. (IV) Üçüncü yerlerin en belirgin niteliği, bireylere ekonomik ya da sosyal bir zorunluluk yüklemeden kapsayıcı bir aidiyet hissi sunmasıdır. (V) Buralarda gerçekleşen gönüllü ve rastlantısal karşılaşmalar, toplumsal güvenin yeniden inşasında ve ortak yaşam kültürünün gelişmesinde hayati rol oynar.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı cümle
Metnin genelinde 'üçüncü yerler' kavramı, bu alanların toplumsal işlevleri ve sosyal faydaları açıklanmaktadır. Ancak III numaralı cümlede konudan sapılarak yeşil alanların azlığı ve bunun modern insandaki psikolojik yansımaları anlatılmıştır. Bu cümle parçanın anlam akışını kesintiye uğratmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın tüm cümleleri okunarak ana düşünce ve konunun sınırları belirlenir.
Metnin konusunun Ray Oldenburg'un 'üçüncü yerler' kuramı ve bu alanların toplumsal işlevleri olduğu saptanır.
Akışı bozan cümleyi tespit edebilmek için öncelikle metnin genel odağının anlaşılması gerekir.
2
Cümleler arasındaki anlamsal ve yapısal geçişler incelenir.
I, II, IV ve V numaralı cümlelerin doğrudan üçüncü yerler kavramının sosyolojik boyutlarını ele aldığı, ancak III numaralı cümlenin konudan saparak kentlerdeki yeşil alan yetersizliği ve yalnızlık gibi çevre-psikoloji odaklı bir temaya kaydığı görülür.
Gereksiz detaylara giren veya odağı kaydıran cümleyi belirlemek için cümlelerin birbirleriyle olan anlamsal bağlantıları analiz edilir.
3
Akışı bozan cümle çıkarılarak paragrafın bütünlüğü kontrol edilir.
III numaralı cümle metinden çıkarıldığında II numaralı cümleden IV numaralı cümleye geçişin son derece pürüzsüz ve anlamlı olduğu teyit edilir.
Doğru tespitten emin olmak için metnin geri kalan kısımlarının birbirini sorunsuzca tamamladığı doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Paragrafta akışı bozan cümleyi bulma
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1704Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazarın son romanında geçen olaylar, Ankara'nın batısındaki küçük bir köy olan Yeşiloba Köyü'nde geçmektedir.

Cevap

Yeşiloba Köyü'nde ifadesinin yer aldığı cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'Yeşiloba köyünde' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap, Yeşiloba Köyü'nde ifadesinin yer aldığı cümledir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özel ada dahil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar. Dolayısıyla 'Yeşiloba Köyü'nde' değil, 'Yeşiloba köyünde' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen özel isimleri ve bunlara bağlı yön, dönem, kurum ve coğrafi/idari yer belirten ifadeleri belirleyin.
Cumhuriyet Dönemi, Türk edebiyatı, Resmî Gazete, Güneydoğu Anadolu, batısı, Yeşiloba Köyü, Türk Dil Kurumu ifadeleri incelenmek üzere tespit edilir.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için özel isimlerin ve bunlarla kurulan tamlamaların sınırlarını çizmek gerekir.
2
Dönem, yön ve kurum adlarının büyük harfle yazım kurallarını uygulayın.
'Cumhuriyet Dönemi' (tarihî dönem), 'Güneydoğu Anadolu' (ara yön + özel isim) ve 'Türk Dil Kurumu' (kurum) yazımlarının kurallara uygun olduğu; ayrıca kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı doğrulanır.
TDK yazım kılavuzundaki ilgili başlıkların kurallarla uyumluluğunu test etmek için bu adım gereklidir.
3
Özel ada dahil olmayan idari birim (il, ilçe, belde, köy) sözcüklerinin yazım kuralını kontrol edin.
TDK kurallarına göre özel ada dahil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlamalıdır. 'Yeşiloba Köyü'nde' yazımında 'Köyü' sözcüğünün büyük harfle başlaması ve kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğrusu 'Yeşiloba köyünde' olmalıdır.
Hatanın hangi kural ihlalinden kaynaklandığını saptamak ve doğru biçimi belirlemek için bu kontrol zorunludur.

Anahtar Kavram

Özel ada dahil olmayan il, ilçe, belde, köy vb. sözcüklerin küçük harfle yazılması kuralı.
Soru 1705Soru

Bir boyacı, elindeki beyaz boyanın önce 13\frac{1}{3}'ünü kırmızı boya ile karıştırarak pembe boya elde ediyor. Daha sonra kalan beyaz boyanın 38\frac{3}{8}'ini mavi boya ile karıştırarak açık mavi boya elde ediyor. Son durumda elinde kalan beyaz boya miktarı, pembe boya elde etmek için kullandığı beyaz boya miktarından 12 kg12\text{ kg} fazladır.

Buna göre, boyacının başlangıçtaki beyaz boya miktarı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144

Cevap

Boyacının başlangıçtaki beyaz boya miktarı 144 kilogramdır.
Başlangıçtaki beyaz boya miktarı 12x12x olarak seçilirse, pembe boya için 4x4x kg kullanılır ve geriye 8x8x kg kalır. Kalan boyanın 38\frac{3}{8}'i olan 3x3x kg açık mavi boya için kullanılınca son durumda geriye 5x5x kg beyaz boya kalır. Kalan beyaz boya (5x5x kg) ile pembe boya için kullanılan beyaz boya (4x4x kg) arasındaki fark x=12x = 12 kg olarak verilir. Buradan başlangıçtaki toplam boya miktarı 12×12=14412 \times 12 = 144 kg bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki beyaz boya miktarı için paydalara göre uygun bir değişken belirleme.
Başlangıçtaki beyaz boya miktarına 12x12x diyelim.
33 ve 88 paydalarının ortak katı üzerinden kalan miktar hesaplamalarının kolay olması için.
2
Birinci adımda pembe boya için kullanılan ve geriye kalan beyaz boya miktarlarını hesaplama.
Pembe boya i��in kullanılan miktar: 12x×13=4x12x \times \frac{1}{3} = 4x kg. Kalan beyaz boya: 12x4x=8x12x - 4x = 8x kg.
İkinci adımdaki kesir kalan beyaz boyaya uygulanacağı için.
3
İkinci adımda açık mavi boya için kullanılan ve son durumda kalan beyaz boya miktarlarını hesaplama.
Açık mavi boya için kullanılan miktar: 8x×38=3x8x \times \frac{3}{8} = 3x kg. Son durumda kalan beyaz boya: 8x3x=5x8x - 3x = 5x kg.
Son durumdaki beyaz boya miktarını bulmak i��in.
4
Son durumdaki beyaz boya miktarı ile pembe boya için kullanılan miktar arasındaki farkı 12 kg'a eşitleme.
5x4x=12    x=125x - 4x = 12 \implies x = 12 kg.
Soruda verilen fark bilgisinden bilinmeyen xx değerini çekmek için.
5
Bulunan xx değerini başlangıçtaki beyaz boya miktarında yerine yazma.
12×12=14412 \times 12 = 144 kg.
Başlangıçtaki toplam beyaz boya miktarı istendiği için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yapma ve paydaların ortak katını kullanarak değişken tanımlama.
Soru 1706Soru

Ek-fiil (ek-eylem), Türkçede iki temel işlevde kullanılır: İsim soylu sözcüklerin arkasına gelerek onları cümlede yüklem yapmak veya çekimli fiillerin üzerine gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturmak.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek-fiil, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gruptaki herkesin tek ortak hedefi, bu zorlu süreci başarıyla atlatmaktı.

Cevap

Gruptaki herkesin tek ortak hedefi, bu zorlu süreci başarıyla atlatmaktı cümlesinde ek-fiil isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'atlatmaktı' sözcüğü bir isim-fiildir. Fiilimsiler isim soylu sözcükler olduğu için buradaki ek-fiil, isim soylu bir sözcüğü yüklem yapma işlevindedir. Diğer seçeneklerde ise ek-fiil çekimli fiillere gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlerdeki ek-fiil almış sözcükleri tespit etmek.
Cümlelerin yüklemleri sırasıyla 'dinmişti', 'fark etmiyordum', 'tamamlamalıymış', 'atlatmaktı' ve 'söz ederdik' olarak belirlenmiştir.
Ek-fiilin hangi sözcüklere geldiğini belirlemek.
2
Yüklemlerdeki ek-fiil alan sözcüklerin türlerini (isim soylu veya fiil) analiz etmek.
'dinmişti' (din-mek fiil), 'fark etmiyordum' (et-mek fiil), 'tamamlamalıymış' (tamamla-mak fiil) ve 'söz ederdik' (et-mek fiil) sözcükleri fiildir. Ancak 'atlatmaktı' sözcüğündeki 'atlatmak' kelimesi isim-fiil (fiilimsi) ekini alarak isim soylu bir sözcük olmuştur.
Ek-fiilin işlevlerini ayırt etmek.
3
Ek-fiilin işlevlerini karşılaştırarak farklı olanı bulmak.
Fiil kökenli yüklemlerde ek-fiil birleşik zamanlı fiil oluştururken, 'atlatmak' isim-fiilinde ek-fiil isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmıştır. Dolayısıyla farklı işlevdeki cümle belirlenmiştir.
Farklı olan görevi bularak doğru yanıta ulaşmak.

Anahtar Kavram

Ek-fiilin (ek-eylemin) işlevleri ve isim-fiil yüklemlerinin isim soylu kabul edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1707Soru

Kütüphanede sadece tek bir türde kitap okumayı severdi ( ) tarihi romanlar ( ) şiir, tiyatro ve deneme türündeki kitaplara ise hiç ilgi duymazdı.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki nokta (:) - Noktalı virgül (;)

Cevap

İki nokta ve noktalı virgül
İlk boşlukta 'tek bir türde kitap' ifadesi açıklanarak örnek verildiği için iki nokta (:) getirilmelidir. İkinci boşluktan sonra gelen cümlede eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanıldığından, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır. Bu nedenle sırasıyla iki nokta ve noktalı virgül getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluktan önceki ve sonraki ifadelerin ilişkisini belirlemek.
İlk cümlede 'tek bir türde kitap okumayı severdi' ifadesinden sonra bu türün ne olduğu açıklanarak örnek verilmiştir ('tarihi romanlar').
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
2
İkinci boşluktan sonraki cümlenin yapısını incelemek.
İkinci cümlede 'şiir, tiyatro ve deneme' şeklinde virgüllerle ayrılmış eş görevli sözcükler bulunmaktadır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve cümle içindeki doğru kullanımları.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1708Soru

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere virgül getirilmesi gerekiyorsa ',' (virgül) işaretini, virgül getirilmemesi gerekiyorsa 'X' işaretini yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Karakalem resim çalışmalarında çizgi tonlama ve leke teknikleri bir arada kullanılır. Ressam, kâğıt üzerine kurşun kalemle ilk çizgiyi atınca zihnindeki tasarımı somutlaştırmaya başlar. Bu süreçte gölgelendirmeyi sabırla titizlikle yaparak resme derinlik kazandır��r.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ve üçüncü boşluklara ',' (virgül) işareti, ikinci boşluğa ise 'X' işareti getirilmelidir.
Birinci boşluğa eş görevli isimleri ayırmak için virgül (,) konur. İkinci boşluktan önce yer alan 'atınca' kelimesi zarf-fiil olduğundan ve cümlede başka bir zarf-fiil bulunmadığından virgül konmaz (X). Üçüncü boşluğa ise eş görevli zarfları ayırmak için virgül (,) konur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme
Birinci boşluk, 'çizgi' ve 'tonlama' eş görevli sözcüklerinin arasında yer almaktadır.
Eş görevli kelimelerin arasına virgül konması gerekti��inden buraya ',' getirilmelidir.
2
İkinci boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme
'atınca' kelimesi zarf-fiil eki (-ınca) almıştır.
Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede art arda sıralanan zarf-fiiller bulunmadığı için buraya virgül getirilmemeli ve 'X' yazılmalıdır.
3
Üçüncü boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme
Üçüncü boşluk, 'sabırla' ve 'titizlikle' eş görevli zarflarının arasında yer almaktadır.
Eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konması gerektiğinden buraya ',' getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Virgülün eş görevli kelimeleri ayırma işlevi ve zarf-fiillerden sonra virgül kullanılmaması kuralı
Soru 1709Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış yüklemleri, cümlenin ögeleri bulunurken bölünemeyen söz öbeği türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kütüphanenin loş köşesinde tozlu raflar arasında duran kitaplar, geçmişin unutulmuş sesleriydi.
Tüm uyarılara rağmen kendi bildiğini okuyan genç, sonunda dile düştü.
Akşamüstü limana yaklaşan gemi, ufuk çizgisine doğru süzülen beyaz bir kuğuydu.
Törende şiir okuyan küçük kızın gözleri, par��l parıl parıldayan iki elmas gibiydi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle isim tamlamasıyla, ikinci cümle deyimle, üçüncü cümle sıfat tamlamasıyla, dördüncü cümle ise edat grubuyla eşleşmelidir.
Koyu yazılmış yüklemlerin yapıları sırasıyla; araya sıfat girmiş belirtili isim tamlaması, anlamca kaynaşmış birleşik eylem (deyim), sıfat tamlaması ve edat grubudur. Bu kelime grupları ögeler bulunurken bölünmez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin yüklemini inceleme
'geçmişin unutulmuş sesleriydi' söz öbeğinin 'geçmişin sesleri' belirtili isim tamlaması olduğu ve araya 'unutulmuş' sıfatının girdiği tespit edilir.
İsim tamlamaları aralarına sıfat alsa dahi cümlenin ögeleri bulunurken bölünemez.
2
İkinci cümlenin yüklemini inceleme
'dile düştü' ifadesinin kalıplaşm��ş bir deyim olduğu belirlenir.
Deyimler anlamca kaynaşmış birleşik eylemlerdir ve dil bilgisinde cümlenin ögeleri bulunurken bölünemez.
3
Üçüncü cümlenin yüklemini inceleme
'ufuk çizgisine doğru süzülen beyaz bir kuğuydu' söz öbeğinde 'kuğu' isminin sıfat fiil grubu, niteleme sıfatı ve belirtme sıfatı ile nitelendiği görülür.
Sıfat tamlamaları cümlenin ögeleri bulunurken tek bir öge kabul edilir ve bölünmez.
4
Dördüncü cümlenin yüklemini inceleme
'parıl parıl parıldayan iki elmas gibiydi' söz öbeğinin 'gibi' edatı etrafında şekillenen bir edat grubu olduğu tespit edilir.
Edat grupları kendilerinden önceki unsurlarla birleşerek bir bütün oluşturur ve ögeler bulunurken bölünemez.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögeleri bulunurken isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, edat grupları, deyimler ve birleşik fiiller gibi söz öbekleri bölünemez; tek bir öge olarak kabul edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1710Soru

İlk Türk devletleri ve bu devletlerin siyasi/kültürel tarihindeki en belirgin özellikleriyle ilgili aşağıda verilen devletleri, kendilerine uygun olan açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asya Hun Devleti
I. Kök Türk Devleti
Uygur Devleti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asya Hun Devleti'nin tarihteki ilk teşkilatlı Türk devleti olmasıyla, I. Kök Türk Devleti'nin Türk adını ilk kez devlet adı yapmasıyla, Uygur Devleti'nin ise Maniheizm'i kabul edip yerleşik hayata geçmesiyle eşleşmesi gerekir.
Doğru eşleştirmede Asya Hun Devleti ilk teşkilatlı devlet olmasıyla, Kök Türk Devleti Türk adını ilk kez resmi olarak kullanmasıyla ve Uygurlar ise yerleşik hayata geçişleriyle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki devletlerin genel tarihi önemini ve sağ sütundaki ayırt edici özellikleri inceleyin.
Asya Hun Devleti'nin ilk teşkilatlanma, Kök Türklerin ulusal isim kullanımı ve Uygurların yerleşik hayat konularında öncü olduğunu hatırlayın.
Her devletin siyasi tarihteki kendine has en bilinen özelliğini belirlemek doğru eşleştirmeye doğrudan ulaştırır.
2
Devletlerin kurucu ve siyasi yapısal özelliklerini doğru eşleşen ifadelerle bağdaştırın.
Hunlar ile ilk teşkilatlı yapı, Kök Türkler ile resmi Türk adı kullanımı, Uygurlar ile Maniheizm dininin getirdiği yerleşik hayat doğru şekilde eşleştirilir.
Bu bilgiler ilk Türk devletlerinin siyasi tarihi ve kültür medeniyet alanındaki en temel kazanımlarıdır.

Anahtar Kavram

İlk Türk Devletlerinin Kuruluşu ve Temel Siyasi/Kültürel Özellikleri
Soru 1711Soru

Edebiyat eleştirmenlerinin (I)başyazar olarak nitelendirdiği sanatçı, son romanında toplumsal normların dışında kalan (II)sıra dışı karakterlerin iç dünyasını ele alıyor. Eserdeki (III)olağanüstü ögeler, okuyucunun (IV)bilinçaltına seslenirken aynı zamanda toplumsal (V)önyargıları da sorgulatıyor.

Bu parçada numaralanmış birleşik kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçada numaralanmış sözcüklerden V numaralı olan 'önyargıları' kelimesinin yazımı yanlıştır. Kelimenin doğru yazımı 'ön yargıları' şeklinde ayrı olmalıdır.
V numaralı 'önyargıları' sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ayrı yazılması gereken bir birleşik kelimedir. Doğru yazımı 'ön yargıları' şeklinde olmalıdır. Bu nedenle V numaralı sözcüğün yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki numaralanmış birleşik kelimeleri tespit etmek.
I (başyazar), II (sıra dışı), III (olağanüstü), IV (bilinçaltına) ve V (önyargıları) birleşik kelimeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için öncelikle birleşik kelimelerin yapısal olarak incelenmesi gerekir.
2
I, II, III ve IV numaralı birleşik kelimelerin yazım kurallarını incelemek.
'Başyazar', 'olağanüstü' ve 'bilinçaltı' kelimelerinin bitişik; 'sıra dışı' kelimesinin ise ayrı yazıldığını ve bu yazımların kurallarla uyumlu olduğunu saptamak.
TDK yazım kurallarına göre 'baş' sıfatıyla kurulanlar ile somut yer bildirmeyen 'alt/üst' kelimeleri bitişik; 'dış, iç, sıra' kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.
3
V numaralı 'önyargıları' kelimesinin yazımını kontrol etmek.
'Ön yargı' birleşik kelimesinin ayrı yazılması gerektiğini, metinde ise bitişik yazılarak hata yapıldığını belirlemek.
Türkçe yazım kurallarında 'ön' kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler (öngörü ve önsezi hariç) ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bitişik ve ayrı yazılan birleşik kelimelerin yazım kuralları
Soru 1712Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, bu sözcüklerin büyük harfle başlama ya da küçük harfle yazılma gerekçelerini içeren kurallarla eşleştiriniz.

Buna göre, sol sütundaki cümlelerde yer alan kullanımların sağ sütundaki yazım kurallarıyla doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yeni yayımlanan Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği doğrultusunda kurum içi tüm işleyiş yeniden düzenlendi.
Bölgede yürütülen arkeolojik çalışmalarda Cilalı Taş Devri kültürüne ait önemli kalıntılara ulaşıldı.
Uluslararası ticaret yollarının güvenliği açısından Süveyş Kanalı stratejik bir öneme sahiptir.
Yabancı konuklara akşam yemeğinde Türk mutfağının vazgeçilmezi olan Maraş dondurması ikram edildi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği' ifadesi yönetmeliklerin yazımı kuralıyla, 'Cilalı Taş Devri' ifadesi tarihî dönemlerin yazımı kuralıyla, 'Süveyş Kanalı' ifadesi yer adlarındaki coğrafi ikinci isimlerin yazımı kuralıyla, 'Maraş dondurması' ifadesi ise özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı kuralıyla eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki koyu yazılmış ifadeler TDK'nin büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallarına göre analiz edildiğinde; yönetmelik adı yönetmeliklerin yazımı kuralıyla, tarihî dönem adı dönemlerin yazımı kuralıyla, yer ve kanal adı coğrafi tür bildiren isimlerin yazımı kuralıyla, bir yer adıyla kurulan birleşik tür adı ise özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı kuralıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin bir yönetmelik adı olduğu belirlenir.
Yönetmelik adlarının her kelimesinin büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
2
İkinci cümledeki 'Cilalı Taş Devri' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin tarihî bir dönemi temsil ettiği belirlenir.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
3
Üçüncü cümledeki 'Süveyş Kanalı' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin yer adından sonra gelen coğrafi bir tür adı (kanal) içerdiği belirlenir.
Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, kanal vb. tür bildiren ikinci isimlerin büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
4
Dördüncü cümledeki 'Maraş dondurması' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin bir yer adı (Maraş) ile kurulan birleşik bir kelime olduğu belirlenir.
Özel adlarla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adın büyük harfle başlaması, tür bildiren ikinci ismin ise küçük harfle yazılması kuralıyla eşleştirilir.

Anahtar Kavram

Büyük harflerin kullanım alanları ve özel isimlere bağlı tür, dönem, kanun ve yer adlarının yazım kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1713Soru

Yahya Kemal Beyatlı (I) asıl adı Ahmed Agâh (II) 1884-1958 (III) (IV) (V) Kendi Gök Kubbemiz” adlı kitabında şiirlerini bir araya getirmiştir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ - ( - ) - ] - “

Cevap

[ - ( - ) - ] - “
[ - ( - ) - ] - “ işaretlerinin sırasıyla getirilmesi doğrudur. Çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Bu doğrultuda dıştaki açıklama köşeli ayraçla, içteki tarih açıklaması ise yay ayraçla gösterilmiştir. Eser ismi olan 'Kendi Gök Kubbemiz' ifadesi tırnak içine alınmalıdır, cümlenin devamında kapatma tırnağı bulunduğu için boşluğa açma tırnağı getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ek açıklama yapısını ve iç içe geçmiş ayraç gereksinimini tespit etme.
Cümlede 'Yahya Kemal Beyatlı' ismi hakkında ek bir bilgi verilmektedir: 'asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)'. Bu ek bilginin içinde doğum ve ölüm yıllarını belirten ikinci bir ek bilgi daha yer almaktadır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce (dışta) köşeli ayraç kullanılır. Bu durumda dıştaki ayraç köşeli ayraç '[ ]', içteki ayraç ise yay ayraç '( )' olmalıdır.
2
Dış ve iç ayraçların konumlarını belirleme.
(I) numaralı yere köşeli ayraç açma işareti '[', (II) numaralı yere içteki açıklamayı başlatmak için yay ayraç açma işareti '(', (III) numaralı yere tarih bilgisini kapatmak için yay ayraç kapama işareti ')', (IV) numaralı yere ise dıştaki açıklamayı tamamlamak için köşeli ayraç kapama işareti ']' getirilmelidir.
Böylece '[asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)]' şeklinde doğru hiyerarşik yapı kurulmuş olur.
3
Kitap adını vurgulamak için tırnak işaretinin kullanımını inceleme.
(V) numaralı boşluktan sonra 'Kendi Gök Kubbemiz”' ifadesi gelmektedir ve ifadenin sonunda kapama tırnak işareti yer almaktadır. Dolayısıyla (V) numaralı yere eserin adını vurgulamak için açma tırnak işareti '“' getirilmelidir.
Cümle içerisindeki kitap başlıkları tırnak içine alınarak vurgulanır. Kapatma tırnağı cümlede hazır verildiği için sadece açma tırnağının eksik olduğu tespit edilir.

Anahtar Kavram

İç içe geçmiş açıklamalarda ayraç hiyerarşisi (dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç) ve eser adlarının tırnak işaretiyle belirtilmesi kuralları.
Soru 1714Soru

İlk Türk devletlerinde boyların bir araya gelmesiyle devlet (il) kurulurdu. Boy beyleri, kurultay adı verilen meclise katılarak hakanın yanında devlet yönetiminde söz sahibi olurlar, savaş ve barış gibi kritik konularda görüşlerini bildirirlerdi. Hakan da boy beylerinin desteğini arkasına alarak kararlarını uygulamaya koyardı.

Buna göre, kurultayın yönetimdeki rolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boy beylerinin katılımıyla yönetimde ortak bir danışma ve karar ortamının oluşturulduğu

Cevap

Boy beylerinin katılımıyla yönetimde ortak bir danışma ve karar ortamının oluşturulduğu
Paragrafta boy beylerinin kurultaya katılarak hakanın yanında söz sahibi oldukları ve hakanın bu beylerin desteğini alarak kararları uyguladığı belirtilmiştir. Bu durum, kurultayın yönetimde ortak bir danışma ve karar alma ortamı sağladığını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki anahtar ifadelerin tespiti
Boy beylerinin meclise katıldığı, devlet işlerinde söz sahibi olduğu ve hakanın onların desteğiyle hareket ettiği belirlenmiştir.
Metindeki temel idari işleyişi anlamak doğru sonuca ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Çıkarım yapma ve doğru seçeneği belirleme
Hakan ile boy beylerinin birlikte karar alması ve fikir alışverişinde bulunması, yönetimin ortak bir danışma ve karar sürecine dayandığını gösterir.
Tarihsel verilerden yola çıkarak kurultayın idari fonksiyonuna dair en doğru yorumu yapmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kurultay'ın ilk Türk devletlerindeki idari ve siyasi fonksiyonu
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1715Soru

Bir tarih araştırmacısının bilimsel çalışma sürecinde gerçekleştirdiği faaliyetler ile tarih biliminin yöntem basamaklarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Üzerinde çalışılan Kadeş Antlaşması metninin yazılı olduğu kil tabletin kil yapısının ve çivi yazısının dönem özelliklerinin incelenerek belgenin sahtelik durumunun incelenmesi
Osmanlı tahrir defterlerindeki nüfus ve vergi verilerinin, o döneme ait diğer kroniklerin beyanları ve seyyahların gözlemleriyle karşılaştırılarak doğruluk derecesinin belirlenmesi
Elde edilen verilerin kaynak değeri açısından yeterli olup olmadığının, konunun hangi yönlerini aydınlatabileceğinin tespiti amacıyla çözümlenmesi
Yöntem basamaklarından geçerek doğruluğu kanıtlanmış verilerin, neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde kronolojik ve mantıksal bir bütünlükle bir araya getirilip yeni bir esere dönüştürülmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci araştırmacı faaliyeti dış tenkit ile, ikinci araştırmacı faaliyeti iç tenkit ile, üçüncü araştırmacı faaliyeti tahlil ile, dördüncü araştırmacı faaliyeti ise terkip basamağı ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede belgenin dış yapısının (kil, yazı özellikleri) incelenmesi belgenin orijinalliğini denetleyen dış tenkit ile; içeriğin doğruluğunun ve diğer kaynaklarla uyumunun karşılaştırılması iç tenkit ile; bilgilerin kaynak değeri yönünden çözümlenmesi tahlil ile; en nihayetinde bu bilgilerin sistemli bir bütün olarak bir araya getirilip sentezlenmesi ise terkip basamağıyla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin sahtelik durumunu ve fiziksel özelliklerini (kil tablet yapısı, yazı türü vb.) inceleyen birinci faaliyeti değerlendirin.
Bu faaliyet belgenin dış yapısına yönelik olduğundan 'Dış Tenkit' ile eşleşir.
Dış tenkit, kaynağın fiziki yapısı, yazarı, yazıldığı yer ve zaman gibi dış özellikleri inceleyerek orijinalliğini doğrular.
2
Bilgilerin doğruluğunu, yazarın tarafsızlığını ve diğer kaynaklarla karşılaştırma durumunu inceleyen ikinci faaliyeti değerlendirin.
Bu faaliyet doğrudan kaynağın içeriğine ve güvenirliğine yönelik olduğundan 'İç Tenkit' ile eşleşir.
İç tenkit, kaynağın içindeki bilgilerin tutarlılığını, doğruluğunu ve başka kaynaklarla uyumunu denetler.
3
Verilerin çözümlenerek konuyu aydınlatma gücünün ve kaynak değerinin ölçüldüğü üçüncü faaliyeti analiz edin.
Bu faaliyet verilerin anlam bakımından değerlendirilmesini içerdiği için 'Tahlil' ile eşleşir.
Tahlil basamağında, toplanan verilerin araştırmanın amacına uygunluğu ve bilgi değeri çözümlenir.
4
Tüm aşamalardan geçen ve doğrulanan verilerin mantıksal bir bütünlükle birleştirilerek esere dönüştürüldüğü dördüncü faaliyeti inceleyin.
Bu son aşama sentez süreci olduğundan 'Terkip' ile eşleşir.
Terkip, elde edilen tüm verilerin bir araya getirilerek yeni bir anlatı, tez veya kitap oluşturulması sürecidir.

Anahtar Kavram

Tarih araştırmalarında kaynakların bilimsel süzgeçten geçirilmesini sağlayan beş temel yöntem basamağı (Tarama, Tasnif, Tahlil, Tenkit, Terkip) ve özellikle eleştiri aşamasındaki iç-dış tenkit ayrımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1716Soru

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sözcüklerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluklarını düzeltmek için yapılması gereken kelime değişikliklerini uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bahçedeki boş alanları değerlendirmek için bu yıl mısır tohumları diktik.
Yoğun kar yağışı ve fırtına, ilçedeki elektriklerin kesilmesini sağladı.
Kırtasiyeden satın aldığım bu kalın kitabın ücreti otuz liraydı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mısır tohumları dikilmez, ekilir; elektriklerin kesilmesi olumsuz bir durum olduğu için 'sağladı' yerine 'yol açtı' denmelidir; satın alınan kitabın bedeli için ise 'ücret' yerine 'fiyat' sözcüğü getirilmelidir.
Verilen eşleştirmelerde; tohumların ekilmesi gerektiği için ilk cümle 'tohumları ektik' ile, elektrik kesintisi gibi olumsuz bir durumu ifade etmek için ikinci cümle 'kesilmesine yol açtı' ile, satın alınan nesnelerin (kitap) maddi karşılığı 'fiyat' olduğu için üçüncü cümle 'kitabın fiyatı' ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki eylemin nesnesi olan 'mısır tohumları' ifadesi incelenir.
Tohumların 'ekildiği', fidanların 'dikildiği' bilgisiyle çelişki tespit edilir ve 'diktik' yerine 'ektik' getirilmesi gerektiği belirlenir.
Tohum ve fidan ekme/dikme eylemlerinin doğru kelimelerle eşleştirilmesi gerekir.
2
İkinci cümledeki 'sağladı' eyleminin cümledeki kullanım amacı incelenir.
'Elektriklerin kesilmesi' olumsuz bir durumdur; 'sağlamak' ise olumlu durumlarda kullanılır. Bu yüzden 'yol açtı' veya 'neden oldu' kelimesinin kullanılması gerektiği belirlenir.
Cümlenin taşıdığı olumsuz anlam ile olumlu eylem bildiren kelimenin uyumsuzluğunu düzeltmek gerekir.
3
Üçüncü cümledeki 'kitabın ücreti' tamlaması incelenir.
Hizmet dışındaki somut malların/ürünlerin bedeline 'fiyat' denildiği, 'ücret'in ise hizmet karşılığı ödendiği belirlenerek 'ücreti' yerine 'fiyatı' kelimesinin kullanılması gerektiği tespit edilir.
Fiyat ve ücret terimlerinin anlam farklarının doğru şekilde uygulanmasını sağlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması (Sözcüklerin birbirinin yerine karıştırılarak kullanılması sonucunda ortaya çıkan anlatım bozukluğu)
Soru 1717Soru

Bir sanat galerisinde iki tür ziyaretçiyle karşılaşırsınız ( ) tabloların önünde dakikalarca durup renklerin dilini çözmeye çalışanlar ( ) sergiyi hızla gezip sadece genel bir izlenim edinmekle yetinenler ( ) Birinciler; derinliği, ayrıntıyı ve sanatçının iç dünyasını arar ( ) ikinciler ise yeniliği, çeşitliliği ( ) farklı bakış açılarını deneyimlemek ister.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (;) (,)

Cevap

İki nokta, virgül, nokta, noktalı virgül ve virgül sıralaması doğrudur.
Doğru sıralama, noktalama kurallarına tam olarak uymaktadır. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur; bu yüzden ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir. Örnek gruplarını ayırmak için ikinci boşluğa virgül (,) konur. Örnek sayısı sınırlandırıldığı (iki tür) ve bu iki tür de verildiği için cümlenin sonuna nokta (.) konmalıdır. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır; bu nedenle dördüncü boşluğa noktalı virgül gelmelidir. Son boşluk ise eş görevli nesneleri ayırmak için virgül (,) gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Açıklama yapılacak yerin tespit edilmesi
İlk boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir.
Cümlede 'iki tür ziyaretçi' ifadesinin ardından bu türlere dair örnekler sıralanacağı için açıklama ve örnekleme öncesinde iki nokta kullanılır.
2
Eş görevli ögelerin ayrılması
İkinci boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
Açıklanan iki farklı ziyaretçi tipini (eş görevli kelime gruplarını) birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.
3
Cümle bitişinin kontrol edilmesi
Üçüncü boşluğa nokta (.) getirilmelidir.
Başlangıçta 'iki tür' denilerek sınır belirtilmiş ve bu iki tür de eksiksiz şekilde listelendiği için cümlenin sonuna üç nokta değil, nokta konur.
4
Sıralı cümlelerin ayrılması
Dördüncü boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ('Birinciler...' ve 'ikinciler...') birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.
5
Eş görevli kelimelerin ayrılması
Beşinci boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
İkinci cümlenin nesneleri konumundaki 'yeniliği, çeşitliliği, farklı bakış açılarını' kelimelerini ayırmak için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Ayrımı ve Kullanımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1718Soru

Geleneksel Türk sanatlarından biri olan ebru, kitreyle yoğunlaştırılmış su üzerine özel hazırlanmış boyaların serpilmesi ve bu desenlerin kâğıda aktar��lmasıyla gerçekleştirilir. Bu sanatın kökeni net olmamakla birlikte, Orta Asya’dan İpek Yolu aracılığıyla Anadolu’ya taşındığı kabul edilmektedir. Ebru yapımında kullanılan boyalar tamamen doğaldır; toprak ve bitkilerden elde edilen pigmentlerle hazırlanır. Ayrıca boyaların su yüzeyinde kalmasını sağlamak için sığır ödü kullanılır. Her ebru çalışması, suyun üzerindeki desenin kâğıda yalnızca bir kez aktarılabilmesi nedeniyle benzersizdir ve bu özelliğiyle sanatçının o andaki ruh halini yansıtan tekil bir eser olarak kabul edilir.

Bu parçada ebru sanatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihsel süreç içerisinde hangi amaçlarla ve nerelerde kullanıldığına

Cevap

Tarihsel süreç içerisinde hangi amaçlarla ve nerelerde kullanıldığına
Parçada ebru sanatının yapım aşamaları, boyaların doğal içeriği, sığır ödünün kullanım işlevi, kökeninin kesin olmayışı ve desenlerin tekliği sayesinde her eserin benzersiz olduğu açıklanmıştır. Ancak bu sanatın geçmişte hangi alanlarda (örneğin kitap süslemede) veya hangi amaçlarla kullanıldığına değinilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı okuyup ebru sanatı hakkında verilen ayrıntıları (yardımcı düşünceleri) belirlemek.
Ebrunun yapılış şekli, coğrafi kökeni, kullanılan boyaların doğallığı, sığır ödünün işlevi ve eserin benzersizliği gibi detaylar tespit edilmiştir.
Değinilmeyen yargıyı bulmak için öncelikle metinde yer alan bilgilerin belirlenmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri metindeki cümlelerle tek tek eşleştirmek.
Boyaların doğadan elde edildiği (A seçeneği), tek seferde aktarımla benzersizleştiği (B seçeneği), sığır ödünün boyayı su yüzeyinde tutmak için kullanıldığı (D seçeneği) ve kökeninin net olmayıp Anadolu'ya taşındığı (E seçeneği) bilgileri metindeki cümlelerle örtüşmektedir.
Eşleştirme yapılarak metinde doğrudan karşılığı bulunan seçeneklerin elenmesi sağlanır.
3
Metinde hiçbir şekilde bahsedilmeyen konuyu tespit edip doğru seçeneği belirlemek.
Ebrunun tarih boyunca hangi amaçlarla ve nerelerde kullanıldığına dair bir bilgi paragrafta yer almamaktadır.
Metinde bulunmayan bu yargı, soruda değinilmeyen yani aranılan seçenektir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1719Soru

Gazeteci:
(I) ----
Belgesel Yönetmeni:
— Tamamen nesnel bir gerçeklikten söz etmek mümkün değildir. Çünkü kameranın nereye yerleştirileceğinden tutun da hangi sahnelerin kurguda atılacağına kadar verilen her karar, yönetmenin öznel bakış açısının birer yansımasıdır. Dolayısıyla belgesel, gerçeğin kendisi değil; gerçeğin yönetmen zihninde yeniden inşa edilmiş halidir.

Gazeteci:
(II) ----
Belgesel Yönetmeni:
— Özellikle taşınabilir kameralar ve dijital kurgu sistemleri, hareket alanımızı oldukça genişletti. Eskiden kalabalık ekipler ve hantal donanımlarla saatler süren hazırlıklar gerektiren sahneleri artık tek bir kişiyle ve anında kaydedebiliyoruz. Bu durum, bizi teknik sınırlara takılmaktan kurtarıp doğrudan anlatmak istediğimiz hikâyeye yönlendiriyor.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. Belgesel türünde mutlak bir tarafsızlığın ve nesnelliğin sağlanabileceğine inanıyor musunuz?
II. Teknolojik imkânlardaki ilerlemenin belgesel üretim sürecine yansımalarını nasıl açıklarsınız?

Cevap

Belgesel türünde mutlak bir tarafsızlığın ve nesnelliğin sağlanabileceğine inanıyor musunuz? / Teknolojik imkânlardaki ilerlemenin belgesel üretim sürecine yansımalarını nasıl açıklarsınız?
Doğru seçenekte yer alan ilk soru, belgesel sinemada tam bir tarafsızlığın ve nesnelliğin olamayacağına dair yazarın 'Tamamen nesnel bir gerçeklikten söz etmek mümkün değildir.' biçimindeki ilk yargısıyla doğrudan uyuşmaktadır. İkinci soru ise taşınabilir kameralar ve dijital kurgunun belgesel yapım sürecini nasıl kolaylaştırdığı ve hikâye anlatımını nasıl etkilediği yönündeki açıklamalarla tam bir kavramsal birlik sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci paragraftaki anahtar kelimeleri ve ana düşünceyi analiz etmek.
Belgesel yönetmeni birinci yanıtta 'Tamamen nesnel bir gerçeklikten söz etmek mümkün değildir.' ifadesiyle başlayarak yönetmenin kararlarının (kamera açısı, kurgu vb.) öznellik içeridini savunmaktadır. Bu durum, 'nesnellik/tarafsızlık imkânı' üzerine bir soruya cevap verildiğini gösterir.
Konuşmacının ilk cümlesi ve açıklamaları, sorunun odağını belirlemektedir.
2
İkinci paragraftaki anahtar kelimeleri ve ana düşünceyi analiz etmek.
Belgesel yönetmeni ikinci yanıtta 'taşınabilir kameralar ve dijital kurgu sistemleri' gibi teknolojik unsurların hareket alanını genişlettiğini ve kendilerini doğrudan hikâyeye odakladığını belirtmektedir. Bu durum, 'teknolojik gelişmelerin üretim sürecine etkisi' ile ilgili bir soruya yöneliktir.
Yanıttaki örnekler ve sebep-sonuç ilişkileri, sorunun kapsamını netleştirir.
3
Seçeneklerdeki ikili soru öbeklerini inceleyerek uygun eşleştirmeyi yapmak.
Her iki paragrafın konusuyla tam uyum sağlayan ve konuşmacının vurguladığı düşünceleri doğrudan karşılayan soru çiftinin yer aldığı seçenek belirlenir.
Metindeki kavramsal ve mantıksal akışla doğrudan bağ kuran tek seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Diyalogda boş bırakılan yerlere uygun soruları getirebilmek için konuşmacının yanıtlarındaki anahtar kelimeler, iletmek istediği ana düşünce ve kurduğu mantıksal köprüler doğru çözümlenmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1720Soru

Fotoğrafın keşfi, resim sanatında köklü bir kırılmaya yol açmıştır. Ondokuzuncu yüzyıla kadar ressamın temel görevi, doğayı ve insanı olduğu gibi yansıtmaktı; adeta dış dünyanın sadık bir aynası olmaktı. Ancak vizörün arkasındaki mekanik göz, bu işlevi ressamın elinden çok daha hızlı ve kusursuz bir biçimde aldı. Nitekim ünlü ressam Paul Delaroche, ilk andan itibaren bu gerçeği sezmiş ve 'Fotoğraf, resim sanatının ölümüdür!' diyerek endişesini dile getirmiştir. Bu tehdit, ressamları nesnelerin dış görünüşünü kopyalamaktan vazgeçip zihinsel soyutlamaya yönlendirmiştir. Böylece resim, fotoğraf gibi anı dondurmak yerine, o anın duygu ve izlenimlerini tuvale aktarma çabasına girişmiştir. Kısacası fotoğraf nesnelliğin zirvesiyken modern resim öznelliğin sınırlarını zorlamıştır. Sonuçta fotoğraf gerçeği olduğu gibi belgelerken resim gerçeği yeniden yorumlamıştır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tanık gösterme - Karşılaştırma - Benzetme

Cevap

Tanık gösterme, karşılaştırma ve benzetme yöntemlerinin bir arada sunulduğu seçenektir. Metinde ressamın görevi aynaya, fotoğraf makinesi mekanik göze benzetilmiş; fotoğraf ile resim karşılaştırılmış; Paul Delaroche'un sözüyle de tanık gösterilmiştir.
Doğru seçenekte belirtilen tanık gösterme, karşılaştırma ve benzetme yöntemlerinin üçü de metinde yer almaktadır. Ressamın görevi aynaya benzetilerek 'benzetme' yapılmış; fotoğraf ile resim sanatının özellikleri ve hızları kıyaslanarak 'karşılaştırma' yapılmış; ünlü ressam Paul Delaroche'un doğrudan alıntılanan sözü kullanılarak 'tanık gösterme' yöntemine başvurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde geçen 'adeta dış dünyanın sadık bir aynası olmaktı' ve 'mekanik göz' ifadelerini incelemek.
Ressamın görevi aynaya, fotoğraf makinesi de mekanik bir göze benzetilmiştir. Dolayısıyla 'benzetme' yöntemi kullanılmıştır.
Metindeki benzetme unsurlarını tespit etmek, elenecek veya seçilecek yöntemleri saptamak için gereklidir.
2
Metindeki 'çok daha hızlı ve kusursuz' ve 'fotoğraf nesnelliğin zirvesiyken modern resim öznelliğin...' ifadelerini incelemek.
Fotoğraf ve resim sanatının hız, kusursuzluk, öznellik ve nesnellik gibi yönlerden karşılaştırıldığı görülür. Dolayısıyla 'karşılaştırma' yöntemi kullanılmıştır.
Karşılaştırma yönteminin varlığını kesinleştirmek için gereklidir.
3
Metinde yer alan tırnak içindeki ifadeyi ve yazar ismini incelemek.
Yazar kendi görüşünü desteklemek için ünlü ressam Paul Delaroche'un 'Fotoğraf, resim sanatının ölümüdür!' sözünü doğrudan aktarmıştır. Bu durum 'tanık gösterme' yöntemidir.
Üçüncü yöntemin tanık gösterme olduğunu belirleyerek doğru seçeneğe ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, karşılaştırma, benzetme, tanık gösterme, örneklendirme, sayısal verilerden yararlanma) işlevlerine göre belirleme.
ÖncekiSayfa 86 / 338Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin