Problemler

415 soru

Soru 21Soru

Bir işi Eşref 12 günde, Yakup 20 günde, Zafer ise 30 günde bitirebilmektedir. Üçü birlikte işe başladıktan 2 gün sonra Eşref işi bırakıyor. Kalan işin yarısını Yakup ve Zafer birlikte tamamladıktan sonra Yakup da işi bırakıyor. Geriye kalan işi Zafer tek başına tamamladığına göre, işin tamamı toplam kaç günde bitmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

İşin tamamı 16 günde bitmiştir
İşin toplam büyüklüğünü günlerin ortak katı (OKEK) olan 60 birim olarak belirleriz. Eşref 5, Yakup 3, Zafer 2 birim/gün kapasiteye sahiptir.

1. Aşama: Üçü birlikte 2 gün çalışır. (5+3+2)×2=20(5+3+2) \times 2 = 20 birim iş biter. Geriye 40 birim kalır.
2. Aşama: Yakup ve Zafer kalan işin (40 birim) yarısını yapar. Yapılacak iş 20 birimdir. Hızları toplamı (3+2)=5(3+2)=5'tir. Süre: 20/5=420/5 = 4 gün sürer. Geriye 20 birim iş kalır.
3. Aşama: Kalan 20 birimi Zafer (hızı 2) tek başına yapar. Süre: 20/2=1020/2 = 10 gün sürer.

Toplam süre: 2+4+10=162 + 4 + 10 = 16 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamanda yaptıkları iş miktarını (kapasitelerini) belirle.
OKEK(12, 20, 30) = 60 birim iş olsun. Kapasiteler: Eşref = 5 birim/gün, Yakup = 3 birim/gün, Zafer = 2 birim/gün.
İşçi problemlerinde toplam iş miktarını sürelerin ortak katı seçmek işlemleri kolaylaştırır.
2
İlk 2 günde yapılan işi ve kalan işi hesapla.
Hızlar toplamı: 5+3+2=105+3+2=10 birim/gün. Yapılan iş: 2×10=202 \times 10 = 20 birim. Kalan iş: 6020=4060 - 20 = 40 birim.
Üçü birlikte çalıştığı için hızları toplanır.
3
İkinci aşamada (Yakup ve Zafer) yapılan işi ve süreyi hesapla.
Hedef: Kalan işin yarısı = 40/2=2040 / 2 = 20 birim. Hızlar: 3+2=53+2=5 birim/gün. Süre: 20/5=420 / 5 = 4 gün.
Soruda kalan işin yarısının bu aşamada yapıldığı belirtilmiştir.
4
Son aşamada (Zafer yalnız) kalan işi ve süreyi hesapla.
Geriye kalan iş: 4020=2040 - 20 = 20 birim. Zafer'in hızı: 2 birim/gün. Süre: 20/2=1020 / 2 = 10 gün.
Yakup ayrıldıktan sonra kalan işi Zafer tamamlamaktadır.
5
Toplam süreyi bul.
Toplam süre = 2+4+10=162 + 4 + 10 = 16 gün.
Tüm aşamaların süreleri toplanır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemlerinde Kademeli Çözüm

İpuçları

1
İşin tamamına 12, 20 ve 30 sayılarının ortak katı olan bir sayı (örneğin 60x) diyerek başlayın.
2
İşi üç aşamada inceleyin: 1) Üçü birlikte, 2) Yakup ve Zafer birlikte, 3) Zafer yalnız. Her aşamada biten iş miktarını toplam işten düşün.
3
1. aşamada 20 birim iş biter, 40 kalır. 2. aşamada 40'ın yarısı olan 20 birim işi Yakup ve Zafer (hızları toplamı 5) yapar.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, işçilerin kapasitelerinin yüzdesel olarak değiştiği (örneğin 'Yakup hızını %50 artırırsa') bir senaryo ile çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Kesir yöntemiyle çözüm: İşin tamamına 1 denir. İlk 2 günde (1/12+1/20+1/30)×2(1/12 + 1/20 + 1/30) \times 2 kadar iş yapılır. Kalan kısım üzerinden diğer adımlar hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 22Soru

Bir üretim atölyesinde üretilen ürün miktarına bağlı olarak toplam maliyet ve toplam satış gelirini gösteren doğrusal grafik aşağıda verilmiştir.

Grafiğe göre, bu atölye kaç adet ürün sattığında 40004000 TL kâr elde eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

Atölye 500500 adet ürün sattığında 40004000 TL kâr elde eder.
Grafik incelendiğinde satış gelirinin her bir ürün için 40 TL, maliyetin ise sabit 6000 TL üzerine ürün başına 20 TL olduğu görülür. Kâr, satış geliri ile maliyet arasındaki farktır. 40004000 TL kâr elde edilmesi için; (40x)(20x+6000)=4000(40x) - (20x + 6000) = 4000 denklemi kurulur. Buradan 20x=1000020x = 10000 ve x=500x=500 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Grafikten Satış ve Maliyet doğrularının denklemlerini oluştur.
Satış doğrusu (0,0)(0,0) ve (200,8000)(200, 8000) noktalarından geçer. Eğim mS=800002000=40m_S = \frac{8000-0}{200-0} = 40. Denklem: S(x)=40xS(x) = 40x. Maliyet doğrusu (0,6000)(0, 6000) ve (200,10000)(200, 10000) noktalarından geçer. Eğim mM=1000060002000=4000200=20m_M = \frac{10000-6000}{200-0} = \frac{4000}{200} = 20. Denklem: M(x)=20x+6000M(x) = 20x + 6000.
Kâr hesabı yapabilmek için gelir ve giderin ürün adedine (xx) bağlı fonksiyonlarını bulmak gerekir.
2
Kâr fonksiyonunu oluştur ve istenen kâr miktarına eşitle.
Kâr = Satış - Maliyet. K(x)=40x(20x+6000)=20x6000K(x) = 40x - (20x + 6000) = 20x - 6000. İstenen kâr 40004000 TL olduğundan: 20x6000=400020x - 6000 = 4000.
Soruda sorulan spesifik kâr miktarına ulaşmak için kâr fonksiyonunu çözmemiz gerekir.
3
Elde edilen denklemi çözerek xx değerini bul.
20x=4000+600020x=10000x=50020x = 4000 + 6000 \Rightarrow 20x = 10000 \Rightarrow x = 500.
Bilinmeyen ürün miktarını (xx) bulmak için.

Anahtar Kavram

Doğrusal Fonksiyonların Yorumlanması ve Kâr-Zarar Problemleri

İpuçları

1
Önce doğrulardan birinin 'Satış', diğerinin 'Maliyet' olduğunu belirleyin ve her iki doğrunun da denklemini (y=mx+ny = mx + n formatında) yazmaya çalışın.
2
Satış doğrusu orijinden (0,0)(0,0) geçiyor, eğimi nedir? Maliyet doğrusu 60006000'den başlıyor, eğimi nedir? Grafikte verilen x=200x=200 noktasındaki değerleri kullanarak bu eğimleri bulun.
3
Kâr = Satış - Maliyet formülünü kullanın. Satış denklemi S=40xS = 40x, Maliyet denklemi M=20x+6000M = 20x + 6000. Bu farkı 40004000'e eşitleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir grafikte, kârın maliyetin %20'sine eşit olduğu üretim miktarını soran bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru

Sabit uzunluktaki dairesel bir test parkurunda, hızları sabitlemiş X, Y ve Z adlı üç farklı otonom araç hareket halindedir. X ve Y araçları parkur üzerinde saat yönünde, Z aracı ise saat yönünün tersine doğru sürekli hareket etmektedir.

Araçların parkur üzerindeki karşılaşma süreleri ile ilgili şu veriler tespit edilmiştir:
* Z aracı, X aracı ile her 15 dakikada bir karşılaşmaktadır.
* Z aracı, Y aracı ile her 20 dakikada bir karşılaşmaktadır.

Eğer X ve Y araçları (hızlarını değiştirmeden) birbirlerine zıt yönde hareket etselerdi, her 12 dakikada bir karşılaşacakları hesaplanmıştır.

Buna göre, araçlar mevcut hareket yönlerini korurken; X aracı Y aracına kaç dakikada bir tur bindirir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

X aracı Y aracına her 60 dakikada bir tur bindirir.
Doğru cevap, üç aracın hızları arasındaki ilişkiyi kuran denklem sisteminin çözümünden gelir. X ve Z'nin bağıl hızı L/15L/15, Y ve Z'nin L/20L/20, X ve Y'nin (zıt yön varsayımıyla) L/12L/12'dir. Bu üç hızın toplamı L/10L/10 bulunur. Buradan X'in hızı L/20L/20, Y'nin hızı L/30L/30 olarak çekilir. Aynı yönde giden X'in Y'ye tur bindirmesi için hız farkına (L/60L/60) bakılır. L/(L/60)L / (L/60) işlemi sonucunda 60 dakika bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Problemi matematiksel modele dökebilmek için pistin uzunluğuna LL, araçların hızlarına sırasıyla VxV_x, VyV_y ve VzV_z değişkenlerini ata.
Pist = LL; Hızlar = Vx,Vy,VzV_x, V_y, V_z.
Sözel ifadeleri cebirsel denklemlere dönüştürmek için değişken tanımlaması gereklidir.
2
Verilen karşılaşma sürelerini kullanarak hız denklemlerini oluştur. Zıt yönlü hareketlerde hızların toplandığını hatırla.
1) Vx+Vz=L15V_x + V_z = \frac{L}{15}
2) Vy+Vz=L20V_y + V_z = \frac{L}{20}
3) Vx+Vy=L12V_x + V_y = \frac{L}{12} (Hipotez durumu)
Zıt yönlü hareketlerde karşılaşma süresi t=YolV1+V2t = \frac{Yol}{V_1 + V_2} formülüyle bulunur.
3
Elde edilen üç denklemi taraf tarafa toplayarak hızların toplamını bul.
2(Vx+Vy+VzV_x + V_y + V_z) = L(115+120+112)L(\frac{1}{15} + \frac{1}{20} + \frac{1}{12})
Payda eşitle (60'ta): 460+360+560=1260=15\frac{4}{60} + \frac{3}{60} + \frac{5}{60} = \frac{12}{60} = \frac{1}{5}
2(Vx+Vy+VzV_x + V_y + V_z) = L5Vx+Vy+Vz=L10\frac{L}{5} \Rightarrow V_x + V_y + V_z = \frac{L}{10}
Üç bilinmeyenli denklem sistemini çözmek için önce genel toplamı bulmak en pratik yoldur.
4
Tur bindirme süresi için gerekli olan VxV_x ve VyV_y değerlerini (veya farklarını) sistemden çek. VxV_x için (Toplam - 2. denklem), VyV_y için (Toplam - 1. denklem) işlemini yap.
Vx=L10L20=L20V_x = \frac{L}{10} - \frac{L}{20} = \frac{L}{20}
Vy=L10L15=L30V_y = \frac{L}{10} - \frac{L}{15} = \frac{L}{30}
Her bir aracın hızını (pist uzunluğu cinsinden) bularak aralarındaki hız farkını hesaplayabiliriz.
5
Aynı yönde giden araçlarda tur bindirme süresini (tturt_{tur}) hesapla. Formül: ttur=LVxVyt_{tur} = \frac{L}{V_x - V_y}.
Hız farkı: L20L30=3L2L60=L60\frac{L}{20} - \frac{L}{30} = \frac{3L - 2L}{60} = \frac{L}{60}
ttur=LL/60=60t_{tur} = \frac{L}{L/60} = 60 dakika.
Hızlı olan aracın yavaş olanı yakalaması (tur bindirmesi) için kat etmesi gereken fazladan mesafe tam bir pist boyudur.

Anahtar Kavram

Dairesel Pistte Bağıl Hareket ve Denklem Sistemleri

İpuçları

1
Sorudaki süreleri (15, 20, 12) kullanarak her bir karşılaşma durumu için hız denklemleri yazın. Pistin uzunluğuna LL diyebilirsiniz.
2
Zıt yönde karşılaşmalarda hızlar toplanır (V1+V2=L/tV_1 + V_2 = L/t). Elinizde Vx+VzV_x+V_z, Vy+VzV_y+V_z ve Vx+VyV_x+V_y değerleri var. Bu üç denklemi taraf tarafa toplayın.
3
Üç denklemin toplamından 2(Vx+Vy+Vz)2(V_x+V_y+V_z) değerini bulacaksınız. Buradan tek tek VxV_x ve VyV_y'yi çekip, aynı yönde hareket (tur bindirme) formülü olan t=L/(VxVy)t = L / (V_x - V_y) bağıntısını kullanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, nehir problemlerinde akıntı hızının hem gidiş hem dönüş süresine etkisini inceleyen sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Pist uzunluğuna sayısal bir değer vererek (örneğin 12, 15 ve 20'nin ortak katı olan 60 veya 120 metre) işlem yapmak, kesirlerle uğraşmayı azaltarak çözümü hızlandırabilir.
Tahmini Süre:4m 0s
Soru 24Soru

Bir belediye yol yapım ekibi, belirli bir uzunluktaki yolu asfaltlamak için bir çalışma programı hazırlamıştır. Çalışma süreci şu şekilde ilerlemiştir:

1. Gün: Yolun tamamının 14\frac{1}{4}'ü asfaltlanmıştır.
2. Gün: Kalan yolun 25\frac{2}{5}'i asfaltlanmıştır.
3. Gün: Yoğun yağış nedeniyle, o ana kadar asfaltlanmış olan kısmın 16\frac{1}{6}'sı hasar görmüş ve bu kısmın yeniden asfaltlanması gerekmiştir.
4. Gün: Ekip, hem hasar gören kısmı yeniden asfaltlamış hem de yolun henüz asfaltlanmamış kalan kısmını tamamlamıştır.

4. gün yapılan toplam asfaltlama işlemi (hasar onarımı ve yeni asfaltlama dahil) 130 metre olduğuna göre, yolun tamamı kaç metredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Yolun tamamı 240 metredir.
Doğru cevap 240 metredir çünkü 1. ve 2. gün sonunda yolun 11/20'si tamamlanmış, bunun 1/6'sı (11/120'si) hasar görmüştür. 4. gün yapılan iş, hasar onarımı (11/120) ile kalan yolun (9/20 = 54/120) toplamıdır. Bu toplam (65/120 = 13/24) 130 metreye eşitlendiğinde yolun tamamı bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Yolun tamamına xx diyerek 1. ve 2. gün yapılan işleri hesapla.
1. Gün: x4\frac{x}{4} yapıldı. Kalan: 3x4\frac{3x}{4}.
2. Gün: Kalanın 25\frac{2}{5}'i 3x4×25=6x20=3x10\rightarrow \frac{3x}{4} \times \frac{2}{5} = \frac{6x}{20} = \frac{3x}{10} yapıldı.
Kesir problemlerinde 'kalanın' ifadesine dikkat ederek adım adım ilerlenmelidir.
2
İlk iki gün sonunda toplam asfaltlanan kısmı ve geriye kalan asfaltlanmamış kısmı bul.
Toplam Asfaltlanan: x4+3x10=5x20+6x20=11x20\frac{x}{4} + \frac{3x}{10} = \frac{5x}{20} + \frac{6x}{20} = \frac{11x}{20}.
Henüz Asfaltlanmayan (Kalan): x11x20=9x20x - \frac{11x}{20} = \frac{9x}{20}.
Toplam yapılan iş, hasar miktarını hesaplamak için; kalan iş ise 4. gün yapılacak yeni işi bulmak için gereklidir.
3
3. gün hasar gören kısmı hesapla.
Hasar: Asfaltlanan kısmın 16\frac{1}{6}'sı 11x20×16=11x120\rightarrow \frac{11x}{20} \times \frac{1}{6} = \frac{11x}{120}.
Soruda hasarın 'o ana kadar asfaltlanan kısım' üzerinden olduğu belirtilmiştir.
4
4. gün yapılan toplam işi denkleme dök ve çöz.
4. Gün İşi = Hasar Onarımı + Kalan Yol Tamamlaması
130=11x120+9x20130 = \frac{11x}{120} + \frac{9x}{20}
Paydaları eşitle (120'de): 9x20=54x120\frac{9x}{20} = \frac{54x}{120}
130=11x+54x120=65x120130 = \frac{11x + 54x}{120} = \frac{65x}{120}
Sadeleştir: 65x120=13x24\frac{65x}{120} = \frac{13x}{24}
13x24=13013x=130×24x=240\frac{13x}{24} = 130 \Rightarrow 13x = 130 \times 24 \Rightarrow x = 240
4. gün yapılan işin tanımı soruda verilen en kritik bilgidir.

Anahtar Kavram

Tersine İşlem ve Parça-Bütün İlişkisi

İpuçları

1
Önce 1. ve 2. gün sonunda yolun toplam kaçta kaçının asfaltlandığını hesaplayın.
2
3. gün oluşan hasar, yolun tamamının değil, o ana kadar asfaltlanan kısmın 1/6'sıdır. Bu miktarı yolun tamamı (x) cinsinden bulun.
3
4. gün yapılan iş iki parçadan oluşur: Hasarlı kısmın onarımı + En başta hesapladığınız kalan yol. Bu ikisinin toplamını 130'a eşitleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, bir depodaki suyun önce bir kısmının kullanıldığı, sonra kalanın bir kısmının buharlaştığı ve son durumda depoya su eklendiği problemleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yolun tamamına işlem kolaylığı açısından paydaların (4, 5, 6) ortak katı olan 120k diyerek işlem yapabilirsiniz. 1. Gün 30k, 2. Gün (90k'nın 2/5'i) 36k biter. Toplam 66k. Hasar 11k. Kalan yol 54k. 4. Gün yapılan: 11k + 54k = 65k = 130 ise k=2, Yol=240.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru

Bir işletmenin kuruluşundan itibaren geçen zamana göre toplam gelir ve toplam gider tutarlarının değişimi aşağıdaki doğrusal grafikte verilmiştir.

Buna göre, işletmenin 10. ayın sonundaki toplam kârı ile, işletmenin kaç aylık gideri karşılanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

İşletmenin 10. ay sonundaki kârı ile 5 aylık gideri karşılanabilir.
Grafiğe göre, işletmenin geliri 4 ayda 60.000 TL olmuştur, yani aylık gelir 15.000 TL'dir. Gideri ise 6 ayda 60.000 TL olmuştur, yani aylık gider 10.000 TL'dir. 10. ayın sonunda toplam gelir 150.000 TL, toplam gider 100.000 TL olur. Aradaki fark (Kâr) 50.000 TL'dir. Bu tutar, işletmenin aylık 10.000 TL olan giderinin tam 5 katıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Grafikten Gelir ve Gider fonksiyonlarının aylık değişim hızlarını (eğimlerini) bulma.
Gelir hızı = 60.000 / 4 = 15.000 TL/ay. Gider hızı = 60.000 / 6 = 10.000 TL/ay.
Doğrusal grafiklerde değişim hızı, dikey değişimin yatay değişime oranıdır.
2
10. ayın sonundaki toplam gelir, toplam gider ve kârı hesaplama.
10. ayda Toplam Gelir = 15.000 x 10 = 150.000 TL. Toplam Gider = 10.000 x 10 = 100.000 TL. Toplam Kâr = 150.000 - 100.000 = 50.000 TL.
Toplam değerler, aylık hız ile geçen sürenin çarpımıyla bulunur. Kâr ise Gelir - Gider farkıdır.
3
Toplam kârın aylık gidere oranını bulma.
50.000 TL (Kâr) / 10.000 TL (Aylık Gider) = 5.
Soruda kârın kaç aylık gidere denk geldiği sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Doğrusal Grafiklerin Yorumlanması ve Oran Problemleri

İpuçları

1
Önce grafik üzerindeki noktaları kullanarak gelir ve giderin aylık ne kadar arttığını (eğimlerini) hesaplayın.
2
Aylık gelir 15.000 TL ve aylık gider 10.000 TL'dir. Buna göre 10 ay sonundaki toplam değerleri bulun.
3
10. aydaki toplam kâr (Gelir - Gider), 50.000 TL'dir. Bunu aylık gider miktarına bölün.

Alternatif Yöntem

Aylık kâr doğrudan hesaplanabilir: Aylık Gelir (15k) - Aylık Gider (10k) = Aylık Kâr (5k). 10 ayda toplam kâr 50k olur. 50k / 10k (aylık gider) = 5.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

Bir mobilya mağazası işletmecisi, maliyeti 500500 TL olan bir masa lambasını %10\%10 kârla satmaktadır. Buna göre, bu masa lambasının satış fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 550

Cevap

Masa lambasının satış fiyatı 550550 TL'dir.
Satış fiyatı, ürünün maliyetine hedeflenen kâr miktarının eklenmesiyle elde edilir. Bu soruda 500500 TL maliyeti olan ürünün %10\%10 kârı 5050 TL olarak hesaplanır. Maliyet ile bu kâr miktarı toplandığında (500+50500 + 50) sonuç 550550 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr miktarını hesaplamak için maliyet fiyatının %10\%10'unu bulmalıyız.
500×10100=50500 \times \frac{10}{100} = 50 TL.
Kâr, maliyet üzerinden belirli bir oranda hesaplanan ek kazanç tutarıdır.
2
Bulduğumuz kâr miktarını maliyet fiyatına ekleyerek satış fiyatına ulaşmalıyız.
500+50=550500 + 50 = 550 TL.
Kârlı satışlarda satış fiyatı; maliyet ile kârın toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Kârlı satışlarda satış fiyatı formülü: Satış Fiyatı = Maliyet + Kâr

İpuçları

1
Ürünün kârlı satılması demek, satış fiyatının maliyetten daha yüksek olması demektir.
2
Önce 500500 TL'nin %10\%10 kâr miktarının kaç TL ettiğini hesaplayın, ardından bu tutarı 500500 TL'ye ekleyin.
3
Bir sayının %10\%10'unu bulmak için o sayıyı 1010'a bölebilirsiniz. 500÷10=50500 \div 10 = 50 TL kâr elde edilir.

Daha Fazla Pratik

Maliyeti aynı olan bir ürünün %20\%20 zararla kaç TL'ye satılacağını hesaplayarak kâr ve zarar arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Satış fiyatını tek aşamada bulmak için maliyeti doğrudan %110\%110 ile çarpabilirsiniz: 500×1,10=550500 \times 1,10 = 550 TL.
Tahmini Süre:45s
Soru 27Soru

Bir belediyeye ait kapalı otoparkın toplam kapasitesi 200200 araçlıktır. Bu otoparktaki park yerlerinin %40\%40'ı elektrikli araçlara ayrılmıştır. Buna göre, bu otoparkta elektrikli araçlar için ayrılan park yeri sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8080

Cevap

Otoparkta elektrikli araçlar için ayrılan park yeri sayısı 8080 adettir.
Toplam kapasite olan 200200 aracın %40\%40'ı hesaplanırken 200×(40/100)200 \times (40/100) işlemi yapılır. Bu işlem sonucunda 8080 değerine ulaşılır. Bu, temel yüzde hesaplama yöntemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen toplam araç sayısını ve yüzde oranını belirle.
Toplam kapasite: 200200, Elektrikli araç oranı: %40\%40
Yüzde problemini çözmek için temel verileri tanımlamamız gerekir.
2
Yüzde ifadesini bir kesre dönüştür.
%40=40100\%40 = \frac{40}{100}
Bir sayının yüzdesini hesaplamak, o sayıyı ilgili yüzde kesri ile çarpmak demektir.
3
Toplam kapasite ile yüzde kesrini çarp.
200×40100=80200 \times \frac{40}{100} = 80
Sayıyı paydaya (100100) bölüp pay (4040) ile çarparak veya sadeleştirme yaparak sonuca ulaşırız (200÷100=2200 \div 100 = 2 ve 2×40=802 \times 40 = 80).

Anahtar Kavram

Bir sayının belirli bir yüzdesini hesaplamak için sayı, yüzde oranı ile çarpılıp 100100'e bölünür.

İpuçları

1
Yüzde hesaplamak için toplam miktarı 100100 eşit parçaya böldüğümüzü düşünün.
2
%40\%40 ifadesi, her 100100 birim için 4040 birim demektir. Burada 200200 birim olduğuna dikkat edin.
3
Sonuca ulaşmak için 200×40100200 \times \frac{40}{100} işlemini yapabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, aynı otoparktaki engelli park yerlerinin oranını hesaplayarak pratiğinizi geliştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

200200'ün %10\%10'unu bulup 44 ile çarpmak daha pratik olabilir. 200200'ün %10\%10'u 2020 eder (200÷10=20200 \div 10 = 20). %40\%40 için 20×4=8020 \times 4 = 80 sonucuna ulaşılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 28Soru

Bir ilçe belediyesinin emlak vergisi departmanında, arşivlenmek üzere bekleyen dosyaların önce 49\frac{4}{9}'u taranarak dijital ortama aktarılmıştır. Daha sonra, geriye kalan dosyaların 35\frac{3}{5}'i fiziki arşiv raflarına yerleştirilmiştir. Dijital ortama aktarılan dosya sayısı, raflara yerleştirilen dosya sayısından 44 fazladır. Buna göre, başlangıçta arşivlenmeyi bekleyen toplam dosya sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 396

Cevap

Başlangıçtaki toplam dosya sayısı 396'dır.
Toplam dosya sayısına xx diyelim. Önce 49x\frac{4}{9}x dijitale aktarılır. Geriye 59x\frac{5}{9}x kalır. Kalanın 35\frac{3}{5}'i rafa kaldırıldığına göre; 59x35=39x\frac{5}{9}x \cdot \frac{3}{5} = \frac{3}{9}x rafa kaldırılmıştır. Soruda dijitalin raftan 44 fazla olduğu belirtilmiştir: 49x39x=4419x=44\frac{4}{9}x - \frac{3}{9}x = 44 \Rightarrow \frac{1}{9}x = 44. Buradan x=396x = 396 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam dosya sayısına, işlem kolaylığı sağlaması açısından paydaların (9 ve 5) katı olan bir değer verilir.
Toplam dosya sayısı = 45x45x olsun (veya kesirlerle doğrudan TT diyebiliriz).
Kesir problemlerinde bütüne, paydaların ortak katı olan bir değer vermek işlemleri kolaylaştırır.
2
İlk aşamada dijital ortama aktarılan dosya sayısı hesaplanır.
Dijital = Toplamın 49\frac{4}{9}'u. Eğer toplam TT ise, Dijital = 4T9\frac{4T}{9}.
Soruda verilen ilk kesir oranı uygulanır.
3
Geriye kalan dosya miktarı bulunur.
Kalan = T4T9=5T9T - \frac{4T}{9} = \frac{5T}{9}.
İkinci işlem 'kalan' üzerinden yapılacağı için bu ara değer bulunmalıdır.
4
Kalan dosyaların 35\frac{3}{5}'inin raflara yerleştirildiği bilgisiyle raf sayısı hesaplanır.
Raf = (5T9)35=3T9=T3(\frac{5T}{9}) \cdot \frac{3}{5} = \frac{3T}{9} = \frac{T}{3}. (Payda 9 olarak bırakılırsa 3T9\frac{3T}{9} işlem kolaylığı sağlar).
Zincirleme kesir hesabı yapılır.
5
Dijital ve Raf sayıları arasındaki fark denkleme dökülür.
Dijital - Raf = 44 4T93T9=44\Rightarrow \frac{4T}{9} - \frac{3T}{9} = 44.
Soruda verilen 'fazladır' ilişkisi matematiksel eşitliğe çevrilir.
6
Denklem çözülerek toplam sayı bulunur.
T9=44T=449=396\frac{T}{9} = 44 \Rightarrow T = 44 \cdot 9 = 396.
Bilinmeyen TT değeri yalnız bırakılır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' hesaplanırken, ilk işlemden sonra elde edilen bakiye üzerinden çarpma işlemi yapılır.

İpuçları

1
Toplam dosya sayısına, kesirlerin paydaları olan 9 ve 5'e tam bölünebilen bir değer (örneğin 45x) vererek başlayabilirsiniz.
2
Dijital ortama aktarılan kısım 4/9'dur. Geriye kalanı bulup, bu kalanın 3/5'ini hesaplayın.
3
Dijital kısım (4/9) ile Raf kısmı (3/9) arasındaki fark 1/9'dur. Bu farkın 44'e eşit olduğunu kullanarak bütünü bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, harcanan paranın kalanını tekrar harcama üzerine kurgulanmış kar-zarar veya bütçe problemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kutu Yöntemi: Bütünü 9 eşit kutuya bölün. İlk 4 kutu 'Dijital'. Geriye 5 kutu kalır. Kalan 5 kutunun 3'ü (3/5'i) 'Raf'. Dijital (4 kutu) ile Raf (3 kutu) arasındaki fark 1 kutudur. 1 kutu = 44 ise, Toplam (9 kutu) = 9 x 44 = 396.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

Bir kamu görevlisi, 80008000 TL tutarındaki kişisel gelişim kursu ücretinin 310\frac{3}{10}'unu peşinat olarak ödemiştir. Buna göre, bu görevlinin ödediği peşinat tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2400

Cevap

Peşinat tutarı 2400 TL'dir.
Toplam kurs ücreti olan 8000 TL, kesrin paydası olan 10'a bölündüğünde her bir parça 800 TL olarak bulunur. Peşinat bu parçalardan 3 tanesine eşit olduğu için 800 ile 3 çarpıldığında 2400 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bütünün bir parçasını (1/10) hesaplayın.
8000÷10=8008000 \div 10 = 800 TL
Kesrin paydası toplam miktarın kaç eş parçaya bölündüğünü gösterir.
2
İstenen parça sayısını (3/10) bulun.
800×3=2400800 \times 3 = 2400 TL
Kesrin payı, bu eş parçalardan kaç tanesinin alındığını (ödenen peşinatı) gösterir.

Anahtar Kavram

Bir sayının belirli bir kesir kadarını bulmak için sayı paydaya bölünür ve pay ile çarpılır.

İpuçları

1
Bir miktarın kesir kadarını bulmak için bütünü parçalara ayırmalısınız.
2
8000'i kesrin paydası olan 10'a bölerek her bir parçanın değerini bulun.
3
Bulduğunuz bir parçanın değerini kesrin payı olan 3 ile çarparak peşinatı bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla kalan borcu bulmak için 8000'den 2400'ü çıkarabilir veya 7/10'unu hesaplayabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayıyı doğrudan kesirle çarpabilirsiniz: 8000×310=8000×310=2400010=24008000 \times \frac{3}{10} = \frac{8000 \times 3}{10} = \frac{24000}{10} = 2400 TL.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru

Bir belediyenin Park ve Bahçeler Müdürlüğü, kentsel dönüşüm projesi kapsamında bir caddeye 'Ihlamur' ve 'Çınar' olmak üzere iki tür fidan dikecektir. Birim fiyatları ihale sonucunda Ihlamur fidanı için 150150 TL, Çınar fidanı için ise 250250 TL olarak belirlenmiştir. Proje için toplam 4040 adet fidan alınmış ve bu alım karşılığında yüklenici firmaya toplam 7.6007.600 TL ödeme yapılmıştır.

Buna göre, proje kapsamında dikilen 'Çınar' fidanı sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Proje kapsamında dikilen Çınar fidanı sayısı 16'dır.
Toplam fidan sayısı ve toplam maliyet üzerinden kurulan iki bilinmeyenli denklem sisteminin çözümünde, Çınar fidanı sayısı (yy) 16 olarak bulunur. Sağlaması yapıldığında: 16 adet Çınar (16×250=4.00016 \times 250 = 4.000 TL) ve 24 adet Ihlamur (24×150=3.60024 \times 150 = 3.600 TL) toplamda 7.6007.600 TL etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımla.
Ihlamur fidanı sayısı = xx, Çınar fidanı sayısı = yy olsun.
Bilinmeyen değerleri matematiksel ifadelere dönüştürmek için harflendirme yapılır.
2
Toplam fidan sayısına göre birinci denklemi kur.
x+y=40x + y = 40
Soruda toplam fidan sayısının 40 olduğu belirtilmiştir.
3
Toplam maliyete göre ikinci denklemi kur.
150x+250y=7.600150x + 250y = 7.600
Her bir fidan türünün birim fiyatı ile adedi çarpılarak toplam maliyete eşitlenir.
4
İkinci denklemi sadeleştir (her iki tarafı 50'ye böl).
3x+5y=1523x + 5y = 152
Katsayıları küçülterek işlem kolaylığı sağlamak için sadeleştirme yapılır.
5
Birinci denklemden xx'i çekip ikinci denklemde yerine koy veya yok etme metodu uygula (Birinci denklemi -3 ile çarp).
3x3y=120-3x - 3y = -120 ve 3x+5y=1523x + 5y = 152. Taraf tarafa toplarsak: 2y=322y = 32.
İki bilinmeyenli denklem sistemini çözmek için bir değişken yok edilir.
6
yy değerini bul.
y=16y = 16
Elde edilen son eşitlikten Çınar fidanı sayısı bulunur.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri (Denklem Kurma)

İpuçları

1
Ihlamur fidanı sayısına xx, Çınar fidanı sayısına yy diyerek iki ayrı denklem kurmayı deneyin: Biri sayı adetleri için, diğeri toplam maliyet için.
2
Toplam adet denklemi x+y=40x + y = 40 olacaktır. Toplam maliyet denklemini ise birim fiyatlarla çarparak oluşturun: 150x+250y=7600150x + 250y = 7600.
3
Maliyet denklemini 50 ile sadeleştirirseniz 3x+5y=1523x + 5y = 152 elde edersiniz. İlk denklemi kullanarak (x=40yx = 40 - y) yerine koyma metodunu uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla çözülen 'tavuk-tavşan ayak sayısı' veya 'otel odası yatak sayısı' sorularını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Varsayım Metodu: Tüm fidanlar ucuz olan Ihlamur (150150 TL) olsaydı, toplam maliyet 40×150=6.00040 \times 150 = 6.000 TL olurdu. Gerçek maliyet 7.6007.600 TL olduğuna göre, 7.6006.000=1.6007.600 - 6.000 = 1.600 TL'lik bir fark var. Her bir Çınar fidanı, Ihlamur'dan 100100 TL (250150250-150) daha pahalıdır. Bu fiyat farkı, Çınar fidanlarından kaynaklanır: 1.600/100=161.600 / 100 = 16 adet Çınar fidanı vardır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Bir şehrin su idaresi, aylık su faturalarını aşağıdaki ücret tarifesine göre hesaplamaktadır:

Tüketim MiktarıBirim Fiyat (m³ başına)
İlk 10 m³ (0-10 m³ arası)6 TL
Sonraki 10 m³ (11-20 m³ arası)9 TL
20 m³ üzerindeki kısım12 TL

Fatura hesaplanırken ayrıca şu kurallar uygulanmaktadır:
* Eğer aylık tüketim 20 m³'ü geçerse, hesaplanan toplam tüketim bedeli üzerinden %10 indirim yapılmaktadır.
* İndirimli veya indirimsiz tüketim bedeline 15 TL sabit ücret eklenerek ödenecek tutar bulunmaktadır.

Buna göre, bir ayda 25 m³ su tüketen bir abonenin ödeyeceği fatura kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 204

Cevap

Abonenin ödeyeceği fatura 204 TL'dir.
25 m³ su kullanımı kademeli olarak hesaplandığında toplam 210 TL tüketim bedeli oluşur. Tüketim 20 m³'ü aştığı için bu bedel üzerinden %10 (21 TL) indirim yapılır ve tutar 189 TL'ye düşer. Son olarak 15 TL sabit ücret eklenerek ödenecek tutar 204 TL bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Tüketim miktarını (25 m³) tarife kademelerine ayırarak hesapla.
1. Kademe (10 m³): 10 × 6 = 60 TL.
2. Kademe (10 m³): 10 × 9 = 90 TL.
3. Kademe (kalan 5 m³): 5 × 12 = 60 TL.
Kademeli fiyatlandırmada her aralık kendi birim fiyatıyla çarpılır.
2
İndirim öncesi toplam tüketim bedelini bul.
60 + 90 + 60 = 210 TL.
Kademe tutarları toplanarak ham bedel bulunur.
3
Tüketim 20 m³'ü geçtiği için %10 indirimi hesapla ve düş.
İndirim: 210 × 0,10 = 21 TL.
İndirimli Tutar: 210 - 21 = 189 TL.
Soru metninde belirtilen indirim şartı sağlandığı için uygulanır.
4
Sabit ücreti ekleyerek son tutarı bul.
189 + 15 = 204 TL.
Sabit ücret her faturaya eklenir.

Anahtar Kavram

Parçalı Fonksiyon ve Koşullu Hesaplama

İpuçları

1
Öncelikle 25 m³ suyun ilk 10, sonraki 10 ve kalan 5 m³'lük kısımlarının maliyetini ayrı ayrı hesaplayın.
2
Toplam tüketim bedelini bulduktan sonra, 20 m³ sınırını geçtiği için bu tutarın %10'unu hesaplayıp çıkarın.
3
İndirimli tüketim bedelini bulduktan sonra, en son adımda 15 TL sabit ücreti eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu elektrik faturası tarifesi üzerinden (örn. gündüz/gece tarifesi) çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru

Bir telin bir ucundan uzunluğunun 18\frac{1}{8}'i, diğer ucundan ise kalan kısmın 27\frac{2}{7}'si kesilip atılıyor. Bu işlemler sonucunda telin orta noktası ilk duruma göre 3 cm yer değiştirdiğine göre, telin başlangıçtaki boyu kaç cm'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Telin başlangıçtaki boyu 48 cm'dir.
Telin boyuna xx dersek; bir uçtan x8\frac{x}{8}, diğer uçtan ise kalanın (7x8\frac{7x}{8}) 27\frac{2}{7}'si yani x4\frac{x}{4} kesilir. Kesilen miktarlar arasındaki fark x4x8=x8\frac{x}{4} - \frac{x}{8} = \frac{x}{8}'dir. Orta nokta bu farkın yarısı kadar (x16\frac{x}{16}) kayar. x16=3\frac{x}{16} = 3 ise x=48x=48 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Telin başlangıç boyuna, paydaların (8 ve 7) katı olan bir değer verilir.
8x8x (veya işlem kolaylığı için xx de denebilir, burada xx üzerinden gidilecektir).
Kesir problemlerinde bütüne bilinmeyen atamak denklemi kurmayı sağlar.
2
Birinci ve ikinci kesilen parça uzunlukları hesaplanır.
1. Kesilen: x8\frac{x}{8}. Kalan: 7x8\frac{7x}{8}. 2. Kesilen: 7x827=2x8=x4\frac{7x}{8} \cdot \frac{2}{7} = \frac{2x}{8} = \frac{x}{4}.
İkinci kesimin 'kalan kısım' üzerinden yapıldığına dikkat edilmelidir.
3
Orta nokta kayma formülü uygulanır: Kayma = Sag˘dan KesilenSoldan Kesilen2\frac{|\text{Sağdan Kesilen} - \text{Soldan Kesilen}|}{2}.
Kayma = 2x8x82=x82=x16\frac{|\frac{2x}{8} - \frac{x}{8}|}{2} = \frac{\frac{x}{8}}{2} = \frac{x}{16}.
Bir telin her iki ucundan parça kesilirse, orta nokta; çok kesilen taraftan az kesilen tarafa doğru, farkın yarısı kadar kayar.
4
Kayma miktarı soru verisine eşitlenerek xx bulunur.
x16=3x=48\frac{x}{16} = 3 \Rightarrow x = 48 cm.
Denklem çözümü sonucu başlangıç boyuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Orta Nokta Kayması

İpuçları

1
Telin başlangıçtaki boyuna, kesirlerin paydalarını (8 ve 7) sadeleştirecek bir değişken (örneğin 56k56k veya sadece xx) vererek başlayın.
2
İkinci kesimin 'kalan kısım' üzerinden yapıldığına dikkat edin. Bir uçtan kesilen miktar ile diğer uçtan kesilen miktarı ayrı ayrı bulun.
3
Orta nokta kayma formülü: (Büyük Kesilen - Küçük Kesilen) / 2 = Kayma Miktarı.

Daha Fazla Pratik

Telin sadece bir ucundan kesim yapılan ve kayma miktarının verildiği daha basit sorularla alıştırma yapın.

Alternatif Yöntem

Pratik Yol: Telin boyuna 56 birim deyin. 1. kesim 7 birim, kalan 49 birim. 2. kesim 49'un 2/7'si yani 14 birim. Fark 7 birim. Kayma 3.5 birim olur. 3.5 birim 3 cm ise, 56 birim kaç cm'dir? Orantı: (563)/3.5=48(56 \cdot 3) / 3.5 = 48.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 33Soru

Bir kamu kurumunda çalışan Ahmet, Banu ve Cenk'in yaşları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Ahmet Banu'dan, Banu da Cenk'ten büyüktür.
* Ahmet ile Banu arasındaki yaş farkı, Banu ile Cenk arasındaki yaş farkına eşittir.
* Cenk, Banu'nun bugünkü yaşına geldiğinde Ahmet 52 yaşında olacaktır.
* Banu, Ahmet'in bugünkü yaşına geldiğinde ise üçünün yaşları toplamı 138 olacaktır.

Buna göre, Banu'nun bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Banu'nun bugünkü yaşı 40'tır.
Banu'nun yaşı BB ve ortak yaş farkı xx olsun. Cenk'in yaşı BxB-x, Ahmet'in yaşı B+xB+x olur. Cenk Banu'nun yaşına geldiğinde xx yıl geçer; Ahmet B+2x=52B+2x=52 olur. Banu Ahmet'in yaşına geldiğinde yine xx yıl geçer; yaşları toplamı 3B+3x=1383B+3x=138 olur. Buradan B+x=46B+x=46 bulunur. İki denklem çözüldüğünde Banu'nun yaşı 40 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımla ve yaş farkı ilişkisini kur.
Ahmet'in yaşı A, Banu'nun yaşı B, Cenk'in yaşı C olsun. Yaş farkları eşit olduğu için yaşlar aritmetik bir dizi oluşturur. Ortak farka xx diyelim. Cenk=BxB-x, Banu=BB, Ahmet=B+xB+x.
Soruda 'Ahmet ile Banu arasındaki yaş farkı, Banu ile Cenk arasındaki yaş farkına eşittir' ifadesi verilmiştir.
2
Birinci durumu (Cenk'in Banu'nun yaşına gelmesi) denkleme dök.
Cenk'in (BxB-x) Banu'nun yaşına (BB) gelmesi için xx yıl geçmelidir. Bu sürede Ahmet 52 yaşına gelmektedir: (B+x)+x=52B+2x=52(B+x) + x = 52 \Rightarrow B + 2x = 52.
Geçen süre herkes için aynıdır.
3
İkinci durumu (Banu'nun Ahmet'in yaşına gelmesi) denkleme dök.
Banu'nun (BB) Ahmet'in yaşına (B+xB+x) gelmesi için xx yıl geçmelidir. Bu durumda yaşlar toplamı: (A+x)+(B+x)+(C+x)=(A+B+C)+3x=138(A+x) + (B+x) + (C+x) = (A+B+C) + 3x = 138.
Yaşlar toplamı, geçen yıl sayısı çarpı kişi sayısı kadar artar.
4
Toplam denkleminde değişkenleri yerine koy ve basitleştir.
Bugünkü yaşlar toplamı A+B+C=(B+x)+B+(Bx)=3BA+B+C = (B+x) + B + (B-x) = 3B. O halde denklem: 3B+3x=1383B + 3x = 138. Her tarafı 3'e bölersek: B+x=46B + x = 46.
Denklem sistemini çözülebilir hale getirmek için sadeleştirme yapılır.
5
İki bilinmeyenli denklem sistemini çöz.
Elimizde iki denklem var: (1) B+2x=52B + 2x = 52 ve (2) B+x=46B + x = 46. İkinci denklemi birinciden çıkarırsak: (B+2x)(B+x)=5246x=6(B+2x) - (B+x) = 52 - 46 \Rightarrow x = 6. B+6=46B=40B + 6 = 46 \Rightarrow B = 40.
Banu'nun yaşını bulmak için sistem çözülür.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde kişiler arasındaki yaş farkı daima sabittir ve geçen süre herkesin yaşına aynı miktarda eklenir.

İpuçları

1
Kişiler arasındaki yaş farkları eşit olduğuna göre, yaşları aritmetik bir dizi olarak düşünebilirsiniz (örneğin: BxB-x, BB, B+xB+x).
2
Cenk'in Banu'nun yaşına gelmesi için geçen süre ile Banu'nun Ahmet'in yaşına gelmesi için geçen süre aynıdır (yaş farkı kadar yıl).
3
İkinci durumda yaşlar toplamı 138 verilmiş. Bu durum bugüne göre 1 birim yaş farkı kadar yıl sonradır. 3×(Banu+Fark)=1383 \times (Banu + Fark) = 138 eşitliğini kullanabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yaş farkına dd diyelim. 1. bilgiden Ahmet'in gelecekteki yaşı A+d=52A+d = 52. 2. bilgiden gelecekteki yaş toplamı 3A=1383A = 138 (çünkü aritmetik dizide ortanca terim Ahmet'in o günkü yaşına kayar). Buradan Ahmet'in gelecekteki yaşı 138/3=46138/3 = 46 bulunur? Hayır, bu hatalı olur. Doğrusu: Gelecekte yaşlar A+d,A,AdA+d, A, A-d olur (Banu Ahmet'in yaşına geldiğinde). Toplam 3(A+d)?3(A+d)? Hayır. Doğru alternatif metot: Ortanca terim (Banu) üzerinden gitmek her zaman en kısasıdır. 3(B+x)=138B+x=463(B+x) = 138 \Rightarrow B+x=46.
Soru 34Soru

Sabit VkV_k hızıyla ilerleyen LL metre uzunluğundaki bir tören kortejinin en arkasında bulunan bir görevli, kortejle aynı yönde ve sabit VgV_g hızıyla koşarak kortejin en önüne ulaşmış, hiç duraklamadan aynı hızla geri dönerek tekrar kortejin en arkasına gelmiştir.

Bu hareket esnasında kortej kendi uzunluğu (LL) kadar yol aldığına göre, görevlinin hızının kortejin hızına oranı (VgVk\frac{V_g}{V_k}) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1+21 + \sqrt{2}

Cevap

1+21 + \sqrt{2}
Görevlinin kortejin başına gidip dönmesi problemi bir 'bağıl hız' problemidir. Kortej VkV_k hızıyla giderken, görevli VgV_g hızıyla hareket etmektedir. Görevli öne doğru giderken korteje göre hızı (VgVk)(V_g - V_k), arkaya dönerken (Vg+Vk)(V_g + V_k) olur. Toplam sürede kortejin aldığı yol LL olduğundan, kurulan LVgVk+LVg+Vk=LVk\frac{L}{V_g - V_k} + \frac{L}{V_g + V_k} = \frac{L}{V_k} eşitliği çözüldüğünde oran 1+21+\sqrt{2} bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Hareketin iki aşamasını (gidiş ve dönüş) modelle.
Görevli öne giderken bağıl hız VgVkV_g - V_k, arkaya dönerken bağıl hız Vg+VkV_g + V_k olur.
Aynı yönde hareketlerde hızlar farkı, zıt yönde hareketlerde hızlar toplamı esas alınır.
2
Zaman denklemini kur.
Gidiş süresi t1=LVgVkt_1 = \frac{L}{V_g - V_k}, dönüş süresi t2=LVg+Vkt_2 = \frac{L}{V_g + V_k}. Toplam süre t=t1+t2t = t_1 + t_2.
Yol = Hız x Zaman formülü uygulanır.
3
Kortejin hareketini denkleme dahil et.
Kortej bu sürede LL kadar yol almıştır: L=Vk(t1+t2)L = V_k \cdot (t_1 + t_2).
Soruda verilen 'kortej kendi boyu kadar yol aldı' bilgisi kullanılır.
4
Denklemleri birleştir ve sadeleştir.
L=Vk(LVgVk+LVg+Vk)L = V_k \left( \frac{L}{V_g - V_k} + \frac{L}{V_g + V_k} \right). LL'ler sadeleşir: 1=Vk(2VgVg2Vk2)1 = V_k \left( \frac{2V_g}{V_g^2 - V_k^2} \right).
Payda eşitleme ve cebirsel sadeleştirme yapılır.
5
Elde edilen denklemi çöz.
Vg22VkVgVk2=0V_g^2 - 2V_k V_g - V_k^2 = 0. Her iki tarafı Vk2V_k^2'ye bölüp x=VgVkx = \frac{V_g}{V_k} dersek: x22x1=0x^2 - 2x - 1 = 0. Kökler x=1±2x = 1 \pm \sqrt{2}. Hız negatif olamayacağı için x=1+2x = 1 + \sqrt{2}.
İkinci dereceden denklem çözüm formülü uygulanır.

Anahtar Kavram

Bağıl Hareket ve Hareket Problemleri

İpuçları

1
Görevli kortejin önüne giderken, kortej de hareket ettiği için görevlinin korteje göre hızı (bağıl hızı) azalır; geri dönerken ise artar.
2
Gidiş süresini bulmak için 'Yol / (Hız Farkı)', dönüş süresini bulmak için 'Yol / (Hız Toplamı)' formüllerini kullanın. Bu iki sürenin toplamı, kortejin L kadar yol alması için geçen süreye eşittir.
3
Elde ettiğiniz denklemde L'leri sadeleştirin ve Vg/Vk oranına 'x' diyerek ikinci dereceden bir denklem (x² - 2x - 1 = 0) elde etmeye çalışın.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla kurgulanan 'Nehirde akıntıya karşı ve akıntı yönünde hareket eden yüzücü' problemleri çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Değer vererek çözme: Kortej hızına (Vk) 1 birim deyip, kortej boyuna (L) uygun bir sayı vererek (örneğin 1 birim) denklem çözülebilir, ancak sonuç yine köklü çıkacağı için denklem kurmak en garantisidir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 35Soru

Şeker oranı %40 olan A karışımından xx gram ve şeker oranı %20 olan B karışımından yy gram alınarak bir kapta karıştırılıyor. Oluşan bu yeni karışımın şeker oranı %32 olarak ölçülüyor. Eğer A karışımından alınan miktar 20 gram daha az olsaydı ve B karışımından alınan miktar değiştirilmeseydi, elde edilecek karışımın şeker oranı %28 olacaktı. Buna göre, başlangıçta A karışımından alınan xx miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Başlangıçta A karışımından alınan miktar 36 gramdır.
Verilen iki farklı karışım durumu için iki ayrı denklem kurulup sistem çözüldüğünde, xx değeri 36 olarak bulunur. İlk durumda oranlar kullanılarak xx ve yy arasında 2x=3y2x=3y ilişkisi bulunur. İkinci durumda ise bu ilişki kullanılarak bilinmeyen miktar hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durum için karışım formülünü kullanarak xx ve yy arasındaki oranı belirle.
40x+20yx+y=3240x+20y=32x+32y8x=12y2x=3y\frac{40x + 20y}{x+y} = 32 \Rightarrow 40x + 20y = 32x + 32y \Rightarrow 8x = 12y \Rightarrow 2x = 3y (Buradan y=2x3y = \frac{2x}{3} bulunur).
Karışım problemlerinde (Miktar ×\times Yüzde) toplamı, toplam miktarın yüzdesine eşittir.
2
İkinci durum için (A'dan 20g eksik alındığında) yeni denklemi kur.
40(x20)+20y(x20)+y=28\frac{40(x-20) + 20y}{(x-20)+y} = 28.
Miktar değişimini hem paya (çözünen madde) hem de paydaya (toplam madde) yansıtmak gerekir.
3
İkinci denklemi düzenleyerek xx ve yy arasında ikinci bir bağıntı bul.
40(x20)+20y=28(x20+y)40x800+20y=28x560+28y12x8y=24040(x-20) + 20y = 28(x-20+y) \Rightarrow 40x - 800 + 20y = 28x - 560 + 28y \Rightarrow 12x - 8y = 240 (Her tarafı 4'e bölelim: 3x2y=603x - 2y = 60).
Denklemi sadeleştirerek çözümü kolaylaştırırız.
4
Birinci adımda bulunan yy değerini (y=2x3y = \frac{2x}{3}) ikinci denklemde yerine yazarak xx'i bul.
3x2(2x3)=603x4x3=609x4x3=605x3=605x=180x=363x - 2(\frac{2x}{3}) = 60 \Rightarrow 3x - \frac{4x}{3} = 60 \Rightarrow \frac{9x-4x}{3} = 60 \Rightarrow \frac{5x}{3} = 60 \Rightarrow 5x = 180 \Rightarrow x = 36.
İki bilinmeyenli denklem sistemini çözme.

Anahtar Kavram

Karışım problemleri genellikle madde miktarı ve konsantrasyonun çarpımlarının korunumuna dayanır: M1%1+M2%2=Mtoplam%sonM_1 \cdot \%_1 + M_2 \cdot \%_2 = M_{toplam} \cdot \%_{son}.

İpuçları

1
Karışım problemlerinde temel formül: (Madde 1 Miktarı × %1) + (Madde 2 Miktarı × %2) = (Toplam Miktar × Son %).
2
İlk durum için xx ve yy arasında bir oran bulmalısın. %40 ve %20 karıştırılıp %32 elde ediliyorsa, hangi maddeden daha fazla kullanılmıştır?
3
İlk denklemden 2x=3y2x = 3y bulacaksın. İkinci durumu yazarken A'nın miktarının (x20)(x-20) olduğunu unutma ve iki denklemi ortak çöz.

Daha Fazla Pratik

Karışımdan belli bir miktar dökülüp yerine saf su veya saf madde eklenen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Çapraz (Terazi) Yöntemi ile Çözüm:

1. Durum: %40 ve %20 karıştırılıp %32 elde edilmiş.
Farklar: 4032=8|40-32|=8 ve 3220=12|32-20|=12.
Bu farklar ters orantılıdır: xy=128=32\frac{x}{y} = \frac{12}{8} = \frac{3}{2}. Yani 2x=3y2x = 3y.

2. Durum: %40 ve %20 karıştırılıp %28 elde edilmiş.
Farklar: 4028=12|40-28|=12 ve 2820=8|28-20|=8.
Oran: x20y=812=23\frac{x-20}{y} = \frac{8}{12} = \frac{2}{3}. Yani 3(x20)=2y3(x-20) = 2y.

Sistem: y=2x3y = \frac{2x}{3} ve 2y=3x602y = 3x-60. Yerine koyarsak x=36x=36 çıkar.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 36Soru

Bir kamu kurumunun güvenlik birimi, personele vereceği giriş kartları için {1, 2, 3, 4, 5, 6} kümesinin elemanlarını kullanarak özel bir kodlama sistemi geliştirmiştir. Bu sisteme göre oluşturulan kodların özellikleri şöyledir:

1. Her kodda kullanılan rakamlar birbirinden farklıdır.
2. Bir kodun içindeki rakamlar soldan sağa doğru artan sıradadır (Örneğin 134 geçerli, 314 geçersizdir).
3. Kodlar, sayısal değeri küçük olan koddan başlanarak büyüye doğru sıralanmış şekilde personele verilir.

Örnek sıralama: 1, 2, ..., 6, 12, 13, ..., 56, 123, ...

Buna göre, bu kurumda 35. sıradaki personele verilen giriş kartının kodu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245

Cevap

35. sıradaki kod 245'tir.
Kodlar sayısal değerlerine göre sıralandığında, basamak sayısı az olanlar önce gelir. Önce 1 basamaklılar (6 adet), sonra 2 basamaklılar (15 adet) sıralanır. Bu ilk 21 koddan sonra 3 basamaklı kodlar başlar. Bize 35. kod sorulduğu için, 3 basamaklıların 14.sünü bulmamız gerekir. 1 ile başlayan 3 basamaklı kodlar 10 tanedir (123'ten 156'ya kadar). Geriye 4 adım kalır. 2 ile başlayanlar sırasıyla 234, 235, 236 ve dördüncü olarak 245 gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Tek basamaklı kodların sayısını belirle.
{1, 2, 3, 4, 5, 6} kümesinden 6 adet kod üretilir.
Kodlar sayısal büyüklüğe göre sıralandığı için önce tek basamaklılar gelir.
2
İki basamaklı kodların sayısını hesapla.
C(6,2) = 15 adet kod üretilir (12, 13, ... , 56). Toplam kod sayısı şu ana kadar: 6 + 15 = 21.
Rakamları artan sırada olan 2 basamaklı sayıların adedi, 6 elemanlı kümeden 2 eleman seçimi (kombinasyon) kadardır.
3
Hedef sıraya ulaşmak için gereken 3 basamaklı kod sayısını bul.
Hedef 35. sıra. Şu ana kadar 21 kod var. Demek ki 3 basamaklı kodların 35 - 21 = 14.sünü bulmalıyız.
Sıralama devam ettiğinde 3 basamaklı sayılara geçilir.
4
3 basamaklı kodları sistematik olarak sayarak 14. kodu bul.
1 ile başlayanlar (10 adet): 123, 124, 125, 126 (4 tane); 134, 135, 136 (3 tane); 145, 146 (2 tane); 156 (1 tane). (Toplam 21+10=31. koddayız). 2 ile başlayanlara geçilir: 234 (32.), 235 (33.), 236 (34.). Sıradaki kod: 245 (35.).
Gruplar halinde sayarak işlem hatasını önleriz.

Anahtar Kavram

Sistematik Sayma ve Kombinasyon

İpuçları

1
Kodlar sayısal olarak sıralandığı için önce 1 basamaklılar, sonra 2 basamaklılar, en son 3 basamaklılar gelecektir.
2
Kaç tane 1 basamaklı ve kaç tane 2 basamaklı kod olduğunu hesaplayıp toplayın. 35. koda ulaşmak için 3 basamaklılardan kaçıncıyı bulmanız gerektiğini belirleyin.
3
1 basamaklı 6, 2 basamaklı 15 kod vardır (Toplam 21). 35. koda ulaşmak için 3 basamaklıların 14.sünü bulmalısınız. 3 basamaklı kodları sırayla yazın: 123, 124...

Daha Fazla Pratik

Rakamları azalan sırada (büyükten küçüğe) dizilen benzer bir kodlama sorusu çözerek mantığı pekiştirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 37Soru

Bir çiftçi, hasat ettiği buğdayın önce 25\frac{2}{5}'sini tohumluk olarak ayırmıştır. Daha sonra kalan buğdayın 13\frac{1}{3}'ini bir tüccara satmış, en son elinde kalan miktarın 14\frac{1}{4}'ini ise komşularına dağıtmıştır. Çiftçinin elinde son durumda 2400 kg buğday kaldığına göre, tohumluk olarak ayırdığı miktar kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3200

Cevap

Çiftçinin tohumluk olarak ayırdığı miktar 3200 kg'dır.
Doğru cevap, adım adım kalan miktarlar üzerinden gidilerek toplam miktarın bulunması ve ardından ilk ayrılan payın (2/5) hesaplanmasıyla elde edilir. 3200 kg, 8000 kg'lık toplam hasadın 2/5'idir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam buğday miktarına xx diyelim. İlk olarak tohumluk ayrılan miktarı ve kalanı bulalım.
Tohumluk = 25x\frac{2}{5}x, Kalan 1 = x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x.
Kesir problemlerinde ardışık işlemleri takip etmek için her adımda kalanı belirlemek gerekir.
2
Kalan buğdayın (35x\frac{3}{5}x) 13\frac{1}{3}'inin satıldığını hesaplayıp yeni kalanı bulalım.
Satılan = 35x13=15x\frac{3}{5}x \cdot \frac{1}{3} = \frac{1}{5}x. Kalan 2 = 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x.
'Kalanın kesri' ifadesi, önceki adımda elde edilen sonucun çarpılmasını gerektirir.
3
Son kalan miktarın (25x\frac{2}{5}x) 14\frac{1}{4}'inin komşulara dağıtıldığını hesaplayıp en son kalanı bulalım.
Dağıtılan = 25x14=220x=110x\frac{2}{5}x \cdot \frac{1}{4} = \frac{2}{20}x = \frac{1}{10}x. En Son Kalan = 25x110x=410x110x=310x\frac{2}{5}x - \frac{1}{10}x = \frac{4}{10}x - \frac{1}{10}x = \frac{3}{10}x.
Paydaları eşitleyerek (5'i 2 ile genişleterek) çıkarma işlemi yapılır.
4
En son kalan miktarı verilen değere (2400 kg) eşitleyip xx'i ve ardından tohumluk miktarını bulalım.
310x=24003x=24000x=8000\frac{3}{10}x = 2400 \Rightarrow 3x = 24000 \Rightarrow x = 8000 kg. Tohumluk = 258000=3200\frac{2}{5} \cdot 8000 = 3200 kg.
Denklem çözülerek toplam miktar bulunur, sonra istenen kesir hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' hesaplanırken, her adımda bir önceki kalan miktar üzerinden işlem yapılır.

İpuçları

1
Soruda 'kalanın' ifadesi geçtiği için, her harcamadan sonra elinizde ne kaldığını kesir olarak hesaplayın.
2
Geriye doğru işlem yapabilirsiniz veya kutu yöntemi (model çizimi) kullanabilirsiniz. 2/5 harcanırsa 3/5 kalır; sonra bunun 1/3'ü harcanır.
3
En son kalan miktar, başlangıçtaki miktarın 310\frac{3}{10}'una eşittir. Buradan toplam miktarı bulup 2/5 ile çarpın.

Alternatif Yöntem

Ters İşlem Yöntemi: En sondan başa doğru gidelim. Son kalan 2400, dağıtılan 1/4 ise kalan 3/4'tür. O halde dağıtılmadan önceki miktar 240043=32002400 \cdot \frac{4}{3} = 3200. Satılan 1/3 ise kalan 2/3'tür; satılmadan önceki miktar 320032=48003200 \cdot \frac{3}{2} = 4800. Tohumluk 2/5 ise kalan 3/5'tir; baştaki miktar 480053=80004800 \cdot \frac{5}{3} = 8000. Tohumluk: 800025=32008000 \cdot \frac{2}{5} = 3200.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru

Bir beyaz eşya mağazası, stokundaki buzdolaplarının %40'ını %30 kârla, %20'sini ise %10 zararla satmıştır. Mağaza, tüm buzdolaplarının satışından maliyet üzerinden toplam %26 kâr elde etmeyi hedeflemektedir. Buna göre, mağaza kalan buzdolaplarını maliyet fiyatı üzerinden yüzde kaç kârla satmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Mağaza kalan buzdolaplarını %40 kârla satmalıdır.
Toplam hedeflenen kâr miktarına ulaşmak için, gerçekleşen kâr ve zararlar toplandıktan sonra kalan farkın, kalan ürün miktarına bölünmesi gerekir. İlk kısımdan elde edilen yüksek kârın bir kısmı ikinci kısımdaki zararı telafi eder, geri kalanı ve hedeflenen kârın tamamlanması için son grubun kâr oranı belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem kolaylığı için mağazanın stokunda toplam 100 adet buzdolabı olduğunu ve her birinin maliyetinin 100 TL olduğunu varsayalım.
Toplam Maliyet = 100 adet x 100 TL = 10.000 TL.
Yüzde problemlerinde bütünü 100x veya 100 kabul etmek işlemleri kolaylaştırır.
2
Satışların birinci ve ikinci kısımlarından elde edilen gelir veya kâr/zarar durumunu hesaplayalım.
1. Kısım: 40 ürün (%40), %30 kâr ile. Kâr = 40 x 30 = +1200 TL.
2. Kısım: 20 ürün (%20), %10 zarar ile. Zarar = 20 x (-10) = -200 TL.
Her bir grubun toplam kâra etkisini bulmak için miktar ile kâr/zarar oranını çarparız.
3
Hedeflenen toplam kârı ve şu ana kadar elde edilen net kârı belirleyelim.
Hedeflenen Toplam Kâr (%26) = 100 x 26 = +2600 TL.
Şu anki Net Kâr = 1200 - 200 = +1000 TL.
Kalan ürünlerden ne kadar kâr edilmesi gerektiğini bulmak için hedeften mevcut durumu çıkarırız.
4
Kalan ürün sayısını ve bu ürünlerden elde edilmesi gereken kârı hesaplayarak sonucu bulalım.
Gerekli Ek Kâr = 2600 - 1000 = 1600 TL.
Kalan Ürün Sayısı = 100 - (40 + 20) = 40 adet.
Gerekli Kâr Oranı = 1600 TL / 40 adet = 40 TL (her 100 TL maliyet için).
Kalan ürün başına düşen kâr miktarı, aranan yüzdeyi verir.

Anahtar Kavram

Ağırlıklı Ortalama ve Kâr-Zarar Dengesi

İpuçları

1
Mağazadaki toplam ürün sayısını 100 adet olarak varsayarak işe başlayın.
2
40 ürünün %30 kârını (+1200) ve 20 ürünün %10 zararını (-200) hesaplayıp toplayın.
3
Toplamda 2600 birim kâr hedefleniyor. Şu ana kadar 1000 birim kâr elde edildi. Kalan 1600 birim kârı, kalan 40 üründen elde etmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Karışım problemlerinde madde miktarı ve yüzdelerin çarpımı mantığı ile bu sorudaki mantığı karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 39Soru

Bir züccaciye dükkanı işletmecisi, maliyeti 400400 TL olan bir mutfak robotunu %20\%20 kârla satmayı planlamaktadır.

Buna göre, bu mutfak robotunun satış fiyatı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480480

Cevap

Mutfak robotunun satış fiyatı 480480 TL'dir.
Ürünün maliyet fiyatı olan 400400 TL'nin %20\%20'si hesaplandığında 8080 TL kâr elde edileceği bulunur (400×0,20=80400 \times 0,20 = 80). Kârla yapılan satışlarda satış fiyatı 'Maliyet + Kâr' formülüyle bulunduğu için 400+80400 + 80 işleminden doğru sonuç 480480 TL olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr miktarını hesapla
400×20100=80400 \times \frac{20}{100} = 80 TL
Kâr oranı maliyet fiyatı üzerinden hesaplanır.
2
Satış fiyatını bulmak için kârı maliyete ekle
400+80=480400 + 80 = 480 TL
Satış fiyatı, maliyet ile kârın toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Kar-Zarar Temel Hesabı

İpuçları

1
Kâr miktarını bulmak için ürünün maliyet fiyatı ile kâr oranını çarpmalısınız.
2
400400 TL'nin %20\%20'si olan miktarı hesaplayarak işe başlayın.
3
Bulduğunuz 8080 TL'lik kâr miktarını 400400 TL olan maliyet fiyatına ekleyerek satış fiyatını bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu %10\%10 zarar durumu için çözerek kâr ve zarar arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Satış fiyatını doğrudan hesaplamak için maliyeti %120\%120 ile çarpabilirsiniz: 400×1,20=480400 \times 1,20 = 480 TL.
Tahmini Süre:45s
Soru 40Soru

Şehirler arası yük taşımacılığı yapan bir lojistik aracı, 360 km'lik bir teslimat rotasının ilk yarısını VV km/sa sabit hızla, kalan diğer yarısını ise 3V3V km/sa sabit hızla katetmiştir. Aracın tüm yolculuk boyunca ortalama hızı 90 km/sa olduğuna göre, yolun ikinci yarısını kaç dakikada tamamlamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Araç yolun ikinci yarısını 60 dakikada tamamlamıştır.
Yolun iki yarısı eşit uzunlukta olduğunda ortalama hız formülü Vort=2V1V2V1+V2V_{ort} = \frac{2 \cdot V_1 \cdot V_2}{V_1 + V_2} şeklindedir (Harmonik Ortalama). Burada V1=VV_1=V ve V2=3VV_2=3V değerleri yerine konulup 90'a eşitlendiğinde V=60V=60 km/sa bulunur. İkinci kısımdaki hız 3V=1803V=180 km/sa'tir. Yolun yarısı 180 km olduğundan, süre 180/180=1180/180 = 1 saattir, bu da 60 dakikaya eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
Yolun iki eşit parçaya bölündüğü bilgisini kullanarak ortalama hız denklemini kur
Ortalama Hız = Toplam Yol / Toplam Zaman formülü kullanılır. Yolun her bir yarısına xx denilirse, toplam yol 2x2x olur.
Eşit mesafeli bölümlerde ortalama hız harmonik ortalama mantığıyla bulunur.
2
Zaman ifadelerini hız cinsinden yaz ve denklemi çöz
t1=xVt_1 = \frac{x}{V} ve t2=x3Vt_2 = \frac{x}{3V}. Ortalama Hız Denklemi: 90=2xxV+x3V90 = \frac{2x}{\frac{x}{V} + \frac{x}{3V}}
Hızları bulmak için ortalama hız eşitliğinden VV değerine ulaşılmalıdır.
3
Paydaları eşitleyerek VV değerini hesapla
90=2x3x+x3V=2x3V4x=6V4=1.5VV=6090 = \frac{2x}{\frac{3x+x}{3V}} = \frac{2x \cdot 3V}{4x} = \frac{6V}{4} = 1.5V \Rightarrow V = 60 km/sa.
Cebirsel işlem sonucu temel hız değeri bulunur.
4
İkinci yarıdaki hızı ve süreyi hesapla
İkinci yarı hızı 3V=360=1803V = 3 \cdot 60 = 180 km/sa. Yolun yarısı 360/2=180360/2 = 180 km. Süre t2=180180=1t_2 = \frac{180}{180} = 1 saat.
Soruda spesifik olarak ikinci yarının süresi istenmektedir.
5
Bulunan süreyi dakikaya çevir
11 saat = 6060 dakika.
Soru kökü sonucu dakika cinsinden istemektedir.

Anahtar Kavram

Ortalama Hız (Harmonik Ortalama)

İpuçları

1
Ortalama hız hesaplanırken hızların aritmetik ortalamasını almayın; Toplam Yol / Toplam Zaman formülünü kullanın.
2
Yolun tamamı 2x2x olsun. İlk yarıyı gitme süresi x/Vx/V, ikinci yarıyı gitme süresi x/3Vx/3V'dir.

Alternatif Yöntem

Harmonik Ortalama Formülü: Eşit yollarda Vort=2V1V2V1+V2V_{ort} = \frac{2 \cdot V_1 \cdot V_2}{V_1 + V_2} kullanılabilir. 90=2V3VV+3V90=6V24V90=1.5V90 = \frac{2 \cdot V \cdot 3V}{V + 3V} \Rightarrow 90 = \frac{6V^2}{4V} \Rightarrow 90 = 1.5V.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 21Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin