İşçi Problemleri

17 soru

Soru 1Soru

Bir tekstil atölyesinde çalışan bir usta 33 günde 88 gömlek, bir kalfa ise 44 günde 66 gömlek dikebilmektedir.

Buna göre, bir usta ve bir kalfa birlikte çalışarak 5050 gömleği kaç günde dikerler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Usta ve kalfa birlikte çalışarak 50 gömleği 12 günde dikerler.
Ortak bir zaman olan 12 gün seçildiğinde, ustanın diktiği 32 gömlek ile kalfanın diktiği 18 gömlek toplandığında tam olarak 50 gömlek elde edilmektedir. Bu nedenle süre 12 gün olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Usta ve kalfanın gömlek dikme süreleri olan 3 ve 4 günün en küçük ortak katını bulun.
3 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı 12 gündür.
Her iki çalışanın aynı zaman diliminde ürettiği toplam gömlek miktarını hesaplayabilmek için ortak bir süre belirlenmelidir.
2
Ustanın 12 günde kaç gömlek dikeceğini hesaplayın.
Usta 12 günde 32 gömlek diker.
Usta 3 günde 8 gömlek dikiyorsa, 12 günde bunun 4 katı kadar (8 x 4 = 32) gömlek diker.
3
Kalfanın 12 günde kaç gömlek dikeceğini hesaplayın.
Kalfa 12 günde 18 gömlek diker.
Kalfa 4 günde 6 gömlek dikiyorsa, 12 günde bunun 3 katı kadar (6 x 3 = 18) gömlek diker.
4
İkisinin birlikte 12 günde dikeceği toplam gömlek miktarını bularak soruda istenen gün sayısını belirleyin.
İkisi birlikte 12 günde 50 gömlek diker, dolayısıyla cevap 12'dir.
12 günde usta 32, kalfa 18 gömlek olmak üzere toplam 32 + 18 = 50 gömlek üretilir. Bu da bizden istenen toplam gömlek sayısıdır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde ortak zaman dilimi belirleme ve oran-orantı yardımıyla kapasite birleştirme.
Soru 2Soru

Bir üretim atölyesinde bulunan AA, BB ve CC sınıfı üç farklı model üç boyutlu (3D) yazıcının aynı baskı işini tek başlarına tamamlama süreleri sırasıyla 3030, 4040 ve 6060 saattir.

Bu atölyede 33 adet AA sınıfı, 22 adet BB sınıfı ve 33 adet CC sınıfı yazıcı bulunmaktadır. Acil bir siparişi yetiştirmek amacıyla atölyedeki tüm yazıcılar aynı anda çalıştırılarak baskı işlemine başlanıyor.

Baskı işlemiyle ilgili aşağıdaki adımlar gerçekleşmiştir:
- Tüm yazıcılar birlikte 22 saat çalıştıktan sonra AA s��nıfı yazıcılardan biri arızalanarak devre dışı kalmıştır.
- Kalan yazıcılar bu şekilde 33 saat daha çalıştıktan sonra AA sınıfı yazıcıların tamamı kapatılmıştır.
- Geriye kalan iş, BB ve CC sınıfı yazıcıların tamamı çalıştırılarak tamamlanmıştır.

Buna göre, tüm baskı işi toplam kaç saatte tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Toplam iş 6 saatte tamamlanmıştır.
Soruda verilen adımlar sırasıyla uygulandığında, ilk aşamada yazıcı grubunun ortak hızı saatte 15\frac{1}{5} olup 2 saatte işin 25\frac{2}{5}'i tamamlanır. İkinci aşamada A sınıfı yazıcı sayısı 2'ye düştüğünden ortak hız saatte 16\frac{1}{6} olur ve 3 saatte işin 12\frac{1}{2}'si biter. Son aşamada ise tüm A sınıfı yazıcılar kapatılıp kalan B ve C yazıcıları ile saatte 110\frac{1}{10} hızla çalışılarak kalan 110\frac{1}{10}'luk iş 1 saatte tamamlanır. Toplam geçen süre 2+3+1=62 + 3 + 1 = 6 saat olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazıcıların bireysel ve grup olarak bir saatte yapabilecekleri iş miktarlarını (h��zlarını) belirleyin.
Bir adet AA sınıfı yazıcının saatlik hızı 130\frac{1}{30}, BB sınıfının 140\frac{1}{40} ve CC sınıfının 160\frac{1}{60}'tır. Başlangıçtaki toplam hız: R1=3130+2140+3160=110+120+120=15R_1 = 3 \cdot \frac{1}{30} + 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{20} = \frac{1}{5} olarak bulunur.
İşçi problemlerinde işçilerin kapasiteleri birim zamanda yaptıkları iş üzerinden toplanarak ortak çalışma hızları elde edilir.
2
İlk 2 saatlik çalışma sonunda tamamlanan iş miktarını ve geriye kalan işi hesaplayın.
2 saatte yapılan iş: W1=2R1=215=25W_1 = 2 \cdot R_1 = 2 \cdot \frac{1}{5} = \frac{2}{5}'tir. Kalan iş: 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}'tir.
Yapılan iş miktarı, çalışma hızı ile sürenin çarpımına eşittir. Kalan işi bulmak için tamamı olan 1'den yapılan kısım çıkarılır.
3
A sınıfı yazıcılardan biri arızalandıktan sonraki yeni hızı ve 3 saatlik çalışma sonunda kalan işi hesaplayın.
Geriye 2 adet AA, 2 adet BB ve 3 adet CC sınıfı yazıcı kalmıştır. Yeni hız: R2=2130+2140+3160=115+110=16R_2 = 2 \cdot \frac{1}{30} + 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{15} + \frac{1}{10} = \frac{1}{6}'dır. 3 saatte yapılan iş: W2=3R2=316=12W_2 = 3 \cdot R_2 = 3 \cdot \frac{1}{6} = \frac{1}{2}'dir. Kalan iş: 3512=110\frac{3}{5} - \frac{1}{2} = \frac{1}{10}'dur.
Makinelerden biri devre dışı kaldığında toplam üretim kapasitesi düşer. Yeni kapasiteye göre çalışma süresiyle çarpım yapılarak yapılan iş güncellenir.
4
A sınıfı yazıcıların tamamı kapatıldıktan sonra geriye kalan işin tamamlanma süresini bulun.
Geriye kalan makinelerin (2 adet BB ve 3 adet CC) hızı: R3=2140+3160=120+120=110R_3 = 2 \cdot \frac{1}{40} + 3 \cdot \frac{1}{60} = \frac{1}{20} + \frac{1}{20} = \frac{1}{10}'dur. Kalan 110\frac{1}{10}'luk işin bitme süresi: t3=1/101/10=1t_3 = \frac{1/10}{1/10} = 1 saattir.
Son aşamada çalışan yazıcıların toplam hızı belirlenir ve kalan iş miktarı bu hıza bölünerek son aşamanın süresi hesaplanır.
5
Tüm aşamalardaki süreleri toplayarak toplam süreyi bulun.
Toplam süre = 2+3+1=62 + 3 + 1 = 6 saattir.
İşin başlangıcından bitişine kadar geçen tüm sürelerin toplamı sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının (kapasitelerin) toplanması ve zamanla ters orantı ilişkisinin kurulması.
Soru 3Soru

Bir boya ustası, bir binanın dış cephesini tek başına 12 günde boyayabilmektedir. Bu usta ile aynı çalışma hızına sahip 3 boya ustası daha katılırsa, aynı binanın dış cephesi toplam kaç günde boyanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3

Cevap

Binanın dış cephesi toplam 3 günde boyanır.
Toplam usta sayısı başlangıçtaki 1 ustaya 3 usta daha eklenmesiyle 4'e çıkmıştır. Usta sayısı ile işin bitme süresi ters orantılı olduğundan, usta sayısı 4 katına çıktığında süre 4 kat azalır. Bu durumda 12 / 4 = 3 gün olarak doğru cevaba ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam usta sayısını belirleme
1 usta başlangıçta vardı, 3 usta daha katıldı. Toplam usta sayısı: 1 + 3 = 4 olur.
İşin kaç günde biteceğini hesaplamak için toplam usta sayısını bulmamız gerekir.
2
Ters orantı denklemini kurma ve çözme
1 usta 12 günde boyarsa, 4 usta x günde boyar. Ters orantıdan dolayı: 1 * 12 = 4 * x denklemi kurulur. Buradan x = 3 gün bulunur.
Aynı güçteki usta sayısı arttıkça işin bitme süresi aynı oranda azalır (ters orantı).

Anahtar Kavram

İşçi sayısı ile işin bitirilme süresi ters orantılıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Bir e-ticaret firmasının deposunda bulunan bir paketleme robotu, tek başına çalışarak 120 adet sipariş kutusunu 20 dakikada hazırlayabilmektedir. Aynı çalışma hızına sahip 4 paketleme robotu birlikte çalışarak 120 adet sipariş kutusunu kaç dakikada hazırlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Aynı çalışma hızına sahip 4 robot, 120 adet sipariş kutusunu 5 dakikada hazırlar.
Robot sayısı ile işin bitme süresi ters orantılıdır. Bir robot tek başına işi 20 dakikada bitiriyorsa, aynı hızdaki 4 robot birlikte çalışarak süreyi 4 kat kısaltır ve işi 5 dakikada tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Robot sayısı ile sürenin orantı türünü belirlemek.
Ters orantı
Çalışan sayısı (kapasite) arttıkça, aynı miktardaki işin tamamlanma süresi azalır.
2
4 robotun ortak çalışma süresini hesaplamak.
5 dakika
1 robot işi 20 dakikada bitiriyorsa, 4 robot birlikte çalışarak bu işi 20 / 4 = 5 dakikada tamamlar.

Anahtar Kavram

İşçi sayısı ile işin bitme süresi arasındaki ters orantı ilişkisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru

Bir yazılım şirketinde çalışan kıdemli yazılımcı Can ile stajyer yazılımcı Efe'nin bir projeyi tamamlama süreçleriyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Can'ın çalışma hız��, Efe'nin çalışma hızının 3 katıdır.
* İkisi birlikte bu projeyi geliştirmeye başladıktan sonra, projenin 35\frac{3}{5}'i tamamlandığında Can projeden ayrılmış ve kalan kısmı Efe tek başına tamamlamıştır.

Projenin tamamı 33 günde bitirildiğine göre, Efe bu projeyi tek başına kaç günde tamamlayabilirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

60
Doğru cevap olan 60 gün, Can'ın hızı 3v ve Efe'nin hızı v alındığında birlikte çalışma hızlarının 4v olması esasına dayanır. Projenin 3/5'i birlikte (4v hızıyla), kalan 2/5'i ise Efe tarafından tek başına (v hızıyla) tamamlanmıştır. Bu iki aşamada geçen sürelerin toplamı 33 güne eşitlendiğinde Efe'nin tek başına tüm işi bitirme süresi 60 gün olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışanların hızlar��nı ve toplam iş miktarını değişkenler cinsinden ifade etme.
Efe'nin çalışma hızı vv ise Can'ın çalışma hızı 3v3v olur. Birlikte çalışma hızları 3v+v=4v3v + v = 4v olur. Projenin toplam iş miktarı WW olsun.
Hızlar arasındaki ilişkiyi kurarak iş miktarını ve çalışma sürelerini bu değişkenler üzerinden denkleme dökmek için.
2
Projenin farklı aşamalarında geçen süreleri WW ve vv cinsinden bulma.
İşin 35\frac{3}{5}'i birlikte yapıldığı için ge��en süre t1=35W4v=3W20vt_1 = \frac{\frac{3}{5}W}{4v} = \frac{3W}{20v} gündür. İşin kalan 25\frac{2}{5}'i Efe tarafından tek başına yapıldığı için geçen süre t2=25Wv=2W5vt_2 = \frac{\frac{2}{5}W}{v} = \frac{2W}{5v} gündür.
Her iki aşamada harcanan zamanı belirleyip toplam süre olan 33 güne eşitlemek için.
3
Toplam süre denklemini kurup çözerek WW ile vv arasındaki oranı bulma.
t1+t2=333W20v+2W5v=33t_1 + t_2 = 33 \Rightarrow \frac{3W}{20v} + \frac{2W}{5v} = 33 denkleminde payda eşitlemesi yapılırsa: 3W20v+8W20v=3311W20v=33Wv=60\frac{3W}{20v} + \frac{8W}{20v} = 33 \Rightarrow \frac{11W}{20v} = 33 \Rightarrow \frac{W}{v} = 60 elde edilir.
Efe'nin tek başına işi bitirme süresi Wv\frac{W}{v} ifadesine karşılık geldiği için bu oranı doğrudan elde etmek amacıyla.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızı ile işi bitirme süresi arasındaki ters orantı ilişkisi ve ortak çalışma durumlarında hızların toplanması.
Soru 6Soru
Bir dijital oyun stüdyosunda, bir oyunun karakter tasarımlarını yapan Ali, Burak ve Can'ın çalışma hızları sırasıyla vAv_A, vBv_B ve vCv_C olmak üzere bu tasarımcıların hızları arasında
3vA=4vB=6vC3v_A = 4v_B = 6v_C
bağıntısı vardır.

Ali, Burak ve Can bu oyunun tasarımlarını içeren bir projeye birlikte başlıyorlar. Projeye başladıktan 22 gün sonra Ali işi bırakıyor. Ali işi bıraktıktan sonra Burak çalışma hızını yarıya indiriyor, Can ise çalışma hızını 22 katına çıkarıyor.

Burak ve Can bu şekilde 44 gün daha çalışarak projeyi tamamlıyorlar.

Buna göre, Can bu projenin tamamını başlangıçtaki hızıyla tek başına kaç günde bitirebilirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Can bu projenin tamamını başlangıçtaki hızıyla tek başına 20 günde bitirebilirdi.
Soruda verilen hız ilişkilerine göre işçilerin çalışma kapasiteleri belirlenmiş, aşamalı çalışma düzenine göre yapılan işlerin toplamı bulunmuş ve Can'ın ilk hızıyla bu toplam işi bitirme süresi hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tasarımcıların çalışma hızları arasındaki ilişkiyi kullanarak ortak bir değişken belirleme
vA=4vv_A = 4v, vB=3vv_B = 3v ve vC=2vv_C = 2v olarak belirlenir.
3vA=4vB=6vC3v_A = 4v_B = 6v_C eşitliğini sağlamak için en küçük ortak kat olan 1212 katsayısı üzerinden hızlar oranlanır.
2
İlk 2 günde yapılan iş miktarını hesaplama
W1=18vW_1 = 18v birim iş yapılır.
Üç tasarımcı birlikte 2 gün çalıştığı için iş miktarı: (4v+3v+2v)×2=18v(4v + 3v + 2v) \times 2 = 18v olur.
3
Hız değişimlerini belirleyip kalan 4 günde yapılan iş miktarını hesaplama
W2=22vW_2 = 22v birim iş yapılır.
Burak hızını yarıya indirerek 1,5v1,5v yapar, Can hızını 2 katına çıkararak 4v4v yapar. Birlikte 4 günde (1,5v+4v)×4=22v(1,5v + 4v) \times 4 = 22v iş yaparlar.
4
Toplam işi bulma ve Can'ın tek başına bitirme süresini hesaplama
Can tek başına 20 günde bitirir.
Toplam iş W=18v+22v=40vW = 18v + 22v = 40v birimdir. Can'ın başlangıçtaki hızı 2v2v olduğuna göre, işi tek başına bitirme süresi 40v2v=20\frac{40v}{2v} = 20 gündür.

Anahtar Kavram

İşçi problemleri ile ters orantı arasındaki ilişkiyi kurarak iş miktarı ve çalışma sürelerini hesaplama.
Soru 7Soru

Bir tekstil atölyesinde bulunan otomatik paketleme makinesi, sipariş verilen bir grup ürünü sabit bir çalışma hızıyla tek başına 15 saatte paketleyebilmektedir.

Bu makinenin çalışma hızı %50 artırılırsa, aynı miktardaki ürünü tek başına kaç saatte paketler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Makinenin çalışma hızı %50 artırıldığında yeni hızı 1,5v1,5v olur. Aynı miktar işi tamamlama süresi ise 10 saat olarak bulunur.
Makinenin hızı ile işi bitirme süresi ters orantılıdır. Hız %50 artarak 1,51,5 katına çıktığında, süre aynı oranda azalarak 10 saat olur.

Adım Adım Çözüm

1
Makinenin ilk hızını belirleme ve iş miktarını ifade etme.
Makinenin ilk hızı vv olsun. Toplam iş 15v15v olur.
İş miktarı, çalışma hızı ile sürenin çarpımıdır.
2
Yeni çalışma hızını hesaplama.
Yeni çalışma hızı v+v×50100=1,5vv + v \times \frac{50}{100} = 1,5v olur.
Makinenin hızı %50 oranında artırılmıştır.
3
Yeni süreyi bulmak için denklem kurma ve çözme.
1,5v×t=15v    t=101,5v \times t = 15v \implies t = 10 saat.
Yapılan iş miktarı değişmediğinden, yeni hız ile yeni sürenin çarpımı ilk durumdaki işe eşit olmalıdır.

Anahtar Kavram

İşçi veya makinelerin çalışma hızları (kapasiteleri) ile işi tamamlama süreleri ters orantılıdır.
Soru 8Soru

Bir yayınevi için kitap tarama ve dijitalleştirme işi yapan iki farklı tarayıcı cihaz (Hızlı Tarayıcı ve Standart Tarayıcı) bulunmaktadır.

* Hızlı Tarayıcı'nın 33 saatte taradığı sayfa sayısı, Standart Tarayıcı'n��n 55 saatte taradığı sayfa sayısına eşittir.
* Hızlı Tarayıcı tek başına bu kitabın tamamını 2424 saatte tarayabilmektedir.

Bu iki tarayıcı aynı anda çalıştırılarak kitabın taranmasına başlanıyor. Kitabın yarısı tamamlandığında, Hızlı Tarayıcı'nın tarama hızı %20\%20 azaltılıyor, Standart Tarayıcı'nın tarama hızı ise %100\%100 artırılıyor.

Buna göre, kitabın tamamının taranması toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 272\frac{27}{2}

Cevap

Kitabın tamamının taranması toplam 272\frac{27}{2} saat sürmüştür.
Kitabın ilk yarısı orijinal hızlarla (toplam 8v8v) 60v8v=152\frac{60v}{8v} = \frac{15}{2} saatte tamamlanır. İkinci yarıda ise Hızlı Tarayıcı'nın hızı %20 azaltılarak 4v4v, Standart Tarayıcı'nın hızı %100 artırılarak 6v6v olur. Yeni toplam hız 10v10v olduğundan ikinci yarı 60v10v=6\frac{60v}{10v} = 6 saatte biter. Toplam süre ise 152+6=272\frac{15}{2} + 6 = \frac{27}{2} saattir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarayıcıların çalışma hızlarının oranını belirlemek.
Hızlı Tarayıcı'nın hızı 5v5v ise Standart Tarayıcı'nın hızı 3v3v olur.
Hızlı Tarayıcı'nın 3 saatte yaptığı iş, Standart Tarayıcı'nın 5 saatte yaptığı işe eşit olduğundan, hızlar ile süreler ters orantılıdır (3VH=5VS3 \cdot V_H = 5 \cdot V_S).
2
Kitabın tamamının taranması için gereken toplam iş miktarını bulmak.
Toplam iş miktarı 120v120v sayfadır.
Hızlı Tarayıcı tek başına kitabın tamamını 24 saatte bitirebildiğine göre, toplam iş 245v=120v24 \cdot 5v = 120v olur.
3
Kitabın ilk yarısının taranma süresini hesaplamak.
İlk yarı 152\frac{15}{2} saatte (7,5 saat) tamamlanır.
Kitabın yarısı 60v60v sayfadır. İki tarayıcı birlikte çalışırken toplam hızları 5v+3v=8v5v + 3v = 8v olur. Geçen süre 60v8v=152\frac{60v}{8v} = \frac{15}{2} saattir.
4
Tarayıcıların yeni hızlarını ve ikinci yarının taranma süresini hesaplamak.
İkinci yarı 6 saatte tamamlanır.
Hızlı Tarayıcı'nın hızı %20 azaltılarak 5v0,8=4v5v \cdot 0,8 = 4v olur. Standart Tarayıcı'nın hızı %100 artırılarak 3v2=6v3v \cdot 2 = 6v olur. Yeni ortak hız 4v+6v=10v4v + 6v = 10v olur. Kalan 60v60v sayfalık iş 60v10v=6\frac{60v}{10v} = 6 saatte biter.
5
Toplam taranma süresini bulmak.
Toplam süre 272\frac{27}{2} saattir.
İlk yarı için geçen 152\frac{15}{2} saat ile ikinci yarı için geçen 6 saat toplanır: 152+6=272\frac{15}{2} + 6 = \frac{27}{2} saat bulunur.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde iş miktarı, çalışma hızı ve zaman arasındaki ters ve doğru orantı ilişkileri.
Soru 9Soru

Bir güneş enerjisi santrali projesinde çalı��an Ahmet ve Barış isimli iki montaj ustasının çalışma hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ahmet, tek başına 120120 adet güneş panelini 1010 günde monte edebilmektedir.
* Barış, tek başına 9090 adet güneş panelini 1515 günde monte edebilmektedir.

Bu iki usta birlikte çalışarak toplam 270270 adet güneş panelinin montajını tamamlamak üzere işe başlıyorlar. İşe başladıktan 55 gün sonra Ahmet işi bırakıyor ve kalan panellerin montajını Barış tek başına tamamlıyor.

Buna göre, 270270 adet güneş panelinin montajı toplam kaç günde tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35

Cevap

Güneş panellerinin montajı toplam 35 günde tamamlanmıştır.
Doğru seçenekte belirtilen değer, ustaların günlük panel montaj kapasiteleri bulunup (Ahmet için 12, Barış için 6), birlikte çalıştıkları 5 günde yaptıkları iş (90 panel) düşüldükten sonra kalan 180 panelin Barış tarafından 30 günde bitirilmesi ve başlangıçtaki 5 günün de eklenmesiyle elde edilen 35 gün süresini doğru bir şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ahmet ve Barış'ın bir günde monte edebildikleri panel sayılarını (çalışma hızlarını) bulalım.
Ahmet günde 12010=12\frac{120}{10} = 12 panel, Barış ise günde 9015=6\frac{90}{15} = 6 panel monte eder.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden işlem yapmak çözümü kolaylaştırır.
2
Ahmet ve Barış'ın birlikte çalıştıkları 5 günde monte ettikleri toplam panel sayısını hesaplayalım.
Birlikte bir günde 12+6=1812 + 6 = 18 panel monte ederler. 5 günde ise 5×18=905 \times 18 = 90 panel monte etmiş olurlar.
İlk 5 günlük süreçte iki ustanın da aktif çalıştığı süredeki toplam üretimi bulmak gerekir.
3
Kalan panel sayısını ve bu panellerin Barış tarafından tek başına kaç günde monte edileceğini hesaplayalım.
Kalan panel sayısı 27090=180270 - 90 = 180 adettir. Barış günde 6 panel monte ettiğinden, kalan panelleri 1806=30\frac{180}{6} = 30 günde tamamlar.
Ahmet işten ayrıldıktan sonra kalan işin sadece Barış'ın hızıyla yapılacağını bulmak gerekir.
4
İşin tamamlanması için geçen toplam süreyi bulalım.
İlk başta birlikte çalışılan 5 gün ile Barış'ın tek başına çalıştığı 30 gün toplanır: 5+30=355 + 30 = 35 gün.
Soruda işin başlangıcından bitişine kadar geçen toplam süre sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarının (hız) belirlenmesi ve işin bölümlere ayrılarak adım adım çözülmesi.
Soru 10Soru

Bir tarım arazisinin ilaçlanması için kullanılan A ve B model iki farklı tarım dronunun çalışma hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A model dron, arazinin tamamını tek başına 1212 saatte ilaçlayabilmektedir.
* B model dron, aynı arazinin tamamını tek başına 1818 saatte ilaçlayabilmektedir.

Bu iki dron, tamamen boş olan araziyi birlikte ilaçlamaya başlamıştır. Bir süre sonra A model dronun şarjı bitmiş ve çalışmayı durdurmuştur. Arazide kalan kısmı B model dron tek başına çalışarak tamamlamışt��r.

İlaçlama işlemi toplam 99 saatte tamamlandığına göre, A model dron kaç saat çalışmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

A model dron toplamda 6 saat çalışmıştır.
Toplam 9 saatlik süreçte B dronu hiç durmadan çalışarak işin yarısını (18 birim) yapmıştır. Kalan 18 birimlik işi ise saatte 3 birim ilaçlama yapan A dronu 6 saatte tamamlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İş miktarını ortak kat cinsinden tanımlama
Arazinin tamamı 36x36x birim olsun.
İşlemleri tam sayılarla kolayca yürütebilmek için 1212 ve 1818 sayılarının en küçük ortak katı (3636) seçilir.
2
Dronların birim zamandaki (saatteki) iş güçlerini bulma
A model dronun hızı 3x3x birim/saat, B model dronun hızı 2x2x birim/saat olur.
Bir saatte yapılan iş miktarını bulmak için toplam iş miktarı, tek başına bitirme süresine bölünür.
3
B model dronun yaptığı toplam işi hesaplama
B model dronun yaptığı iş = 2x×9=18x2x \times 9 = 18x birim.
B model dron ilaçlama süresinin başından sonuna kadar, yani toplam 99 saat boyunca aralıksız çalışmıştır.
4
A model dronun yaptığı işi hesaplama
A model dronun yaptığı iş = 36x18x=18x36x - 18x = 18x birim.
Toplam iş miktarından B dronunun yaptığı iş çıkarılarak A dronuna kalan iş miktarı belirlenir.
5
A model dronun çalışma süresini bulma
Çalışma süresi = 18x3x=6\frac{18x}{3x} = 6 saat.
A dronunun yaptığı iş miktarı, saatlik hızı olan 3x3x değerine bölünerek çalışma süresi hesaplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı (çalışma hızı) ile işin bitirilme süresi ters orantılıdır.
Soru 11Soru

Bir kargo dağıtım merkezinde çalışan Caner ve Demir isimli iki kuryenin paket dağıtım hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Caner'in paket dağıtım hızı, Demir'in paket dağıtım hızının 33 katıdır.
* İkisi birlikte belirli bir bölgedeki tüm paketleri 66 saatte dağıtabilmektedir.

Bu iki kurye birlikte işe başladıktan 22 saat sonra Caner işi bırakmış ve kalan paketlerin tamamını Demir tek başına dağıtmıştır.

Buna göre, Demir kalan paketleri kaç saatte dağıtmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Demir kalan paketleri 16 saatte dağıtmıştır.
Toplam iş miktarı kuryelerin toplam hızı ve süresinin çarpımıyla 24v24v birim bulunur. Birlikte 22 saat çalışıldığında işin 8v8v birimi tamamlanır ve geriye 16v16v birim iş kalır. Demir bu kalan işi kendi hızı olan vv ile böldüğümüzde 1616 saatte tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kuryelerin çalışma hızlarını ve toplam iş miktarını belirlemek.
Demir'in paket dağıtım hızı vv olarak alınırsa Caner'in hızı 3v3v olur. İkisinin toplam hızı 3v+v=4v3v + v = 4v olur. 66 saatte tamamlanan toplam iş miktarı: 4v×6=24v4v \times 6 = 24v birimdir.
Çalışma hızları ile iş miktarı arasında doğru orantı kurularak toplam işi ortak bir değişken cinsinden ifade etmek için.
2
Birlikte çalıştıkları 22 saat boyunca yapılan işi ve kalan iş miktarını hesaplamak.
Birlikte 22 saatte yaptıkları iş: 4v×2=8v4v \times 2 = 8v birimdir. Kalan iş miktarı: 24v8v=16v24v - 8v = 16v birimdir.
Caner ayrıldıktan sonra Demir'in tek başına yapması gereken net iş miktarını bulmak için.
3
Demir'in kalan işi tek başına bitirme süresini hesaplamak.
Demir'in hızı vv olduğundan kalan işi bitirme süresi: 16vv=16\frac{16v}{v} = 16 saattir.
Kalan iş miktarı, işi tek başına yapacak olan kuryenin birim zamandaki hızına bölünerek süreyi bulmak için.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızı (kapasite) ile işi bitirme süresi ters orantılıdır. Birim zamanda yapılan iş miktarları belirlenip ortak ve bireysel çalışma süreleriyle çarpılarak denkleme dökülür.
Soru 12Soru

Bir üç boyutlu (3D3\text{D}) yazıcı atölyesinde bulunan AA ve BB model iki yazıcının aynı figürü basma hızları sabittir.

* AA model yazıcı, 33 adet figürü 44 saatte basabilmektedir.
* BB model yazıcı, 22 adet figürü 33 saatte basabilmektedir.

Bu iki yazıcı aynı anda çalışmaya başlayarak toplam 6868 adet figürden oluşan bir siparişi tamamlayacaktır.

Buna göre, bu siparişin tamamı kaç saatte basılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4848

Cevap

Siparişin tamamı 48 saatte basılır.
Doğru cevap olan 48 saat, yazıcıların bir saatlik çalışma hızlarının toplanmasıyla elde edilen saatte 17/12 figür basma kapasitesinin, toplam sipariş miktarı olan 68'e bölünmesiyle bulunur: 68 / (17/12) = 48 saat.

Adım Adım Çözüm

1
Yazıcıların birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızlarını belirleme.
AA model yazıcının hızı saatte 34\frac{3}{4} figür, BB model yazıcının hızı ise saatte 23\frac{2}{3} figürdür.
İşçi problemlerinde ortak çalışma süresini bulmak için öncelikle her bir işçinin birim zamanda yaptığı iş miktarını (hızını) belirlemek gerekir.
2
İki yazıcının birlikte çalıştıklarında 1 saatte basabilecekleri toplam figür sayısını bulma.
Bir saatlik toplam hız: 34+23=912+812=1712\frac{3}{4} + \frac{2}{3} = \frac{9}{12} + \frac{8}{12} = \frac{17}{12} figürdür.
Birlikte çalışıldığında birim zamanda yapılan iş miktarları toplanır.
3
Toplam sipariş miktarını (68 adet figür), yazıcıların birlikte 1 saatte bastıkları figür sayısına bölerek süreyi bulma.
Süre = 681712=68×1217=4×12=48\frac{68}{\frac{17}{12}} = 68 \times \frac{12}{17} = 4 \times 12 = 48 saat.
Yapılması gereken toplam iş miktarı, birim zamandaki toplam iş miktarına bölünerek işin bitme süresi hesaplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının (çalışma hızlarının) toplanarak ortak çalışma süresinin bulunması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Bir seramik atölyesinde çalışan Elif ve Hakan'ın belirli bir siparişteki çamur bardakları şekillendirme hızları sabittir. Elif bu siparişteki tüm bardakları tek başına 1212 saatte şekillendirebilmektedir. Elif ve Hakan birlikte çalışmaya başladıktan 44 saat sonra Elif işi bırakmış ve kalan bardakları Hakan tek başına 66 saatte tamamlamıştır.

Buna göre, Hakan bu siparişteki tüm bardakları tek başına kaç saatte şekillendirebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Hakan bu siparişteki tüm bardakları tek başına 15 saatte şekillendirebilir.
Elif'in hızı 112\frac{1}{12} ve Hakan'ın hızı HH olsun. Birlikte 4 saat çalışıp ardından Hakan 6 saat tek başına çalıştığında işin tamamı (11) bittiğine göre; 4(112+H)+6H=14(\frac{1}{12} + H) + 6H = 1 denklemi kurulur. Bu denklem çözüldüğünde Hakan'ın hızı H=115H = \frac{1}{15} olarak elde edilir. Dolayısıyla Hakan işin tamamını tek başına 15 saatte bitirir.

Adım Adım Çözüm

1
Elif'in birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızını belirleme
Elif'in hızı: 112\frac{1}{12}
Elif tüm işi tek başına 12 saatte tamamlayabildiği için 1 saatte işin 112\frac{1}{12}'sini yapar.
2
Hakan'ın çalışma hızını (HH) bulmak için denklem kurma ve çözme
H=115H = \frac{1}{15}
Elif ve Hakan birlikte 4 saat çalıştıktan sonra Hakan 6 saat tek başına çalışarak işi tamamlamıştır. Bu durum 4(112+H)+6H=14 \cdot (\frac{1}{12} + H) + 6 \cdot H = 1 denklemi ile gösterilir. Buradan 13+4H+6H=1    10H=23    H=115\frac{1}{3} + 4H + 6H = 1 \implies 10H = \frac{2}{3} \implies H = \frac{1}{15} bulunur.
3
Hakan'ın tüm işi tek başına bitirme süresini hesaplama
15 saat
Hakan 1 saatte işin 115\frac{1}{15}'ini yaptığına göre, işin tamamını (11 tam işi) 1/115=151 / \frac{1}{15} = 15 saatte bitirir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarından yararlanarak ortak çalışma denklemleri kurma.
Soru 14Soru

Bir kafede sipariş edilen kahve bardaklarını hazırlamak için kullanılan tam otomatik bir kahve makinesi ile bir baristanın hazırlama hızları sabittir. Bu kafede:

* Tam otomatik kahve makinesi tek başına çalıştırıldığında 4040 bardak kahveyi 3030 dakikada hazırlamaktadır.
* Barista tek başına çalıştığında 3030 bardak kahveyi 4545 dakikada hazırlamaktadır.

Bu kafede aynı anda gelen 100100 bardaklık bir kahve siparişini hazırlamak için makine ve barista aynı anda çalışmaya başlıyor. 4545 dakika sonra makine arızalanıyor ve kalan kahveleri barista tek başına hazırlayarak siparişi tamamlıyor.

Buna göre, 100100 bardaklık siparişin tamamı toplam kaç dakikada hazırlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Kahve siparişinin tamamı toplam 60 dakikada hazırlanmıştır.
Makine ve baristanın dakikadaki hızları sırasıyla 4/3 ve 2/3 bardaktır. Birlikte çalıştıkları 45 dakikada toplam 90 bardak kahve hazırlarlar. Kalan 10 bardak kahveyi barista dakikada 2/3 bardak hızla 15 dakikada tamamlar. Böylece toplam süre 60 dakika olur.

Adım Adım Çözüm

1
Makine ve baristanın birim zamandaki (1 dakikadaki) kahve hazırlama hızlarını belirlemek.
Makinenin hızı Vm=43V_m = \frac{4}{3} bardak/dakika, baristanın hızı Vb=23V_b = \frac{2}{3} bardak/dakika olarak bulunur.
İşçi problemlerinde işçilerin birim zamanda yaptıkları iş miktarını belirlemek hesaplamaları kolaylaştırır.
2
Makine ve baristanın birlikte 45 dakika boyunca hazırladıkları toplam kahve miktarını hesaplamak.
45 dakikada hazırlanan kahve sayısı 45×(43+23)=45×2=9045 \times (\frac{4}{3} + \frac{2}{3}) = 45 \times 2 = 90 bardak olur.
Birlikte çalıştıkları sürede tamamlanan iş miktarını bularak geriye kalan işi belirlemek gerekir.
3
Geriye kalan kahve siparişini tamamlamak için baristanın tek başına çalışması gereken süreyi bulmak.
Kalan 10 bardak kahve için gereken süre 1023=15\frac{10}{\frac{2}{3}} = 15 dakika olarak hesaplanır.
Makine arızalandıktan sonra kalan işin sadece barista tarafından ne kadar sürede yapılacağını belirlemek gerekir.
4
Toplam süreyi hesaplamak.
Toplam süre 45+15=6045 + 15 = 60 dakika bulunur.
İlk aşamadaki birlikte çalışma süresi ile ikinci aşamadaki yalnız çalışma süresinin toplamı siparişin tamamlanma süresini verir.

Anahtar Kavram

Birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden ortak ve yalnız çalışma sürelerinin hesabı.
Soru 15Soru

Bir peyzaj firmasında çalışan Arda ve Berk'in fidan dikme hızları sabittir. Arda 33 saatte 44 fidan, Berk ise 44 saatte 55 fidan dikebilmektedir.

Bu iki çalışan, toplam 108108 fidanın dikileceği bir projede aynı anda çalışmaya başlamıştır. Projenin bir aşamasında Arda işi bırakmış ve Berk tek başına 1212 saat daha çalışarak kalan tüm fidanları dikip projeyi tamamlamıştır.

Buna göre, Arda'nın bu projede çalıştığı süre kaç saattir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Arda'nın bu projede çalıştığı süre 36 saattir.
Doğru cevap, Arda ve Berk'in saatlik hızları bulunup Berk'in tek başına yaptığı iş miktarı toplamdan çıkarıldıktan sonra kalan işin ortak hıza bölünmesiyle elde edilir. Berk 12 saatte 15 fidan diktiğine göre birlikte 93 fidan dikmişlerdir. Ortak hızları saatte 3112\frac{31}{12} fidan olduğundan birlikte 36 saat çalışmışlardır. Bu süre, Arda'nın da projede çalıştığı süreyi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Arda ve Berk'in saatlik fidan dikme hızlarını belirleyelim.
Arda'nın hızı vA=43v_A = \frac{4}{3} fidan/saat, Berk'in hızı vB=54v_B = \frac{5}{4} fidan/saat olur.
Birim zamanda yapılan iş miktarı (hız), toplam işin zamana bölünmesiyle bulunur.
2
Berk'in tek başına çalıştığı 12 saatlik sürede diktiği fidan miktarını ve birlikte diktikleri fidan sayısını hesaplayalım.
Berk tek başına 12×54=1512 \times \frac{5}{4} = 15 fidan diker. Birlikte diktikleri fidan sayıs�� 10815=93108 - 15 = 93 fidan olur.
Arda ayrıldıktan sonra Berk tek başına çalışmıştır. Toplam fidan sayısından Berk'in tek başına diktiği kısım çıkarılarak birlikte çalıştıkları sürede dikilen fidan miktarı bulunur.
3
İkisinin birlikte saatlik çalışma hızını bulalım.
Birlikte saatlik çalışma hızları vortak=43+54=16+1512=3112v_{ortak} = \frac{4}{3} + \frac{5}{4} = \frac{16+15}{12} = \frac{31}{12} fidan/saat olur.
Birlikte çalışırken yapılan iş miktarı, her bir işçinin birim zamanda yaptığı işlerin toplamına eşittir.
4
Birlikte çalıştıkları süreyi (yani Arda'nın çalışma süresini) hesaplayalım.
Birlikte çalışma süreisi t=93÷3112=93×1231=3×12=36t = 93 \div \frac{31}{12} = 93 \times \frac{12}{31} = 3 \times 12 = 36 saat olur.
Birlikte diktikleri fidan sayısı, ortak çalışma hızları ile geçen sürenin çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları (hızlar) toplanarak ortak hız bulunur. Toplam iş miktarı ise hız ile geçen sürenin çarpımıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Bir dijital içerik ajansında çalışan Ceren ve Mert'in makale yazma hızları sabittir. Ceren 33 saatte 12001200 kelime, Mert ise 44 saatte 15001500 kelime yazabilmektedir.

Bu iki editör, toplam 1590015900 kelimelik bir siparişi hazırlamak için aynı anda çalışmaya başlamıştır. Birlikte çalışmaya başladıktan 66 saat sonra Ceren çalışmayı bırakmış ve kalan kısmı Mert tek başına tamamlamıştır.

Buna göre, siparişin tamamı toplam kaç saatte yazılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Siparişin tamamı toplam 36 saatte yazılmıştır.
Ceren ve Mert'in 1 saatteki yazma hızları sırasıyla 400 ve 375 kelimedir. 6 saatte beraber 4650 kelime yazdıktan sonra kalan 11250 kelimeyi Mert tek başına saatte 375 kelime hızla 30 saatte bitirmiştir. Toplam geçen süre 6 + 30 = 36 saat olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Editörlerin birim zamandaki (1 saatteki) makale yazma hızları belirlenir.
Ceren'in hızı saatte 400 kelime, Mert'in hızı saatte 375 kelimedir.
Toplam yazılan kelime miktarı geçen süreye bölünerek bir saatlik üretim hızları bulunur.
2
İlk 6 saatlik ortak çalışma süresince yazılan toplam kelime miktarı hesaplanır.
Birlikte toplam 4650 kelime yazılmıştır.
İki editörün 6 saatte kendi hızlarıyla ürettikleri kelime miktarları toplanır.
3
Geriye kalan kelime miktarı belirlenir ve Mert'in bu kısmı tek başına kaç saatte bitireceği hesaplanır.
Mert kalan 11250 kelimeyi tek başına 30 saatte tamamlar.
Kalan iş miktarı, Mert'in saatlik makale yazma hızına bölünür.
4
Toplam geçen süre hesaplanır.
Toplam geçen süre 36 saattir.
İlk 6 saatlik ortak çalışma süresi ile Mert'in sonradan tek başına çalıştığı 30 saatlik süre toplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamandaki iş miktarı (hız) üzerinden denklem kurulması ve iş bölüşümü hesabı.
Soru 17Soru

Bir çikolata fabrikasının paketleme bölümünde çalışan Kerem ve Leyla'nın kutu paketleme hızları sabittir.

* Kerem 33 dakikada 1010 kutu,
* Leyla ise 44 dakikada 1212 kutu

çikolata paketleyebilmektedir. Kerem tek başına çalışmaya başladıktan 66 dakika sonra Leyla da ona katılmış ve birlikte çalışarak siparişteki tüm kutuları paketlemişlerdir.

Siparişteki toplam kutu sayısı 172172 olduğuna göre, Leyla kaç dakika çalışmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

Leyla 24 dakika çalışmıştır.
Kerem ilk 66 dakikada tek başına 2020 kutu paketler. Geriye kalan 152152 kutuyu, dakikada 193\frac{19}{3} kutu paketleyen Kerem ve Leyla birlikte 2424 dakikada tamamlar. Leyla sonradan katıldığı için sadece bu 2424 dakikalık sürede çalışmıştır. Bu nedenle doğru cevap 2424 dakikadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kerem'in tek başına çalıştığı 66 dakikada paketlediği kutu sayısını bulalım.
Kerem 33 dakikada 1010 kutu paketlediğine göre, 66 dakikada 63×10=20\frac{6}{3} \times 10 = 20 kutu paketler.
Leyla işe başlamadan önce Kerem'in tamamladığı iş miktarını belirlemek gerekir.
2
Geriye kalan paketlenecek kutu sayısını hesaplayalım.
Kalan kutu sayısı: 17220=152172 - 20 = 152 kutu.
Birlikte tamamlayacakları toplam iş miktarını bulmak için.
3
Kerem ve Leyla'nın bir dakikadaki paketleme hızlarını ve birlikte çalışma hızlarını bulalım.
Kerem'in hızı: 103\frac{10}{3} kutu/dakika. Leyla'nın hızı: 124=3\frac{12}{4} = 3 kutu/dakika. Birlikte hızları: 103+3=193\frac{10}{3} + 3 = \frac{19}{3} kutu/dakika.
Birlikte çalışırken birim zamanda ne kadar iş üretebildiklerini belirlemek için.
4
Birlikte çalışarak kalan 152152 kutuyu kaç dakikada bitireceklerini (yani Leyla'nın çalışma süresini) hesaplayalım.
Süre = Kalan I˙s¸Birlikte Hız=152193=152×319=8×3=24\frac{\text{Kalan İş}}{\text{Birlikte Hız}} = \frac{152}{\frac{19}{3}} = 152 \times \frac{3}{19} = 8 \times 3 = 24 dakika.
Leyla işe sonradan katılıp bitişe kadar çalıştığı için Leyla'nın çalışma süresi, birlikte çalışılan süreye eşittir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı belirlenerek toplam sürenin oran-orantı yardımıyla hesaplanması.
Tahmini Süre:2m 0s
İşçi Problemleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin