İşin Düzenlenmesi

143 soru

Haftalık normal çalışma süresinin iş sözleşmesiyle $28$ saat olarak belirlendiği bir işyerinde, işçi işverenin talebi üzerine bir çalışma haftasında toplam $52$ saat çalışmıştır. İşçinin bu ek çalışmaları karşılığında zamlı ücret ödenmesi yerine $4857$ sayılı İş Kanunu uyarınca serbest zaman kullanma hakkını tercih etmesi durumunda, kendisine verilmesi gereken toplam serbest zaman süresi aşağıdakilerden hangisidir?

31

saat

45

dakika

34

saat

15

dakika

36

saat

30

saat

32

saat

30

dakika

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $31$ saat $45$ dakika

Cevap

İşçinin hak kazandığı toplam serbest zaman süresi 31 saat 45 dakikadır.

İşçinin haftalık normal süresi

28

saat olduğundan,

45

saate kadar yapılan

17

saatlik çalışma 'fazla sürelerle çalışma' kapsamındadır ve her saat için

1

saat

15

dakika serbest zaman (

17 \times 1,25 = 21,25

saat) kazandırır.

45

saati aşan

7

saatlik çalışma ise 'fazla çalışma'dır ve her saat için

1

saat

30

dakika serbest zaman (

7 \times 1,5 = 10,5

saat) kazandırır. Toplamda

21

saat

15

dakika ile

10

saat

30

dakikanın toplamı olan

31

saat

45

dakikaya ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Çalışma sürelerini kategorize etme

28 saatten 45 saate kadar olan

17

saat 'fazla sürelerle çalışma'; 45 saatten 52 saate kadar olan

7

saat ise 'fazla çalışma'dır.

İş Kanunu'na göre sözleşme süresi ile 45 saat arası fazla sürelerle çalışma, 45 saati aşan kısım ise fazla çalışmadır.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zaman hesabı

17 \times 1

saat

15

dakika =

21

saat

15

dakika.

Fazla sürelerle çalışılan her 1 saat karşılığında 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir.

Fazla çalışma için serbest zaman hesabı

7 \times 1

saat

30

dakika =

10

saat

30

dakika.

Fazla çalışılan her 1 saat karşılığında 1 saat 30 dakika serbest zaman verilir.

Toplam süreyi toplama

21

15

dk +

10

30

dk =

31

saat

45

dakika.

İşçinin toplam hak edişini belirlemek için her iki kategorideki süreler toplanır.

Anahtar Kavram

Haftalık normal çalışma süresinin 45 saatin altında belirlendiği sözleşmelerde ek çalışmanın kademelendirilmesi ve serbest zaman oranları.

Daha Fazla Pratik

Serbest zamanın hangi süre içerisinde ve ne şekilde kullanılması gerektiğine dair kuralları gözden geçirebilirsiniz (6 ay içinde kullanma zorunluluğu gibi).

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 122Soru →

$2026$ yılı Ocak ayında bir sanayi işletmesinde ana üretim hattındaki makinelerin ağır hasar alması sonucu iş tamamen durmuştur. Arızanın giderilip üretimin tekrar başlamasının ardından işveren, çalışılamayan bu sürelerin telafisi için bir plan hazırlamıştır. Bu süreçte Cumhurbaşkanı, yasal yetkisini kullanarak telafi çalışması yapılabilecek süreyi ilgili sektör için iki katına çıkarmıştır.

Buna göre, $4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri dikkate alındığında aşağıdaki uygulamalardan hangisi usul ve yasaya tam olarak uygundur?

Makinelerin tekrar çalışmaya başladığı tarihten itibaren yedinci ayda gerçekleştirilen; günlük

8

saatlik normal mesaiye

3

saat ilave edilerek toplamda

11

saati aşmayan ve bu ek süreler için zamlı ücret ödenmeyen uygulama

Üretimin aksadığı günlerin hızlıca telafi edilebilmesi amacıyla, arızayı takip eden aylarda Pazar günleri (hafta tatili)

7,5

saatlik tam mesai şeklinde gerçekleştirilen telafi çalışması

İşçilerin günlük normal çalışma süresinin

9

saat olduğu günlerde, telafi çalışması kapsamında

3

saat ek mesai yaptırılarak toplam günlük sürenin

12

saate çıkarıldığı uygulama

Yapılan telafi çalışmalarının haftalık

45

saati aşan kısımları için işçilere 'fazla çalışma' hükümlerine göre saatlik ücretin

\%50

zamlı olarak ödendiği uygulama

İş Kanunu'ndaki güncel düzenleme gereği telafi çalışmasının, Cumhurbaşkanı kararı olsa dahi arıza tarihinden itibaren en geç

2

ay içinde tamamlanmasının zorunlu olduğu uygulama

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makinelerin tekrar çalışmaya başladığı tarihten itibaren yedinci ayda gerçekleştirilen; günlük $8$ saatlik normal mesaiye $3$ saat ilave edilerek toplamda $11$ saati aşmayan ve bu ek süreler için zamlı ücret ödenmeyen uygulama

Cevap

Makinelerin tekrar çalışmaya başladığı tarihten itibaren yedinci ayda gerçekleştirilen; günlük 8 saatlik normal mesaiye 3 saat ilave edilerek toplamda 11 saati aşmayan ve bu ek süreler için zamlı ücret ödenmeyen uygulama doğrudur.

Doğru uygulama, kanunda belirtilen tüm kümülatif şartları taşımaktadır: Kaynak (zorunlu neden), uzatılmış süre (yedinci ayın sekiz aylık sınırda kalması), günlük ek limit (en fazla 3 saat), günlük toplam limit (en fazla 11 saat) ve ücret niteliği (normal ücret).

Adım Adım Çözüm

Nedeni Kontrol Et

Makine arızası 'zorunlu neden' kapsamında telafi çalışmasına meşru zemin oluşturur.

İş Kanunu Md. 64 uyarınca zorunlu nedenlerle işin durması telafi çalışması nedenidir.

Süreyi Hesapla

Normalde 4 ay olan süre, Cumhurbaşkanı kararıyla 8 aya çıkmıştır. 7. ayda yapılan çalışma yasaldır.

Yasal süre 4 aydır ve Cumhurbaşkanı'nın bunu iki katına çıkarma yetkisi vardır.

Günlük Limitleri Denetle

8 + 3 = 11 saat. Hem 3 saatlik ek sınırına hem de 11 saatlik mutlak sınıra uyulmuştur.

Günde en fazla 3 saat eklenebilir ve toplam süre 11 saati geçemez.

Ücret ve Tatil Durumunu Doğrula

Zamlı ücret ödenmemesi ve tatil günü olmaması şartları sağlanmıştır.

Telafi çalışması fazla çalışma sayılmaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz.

Anahtar Kavram

4857 Sayılı İş Kanunu Madde 64 - Telafi Çalışması Şartları ve Sınırları

Soru 123Soru →

Enerji sektöründe faaliyet gösteren bir işletmede, yürürlükte olan toplu iş sözleşmesine ( $TİS$ ) dayanılarak $4$ aylık bir denkleştirme dönemi belirlenmiştir. Bu dönem içerisinde bazı haftalarda iş yoğunluğu nedeniyle işçilerin günde $12$ saat çalıştırıldığı, ancak denkleştirme süresi sonunda haftalık ortalama çalışma süresinin $45$ saati aşmadığı görülmüştür. $4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri dikkate alındığında, bu çalışma düzeniyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesi ile

4

aya kadar uzatılabilse de, günlük çalışma süresinin

11

saati aşamayacağı kuralı ihlal edildiği için uygulama hukuka aykırıdır.

Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesi ile en fazla

3

aya kadar uzatılabileceği için belirlenen

4

aylık süre yasal sınırlara aykırıdır.

Haftalık ortalama çalışma süresi

45

saati aşmadığı sürece, denkleştirme uygulaması kapsamında günlük çalışma süresi için herhangi bir üst sınır bulunmamaktadır.

Denkleştirme süresi ancak turizm sektöründe

4

ay ve üzerine çıkarılabileceği için enerji sektöründeki bu uygulama süre yönünden geçersizdir.

Günlük

11

saati aşan çalışmalar, işçinin yazılı onayı olması kaydıyla denkleştirme kapsamında değerlendirilebilir ve herhangi bir idari yaptırıma tabi olmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesi ile $4$ aya kadar uzatılabilse de, günlük çalışma süresinin $11$ saati aşamayacağı kuralı ihlal edildiği için uygulama hukuka aykırıdır.

Cevap

Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesi ile

4

aya kadar uzatılabilse de, günlük çalışma süresinin

11

saati aşamayacağı kuralı ihlal edildiği için uygulama hukuka aykırıdır.

İş Kanunu'na göre normal şartlarda

2

ay olan denkleştirme süresi, toplu iş sözleşmeleri ile

4

aya kadar çıkarılabilir. Ancak denkleştirme uygulaması sırasında, işçinin günlük çalışma süresi ne olursa olsun

11

saati geçemez. Senaryoda haftalık ortalamanın

45

saati aşmaması denkleştirmenin genel mantığına uygun olsa da, günlük

12

saatlik çalışma yasal tavanı aştığı için uygulama geçersiz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

Denkleştirme süresinin kontrol edilmesi

4857

sayılı İş Kanunu'na göre denkleştirme süresi kural olarak

2

aydır; ancak toplu iş sözleşmesi (

TİS

) ile bu süre

4

aya kadar uzatılabilir.

İşletmede

TİS

bulunduğu ve süre

4

ay belirlendiği için bu aşama hukuka uygundur.

Günlük çalışma süresi sınırının kontrol edilmesi

İş Kanunu Madde

63

uyarınca, denkleştirme yapılsa dahi günlük çalışma süresi

11

saati hiçbir şekilde aşamaz.

İşçilerin günde

12

saat çalıştırılması, kanunun emredici nitelikteki günlük üst sınırını ihlal etmektedir.

Haftalık ortalama sürenin değerlendirilmesi

Dönem sonundaki ortalamanın

45

saat olması denkleştirmenin temel şartıdır ancak bu şartın sağlanması, günlük

11

saatlik sınırın ihlalini hukuka uygun hale getirmez.

Denkleştirme hem dönem sınırı hem de günlük tavan sınırı içerisinde yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Denkleştirme (Yoğunlaştırılmış Çalışma) Sınırları

İpuçları

Denkleştirme süresinin toplu iş sözleşmesi ile ne kadar uzatılabileceğini hatırlayın.

İş Kanunu'nda günlük çalışmanın asla aşılamayacak mutlak üst sınırını (tavan süresini) düşünün.

Daha Fazla Pratik

Telafi çalışması ile denkleştirme arasındaki süre farklarını ve günlük çalışma sınırlarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 124Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde haftalık normal çalışma süresi iş sözleşmesi ile $36$ saat olarak kararlaştırılmıştır. Söz konusu işyerinde çalışan bir işçi, işverenin talebi üzerine bir çalışma haftasında toplam $50$ saat mesai yapmıştır. İşçi, bu çalışması karşılığında zamlı ücret almak yerine serbest zaman kullanmak istediğini işverene yazılı olarak beyan etmiştir.

Buna göre, işçinin bu haftaki çalışması sonucunda hak kazandığı toplam serbest zaman süresi ve bu sürenin kullanım koşulları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplam

18

saat

45

dakika serbest zaman hak eder ve bu süreyi

6

ay içinde, işverene önceden haber vererek işgünlerinde kullanabilir.

Toplam

21

saat

15

dakika serbest zaman hak eder ve bu süreyi

1

yıl içerisinde dilediği bir tarihte kesintisiz olarak kullanmak zorundadır.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zaman hakkı bulunmadığından sadece fazla çalışma için

7

saat

30

dakika serbest zaman hak eder ve bu süreyi

6

ay içinde kullanır.

Toplam

18

saat

45

dakika serbest zaman hak eder; ancak bu sürenin kullanımı işverenin onayına bağlı olup işveren dilerse bu süreyi ücrete dönüştürebilir.

Toplam

20

saat serbest zaman hak eder ve bu süre kanun gereği işçinin bir sonraki yıllık ücretli izin dönemine otomatik olarak eklenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam $18$ saat $45$ dakika serbest zaman hak eder ve bu süreyi $6$ ay içinde, işverene önceden haber vererek işgünlerinde kullanabilir.

Cevap

İşçi toplamda

18

saat

45

dakika serbest zaman hak eder ve bu süreyi

6

ay içinde kullanmalıdır.

Doğru cevap, işçinin haftalık

36

saatlik sözleşme süresini aşan ancak yasal sınır olan

45

saate kadar olan

9

saatlik kısmı için saat başı

1

saat

15

dakika;

45

saati aşan

5

saatlik kısmı için ise saat başı

1

saat

30

dakika üzerinden hesaplama yapar. Toplamda elde edilen

18

saat

45

dakikalık sürenin, kanuni düzenlemeye uygun olarak

6

ay içinde kullanılacağını belirtir.

Adım Adım Çözüm

Çalışma türlerinin saatlerini belirleyin.

Haftalık

36

saat normal çalışma,

36-45

arası

9

saat 'fazla sürelerle çalışma',

45-50

arası

5

saat 'fazla çalışma' mevcuttur.

Sözleşme süresi ile yasal sınır (

45

saat) arasındaki fark fazla sürelerle çalışmayı,

45

saatin üzeri ise fazla çalışmayı oluşturur.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zamanı hesaplayın.

9

saat

\times 1

saat

15

dakika (

1,25

) =

11

saat

15

dakika.

Kanunen fazla sürelerle çalışılan her saat için

1

saat

15

dakika serbest zaman verilir.

Fazla çalışma için serbest zamanı hesaplayın.

5

saat

\times 1

saat

30

dakika (

1,5

) =

7

saat

30

dakika.

Kanunen fazla çalışılan her saat için

1

saat

30

dakika serbest zaman verilir.

Toplam süreyi ve kullanım kuralını belirleyin.

11

saat

15

dakika +

7

saat

30

dakika =

18

saat

45

dakika. Kullanım süresi:

6

ay.

Toplam hak edilen süreler toplanır ve İş Kanunu md.

41

gereği

6

aylık kullanım sınırı uygulanır.

Anahtar Kavram

Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma ayrımı ile serbest zaman kullanım prosedürü

İpuçları

İşçinin normal çalışma süresi olan

36

saat ile yasal limit olan

45

saat arasını ayrı,

45

saatin üzerini ayrı değerlendirin.

Fazla sürelerle çalışmada (

36-45

arası) serbest zaman oranı

1

saat

15

dakikadır.

Fazla çalışmada (

45-50

arası) serbest zaman oranı

1

saat

30

dakikadır ve kullanım süresi

6

aydır.

Daha Fazla Pratik

Kısmi süreli iş sözleşmelerinde fazla sürelerle çalışma yapılıp yapılamayacağını ve oranlarını inceleyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 125Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu uyarınca, haftalık normal çalışma süresinin haftanın çalışılan günlerine farklı şekilde dağıtılmasına imkân tanıyan denkleştirme (yoğunlaştırılmış çalışma) uygulamasının hayata geçirilebilmesi için hukuken aranan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Tarafların yazılı anlaşması

İşverenin tek taraflı bildirimde bulunması

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünden izin alınması

İşyerinde en az

50

işçi çalışıyor olması

İşçinin sendika üyesi olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarafların yazılı anlaşması

Cevap

Denkleştirme uygulamasının başlatılabilmesi için tarafların yazılı anlaşması gereklidir.

Doğru yanıt olan 'Tarafların yazılı anlaşması' ifadesi, İş Kanunu'nun

63

. maddesindeki açık hükme dayanmaktadır. Denkleştirme uygulaması, normal çalışma düzeninden sapan bir yoğunlaştırma içerdiği için kanun koyucu bu durumun geçerliliğini tarafların (işçi ve işveren veya sendika ve işveren) yazılı onayına bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

4857

sayılı İş Kanunu'nun

63

. maddesi incelenmelidir.

İşin düzenlenmesi başlığı altındaki çalışma süreleri ve denkleştirme esasları tespit edilir.

Yasal dayanağın belirlenmesi için gereklidir.

Denkleştirme yapılabilmesi için öngörülen geçerlilik şartı kontrol edilir.

Kanun metninde geçen 'tarafların yazılı anlaşması ile' ibaresi tespit edilir.

Uygulamanın geçerlilik koşulunu anlamak için gereklidir.

Seçenekler arasında yazılı anlaşma şartı aranır.

Yazılı anlaşmanın temel şart olduğu sonucuna varılır.

Doğru hukuki prosedürün seçilmesi için gereklidir.

Anahtar Kavram

Denkleştirme (Yoğunlaştırılmış Çalışma) Şartları

İpuçları

İş Kanunu'nun

63

. maddesine göre bu uygulama tarafların iradesine dayanır.

Uygulamanın geçerli olması için sözlü mutabakat yeterli değildir, belirli bir şekil şartı aranır.

Daha Fazla Pratik

Denkleştirme süresinin toplu iş sözleşmesi olan ve olmayan işyerlerinde kaç ay olabileceğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 126Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na göre; zorunlu nedenlerle işin durması, işyerinin tatil edilmesi veya işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi hallerinde başvurulan telafi çalışması, günlük en çok kaç saatle sınırlandırılmıştır?

1

saat

2

saat

3

saat

4

saat

5

saat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3$ saat

Cevap

Telafi çalışması günlük en fazla

3

saat olarak gerçekleştirilebilir.

İş Kanunu'nun

64

. maddesi uyarınca, telafi çalışması yaptırılabilen hallerde bu çalışmaların günlük süresi en fazla

3

saat olabilir. Ayrıca bu çalışmaların tatil günlerinde yaptırılması yasaktır.

Adım Adım Çözüm

İlgili kanun maddesini tespit etme.

4857

sayılı İş Kanunu'nun

64

. maddesi 'Telafi Çalışması' başlığını taşır.

Yasal sınırların kaynağı bu maddedir.

Günlük çalışma sınırı hükmünü inceleme.

Maddede 'Bu çalışmalar günlük en çok üç saati aşamaz.' hükmü yer almaktadır.

İşçinin aşırı yorulmasını önlemek amacıyla konulmuş bir sınırdır.

Toplam çalışma süresiyle korelasyonunu kontrol etme.

Telafi çalışması dahil toplam günlük çalışma süresi

11

saati geçemez.

Genel çalışma süresi sınırlamalarıyla uyum zorunludur.

Anahtar Kavram

Telafi Çalışması Günlük Sınırı

İpuçları

İş Kanunu'ndaki telafi çalışması kurallarına odaklanın.

Bu çalışma türü, fazla çalışma sayılmayan ancak günlük çalışmaya eklenen bir süredir.

Kanun koyucu, telafinin işçiyi yıpratmaması için günlük ek süreyi

3

saatle kısıtlamıştır.

Daha Fazla Pratik

Telafi çalışmasının hangi süre içinde (ay olarak) tamamlanması gerektiğini ve tatil günlerinde yapılıp yapılamayacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 127Soru →

Haftalık çalışma süresinin iş sözleşmesi ile $32$ saat olarak kararlaştırıldığı bir işyerinde, işçi yılın başında fazla çalışma için yazılı onayını vermiş ve o yıla ait toplam fazla çalışma süresi henüz yasal sınırı aşmamıştır. Söz konusu işçi, bir hafta içerisinde toplam $48$ saat çalışmış ve bu ek süreler karşılığında zamlı ücret almak yerine kanuni hakkı olan serbest zamanı kullanmak istediğini işverene bildirmiştir.

$4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri dikkate alındığında, işçinin bu çalışması karşılığında hak kazandığı toplam serbest zaman süresi aşağıdakilerden hangisidir?

20

saat

45

dakika

23

saat

15

dakika

24

saat

20

saat

16

saat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$ saat $45$ dakika

Cevap

İşçinin hak kazandığı toplam serbest zaman süresi

20

saat

45

dakikadır.

İşçinin sözleşmesindeki

32

saatten yasal sınır olan

45

saate kadar yaptığı

13

saatlik çalışma 'fazla sürelerle çalışma' kapsamındadır ve

1,25

katsayısı ile çarpılarak

16

saat

15

dakika serbest zaman üretir.

45

saatten toplam çalışma süresi olan

48

saate kadar geçen

3

saatlik süre ise 'fazla çalışma' sayılır ve

1,5

katsayısı ile çarpılarak

4

saat

30

dakika serbest zaman üretir. Bu iki sürenin toplamı olan

20

saat

45

dakika doğru cevabı verir.

Adım Adım Çözüm

Ek çalışma sürelerini kategorize etme

32

ile

45

saat arası (

13

saat) 'fazla sürelerle çalışma',

45

ile

48

saat arası (

3

saat) ise 'fazla çalışma'dır.

Kanuna göre haftalık çalışma süresinin

45

saatin altında belirlendiği sözleşmelerde

45

saate kadar olan çalışmalar farklı,

45

saati aşanlar farklı statüdedir.

Serbest zaman oranlarını uygulama

Fazla sürelerle çalışılan her

1

saat için

1

saat

15

dakika (

1,25

kat), fazla çalışılan her

1

saat için

1

saat

30

dakika (

1,5

kat) serbest zaman hesaplanır.

4857

sayılı İş Kanunu'nun

41

. maddesinde öngörülen yasal artış oranlarıdır.

Matematiksel hesaplamayı tamamlama

13 \times 1,25 = 16,25

saat (

16

saat

15

dk) ve

3 \times 1,5 = 4,5

saat (

4

saat

30

dk). Toplam:

16:15 + 4:30 = 20:45

İki farklı kategorideki sürenin toplam serbest zamanı bulmak için birleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma arasındaki hukuki ve matematiksel ayrım ile serbest zaman kullanım esasları.

Soru 128Soru →

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca, sigortalıya ödenecek günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kaçı olarak belirlenmiştir?

%40

%50

%60

%75

%100

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %60

Cevap

Günlük kısa çalışma ödeneği, sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır.

Kısa çalışma ödeneğinin miktarı, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 2 uyarınca, sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ı olarak kanunla sabitlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Kısa çalışma ödeneğinin hesaplanmasında esas alınacak dönemi belirle.

Sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınır.

Yasal düzenleme, ödeneğin miktarını son bir yıllık kazanç ortalamasına dayandırır.

Günlük ortalama brüt kazancı hesapla.

Brüt kazanç toplamı / 360 gün (veya fiili gün sayısı).

Ödenek günlük bazda hesaplandığı için ortalamanın bulunması gerekir.

Yasal oranı uygula.

Günlük ortalama brüt kazancın %60'ı.

4447 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi bu oranı açıkça %60 olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı

İpuçları

Kısa çalışma ödeneği, işsizlik ödeneğinden daha yüksek bir orana sahiptir.

4447 sayılı Kanun'da bu oran, ortalama brüt kazancın yarısından biraz fazlası olarak belirlenmiştir.

Bu oran tam olarak %60'tır ve üst sınırı asgari ücretin %150'sini geçemez.

Daha Fazla Pratik

Kısa çalışma ödeneğinin üst sınırı (tavan fiyatı) ve yararlanma şartları (450 gün prim) konularına çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 129Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamında bir lojistik firmasında $11$ yıl boyunca çalışan İşçi (H)'nin iş sözleşmesi devam ederken, işyeri tüm hak ve borçlarıyla birlikte başka bir işletmeye devredilmiştir. Devir tarihinden itibaren yeni işverenin yanında da kesintisiz olarak $4$ yıl çalışan $42$ yaşındaki İşçi (H), bu hizmet yılının sonunda yıllık ücretli izin kullanacaktır.

Buna göre İşçi (H)'nin, Kanun'da belirtilen asgari sürelere göre hak kazandığı yıllık ücretli izin süresi en az kaç gündür?

14

20

24

26

30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $26$

Cevap

İşçinin toplam kıdemi

15

yıl olduğu için hak kazandığı yıllık ücretli izin süresi en az

26

gündür.

İşyeri devri gerçekleştiğinde, işçinin devreden işveren yanındaki hizmet süresi ile devralan işveren yanındaki hizmet süresi yıllık ücretli izin hesabı bakımından birleştirilir. İşçi (H)'nin toplam kıdemi

11 + 4 = 15

yıldır.

4857

sayılı İş Kanunu'nun

53

. maddesi uyarınca, kıdemi

15

yıl (dahil) ve daha fazla olan işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi

26

günden az olamaz.

Adım Adım Çözüm

Toplam kıdem süresini hesaplayınız.

11

yıl (eski işveren) +

4

yıl (yeni işveren) =

15

yıl toplam kıdem.

4857

sayılı İş Kanunu'nun

6

. ve

54

. maddeleri uyarınca, işyerinin devri halinde işçinin kıdemi, önceki işveren yanındaki çalışma süresiyle birleştirilir.

Kıdem süresine karşılık gelen kanuni izin basamağını belirleyiniz.

15

yıl (dahil) ve daha fazla kıdem basamağına girilmektedir.

Kanun'un

53

. maddesine göre; kıdemi

1-5

yıl arası olanlara

14

gün,

5-15

yıl arası olanlara

20

gün,

15

yıl (dahil) ve daha fazla olanlara

26

gün izin verilir.

Yaş kriterini kontrol ediniz.

İşçi

42

yaşındadır, özel yaş kuralları (

18

altı veya

50

üstü) bu durumda sonucu değiştirmez.

On sekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz; ancak işçinin kıdeminden gelen hak (

26

gün) zaten bu sınırın üzerindedir.

Anahtar Kavram

İşyeri devrinde kıdemin birleştirilmesi ve yıllık izin basamakları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 130Soru →

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde, sanayi sektöründe faaliyet gösteren bir işletmedeki gece çalışmaları ve postalar (vardiyalar) halindeki çalışma düzenine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gece postalarında çalışan işçiler, her durumda en geç bir hafta sonra gündüz postasına aktarılmalıdır; bu sürenin tarafların rızasıyla dahi uzatılması kanunen mümkün değildir.

İşveren, gece postasında çalıştırdığı işçilerin listesini ve bu işçiler için alınan sağlık raporlarını her yılın Ocak ayında Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirmek zorundadır.

Gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğu sağlık raporuyla belgelenen işçiye, işveren imkânlar dâhilinde gündüz postasında durumuna uygun bir iş vermekle yükümlüdür.

Gece döneminde yapılan çalışmalar haftalık

45

saati aşmadığı sürece, günlük

7,5

saati aşan gece çalışmaları için herhangi bir fazla çalışma ücreti ödenmez.

İş Kanunu'na göre gece dönemi, en geç saat

22.00

'de başlayıp en erken saat

05.00

'e kadar süren, en fazla

7

saatlik dönemi ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğu sağlık raporuyla belgelenen işçiye, işveren imkânlar dâhilinde gündüz postasında durumuna uygun bir iş vermekle yükümlüdür.

Cevap

Gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğu belgelenen işçiye, işverenin imkânlar dâhilinde gündüz postasında uygun bir iş vermesi yasal bir zorunluluktur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesine göre, gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğu sağlık raporuyla belgelenen işçiye işveren, mümkünse gündüz postasında durumuna uygun bir iş vermekle yükümlüdür. Bu düzenleme, işçinin sağlık durumunun korunmasını amaçlayan emredici bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesinin incelenmesi

Gece çalışanların sağlıklarının korunmasına yönelik özel düzenlemelerin olduğu tespit edilir.

Yasal dayanağın belirlenmesi için gereklidir.

Sağlık raporu ve posta değişikliği arasındaki ilişkinin analizi

Gece çalışmasının işçinin sağlığı üzerindeki olumsuz etkisi raporla kanıtlandığında, işverene koruma yükümlülüğü yüklendiği görülür.

İşçinin sağlığını koruma borcunun kapsamını anlamak için gereklidir.

Seçeneklerin yasal sınırlamalarla karşılaştırılması

Gece süresi (

20.00

06.00

), çalışma sınırı (

7,5

saat) ve bildirim usulleri gibi yanlış verilerin elenmesi sağlanır.

Doğru yasal bilgiye ulaşmak için yanlıştan arındırma yapılır.

Anahtar Kavram

Gece Çalışanların Sağlık Gözetimi ve Gündüz Postasına Geçiş Hakkı

İpuçları

İş Kanunu'nda gece çalışanların sağlığına yönelik 'mümkünse' ifadesini içeren bir yükümlülük bulunmaktadır.

Gece döneminin tanımı (

20.00

06.00

) ve posta değişimlerindeki esneklik (iki haftaya kadar) seçenekleri elemeye yardımcı olur.

Daha Fazla Pratik

Gece çalışması yasağı bulunan grupları (çocuklar, hamileler vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 131Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde $4$ yıldır kesintisiz olarak çalışan $32$ yaşındaki İşçi (T)'nin, mevcut kıdemine göre hak kazandığı yıllık ücretli izin süresi en az kaç gündür?

10

12

14

20

26

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $14$

Cevap

14

gün

4857

sayılı İş Kanunu'na göre, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Kanunun

53

. maddesine göre; hizmet süresi

1

yıldan

5

yıla kadar (beşinci yıl dahil) olanlara

14

günden,

5

yıldan fazla

15

yıldan az olanlara

20

günden,

15

yıl (dahil) ve daha fazla olanlara

26

günden az izin verilemez. Sorudaki işçi

4

yıllık kıdeme sahip olduğu için

14

günlük dilime girmektedir.

Adım Adım Çözüm

İşçinin kıdem süresini ve yaşını analiz etme

İşçi

4

yıldır çalışmaktadır ve

32

yaşındadır.

Yıllık izin süreleri işçinin kıdemine göre belirlenir, ancak yaşın

18

altı veya

50

ve üzeri olması durumunda farklı alt limitler uygulanır.

4857

sayılı İş Kanunu Madde

53

hükmünü uygulama

1

yıldan

5

yıla kadar (

5

yıl dahil) kıdemi olanlar için izin süresi

14

gündür.

4

yıllık kıdem bu aralığa girmektedir.

Yaş istisnasını kontrol etme

İşçi

32

yaşında olduğu için

20

günlük asgari yaş sınırı korumasından yararlanmaz.

18

yaşından küçük ve

50

yaşından büyük işçiler için izin süresi

20

günden az olamaz.

Anahtar Kavram

Kıdeme dayalı yıllık ücretli izin süreleri

İpuçları

İş Kanunu'ndaki yıllık izin süreleri kıdem basamaklarına göre artmaktadır.

1-5

yıl arası kıdem için belirlenen süreyi hatırlayın.

İşçinin yaşı

50

üzerinde olmadığına göre, standart tablo verisini kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

İşçinin yaşının

51

olması durumunda sonucun nasıl değişeceğini inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 132Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na göre, haftalık normal çalışma süresinin iş sözleşmesi ile $38$ saat olarak belirlendiği bir işyerinde, bir işçi işverenin talebi üzerine bir çalışma haftasında toplam $49$ saat çalışmıştır. İşçi, bu fazla çalışması karşılığında zamlı ücret almak yerine serbest zaman kullanmak istediğini işverene yazılı olarak bildirmiştir.

Buna göre, bu işçinin hak ettiği toplam serbest zaman süresi aşağıdakilerden hangisidir?

14

saat

45

dakika

16

saat

30

dakika

13

saat

45

dakika

6

saat

11

saat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $14$ saat $45$ dakika

Cevap

İşçinin hak ettiği toplam serbest zaman süresi

14

saat

45

dakikadır.

İşçinin haftalık çalışma süresi

38

saat olduğundan,

45

saate kadar olan

7

saatlik kısım 'fazla sürelerle çalışma' sayılır ve her saat için

1

saat

15

dakika (

1,25

kat) serbest zaman hakkı doğar (

7 \times 1,25 = 8,75

saat).

45

saati aşan

4

saatlik kısım ise 'fazla çalışma' sayılır ve her saat için

1

saat

30

dakika (

1,5

kat) serbest zaman hakkı doğar (

4 \times 1,5 = 6

saat). Toplamda

8,75 + 6 = 14,75

saat, yani

14

saat

45

dakika serbest zaman kazanılır.

Adım Adım Çözüm

Fazla sürelerle çalışma süresini belirle

45 - 38 = 7

saat

Haftalık çalışma süresinin

45

saatin altında belirlendiği durumlarda, sözleşme süresi ile

45

saat arasındaki çalışma 'fazla sürelerle çalışma'dır.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zamanı hesapla

7 \times 1,25 = 8,75

saat (

8

saat

45

dakika)

Fazla sürelerle çalışılan her bir saat için

1

saat

15

dakika serbest zaman verilir.

Fazla çalışma süresini belirle

49 - 45 = 4

saat

45

saati aşan her bir saatlik çalışma 'fazla çalışma'dır.

Fazla çalışma için serbest zamanı hesapla

4 \times 1,5 = 6

saat

Fazla çalışılan her bir saat için

1

saat

30

dakika serbest zaman verilir.

Toplam süreyi hesapla

8

saat

45

dakika +

6

saat =

14

saat

45

dakika

İşçinin hak ettiği toplam süre her iki kategorinin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma arasındaki serbest zaman farkı

İpuçları

Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma kavramlarını ayırarak hesaplayın.

38

ile

45

saat arası 'fazla sürelerle çalışma',

45

ile

49

saat arası 'fazla çalışma'dır.

Fazla sürelerle çalışma için her saate

1

saat

15

dakika, fazla çalışma için ise

1

saat

30

dakika serbest zaman eklendiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İşçinin bu hak ettiği serbest zamanı ne kadar süre içinde kullanması gerektiğini (6 ay) gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Toplam süreyi ondalık olarak hesaplayıp (

7 \times 1,25 + 4 \times 1,5 = 8,75 + 6 = 14,75

) en son dakikaya çevirebilirsiniz (

0,75

saat

\times 60

dakika =

45

dakika).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 133Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde, $29$ Ekim Cumhuriyet Bayramı (Ulusal Bayram) işçinin normalde dinlenmesi gereken haftalık izin (hafta tatili) gününe denk gelmiştir. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılacağına dair bir madde bulunmayan bu işyerinde, işçinin o gün tam gün çalıştırılmasıyla ilgili hukuki süreç ve ücretlendirme konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ulusal bayramlarda çalışma yapılabilmesi için mutlaka iş sözleşmesinde hüküm bulunması gerekir; işçinin sonradan rızası alınsa dahi bu çalışma yapılamaz.

İşçinin onayı alınmalıdır; çalışma karşılığında işçiye o günün ücreti (haftalık tatil ücreti) dışında ayrıca çalışılan her saat için

\%50

zamlı fazla çalışma ücreti ödenir.

İşçinin onayı alınmalıdır; işçiye çalışmasa da alacağı o günün (hafta tatili) ücreti dışında, tatil yapmayıp çalıştığı için ayrıca bir günlük ücret (toplamda iki yevmiye) ödenir.

29

Ekim Ulusal Bayramı'nın özel statüsü nedeniyle işçinin onayı aranmaz; ancak çalışma karşılığında ücret yerine işçiye bir sonraki hafta iki gün idari izin verilir.

Bayram haftalık tatile denk geldiği için

4857

sayılı Kanun uyarınca bu gün için sadece haftalık tatil ücreti ödenir ve işçiye telafi çalışması yaptırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşçinin onayı alınmalıdır; işçiye çalışmasa da alacağı o günün (hafta tatili) ücreti dışında, tatil yapmayıp çalıştığı için ayrıca bir günlük ücret (toplamda iki yevmiye) ödenir.

Cevap

İş sözleşmesinde hüküm bulunmayan hallerde ulusal bayram çalışması için işçinin onayı gerekir ve çalışılan bu gün için işçiye çalışmasa da alacağı ücrete ek olarak bir günlük ücret daha ödenir.

İş Kanunu'nun

44

. maddesine göre iş sözleşmesinde hüküm yoksa bayram çalışması için onay gerekir.

47

. maddeye göre ise bu günlerde çalışan işçiye, çalışmasa da hak edeceği ücretin yanı sıra çalıştığı her gün için bir tam yevmiye (toplamda iki yevmiye) ödenmesi zorunludur. Hafta tatili ile çakışma durumunda da bu ek ödeme kuralı geçerliliğini korur.

Adım Adım Çözüm

Çalışma koşulunun belirlenmesi

İşçinin onayı (rızası) alınmalıdır.

4857

sayılı İş Kanunu Madde

44

uyarınca, sözleşmede hüküm yoksa UBGT günlerinde çalışılması için işçinin onayı şarttır.

Ücretlendirme kuralının uygulanması

Çalışılan gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir.

4857

sayılı İş Kanunu Madde

47

uyarınca, bu günlerde çalışan işçilere çalışmasalar da alacakları ücret dışında, ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.

Haftalık tatil ile çakışma durumunun değerlendirilmesi

Toplamda iki yevmiye ödenir.

İşçi hafta tatili ücretine zaten hak kazanmıştır; bayramda çalıştığı için ayrıca bir yevmiye daha alarak toplamda iki yevmiye alır.

Anahtar Kavram

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Çalışmalarında Onay ve Ücretlendirme

Daha Fazla Pratik

29 Ekim'in 28 Ekim saat 13.00'te başladığı bilgisini içeren süre hesaplama sorularını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 134Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu ve Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

18

yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz.

Çocuk ve genç işçilerin hafta tatili izinleri kesintisiz

40

saatten az olamaz.

Sanayiye ait işlerde

18

yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece döneminde çalıştırılması yasaktır.

Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk işçilerin çalışma süresi günde en fazla

8

, haftalık ise

40

saattir.

Çocuk ve genç işçilerin maden ocakları, tünel ve kanalizasyon inşaatı gibi yer altı veya su altı işlerinde çalıştırılmaları yasaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk işçilerin çalışma süresi günde en fazla $8$ , haftalık ise $40$ saattir.

Cevap

Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk işçilerin çalışma süresinin günde

8

ve haftalık

40

saat olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Çocuk işçiler (okula gitmeyenler dahil) için çalışma süresi günde en fazla

7

saat ve haftalık en fazla

35

saattir. Seçenekte belirtilen günlük

8

saat ve haftalık

40

saatlik limitler 'Genç İşçiler' için tanımlanmış limitlerdir.

Adım Adım Çözüm

Çalışan tipine göre yaş sınırlarını ve tanımları kontrol et.

14

yaşını bitirmiş,

15

yaşını doldurmamış olanlar 'çocuk işçi',

15

yaşını bitirmiş

18

yaşını doldurmamış olanlar 'genç işçi'dir.

Çalışma süreleri bu iki kategori için farklılık göstermektedir.

Yasal çalışma süresi limitlerini uygula.

Çocuk işçiler için azami süreler

7/35

saat, genç işçiler için ise

8/40

saattir.

Çocuk işçilerin korunması amacıyla süreler daha kısıtlı tutulmuştur.

Diğer sosyal hakları (izin, gece çalışması vb.) mevzuatla karşılaştır.

Hafta tatilinin

40

saat, yıllık iznin

20

gün ve gece çalışması yasağının doğru olduğunu onayla.

Küçüklerin fiziksel ve zihinsel gelişimi için sağlanan özel koruma hükümleridir.

Anahtar Kavram

Çocuk ve Genç İşçi Çalışma Süreleri Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Öğrencinin çocuk ve genç işçi tanımlarındaki yaş farklarını ve okula devam etme durumundaki ek kısıtlamaları (günlük 2 saat sınırı) incelemesi önerilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 135Soru →

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca; genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerinde gerçekleştirilen "kısa çalışma" uygulamasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşyerinde haftalık çalışma süresinin en az dörtte bir (

1/4

) oranında azaltılması kısa çalışma uygulaması için yeterlidir.

Kısa çalışma süresi üç ayı geçemez; ancak Cumhurbaşkanı bu süreyi, bir katına kadar uzatmaya ve sektörleri belirlemeye yetkilidir.

Zorlayıcı sebeplerle işyerindeki faaliyetin tamamen durdurulması halinde, kısa çalışmanın en az iki hafta sürmesi şartı aranır.

Kısa çalışma süresini uzatma yetkisi, Türkiye İş Kurumu Yönetim Kurulu'nun teklifi üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından kullanılır.

Kısa çalışma ödeneği alan sigortalılar adına bu dönemde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri fon tarafından yatırılmaya devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kısa çalışma süresi üç ayı geçemez; ancak Cumhurbaşkanı bu süreyi, bir katına kadar uzatmaya ve sektörleri belirlemeye yetkilidir.

Cevap

Kısa çalışma süresinin azami üç ay olduğunu ve bu süreyi bir katına kadar uzatma yetkisinin Cumhurbaşkanı'nda bulunduğunu belirten ifade doğrudur.

4447 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi uyarınca, kısa çalışma süresi üç ayı geçemez. Mevzuat, Cumhurbaşkanı'na bu süreyi bir katına kadar uzatma ve uygulama yapılacak sektörleri belirleme yetkisini açıkça tanımıştır.

Adım Adım Çözüm

Kısa çalışma uygulama şartlarını belirle.

Haftalık çalışma süresinin en az

1/3

oranında azaltılması veya faaliyetin en az 4 hafta süreyle durdurulması gerekir.

Yasal geçerlilik sınırlarını tespit etmek için.

Yasal süre sınırlarını kontrol et.

Kısa çalışma süresi kural olarak üç ayı geçemez.

Temel kanuni sınırın belirlenmesi için.

Uzatma yetkisini ve kapsamını incele.

Cumhurbaşkanı, süreyi bir katına kadar uzatmaya ve sektörleri belirlemeye yetkilidir.

Mevzuattaki güncel idari yetkiyi doğrulamak için.

Sigorta prim yükümlülüklerini değerlendir.

Bu dönemde sadece Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanır.

Yanlış seçenekleri elemek için.

Anahtar Kavram

Kısa Çalışma Süresi ve İdari Uzatma Yetkisi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 136Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na tabi bir tekstil işletmesinde akort (parça başı) ücret sistemiyle çalışan bir işçi, gerekli çalışma süresini tamamlayarak hafta tatiline hak kazanmıştır. İşçinin tatil gününden önceki altı günlük çalışmasına ilişkin veriler şu şekildedir:

Ödeme Kalemi	Tutar
Altı günlük toplam akort (asıl) kazancı	$6.000$ TL
Bu süre zarfındaki fazla çalışma ücreti	$1.200$ TL
Hafta içinde aldığı performans primi	$300$ TL

Buna göre, bu işçinin hak edeceği hafta tatili ücreti kaç TL'dir?

857

1.000

1.200

1.250

1.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000$

Cevap

İşçinin hafta tatili ücreti

1.000

TL olarak hesaplanır.

İş Kanunu'nun

46

. maddesine göre akort veya parça başı gibi değişken ücret sistemlerinde hafta tatili ücreti, işçinin tatil gününden önceki bir hafta içinde kazandığı toplam asıl ücretin, çalışılan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Hesaplamada fazla çalışma ücretleri ve primler dikkate alınmadığından,

6.000

TL tutarındaki asıl kazanç

6

iş gününe bölünerek

1.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatili ücretine esas alınacak kazanç tutarının belirlenmesi.

6.000

4857

sayılı İş Kanunu madde

46/4

uyarınca; fazla çalışma ücretleri ve primler hafta tatili ücretinin hesabında dikkate alınmaz.

Belirlenen asıl kazancın, tatil gününden önceki çalışma gün sayısına bölünmesi.

6.000 / 6 = 1.000

Değişken ücretli işçilerde hafta tatili ücreti, bir hafta içinde kazanılan asıl ücretin çalışılan gün sayısına bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Değişken ücretli işçilerde hafta tatili ücreti hesabı ve hariç tutulan kalemler

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 137Soru →

Bir özel işletmede $3$ yıldır çalışan ve doğum sonrası $16$ haftalık analık izni süresi sona eren Merve Hanım, çocuğuyla ilgilenebilmek amacıyla işvereninden $6$ ay süreli ücretsiz izin talebinde bulunmuştur.

Buna göre, $4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca Merve Hanım'ın bu talebi ve söz konusu ücretsiz izin hakkının kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşveren, işçinin talebi halinde bu ücretsiz izni vermekle yükümlüdür ve bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılan sürelerden biri değildir.

Ücretsiz izin hakkı ancak işverenin yazılı onayı ile kullanılabilir; işveren operasyonel nedenlerle bu talebi reddetme yetkisine sahiptir.

Bu izin süresince işçiye İşsizlik Sigortası Fonu'ndan yarı çalışma ödeneği ödenir ve sigorta primleri asgari ücret üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna yatırılır.

Merve Hanım ücretsiz izin kullandığı bu

6

aylık dönemde, günlük

1,5

saatlik süt izni hakkını da birleştirerek haftada bir gün tam izin olarak kullanabilir.

Bu haktan yararlanabilmek için doğumun çoğul gebelik (ikiz, üçüz vb.) şeklinde gerçekleşmiş olması veya işçinin kıdeminin

5

yılı aşması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşveren, işçinin talebi halinde bu ücretsiz izni vermekle yükümlüdür ve bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılan sürelerden biri değildir.

Cevap

İşverenin talebi kabul etme zorunluluğunun bulunduğu ve bu sürenin yıllık izin kıdeminde dikkate alınmadığı seçenek doğrudur.

Doğru seçenek, ücretsiz iznin işçinin talebiyle zorunlu olarak verilmesi gerektiğini ve bu sürenin yıllık ücretli izin kıdeminden sayılmayacağını belirtmektedir. İş Kanunu Madde

74

ve Madde

55

hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bu izin süresi iş sözleşmesini askıya alır, dolayısıyla fiili çalışma veya çalışılmış gibi sayılan süreler kapsamına girmez.

Adım Adım Çözüm

Analık izni sonrası tanınan hakların hukuki niteliğini belirlemek.

4857

sayılı İş Kanunu Madde

74

kapsamında,

16

haftalık sürenin bitiminden itibaren kadın işçiye isteği halinde

6

aya kadar ücretsiz izin verileceği hükme bağlanmıştır.

Hakkın yasal dayanağını ve sınırlarını netleştirmek için.

Hakkın kullanımında işverenin rıza şartını değerlendirmek.

Kanun metnindeki 'verilir' ifadesi, işverene takdir yetkisi bırakmayan emredici bir hükümdür.

İşverenin yönetim hakkı ile işçinin yasal hakkı arasındaki dengeyi anlamak için.

Ücretsiz iznin hizmet süresine ve yıllık izin hakkına etkisini analiz etmek.

İş Kanunu Madde

55

uyarınca yıllık izne hak kazanmak için gereken sürenin hesabında, Madde

74

kapsamında kullanılan

6

aylık ücretsiz izin 'çalışılmış gibi sayılan' süreler arasında yer almaz.

İşçinin gelecekteki hak edişlerinin doğru hesaplanması kuralını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Analık Sonrası Ücretsiz İzin Hakkı

İpuçları

Kadın işçinin doğum sonrası hakları arasında zorunlu (ücretli) izin ve isteğe bağlı (ücretsiz) izin ayrımına dikkat edin.

İş Kanunu'nda 'verilir' şeklinde biten hükümler genellikle işverene takdir yetkisi tanımaz, işçi talep ederse hak doğar.

Yıllık izin kıdeminden sayılan süreler Madde

55

'de sınırlı olarak sayılmıştır; bu listeye analık sonrası

6

aylık ücretsiz iznin dahil olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Analık sonrası 'yarım çalışma' (60, 120, 180 gün) hakkı ile '6 aylık ücretsiz izin' hakkı arasındaki tercih zorunluluğunu ve süre farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 138Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamında, $42$ yaşındaki İşçi (B), aynı işverene ait bir işletmede $5$ yıl $2$ ay çalıştıktan sonra istifa ederek ayrılmıştır. Aradan $1$ yıl geçtikten sonra aynı işverenin başka bir işyerinde tekrar işe başlayan İşçi (B), bu yeni çalışma döneminde de $10$ ayını doldurmuştur.

Buna göre, İşçi (B)’nin yıllık ücretli izin hakkı ve kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplam kıdemi

6

yıla ulaştığı için

20

gün yıllık ücretli izin hak eder; bu izin bir bölümü

10

günden az olmamak üzere bölünebilir ve kural olarak izin hakkından ücret karşılığı vazgeçilemez.

İşçinin ikinci çalışma dönemi henüz

1

yılı doldurmadığı için, önceki çalışmalar birleşse dahi yıllık ücretli izin hakkı henüz doğmamıştır.

İşçi ilk döneminde istifa ederek ayrıldığı için kıdem süreleri birleştirilmez ve bu nedenle toplam kıdemi

1

yılın altında kabul edilerek izin hakkı verilmez.

İşçi

50

yaşın altında olduğu ve ikinci döneminde henüz

1

yılı doldurmadığı için sadece

14

günlük izin hakkına sahip olur.

İşçi

20

günlük izin hakkını, işverenle yazılı olarak anlaştığı takdirde her biri

5

er günlük

4

eşit parça halinde kullanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam kıdemi $6$ yıla ulaştığı için $20$ gün yıllık ücretli izin hak eder; bu izin bir bölümü $10$ günden az olmamak üzere bölünebilir ve kural olarak izin hakkından ücret karşılığı vazgeçilemez.

Cevap

İşçinin toplam kıdemi

6

yıl olduğu için

20

gün izin hakkı bulunur; bu izin en az bir parçası

10

gün olacak şekilde bölünebilir ve bu haktan feragat edilemez.

Doğru yanıt, İş Kanunu'nun emredici hükümlerini tam olarak yansıtmaktadır. İşçinin farklı dönemlerdeki çalışmaları aynı işverene ait olduğu için birleştirilir (

6

yıl). Bu kıdem süresi

5-15

yıl aralığında kaldığından izin süresi

20

gündür. İznin bir parçasının en az

10

gün olması zorunluluğu ve iş sözleşmesi devam ederken izinden vazgeçilemeyeceği (vazgeçilemezlik ilkesi) kanuni zorunluluklardır.

Adım Adım Çözüm

Kıdem sürelerinin birleştirilmesi

5

yıl

2

ay +

10

ay =

6

yıl toplam kıdem.

4857

sayılı İş Kanunu Md.

54

uyarınca aynı işverene ait farklı işyerlerindeki süreler birleştirilir.

Kıdem basamağına göre izin süresinin belirlenmesi

20

gün yıllık ücretli izin.

Md.

53

gereği;

1-5

yıl arası (dahil)

14

gün,

5-15

yıl arası

20

gün izin verilir.

6

yıl bu aralıktadır.

İzinin bölünebilirliği ve vazgeçilemezlik ilkesinin kontrolü

Bir bölümü en az

10

gün, kalanlar serbest; ücret karşılığı devir yasaktır.

Md.

56

iznin bir parçasının

10

günden az olamayacağını, Md.

53

ise haktan vazgeçilemeyeceğini belirtir.

Anahtar Kavram

Yıllık İzin Kıdem Birleştirilmesi ve Bölünmezlik Kuralı

Daha Fazla Pratik

İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin ücretinin hangi ücret (son ücret vs.) üzerinden ödeneceği konusuna çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 139Soru →

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca; gece çalışmaları, posta (vardiya) düzenlemeleri ve dinlenme süreleri ile ilgili aşağıdaki uygulamalardan hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Sanayiden sayılan işlerde çalışan bir işçinin, kendi isteği ve yazılı onayı bulunsa dahi gece dönemindeki çalışmasının yedi buçuk saati aşacak şekilde düzenlenememesi

Postalar halinde yürütülen işlerde, gece postasında çalışan bir işçinin gündüz postasına geçirilmeden önce en az 10 saat kesintisiz dinlendirilmesi

İşveren tarafından gece döneminin, işyerinin coğrafi konumuna göre saat 22.00 ile 06.00 arasındaki 8 saatlik dilim olarak serbestçe kararlaştırılması

Gece postasında çalışacak işçilerin sağlık durumlarının uygunluğuna dair raporların işe girişte alınması, ancak periyodik muayenelerin 4 yılda bir tekrarlanması

İşçi postalarının değişiminin, iş sağlığı ve güvenliği gerekçesiyle işveren tarafından her durumda en az üç haftalık periyotlarla gerçekleştirilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayiden sayılan işlerde çalışan bir işçinin, kendi isteği ve yazılı onayı bulunsa dahi gece dönemindeki çalışmasının yedi buçuk saati aşacak şekilde düzenlenememesi

Cevap

Sanayiden sayılan işlerde çalışan işçilerin gece çalışması, işçinin onayı olsa dahi yedi buçuk saati aşamaz.

Doğru uygulama, sanayi işlerinde gece çalışmasının yedi buçuk saatle sınırlı olduğunu ve işçinin onayının bu mutlak sınırı değiştiremeyeceğini belirtmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesine göre, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayı ile yedi buçuk saat aşılabilirken, sanayi işlerinde bu mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Gece çalışması süre sınırlarını hatırla

Genel kural gece çalışmasının 7,5 saati geçemeyeceğidir.

4857 sayılı İş Kanunu Md. 69 hükmünü uygulamak için temel kuralın bilinmesi gerekir.

Sanayi ve diğer sektörler arasındaki ayrımı analiz et

Turizm, özel güvenlik ve sağlık sektörlerinde yazılı onay ile 7,5 saat aşılabilirken, sanayi sektöründe bu sınırlama mutlaktır.

Sektörel istisnaların sanayi işlerini kapsayıp kapsamadığını belirlemek gerekir.

Diğer teknik şartları (dinlenme, rotasyon) kontrol et

Dinlenme süresinin 11 saat, rotasyonun en fazla 2 hafta olduğu teyit edilir.

Yanlış seçenekleri eleyerek hukuki doğruluğu kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Gece Çalışması Sınırları ve Sektörel İstisnalar

Daha Fazla Pratik

Turizm, sağlık ve özel güvenlik sektörlerindeki gece çalışması istisnalarının hangi tarihteki yasal düzenleme ile getirildiğini ve kapsamını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 140Soru →

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; işyerinde dışsal bir zorlayıcı sebep (mücbir sebep) nedeniyle faaliyetin tamamen durması ve kısa çalışma kararı alınması durumunda, uygulama süreci ve ödemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kısa çalışma ödeneği, zorlayıcı sebebin meydana geldiği ve faaliyetin durduğu ilk günden itibaren Türkiye İş Kurumu tarafından sigortalıya ödenmeye başlanır.

Zorlayıcı sebebin ortaya çıktığı tarihten itibaren ilk bir haftalık bekleme süresi için işveren işçiye yarım ücret öder ve kısa çalışma ödeneği bu sürenin bitiminden itibaren başlar.

Kısa çalışma ödeneği süresince sigortalılar adına yaşlılık, emeklilik ve malullük primleri Türkiye İş Kurumu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna tam olarak yatırılır.

Kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işçinin günlük brüt kazancının %80'i olup her halükarda asgari ücretin brüt tutarının %200'ünü geçemez.

Cumhurbaşkanı, üç aylık kısa çalışma süresini sadece genel ekonomik kriz durumlarında uzatmaya yetkili olup zorlayıcı sebeplerde bu yetkiyi kullanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zorlayıcı sebebin ortaya çıktığı tarihten itibaren ilk bir haftalık bekleme süresi için işveren işçiye yarım ücret öder ve kısa çalışma ödeneği bu sürenin bitiminden itibaren başlar.

Cevap

Zorlayıcı sebeple kısa çalışmaya gidildiğinde, ilk bir hafta işveren yarım ücret öder ve İŞKUR ödeneği bu süreden sonra başlar.

Dışsal bir zorlayıcı sebep (yangın, sel, deprem, salgın hastalık vb.) nedeniyle faaliyetin durması halinde, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 40. maddesi gereği işveren ilk bir hafta boyunca işçiye yarım ücret ödemekle yükümlüdür. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 2 hükmü ise kısa çalışma ödeneğinin bu bir haftalık sürenin bitiminden itibaren başlayacağını açıkça belirtmiştir. Bu nedenle doğru ifade, ilk haftanın işveren tarafından yarım ücretle karşılanması ve ödeneğin sonradan başlamasıdır.

Adım Adım Çözüm

Zorlayıcı sebep durumunda 4857 sayılı İş Kanunu'nun 40. maddesini incelemek.

İşyerinde zorlayıcı sebeple faaliyet durduğunda, işverenin ilk bir hafta boyunca her gün için yarım ücret ödeme yükümlülüğü olduğu tespit edilir.

Yasal bekleme süresi boyunca işçinin ücret güvencesini sağlamak.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 2'deki ödeme başlangıç kuralını kontrol etmek.

Kısa çalışma ödeneğinin, İş Kanunu'nun 40. maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlayacağı kuralına ulaşılır.

Mükerrer ödemeyi önlemek ve ödenek başlangıç tarihini netleştirmek.

Sonuçları birleştirerek doğru uygulama prosedürünü belirlemek.

İlk 7 gün işveren (yarım ücret), 8. gün ve sonrası İŞKUR (kısa çalışma ödeneği) şeklinde bir sıralama oluşur.

İki kanun arasındaki koordinasyonu sağlamak.

Anahtar Kavram

Zorlayıcı Sebeplerde Kısa Çalışma Ödeneği Başlangıcı ve Bir Haftalık Bekleme Süresi

ÖncekiSayfa 7 / 8Sonraki

İşin Düzenlenmesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram