Problemler

415 soru

Soru 41Soru

Bir belediyeye ait su tankerindeki suyun önce 27\frac{2}{7}'si park sulamasında kullanılmıştır. Daha sonra, geriye kalan suyun 35\frac{3}{5}'i itfaiye deposuna aktarılmıştır. Tankerde son durumda 240240 litre su kaldığına göre, başlangıçta tankerde kaç litre su vardı?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 840

Cevap

Başlangıçtaki toplam su miktarı 840 litredir.
Doğru yanıt olan seçenek, 'kalanın' ifadesini dikkate alarak adım adım ilerleyen mantığı temsil eder. Önce bütünün 27\frac{2}{7}'si harcanmış, kalan 57\frac{5}{7}'lik kısmın ise 35\frac{3}{5}'i harcanmıştır. Bu durumda harcanan toplam miktar bütünün 57\frac{5}{7}'sidir. Geriye kalan 27\frac{2}{7}'lik pay 240240 litreye eşitlendiğinde başlangıçtaki miktarın 840840 olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam su miktarına xx diyerek ilk kullanım sonrası kalanı hesapla.
x27x=57xx - \frac{2}{7}x = \frac{5}{7}x
İlk aşamada suyun bir kısmı kullanıldığı için kalan miktar üzerinden işlem yapılması gerekir.
2
Kalan suyun 35\frac{3}{5}'inin ne kadar olduğunu belirle.
57x×35=37x\frac{5}{7}x \times \frac{3}{5} = \frac{3}{7}x
İkinci kullanım 'geriye kalanın' üzerinden yapıldığı için çarpma işlemi uygulanır.
3
Son durumda kalan suyu bulmak için kalan miktardan ikinci kullanımı çıkar.
57x37x=27x\frac{5}{7}x - \frac{3}{7}x = \frac{2}{7}x
Tankerde en son kalan payı bulmak için yapılan tüm harcamalar çıkarılmalıdır.
4
Bulunan payı verilen miktara eşitleyip xx değerini çöz.
27x=240x=240×72=840\frac{2}{7}x = 240 \Rightarrow x = 240 \times \frac{7}{2} = 840
Matematiksel modeldeki payın gerçek sayısal karşılığı kullanılarak bütüne ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' ifadesi geçtiğinde, her aşamada kalan miktar yeniden hesaplanmalı veya kesirler çarpılarak bütüne göre oran bulunmalıdır.

İpuçları

1
Soruda 'geriye kalan' ifadesine dikkat etmelisin; her adımda tankerdeki su azalıyor.
2
İşlemleri kolaylaştırmak için başlangıçtaki su miktarını kesirlerin paydalarının çarpımı olan 35k35k olarak seçebilirsin.
3
35k35k suyun 27\frac{2}{7}'si (yani 10k10k) giderse 25k25k kalır. 25k25k'nın 35\frac{3}{5}'ini (yani 15k15k) daha çıkarıp kalanı 240240'a eşitle.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, harcanan kısımların yüzdelerle ifade edildiği bir senaryoda çözerek oran-orantı yeteneğini pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kutu Yöntemi: Başlangıç miktarını paydaların çarpımı olan 35k35k kabul edelim. 1. kullanım: 35k(2/7)=10k35k \cdot (2/7) = 10k. Kalan: 25k25k. 2. kullanım: 25k(3/5)=15k25k \cdot (3/5) = 15k. Son kalan: 25k15k=10k25k - 15k = 10k. 10k=240k=2410k = 240 \Rightarrow k = 24. Toplam: 3524=84035 \cdot 24 = 840.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 42Soru
Pozitif tam sayılar kümesinde tanımlı bir ff fonksiyonu, her nn tam sayısı için f(n)=n+R(n)f(n) = n + R(n) biçiminde tanımlanıyor. Burada R(n)R(n), nn sayısının rakamları toplamını ifade etmektedir.

Buna göre, f(n)=2023f(n) = 2023 eşitliğini sağlayan kaç farklı nn tam sayısı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Eşitliği sağlayan 2 farklı değer vardır (2015 ve 1997).
Verilen n+R(n)=2023n + R(n) = 2023 eşitliğinde, R(n)R(n) pozitif bir tam sayı olduğundan n<2023n < 2023 olmalıdır. nn sayısı 2023'e yakın olacağı için iki durum incelenir: 2000n<20232000 \le n < 2023 ve 1900n<20001900 \le n < 2000. Birinci durumda n=2015n=2015 (çünkü 2015+8=20232015+8=2023), ikinci durumda n=1997n=1997 (çünkü 1997+26=20231997+26=2023) çözümleri bulunur. Başka bir çözüm yoktur, dolayısıyla toplam 2 değer vardır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayının alabileceği yaklaşık değer aralığını belirle.
n+R(n)=2023n + R(n) = 2023 olduğundan n<2023n < 2023 olmalıdır. R(n)R(n) en fazla yaklaşık 28 (1999 için) olabileceğinden, nn sayısı 1995 ile 2023 arasında aranmalıdır.
Arama uzayını daraltmak çözümü kolaylaştırır.
2
Sayının 2000'li değerler (20ab) olması durumunu incele.
n=2000+10a+bn = 2000 + 10a + b olsun. R(n)=2+0+a+bR(n) = 2+0+a+b. Denklem: 2000+11a+2b+2=202311a+2b=212000+11a+2b+2 = 2023 \Rightarrow 11a+2b=21. a=1a=1 için 2b=10b=52b=10 \Rightarrow b=5. Bulunan sayı: 20152015.
Basamak analizi yöntemini kullanma.
3
Sayının 1900'lü değerler (19ab) olması durumunu incele.
n=1900+10a+bn = 1900 + 10a + b olsun. R(n)=1+9+a+bR(n) = 1+9+a+b. Denklem: 1900+11a+2b+10=202311a+2b=1131900+11a+2b+10 = 2023 \Rightarrow 11a+2b=113. a=9a=9 için 99+2b=1132b=14b=799+2b=113 \Rightarrow 2b=14 \Rightarrow b=7. Bulunan sayı: 19971997.
Olası diğer basamak durumlarını kontrol etme.
4
Bulunan değerleri say.
2015 ve 1997 olmak üzere toplam 2 farklı değer vardır.
Sonuçlandırma.

Anahtar Kavram

Sayı Basamakları ve Çözümleme

İpuçları

1
nn sayısına rakamları toplamı eklendiğinde 2023 oluyorsa, nn sayısı 2023'ten küçük ama ona çok yakın bir sayı olmalıdır.
2
Sayının 2000 ile 2023 arasında (yani 20ab20ab formatında) veya 1900'lerde (yani 19ab19ab formatında) olabileceğini düşünerek iki ayrı denklem kurmayı deneyin.
3
20ab20ab için çözümleme: 2000+10a+b+(2+0+a+b)=20232000 + 10a + b + (2+0+a+b) = 2023 denklemini; 19ab19ab için çözümleme: 1900+10a+b+(1+9+a+b)=20231900 + 10a + b + (1+9+a+b) = 2023 denklemini çözün.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla nR(n)=2000n - R(n) = 2000 denklemini sağlayan sayıları bulunuz.

Alternatif Yöntem

Değer vererek deneme yöntemi: nn sayısının 2023'ten en fazla 28 eksik olabileceğini (maksimum rakam toplamı 1+9+9+9=281+9+9+9=28) hesaplayıp, 1995'ten itibaren 2023'e kadar olan sayıları hızlıca test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 43Soru

Bir kereste tüccarı, tonunu belirli bir fiyattan satın aldığı yaş tomrukları işleyip kuruttuktan sonra satmayı planlamaktadır. Tomruklar kuruma işlemi sırasında ağırlıklarının %25\%25'ini kaybetmektedir. Tüccar, bu süreçte tomrukların ilk satın alma maliyetinin %10\%10'u tutarında bir nakliye ve depolama masrafı yapmıştır.

Tüccar, elindeki kurumuş kerestelerin %60\%60'lık kısmını, yaş tomruk birim alış fiyatının %80\%80 fazlasına satmıştır. Tüm satış süreci sonunda, toplam maliyeti (alış bedeli + masraflar) üzerinden %35\%35 kâr elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre tüccar, hedeflediği kâr oranına ulaşmak için elinde kalan kurumuş keresteleri, yaş tomruk birim alış fiyatının yüzde kaç fazlasına satmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 125

Cevap

Kalan keresteler yaş alış fiyatının %125 fazlasına satılmalıdır.
Doğru cevap, fire oranı, ek masraflar ve parçalı satış stratejisinin toplam maliyet üzerine etkisinin adım adım hesaplanmasıyla bulunur. 100 birim üzerinden yapılan hesapta, toplam maliyet 11.000 TL, hedef gelir 14.850 TL olur. İlk satıştan 8.100 TL kazanılır. Kalan 6.750 TL'lik gelir açığı, kalan 30 kg ürünle kapatılmalıdır. Bu da birim fiyatın 225 TL, yani yaş maliyetin (100 TL) %125 fazlası olmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç değerlerini tanımla (Kolay işlem için 100 sayısını kullan)
Alınan yaş tomruk: 100 kg
Yaş birim alış fiyatı: 100 TL/kg
Toplam Alış Maliyeti: 100×100=10.000100 \times 100 = 10.000 TL
Yüzde problemlerinde taban değerini 100 seçmek işlemleri sadeleştirir.
2
Toplam maliyeti (alış + masraf) ve hedef ciroyu hesapla
Nakliye Masrafı: 10.000×%10=1.00010.000 \times \%10 = 1.000 TL
Toplam Maliyet: 10.000+1.000=11.00010.000 + 1.000 = 11.000 TL
Hedeflenen Kâr: %35\%35
Hedeflenen Toplam Satış Geliri: 11.000×1,35=14.85011.000 \times 1,35 = 14.850 TL
Kâr oranı sadece alış fiyatı üzerinden değil, yapılan tüm masraflar (toplam maliyet) üzerinden hesaplanmalıdır.
3
Kuruma sonrası kalan miktarı ve ilk satış gelirini hesapla
Kalan Ağırlık (Kuru): 100(100×%25)=75100 - (100 \times \%25) = 75 kg
Satılan 1. Kısım: 75×%60=4575 \times \%60 = 45 kg
1. Satış Fiyatı: Yaş fiyatın (100 TL) %80 fazlası = 180 TL/kg
1. Satıştan Elde Edilen Gelir: 45×180=8.10045 \times 180 = 8.100 TL
Satış miktarı kuru ağırlık üzerinden, fiyat ise soruda belirtildiği gibi yaş maliyet referans alınarak belirlenir.
4
Kalan mal miktarını ve hedefe ulaşmak için gereken geliri bul
Gereken Kalan Gelir: 14.8508.100=6.75014.850 - 8.100 = 6.750 TL
Elimizde Kalan Mal: 7545=3075 - 45 = 30 kg
Toplam hedeften gerçekleşen satışı çıkararak kalan hedefe ulaşılır.
5
İkinci satışın birim fiyatını ve kâr oranını hesapla
Gereken Birim Satış Fiyatı: 6.750/30=2256.750 / 30 = 225 TL/kg
Referans Fiyat (Yaş Alış): 100 TL
Fiyat Farkı: 225100=125225 - 100 = 125 TL
Yüzde Artış: %125\%125
Bulunan birim fiyatın, referans alınan yaş birim fiyata göre yüzdesel artışı sorunun cevabıdır.

Anahtar Kavram

Maliyet Muhasebesi ve Fire Hesabı

İpuçları

1
Başlangıçta alınan yaş tomruk miktarını 100 kg ve birim alış fiyatını 100 TL kabul ederek işlem yapmaya başlayın.
2
Toplam maliyeti bulurken nakliye ücretini eklemeyi ve hedef satış gelirini bu yeni toplam maliyet üzerinden hesaplamayı unutmayın.
3
İlk satıştan elde edilen geliri toplam hedef gelirden çıkarın. Bulduğunuz tutarı, elinizde kalan kurumuş kereste miktarına bölerek gereken birim satış fiyatını bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, enflasyon oranının maliyeti artırdığı ve satışların vadeli yapıldığı bir kâr-zarar problemi çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Denklem yöntemi: Alış fiyatı xx olsun. Toplam maliyet 100x+10x=110x100x + 10x = 110x. Hedef gelir 110x1,35=148,5x110x \cdot 1,35 = 148,5x. İlk satış geliri: (750,60)1,8x=81x(75 \cdot 0,60) \cdot 1,8x = 81x. Kalan gelir ihtiyacı 148,5x81x=67,5x148,5x - 81x = 67,5x. Kalan miktar 3030. Birim fiyat 67,5x/30=2,25x67,5x / 30 = 2,25x. Yani %125 artış.
Tahmini Süre:4m 0s
Soru 44Soru

Yıllık enflasyon oranının %60 olduğu bir ülkede, bir memurun maaşına yıl sonunda %x oranında zam yapılmıştır. Yapılan bu zamma rağmen memurun alım gücünde %10 oranında azalma meydana gelmiştir.

Buna göre, memur maaşına yapılan zam oranı (x) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44

Cevap

Memur maaşına yapılan zam oranı %44'tür.
Doğru cevap 44'tür. Enflasyonun %60 olduğu durumda fiyatlar 100'den 160'a çıkar. Alım gücünün %10 azalması demek, başlangıçta 1 adet ürün alınabilirken, artık 0,9 adet alınabilmesi demektir. Yani yeni maaş ile 160 TL'lik ürünün %90'ı karşılanabilmektedir. 160×0,9=144160 \times 0,9 = 144 TL. Başlangıç maaşı 100 TL idi, yeni maaş 144 TL olduğuna göre zam oranı %44'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç değerlerini belirle (Kolay hesaplama için 100 tabanını kullan)
Başlangıç Maaşı = 100 TL, Başlangıç Ürün Fiyatı = 100 TL kabul edelim. Başlangıç Alım Gücü = 100/100 = 1 birim olur.
Yüzde problemlerinde bilinmeyen değerlere 100 demek işlem kolaylığı sağlar.
2
Yıl sonu değerlerini enflasyona ve zamma göre hesapla
Enflasyon %60 olduğu için Yeni Ürün Fiyatı = 160 TL olur. Maaş zammı %x olduğu için Yeni Maaş = (100 + x) TL olur.
Enflasyon ürün fiyatını artırır, zam ise maaşı artırır.
3
Alım gücündeki değişimi denkleme dök
Alım gücü %10 azaldığına göre, yeni alım gücü başlangıçtakinin %90'ı olmalıdır. Yani Yeni Alım Gücü = 0,90 birim.
Alım gücü = Maaş / Ürün Fiyatı ilişkisi kullanılır.
4
Denklemi kur ve x değerini çöz
100+x160=90100\frac{100+x}{160} = \frac{90}{100} denklemi kurulur. İçler dışlar çarpımı yapılırsa:
100+x=160×0,9100+x = 160 \times 0,9
100+x=144100+x = 144
x=44x = 44
Yeni maaşın, yeni fiyatlara oranı hedeflenen alım gücünü vermelidir.

Anahtar Kavram

Alım Gücü, maaşın fiyatlar genel düzeyine oranıdır. Enflasyon ve maaş zammı arasındaki ilişki doğrusal çıkarma işlemi değil, oransal bir ilişkidir.

İpuçları

1
Başlangıçta memurun maaşını 100 TL, bir ürünün fiyatını da 100 TL olarak kabul ederseniz işlemleriniz kolaylaşır.
2
Yıl sonunda ürünün fiyatı enflasyon kadar artarak 160 TL olur. Alım gücü ise maaşın ürün fiyatına oranıdır.
3
Alım gücünün %10 azalması, yeni maaşın yeni fiyatın %90'ına denk gelmesi demektir. Yani (Yeni Maaş) = 160 * 0,90.

Daha Fazla Pratik

Enflasyonun %20 olduğu bir ortamda alım gücünün %20 artması için maaşa yüzde kaç zam yapılmalıdır?

Alternatif Yöntem

Alım gücü formülü üzerinden: Deg˘is¸im=1+Zam Oranı1+Enflasyon Oranı1 \text{Değişim} = \frac{1 + \text{Zam Oranı}}{1 + \text{Enflasyon Oranı}} - 1 formülü kullanılabilir. 0,10=1+k1,601 -0,10 = \frac{1+k}{1,60} - 1 buradan 0,90=1+k1,60 0,90 = \frac{1+k}{1,60} şeklinde k (zam oranı) bulunabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 45Soru

Bir kolonya imalathanesinde, alkol oranları ağırlıkça sırasıyla %60\%60 ve %20\%20 olan A ve B tanklarında çözeltiler bulunmaktadır. İmalathane sorumlusu, bu iki tanktan belirli miktarlarda sıvı alıp karıştırarak %30\%30 alkol oranına sahip yeni bir karışım elde etmiştir.

Eğer sorumlu, A tankından aldığı miktar kadar B tankından; B tankından aldığı miktar kadar da A tankından alarak (miktarları ters çevirerek) bir karışım hazırlasaydı, elde edilen yeni karışımın alkol oranı yüzde kaç olurdu?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Yeni karışımın alkol oranı %50 olur.
İlk karışımda elde edilen %30 değeri, %20'ye %60'tan daha yakındır (farklar sırasıyla 10 ve 30). Bu, %20'lik karışımdan (B), %60'lık karışıma (A) göre 3 kat daha fazla alındığını gösterir (y=3xy=3x). Miktarlar ters çevrildiğinde ise %60'lık karışımdan 3 kat, %20'lik karışımdan 1 kat alınmış olur. Bu durumda ağırlık %60 tarafına kayar ve yeni ortalama %50 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki karışım problemini denkleme dök.
A tankından alınan miktar xx, B tankından alınan miktar yy olsun. Karışım denklemi: 60x+20yx+y=30\frac{60 \cdot x + 20 \cdot y}{x + y} = 30
Karışımın yüzdesi, toplam saf madde miktarının toplam karışım miktarına oranının 100 ile çarpılmasıyla bulunur.
2
Bu denklemden xx ve yy arasındaki oranı bul.
60x+20y=30(x+y)60x+20y=30x+30y30x=10yy=3x60x + 20y = 30(x + y) \Rightarrow 60x + 20y = 30x + 30y \Rightarrow 30x = 10y \Rightarrow y = 3x. Yani B tankından alınan miktar, A'nın 3 katıdır.
İkinci durumu hesaplamak için miktarlar arasındaki ilişkiyi bilmemiz gerekir.
3
Miktarları ters çevirerek (A'dan yy, B'den xx alarak) yeni karışım denklemini kur.
Yeni karışım yüzdesi = 60y+20xy+x\frac{60 \cdot y + 20 \cdot x}{y + x}
Soruda miktarların değiştirilmesi (swap edilmesi) istenmiştir.
4
Bulunan y=3xy = 3x eşitliğini yeni denklemde yerine yaz ve sonucu hesapla.
60(3x)+20x3x+x=180x+20x4x=200x4x=50\frac{60 \cdot (3x) + 20 \cdot x}{3x + x} = \frac{180x + 20x}{4x} = \frac{200x}{4x} = 50
Tek bilinmeyene indirgeyerek sonucu bulmak için.

Anahtar Kavram

Karışım Problemleri ve Ağırlıklı Ortalama

İpuçları

1
Önce verilen %30 sonucuna ulaşmak için A ve B tanklarından hangi oranda sıvı alındığını bulmalısınız.
2
Karışım formülünü kullanın: (Miktar1 × %1 + Miktar2 × %2) / Toplam Miktar = %Sonuç. Buradan miktarlar arası ilişkiyi (örneğin k ve 3k gibi) çıkarın.
3
%20 ile %30 arasında 10 fark, %60 ile %30 arasında 30 fark vardır. Ters orantıdan dolayı B'den alınan miktar A'nın 3 katıdır. Şimdi A'dan 3 birim, B'den 1 birim alarak hesap yapın.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla çözülen, bir havuzu farklı tuz oranlarıyla dolduran musluk problemleri incelenebilir.

Alternatif Yöntem

Kaldıraç (Tahterevalli) Yöntemi: İstenen oran (30), bileşenlere (20 ve 60) olan uzaklığıyla ters orantılıdır. |30-20|=10 ve |30-60|=30. Uzaklıklar oranı 1:3 ise, miktarlar oranı 3:1 olmalıdır (B'den 3k, A'dan k). Durum tersine dönerse, A'dan 3k, B'den k alınır. Ağırlık merkezi 60'a daha yakın olacaktır: (3*60 + 1*20)/4 = 50.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 46Soru

Bir kamu personeli, aylık maaşının 25\frac{2}{5}'ini ev kirasına, kalan maaşının 13\frac{1}{3}'ünü ise mutfak masraflarına ayırmıştır. Bu harcamalardan sonra geriye 12.00012.000 TL kaldığına göre, bu personelin aylık maaşı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.000

Cevap

Kamu personelinin aylık maaşı 30.000 TL'dir.
Maaşın tamamına 15x15x diyelim (paydaların EKOK'u 5 ve 3). Kira 25\frac{2}{5} olduğu için 6x6x gider, geriye 9x9x kalır. Kalanın 13\frac{1}{3}'ü mutfak olduğu için 9x13=3x9x \cdot \frac{1}{3} = 3x gider. Toplam harcanan 6x+3x=9x6x + 3x = 9x. Geriye kalan 15x9x=6x15x - 9x = 6x. Soruda kalan 12.00012.000 TL verilmiş. 6x=12.000x=2.0006x = 12.000 \Rightarrow x = 2.000. Maaş 15x=152.000=30.00015x = 15 \cdot 2.000 = 30.000 TL.

Adım Adım Çözüm

1
Maaşın tamamını temsil edecek bir değişken veya bütün belirle.
Maaşa xx diyelim.
Bilinmeyeni bulmak için denklem kurmamız gerekir.
2
İlk harcama (kira) sonrası kalanı bul.
Kira harcaması: 2x5\frac{2x}{5}. Kalan: x2x5=3x5x - \frac{2x}{5} = \frac{3x}{5}.
Soruda 'kalan maaşın' ifadesi geçtiği için önce kalanı bulmalıyız.
3
İkinci harcamayı (mutfak) kalan üzerinden hesapla.
Mutfak harcaması: 3x513=x5\frac{3x}{5} \cdot \frac{1}{3} = \frac{x}{5}.
Mutfak masrafı ana paranın değil, kalan paranın üçte biridir.
4
En son kalan miktarı kesir cinsinden ifade et.
Toplam harcanan: 2x5\frac{2x}{5} (kira) + x5\frac{x}{5} (mutfak) = 3x5\frac{3x}{5}. Geriye kalan: x3x5=2x5x - \frac{3x}{5} = \frac{2x}{5}.
Kalan parayı verilen sayısal değere eşitlemek için kesir karşılığını bulmalıyız.
5
Denklemi çözerek maaşı bul.
2x5=12.0002x=60.000x=30.000\frac{2x}{5} = 12.000 \Rightarrow 2x = 60.000 \Rightarrow x = 30.000.
Bilinmeyeni yalnız bırakarak sonuca ulaşırız.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' sorulduğunda, her adımda yeni kalan üzerinden işlem yapılır.
Soru 47Soru

Saatteki hızı 5050 km olan bir motosikletli, gideceği yere hiç mola vermeden 33 saatte ulaşmıştır. Buna göre, bu motosikletlinin aldığı toplam yol kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150

Cevap

Motosikletlinin aldığı toplam yol 150 kilometredir.
Hareket problemlerinde alınan yol, aracın hızı ile hareket ettiği sürenin çarpımına eşittir. Bu soruda saatte 5050 km hızla giden araç 33 saat boyunca hareket ettiği için 50×3=15050 \times 3 = 150 km yol almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hareket problemlerindeki temel formülü belirle.
Yol=Hız×ZamanYol = Hız \times Zaman
Sabit hızla hareket eden bir nesnenin aldığı yolu bulmak için hızı ile hareket süresi çarpılır.
2
Soruda verilen değerleri formülde yerine yaz.
Hız(V)=50Hız (V) = 50 km/sa, Zaman(t)=3Zaman (t) = 3 saat
Verilenleri belirleyerek hesaplama aşamasına geçilir.
3
Çarpma işlemini gerçekleştir.
50×3=15050 \times 3 = 150 km
Toplam mesafeyi bulmak için işlem tamamlanır.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki temel ilişki: x=Vtx = V \cdot t

İpuçları

1
Yol, hız ve zaman arasındaki ilişkiyi hatırlayın: Aracın her bir saatte aldığı yol hızıdır.
2
Eğer araç 1 saatte 50 km gidiyorsa, 3 saatte ne kadar gideceğini bulmak için çarpma işlemi yapmalısınız.
3
Yol=50 km/sa×3 saatYol = 50 \text{ km/sa} \times 3 \text{ saat} işlemini uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı hız ve zaman değerleri ile benzer hesaplamalar yaparak formülü pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 48Soru

Bir meyve suyu fabrikasında elma, armut ve portakal olmak üzere üç çeşit meyve işlenmektedir. Aşağıdaki 1. grafikte bu meyvelerin ağırlıkça dağılımı, 2. grafikte ise her bir meyve çeşidinden elde edilen meyve suyu oranları yüzde olarak verilmiştir.

Bu fabrikada işlem sonunda toplam 1860 kg meyve suyu elde edilmiştir.

Buna göre, fabrikada işlenen armut miktarı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900

Cevap

İşlenen armut miktarı 900 kilogramdır.
Soruda verilen iki grafik birbiriyle bağlantılıdır. Birinci grafikten meyve miktarlarının oranları (150x, 120x, 90x), ikinci grafikten ise bu miktarların ne kadarının suya dönüştüğü (%60, %50, %40) bulunur. Toplam meyve suyu denklemi 186x = 1860 şeklinde kurulduğunda orantı sabiti x=10 bulunur. Armut miktarı başlangıçta 90x olarak belirlendiği için doğru cevap 900 kg'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Daire grafiğindeki dereceleri kullanarak meyve ağırlıklarını değişken cinsinden ifade etme
Toplam ağırlık = 360x olsun. Elma = 150x, Portakal = 120x, Armut = 90x.
Daire grafiğinin tamamı 360° olduğu için veriler merkez açılarla orantılıdır.
2
Sütun grafiğindeki yüzdeleri kullanarak elde edilen meyve suyu miktarlarını x cinsinden hesaplama
Elma suyu = 150x · %60 = 90x
Armut suyu = 90x · %40 = 36x
Portakal suyu = 120x · %50 = 60x
Her meyvenin ağırlığı ile verimlilik yüzdesi çarpılarak meyve suyu miktarı bulunur.
3
Toplam meyve suyu miktarını eşitleyerek x değerini bulma
Toplam Suyu = 90x + 36x + 60x = 186x
186x = 1860 kg
x = 10
Soruda verilen toplam 1860 kg bilgisi kullanılarak bilinmeyen katsayı çözülür.
4
İstenen Armut ağırlığını hesaplama
Armut miktarı = 90x = 90 · 10 = 900 kg
Başlangıçta belirlenen Armut ağırlığı ifadesinde x yerine konulur.

Anahtar Kavram

Grafik Dönüşümleri ve Yüzde Problemleri

İpuçları

1
Meyvelerin ağırlıklarını daire grafiğindeki açılarla orantılı olacak şekilde 360x, 150x gibi değişkenlerle ifade etmeyi deneyin.
2
Her bir meyve türü için 'Ağırlık x Yüzde = Meyve Suyu Miktarı' formülünü uygulayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 49Soru

Bir kamu kurumunun yıllık bütçesinin 14\frac{1}{4}'ü personel giderlerine, kalanın 25\frac{2}{5}'i altyapı yatırımlarına, geriye kalan tutarın 13\frac{1}{3}'ü ise kırtasiye ve sarf malzemelerine ayrılmıştır. Altyapı yatırımlarına ayrılan ödenek, kırtasiye giderlerinden 1.200.000 TL fazla olduğuna göre, bu kurumun toplam yıllık bütçesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.000.000

Cevap

Kurumun toplam yıllık bütçesi 8.000.000 TL'dir.
Soruda verilen zincirleme kesirler ('kalanın...' şeklinde) adım adım takip edildiğinde, altyapı gideri toplam paranın 620\frac{6}{20}'si, kırtasiye gideri ise 320\frac{3}{20}'si olarak bulunur. Aralarındaki fark 320\frac{3}{20}'lik bir dilime denk gelir. Bu dilim 1.200.000 TL ise, tamamı 8.000.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam bütçeye xx diyelim ve harcamaları sırasıyla hesaplayalım.
Bütçe: xx
Bilinmeyeni tanımlayarak işlemleri cebirsel ifadeye dökmek için.
2
Personel giderlerini ve ilk kalanı hesaplayalım.
Personel: 14x\frac{1}{4}x, Kalan 1: x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x
Soruda harcamalar 'kalan' üzerinden tanımlandığı için her adımda kalanı bulmalıyız.
3
Altyapı yatırımını (Kalan 1'in 2/5'i) hesaplayalım.
Altyapı: 34x25=620x=310x\frac{3}{4}x \cdot \frac{2}{5} = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x
Altyapı bütçesi, ilk kalanın bir kesri olarak tanımlanmıştır.
4
Altyapı harcamasından sonraki yeni kalanı bulalım.
Kalan 2: 34x310x=15x6x20=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{15x - 6x}{20} = \frac{9}{20}x
Kırtasiye giderini hesaplamak için bu adımdaki kalana ihtiyacımız var.
5
Kırtasiye giderini (Kalan 2'nin 1/3'ü) hesaplayalım.
Kırtasiye: 920x13=320x\frac{9}{20}x \cdot \frac{1}{3} = \frac{3}{20}x
Son harcama kalemi bu tutar üzerinden belirlenmiştir.
6
Verilen fark bilgisini kullanarak denklemi kuralım ve çözelim: (Altyapı - Kırtasiye = 1.200.000).
3x103x20=1.200.0006x3x20=1.200.0003x20=1.200.0003x=24.000.000x=8.000.000\frac{3x}{10} - \frac{3x}{20} = 1.200.000 \Rightarrow \frac{6x-3x}{20} = 1.200.000 \Rightarrow \frac{3x}{20} = 1.200.000 \Rightarrow 3x = 24.000.000 \Rightarrow x = 8.000.000
Bilinmeyen xx değerine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' mantığı ve parça-bütün ilişkisi.

İpuçları

1
Soruda her harcama bir önceki işlemden 'geriye kalan' tutar üzerinden hesaplanmaktadır. Doğrudan başlangıç bütçesinin kesirleri olarak toplamayın.
2
Bütçenin tamamına, paydaların (4, 5, 3) ortak katı olan bir sayı (örneğin 60x) diyerek işlem yaparsanız kesirlerle uğraşmadan sonuca daha kolay ulaşabilirsiniz.
3
Altyapı yatırımı bütçenin 310\frac{3}{10}'u, kırtasiye gideri ise 320\frac{3}{20}'sidir. Bu iki kesrin farkı 1.200.000 TL'ye eşittir.

Alternatif Yöntem

Bütçeye 60k diyelim.
1. Personel: 15k, Kalan: 45k.
2. Altyapı: 45k * 2/5 = 18k. Kalan: 27k.
3. Kırtasiye: 27k * 1/3 = 9k.
Fark: Altyapı (18k) - Kırtasiye (9k) = 9k.
9k = 1.200.000 TL ise k = 1.200.000/9 (sadeleşmez, bu yöntem yerine x yöntemi daha temizdir ancak mantık aynıdır).
Not: 9k = 1.2M -> 3/20x denklemindeki katsayılarla uyumludur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 50Soru

Bir giyim mağazası, tanesini 50 TL'den aldığı gömlekleri '3 Al 2 Öde' kampanyası düzenleyerek satmaktadır. Mağaza, bu kampanya kapsamındaki satışlardan toplam maliyet üzerinden %20 kâr elde etmeyi hedeflemektedir. Buna göre, gömleklerin etiket fiyatı kaç TL olarak belirlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90

Cevap

Gömleklerin etiket fiyatı 90 TL olarak belirlenmelidir.
Soruda verilen '3 Al 2 Öde' kampanyası, mağazadan 3 ürün çıkarken kasaya 2 ürün parasının girdiğini gösterir. Doğru çözüm için önce 3 ürünün toplam maliyeti (150 TL) bulunur. Ardından bu maliyet üzerinden hedeflenen %20 kâr eklenerek toplam beklenen gelir (180 TL) hesaplanır. Son olarak, bu gelirin 2 ürünün satışından elde edileceği (3 al 2 öde) dikkate alınarak, 180 TL ikiye bölünür ve etiket fiyatı 90 TL bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kampanya döngüsündeki (3 gömlek) toplam maliyeti hesapla.
3 adet x 50 TL = 150 TL (Toplam Maliyet)
Kampanyada mağazadan 3 ürün çıkmaktadır, bu yüzden kâr hesabı bu 3 ürünün toplam maliyeti üzerinden yapılmalıdır.
2
Hedeflenen %20 kâr ile ulaşılması gereken toplam satış gelirini hesapla.
150 TL + (150 TL x 0,20) = 150 + 30 = 180 TL (Hedeflenen Toplam Gelir)
Mağaza maliyetin üzerine %20 kâr koyarak toplamda 180 TL kasasına girmesini istemektedir.
3
Kampanya koşulu gereği ödeme alınan ürün sayısını belirle ve birim fiyatı bul.
Müşteri 3 ürün alıp 2 ürün parası öder. 2 x Etiket Fiyatı = 180 TL olduğundan, Etiket Fiyatı = 180 / 2 = 90 TL.
Toplam gelir (180 TL), satılan 2 ürünün bedelinden elde edilecektir.

Anahtar Kavram

Çoklu Satış ve Kampanya Problemleri

İpuçları

1
Mağazadan kaç ürün çıktığını ve kasaya kaç ürün parası girdiğini belirleyerek başlayın.
2
Bir işlem döngüsü (3 gömlek satışı) için toplam maliyeti ve bu maliyet üzerinden elde edilmesi gereken toplam kârlı tutarı hesaplayın.
3
3 gömleğin maliyeti 150 TL'dir. %20 kâr için toplam 180 TL gelir gerekir. Bu gelir 2 gömlek fiyatından elde edilecektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, 'Tanesini 40 TL'den alıp %25 kârla satan bir manavın terazisi %20 eksik tartıyorsa gerçek kârı yüzde kaçtır?' sorusu çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Orantı Yöntemi: 3 ürün maliyetine (3x50=150) %20 kâr eklenirse satış değeri 180 olur. Bu 180 TL'yi 2 ürün ödeyeceği için 180/2 = 90 TL.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 51Soru

Bir halk kütüphanesinde bulunan toplam 600600 kitabın %15\%15'i çocuk edebiyatı kategorisindedir. Buna göre, bu kütüphanedeki çocuk edebiyatı kategorisinde bulunan kitap sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90

Cevap

Kütüphanedeki çocuk edebiyatı kategorisinde bulunan kitap sayısı 90'dır.
600 sayısının %15'ini bulmak için 600 sayısını 15 ile çarpıp 100'e bölmemiz gerekir. 600/100=6600 / 100 = 6 ve 6×15=906 \times 15 = 90 işlemi bizi doğru sonuca ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kitap sayısını ve istenen yüzde oranını belirle.
Toplam kitap: 600600, Yüzde oranı: %15\%15 (yani 15100\frac{15}{100})
Yüzde problemlerinde temel adım, bütünü ve bütünden alınacak parçanın oranını tespit etmektir.
2
Bütün sayı ile yüzde oranını çarparak sonucu hesapla.
600×15100=6×15=90600 \times \frac{15}{100} = 6 \times 15 = 90
Bir sayının belirli bir yüzdesini bulmak için sayı, yüzde oranı ile çarpılır. Burada 600600 ile 100100 sadeleşerek işlemi kolaylaştırır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirli bir yüzdesini hesaplama (Temel Yüzde Kavramı)

İpuçları

1
%15 ifadesi, her 100 kitapta 15 kitabın çocuk edebiyatı olduğu anlamına gelir.
2
600 sayısı içinde kaç tane 100 olduğunu bulup, her 100 için 15 kitap ekleyerek de sonuca ulaşabilirsin.
3
600×15100600 \times \frac{15}{100} işlemini yaparken 600'ün sonundaki iki sıfır ile paydadaki 100'ü sadeleştirip 6×156 \times 15 işlemini yapabilirsin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, bir sınıftaki 40 öğrencinin %25'inin kaç kişi olduğunu hesaplayarak pratiğini artırabilirsin.

Alternatif Yöntem

Önce 600'ün %10'unu (600/10=60600 / 10 = 60), sonra %5'ini (%10'un yarısı olduğu için 60/2=3060 / 2 = 30) bulup toplayarak (%15 = %10 + %5) sonucu 60+30=9060 + 30 = 90 olarak bulabilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 52Soru

Bir şehirdeki üç tarihi yapı olan Konak, Medrese ve Hamam'ın yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Yapılar yaşlarına göre büyükten küçüğe Konak, Medrese ve Hamam şeklinde sıralanmaktadır.
* Konak, Medrese'nin bugünkü yaşındayken; Medrese, Hamam'ın o günkü yaşının 3 katı yaştaydı.
* Medrese, Konak'ın bugünkü yaşına geldiğinde; üç yapının yaşları toplamı 140 olacaktır.
* Üç yapının bugünkü yaşları toplamı 104'tür.

Buna göre, Medrese'nin bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Medrese'nin bugünkü yaşı 36'dır.
Verilen bilgiler ışığında kurulan denklem sistemi çözüldüğünde Medrese'nin yaşı 36 olarak bulunur. Konak ile Medrese arasındaki yaş farkının 12 olduğu tespit edilerek, geçmiş ve gelecek zaman senaryoları tutarlı bir şekilde sağlanır (Geçmişte yaşlar: 36, 24, 8; Gelecekte yaşlar: 60, 48, 32).

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri belirle ve sıralamayı not et.
Konak = KK, Medrese = MM, Hamam = HH. Sıralama: K>M>HK > M > H. Bugünkü yaşlar toplamı: K+M+H=104K + M + H = 104.
Problemi matematiksel modele dökmek için temel değişkenler atanmalıdır.
2
Geçmiş zamana dair verilen ilişkiyi denkleme dök.
Konak MM yaşındayken aradan geçen yıl farkı (KM)(K - M) yıldır. Bu sürede Medrese'nin yaşı M(KM)=2MKM - (K - M) = 2M - K, Hamam'ın yaşı H(KM)=HK+MH - (K - M) = H - K + M olur. Denklem: 2MK=3(HK+M)2KM3H=02M - K = 3(H - K + M) \Rightarrow 2K - M - 3H = 0.
Yaş farkı sabittir; geçmişe gidildiğinde bu fark her kişi/yapı için aynı miktarda çıkarılmalıdır.
3
Gelecek zamana dair verilen ilişkiyi denkleme dök.
Medrese KK yaşına geldiğinde aradan (KM)(K - M) yıl geçmiş olur. Yeni yaşlar: Konak 2KM2K - M, Medrese KK, Hamam H+KMH + K - M. Toplam: (2KM)+K+(H+KM)=1404K2M+H=140(2K - M) + K + (H + K - M) = 140 \Rightarrow 4K - 2M + H = 140.
Gelecekteki durum için geçen süreyi tüm değişkenlere ekleyerek toplam denklemine ulaşılır.
4
Elde edilen üç bilinmeyenli denklem sistemini çöz.
(3. denklemden 1. denklemi çıkararak): (4K2M+H)(K+M+H)=1401043K3M=36KM=12(4K - 2M + H) - (K + M + H) = 140 - 104 \Rightarrow 3K - 3M = 36 \Rightarrow K - M = 12. Buradan K=M+12K = M + 12.
Değişken sayısını azaltmak için taraf tarafa işlem yapılır.
5
Bulunan KK değerini diğer denklemlerde yerine koyarak MM'yi bul.
1. Denklemde yerine yaz: (M+12)+M+H=1042M+H=92H=922M(M + 12) + M + H = 104 \Rightarrow 2M + H = 92 \Rightarrow H = 92 - 2M. 2. Denklemde yerine yaz: 2(M+12)M3(922M)=02M+24M276+6M=07M=252M=362(M + 12) - M - 3(92 - 2M) = 0 \Rightarrow 2M + 24 - M - 276 + 6M = 0 \Rightarrow 7M = 252 \Rightarrow M = 36.
Tek bilinmeyene indirgeyerek sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri (Değişkenler Arası Sabit Fark)
Soru 53Soru

Bir babanın bugünkü yaşı, iki çocuğunun bugünkü yaşları toplamının 3 katıdır. 6 yıl sonra babanın yaşı, çocuklarının yaşları toplamının 2 katına eşit olacağına göre, babanın bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 54

Cevap

Babanın bugünkü yaşı 54'tür.
Babanın yaşı çocukların yaşları toplamının 3 katı olduğu için 3x3x, çocukların yaşları toplamı ise xx olarak alınır. 6 yıl sonra her iki çocuk da 6'şar yaş büyüyeceğinden, çocukların yaşları toplamı x+12x+12 olur. Kurulan 3x+6=2(x+12)3x+6 = 2(x+12) denkleminden x=18x=18 bulunur ve babanın yaşı 3×18=543 \times 18 = 54 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımla
Çocukların yaşları toplamı = xx olsun. Babanın bugünkü yaşı = 3x3x olur.
Soruda verilen 'babanın yaşı çocukların yaşları toplamının 3 katıdır' bilgisi matematiksel ifadeye dökülür.
2
Gelecekteki yaşları ifade et
6 yıl sonra: Babanın yaşı = 3x+63x + 6. İki çocuğun yaşları toplamı = x+6+6=x+12x + 6 + 6 = x + 12.
Zaman herkes için aynı ilerler. İki çocuk olduğu için yaşları toplamı geçen yılın 2 katı kadar (2 kişi ×\times 6 yıl) artar. En sık yapılan hata buradaki artışı tek kişi gibi düşünmektir.
3
Denklemi kur ve çöz
3x+6=2(x+12)3x+6=2x+24x=183x + 6 = 2(x + 12) \Rightarrow 3x + 6 = 2x + 24 \Rightarrow x = 18.
Sorudaki '6 yıl sonra babanın yaşı, çocukların yaşları toplamının 2 katı olacak' eşitliği kullanılır.
4
İstenen değeri bul
Babanın bugünkü yaşı = 3x=3×18=543x = 3 \times 18 = 54.
xx değeri çocukların yaşları toplamıdır, soru babanın yaşını sormaktadır.

Anahtar Kavram

Kişi sayısı birden fazla olan grupların (örneğin iki çocuk) yaşları toplamı, geçen her yıl için 'kişi sayısı ×\times yıl' kadar artar.
Soru 54Soru

Bir Organize Sanayi Bölgesi (OSB) yönetimi, genişleme sahası olarak belirlenen arazinin kullanımını üç aşamalı bir planla belirlemiştir:

1. İlk aşamada, toplam arazinin 14\frac{1}{4}'i lojistik depolama alanları için ayrılmıştır.
2. İkinci aşamada, kalan arazinin 25\frac{2}{5}'si imalat atölyeleri için tahsis edilmiştir.
3. Üçüncü aşamada, geriye kalan arazinin 13\frac{1}{3}'i idari binalar ve sosyal tesisler için planlanmıştır.

İmalat atölyeleri için tahsis edilen alan, lojistik depolama alanlarından 24 dönüm fazla olduğuna göre, planlama sonunda henüz tahsis edilmemiş (rezerv) alan kaç dönümdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144

Cevap

Planlama sonunda rezerv kalan alan 144 dönümdür.
Problemi çözmek için toplam alana xx denilir. Lojistik x4\frac{x}{4}, kalan 3x4\frac{3x}{4} olur. İmalat için kalanın 25\frac{2}{5}'si yani 3x10\frac{3x}{10} alınır. İkisi arasındaki fark 3x10x4=x20=24\frac{3x}{10} - \frac{x}{4} = \frac{x}{20} = 24 dönüm olduğundan, toplam alan x=480x=480 bulunur. İşlemler takip edildiğinde son kalan rezerv alanın 144 dönüm olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam arazi miktarını xx olarak tanımla ve her aşamadaki payları xx cinsinden hesapla.
Toplam: xx. 1. Aşama (Lojistik): 14x\frac{1}{4}x. Kalan: 34x\frac{3}{4}x.
Soruda verilen kesirleri ortak bir değişken üzerinden ifade etmek gerekir.
2
İkinci ve üçüncü aşamadaki tahsisleri 'kalanın kesri' kuralına göre hesapla.
2. Aşama (İmalat): 34x25=620x=310x\frac{3}{4}x \cdot \frac{2}{5} = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x. Yeni Kalan: 34x310x=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{9}{20}x.
Her adımda kalan miktar üzerinden işlem yapılmalıdır.
3
Verilen fark bilgisini kullanarak denklemi kur ve toplam araziyi (xx) bul.
Denklem: 310x14x=246x5x20=24x20=24x=480\frac{3}{10}x - \frac{1}{4}x = 24 \Rightarrow \frac{6x - 5x}{20} = 24 \Rightarrow \frac{x}{20} = 24 \Rightarrow x = 480 dönüm.
İmalat ve Lojistik alanları arasındaki fark 24 dönümdür.
4
Son aşamayı hesapla ve en son kalan rezerv alanı bul.
3. Aşama (İdari): 920x13=320x\frac{9}{20}x \cdot \frac{1}{3} = \frac{3}{20}x. Son Kalan: 920x320x=620x=310x\frac{9}{20}x - \frac{3}{20}x = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x. Değer: 480310=144480 \cdot \frac{3}{10} = 144 dönüm.
Soru rezerv (henüz tahsis edilmemiş) alanı sormaktadır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' mantığı ve parça-bütün ilişkisi üzerinden denklem kurma.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, fark yerine toplam alan verilip parçaların sorulduğu bir kurguyla çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Ters işlem yöntemi yerine kutu yöntemi kullanılabilir: Toplam alana paydaların çarpımı (4, 5, 3) olan 60k60k diyerek kesirlerden kurtulunabilir. Lojistik=15k15k, Kalan=45k45k. İmalat=45k2/5=18k45k \cdot 2/5 = 18k. Fark=18k15k=3k=24k=818k-15k=3k=24 \Rightarrow k=8. Son kalan hesabı daha kolay yapılır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 55Soru

Bir bakanlığın arşiv dijitalleştirme projesi kapsamında, sisteme veri girişi yapmak için A ve B sunucuları kullanılmaktadır. Bu işlemi A sunucusu tek başına 24 saatte, B sunucusu ise tek başına 16 saatte tamamlayabilmektedir.

İki sunucu birlikte çalışmaya başladıktan 4 saat sonra B sunucusu teknik bir arıza nedeniyle devre dışı kalmıştır.

Buna göre, kalan veri girişi işlemini A sunucusu tek başına kaç saatte tamamlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14

Cevap

A sunucusu kalan işi 14 saatte tamamlar.
Doğru cevap, birlikte yapılan işin düşülmesi ve kalan kısmın A sunucusunun çalışma hızına bölünmesiyle bulunur. İşlem adımları takip edildiğinde 14 saat sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sunucuların birim zamanda (1 saatte) yaptıkları iş miktarlarını kesir olarak ifade et.
A sunucusu 1 saatte işin 124\frac{1}{24}'ünü, B sunucusu ise 116\frac{1}{16}'sını yapar.
İşçi problemlerinde birim zaman hesabı üzerinden gitmek çözümü kolaylaştırır.
2
İki sunucunun birlikte 1 saatte ne kadar iş yaptıklarını hesapla.
124+116=248+348=548\frac{1}{24} + \frac{1}{16} = \frac{2}{48} + \frac{3}{48} = \frac{5}{48} (Paydalar 48'de eşitlenir).
Birlikte çalışma kapasitesini bulmak için hızlar toplanır.
3
Birlikte çalıştıkları 4 saat boyunca işin ne kadarının bittiğini hesapla.
4×548=2048=5124 \times \frac{5}{48} = \frac{20}{48} = \frac{5}{12} iş bitmiştir.
Toplam iş = Hız ×\times Zaman formülü uygulanır.
4
Geriye kalan iş miktarını bul.
İşin tamamı 11 kabul edilir. Kalan iş = 1512=7121 - \frac{5}{12} = \frac{7}{12}.
Tamamlanan kısmı bütünden çıkararak kalan iş bulunur.
5
Kalan işi A sunucusunun tek başına ne kadar sürede bitireceğini hesapla.
Süre = I˙s¸Hız=7/121/24=712×24=7×2=14\frac{\text{İş}}{\text{Hız}} = \frac{7/12}{1/24} = \frac{7}{12} \times 24 = 7 \times 2 = 14 saat.
A sunucusunun hızıyla kalan iş miktarı oranlanarak süre bulunur.

Anahtar Kavram

Birim Zamanda Yapılan İş (İşçi Problemleri)

İpuçları

1
Önce A ve B sunucularının 1 saatte işin kaçta kaçını yaptıklarını bulun.
2
İki sunucu birlikte 4 saat çalışırsa işin toplamda ne kadarı biter? Bunu hesaplayıp işin tamamından (1'den) çıkarın.
3
Kalan iş miktarı 712\frac{7}{12}'dir. A sunucusu saatte 124\frac{1}{24} iş yapıyorsa, 712\frac{7}{12}'lik işi bitirmek için kaç tane 124\frac{1}{24}'e ihtiyacı vardır?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, 'kalan işi B sunucusu yapsaydı' veya 'işin tamamı kaç saatte biterdi' şeklinde değiştirerek çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

EKOK Yöntemi (İş = Birim Sayısı): 24 ve 16'nın EKOK'u 48'dir. İşin tamamına 48 birim diyelim. A'nın hızı 48/24 = 2 birim/saat, B'nin hızı 48/16 = 3 birim/saat olur. Birlikte hızları 2+3=5 birim/saat. 4 saatte 4x5=20 birim iş yaparlar. Kalan iş 48-20=28 birimdir. A sunucusu (hızı 2) bu işi 28/2 = 14 saatte bitirir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru

Bir bakanlıkta görev yapan üç müfettiş yardımcısının yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Hakan'ın yaşı, Melis'in yaşının 22 katıdır.
* Serkan'ın yaşı; Hakan ve Melis'in yaşları toplamından 44 eksiktir.
* 55 yıl sonra Serkan'ın yaşı, Hakan'ın yaşından 66 fazla olacaktır.

Buna göre, Hakan'ın bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2020

Cevap

Hakan'ın bugünkü yaşı 2020'dir.
Verilen bilgiler ışığında kurulan 3x+1=2x+113x + 1 = 2x + 11 denklemi çözüldüğünde Melis'in yaşı 1010, Hakan'ın yaşı ise bunun iki katı olan 2020 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin bugünkü yaşlarını bir bilinmeyen cinsinden ifade edelim.
Melis'in yaşı xx olsun. Hakan'ın yaşı 2x2x, Serkan'ın yaşı ise (2x+x)4=3x4(2x + x) - 4 = 3x - 4 olur.
Soruda verilen kat ve fark ilişkilerini tek bir değişken üzerinden toplamak çözümü kolaylaştırır.
2
55 yıl sonraki yaşları belirleyelim.
Hakan: 2x+52x + 5, Serkan: (3x4)+5=3x+1(3x - 4) + 5 = 3x + 1.
Zaman ilerledikçe gruptaki her bireyin yaşı aynı miktarda artar.
3
55 yıl sonraki yaş ilişkisini denklem haline getirelim.
3x+1=(2x+5)+63x + 1 = (2x + 5) + 6
Serkan'ın yaşının Hakan'ın yaşından 66 fazla olduğu bilgisi denklemleştirilmiştir.
4
Denklemi çözelim.
3x+1=2x+113x2x=111x=103x + 1 = 2x + 11 \Rightarrow 3x - 2x = 11 - 1 \Rightarrow x = 10.
Bilinmeyen değeri bulmak için benzer terimler bir araya getirilmiştir.
5
Hakan'ın bugünkü yaşını hesaplayalım.
2x=2×10=202x = 2 \times 10 = 20.
Hakan'ın yaşının Melis'in yaşının 22 katı olduğu başlangıçta belirlenmişti.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde temel ilke, zamanın herkes için aynı miktarda geçmesi ve yaşlar arasındaki farkın (kişi sayısı değişmediği sürece) sabit kalmasıdır.

İpuçları

1
Melis'in yaşına xx diyerek başlayın ve diğerlerini bu cinsinden yazın.
2
Serkan'ın yaşı Hakan+Melis4Hakan + Melis - 4 olduğuna dikkat edin; yani 3x43x - 4.
3
5 yıl sonra her iki kişinin de yaşına 5 eklemeyi unutmayın: Serkan+5=Hakan+5+6Serkan + 5 = Hakan + 5 + 6.

Daha Fazla Pratik

Yaş farkının zaman içinde değişmediği durumları içeren diğer KPSS problemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yaş farkı üzerinden de gidilebilir: Serkan ile Hakan arasındaki fark bugün SH=(3x4)2x=x4S - H = (3x - 4) - 2x = x - 4 olur. Yaş farkı asla değişmeyeceği için 5 yıl sonraki fark da x4=6x - 4 = 6 olmalıdır. Buradan x=10x = 10 bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru

Bir pozitif tam sayının rakamlarının kareleri toplamı, bir tam sayının karesine eşit oluyorsa bu sayıya "karesel-öz sayı" denir.

Örneğin; 4343 sayısı için 42+32=25=524^2 + 3^2 = 25 = 5^2 olduğundan 4343 bir karesel-öz sayıdır.

Buna göre, iki basamaklı kaç farklı karesel-öz sayı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1313

Cevap

İki basamaklı toplam 1313 farklı karesel-öz sayı bulunmaktadır.
Doğru cevap olan on üç sayısına, birler basamağı sıfır olan dokuz adet sayı (10,20,,9010, 20, \dots, 90) ve rakamları arasında Pisagor ilişkisi bulunan dört adet sayının (34,43,68,8634, 43, 68, 86) toplamı ile ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
İki basamaklı sayının genel formunu ve şartı belirlemek.
abab sayısı için a2+b2=k2a^2 + b^2 = k^2 (kk bir tam sayı, a{1,...,9},b{0,...,9}a \in \{1, ..., 9\}, b \in \{0, ..., 9\})
Karesel-öz sayı tanımı gereği rakamların kareleri toplamı bir tam kare olmalıdır.
2
Birler basamağı sıfır olan durumları incelemek (b=0b = 0).
10,20,30,40,50,60,70,80,9010, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 olmak üzere 99 adet sayı.
a2+02=a2a^2 + 0^2 = a^2 her zaman bir tam karedir ve bu sayılar iki basamaklıdır.
3
Sıfırdan farklı rakamlarla Pisagor üçlüleri (a2+b2=k2a^2 + b^2 = k^2) aramak.
(3,4)(3, 4) ve (6,8)(6, 8) rakam çiftleri bulunur.
32+42=25=523^2 + 4^2 = 25 = 5^2 ve 62+82=100=1026^2 + 8^2 = 100 = 10^2 şartı sağlar; diğer rakam çiftleri tam kare vermez.
4
Bulunan rakam çiftlerinden yazılabilecek iki basamaklı sayıları belirlemek.
34,43,68,8634, 43, 68, 86 olmak üzere 44 adet sayı.
Rakamların yer değiştirmesi kareleri toplamını değiştirmez.
5
Tüm durumları toplamak.
9+4=139 + 4 = 13
İki farklı kategorideki tüm uygun sayılar birleştirilir.

Anahtar Kavram

Tam Kare Sayılar ve Pisagor Üçlüleri

İpuçları

1
Birler basamağı 00 olan sayıları (örneğin 10,2010, 20) kontrol ederek başlayın.
2
a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2 şartını sağlayan ve rakam olan a,ba, b değerlerini düşünün (Pisagor üçlüleri).
3
Birler basamağı 00 olan 99 sayıya ek olarak, (3,4)(3,4) ve (6,8)(6,8) çiftlerinden kaç sayı yazılabileceğini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde rakamlarının küpleri toplamı kendisine eşit olan (Armstrong sayıları) gibi özel tanımlı sayı problemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru

Bir kamu kurumunun arşiv biriminde dosyalar, karışıklığı önlemek amacıyla 55 rakamı kullanılmadan numaralandırılmaktadır. Numaralandırma işlemi 11’den başlayarak ardışık doğal sayılarla yapılmakta, ancak yazımında 55 rakamı bulunan sayılar atlanmaktadır.

Örneğin; dosya numaraları 1,2,3,4,6,1, 2, 3, 4, 6, \dots şeklinde ilerlemekte; 1414’ten sonra 1616, 4949’dan sonra 6060 gelmektedir.

Buna göre, baştan 150.150. sıradaki dosyanın numarası kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 187

Cevap

Arşivdeki 150. dosyanın numarası 187'dir.
Doğru cevap 187'dir. Sistemde toplam 9 rakam (0,1,2,3,4,6,7,8,9) kullanıldığı için bu bir 9'luk taban problemidir. 150 sayısını 9 tabanına çevirdiğimizde (176)9(176)_9 elde ederiz. Ancak sistemde '5' rakamı atlandığı için, 9 tabanındaki değeri 5 veya daha büyük olan rakamları birer artırarak gerçek dosya numarasına ulaşırız: 1 \to 1, 7 \to 8, 6 \to 7. Sonuç 187 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Problemin mantığını belirle
10'luk sistemdeki rakamlardan biri (5) kullanılmadığı için, bu sistem aslında 9 tabanında (9'luk sayı sistemi) çalışmaktadır. Ancak semboller {0,1,2,3,4,6,7,8,9} olarak değiştirilmiştir.
Bir rakamın eksik olduğu sayma sistemleri, (n-1) tabanı mantığıyla çözülür.
2
Hedef sıra sayısını (150) 9 tabanına çevir
150=1×81+7×9+6×1150 = 1 \times 81 + 7 \times 9 + 6 \times 1. Yani 9 tabanında (176)9(176)_9 sayısı elde edilir.
150. sıradaki sayının 'gerçek' matematiksel değerini bulmak için 9'luk tabana dönüşüm yapılır.
3
Elde edilen 9 tabanındaki rakamları sisteme uygun sembollere dönüştür
Dönüşüm Kuralı: 0-4 arası aynen kalır, 5 ve üzeri rakamlar 1 artırılır (5 atlandığı için).
1 rakamı \rightarrow 1
7 rakamı \rightarrow 8 (5, 6, 7... yerine 6, 7, 8... kullanıldığı için)
6 rakamı \rightarrow 7
Sistemde '5' sembolü yoktur. 9 tabanındaki '5' değeri '6' sembolüne, '6' değeri '7' sembolüne, '7' değeri '8' sembolüne denk gelir.
4
Sonucu birleştir
Bulunan semboller yan yana yazıldığında: 187.
Dosya numarası bu sembollerden oluşur.

Anahtar Kavram

Sayı Tabanı Değişimi ve Rakam Manipülasyonu

İpuçları

1
Kullanılan rakam kümesinde '5' hariç toplam 9 adet rakam vardır. Bu durum size hangi sayı tabanını hatırlatıyor?
2
Problemi 9'luk sayı tabanında düşünün. Öncelikle 150 sayısını 9 tabanına çevirin.
3
150 sayısının 9 tabanındaki karşılığı (176)9(176)_9'dır. Şimdi elinizdeki bu rakamları (1, 7, 6), sorudaki '5 atlama' kuralına göre gerçek sembollere dönüştürün. (Örn: Normalde 5 olan değer 6 olur, 6 olan değer 7 olur).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 59Soru

Bir apartmandaki daireler 11'den başlayarak ardışık tam sayılarla numaralandırılıyor. Bu numaralandırma işlemi sırasında toplam 1515 kez "22" rakamının kullanıldığı fark ediliyor.

Buna göre, bu apartmandaki daire sayısı en fazla kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 51

Cevap

Daire sayısı en fazla 51 olabilir.
Daire numaraları yazıldığında, 2, 12, 20, 21, 22 (iki tane), 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 32 ve 42 sayılarındaki '2' rakamlarını topladığımızda tam olarak 15 adede ulaşırız. 42'den sonraki 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 ve 51 numaralı dairelerde '2' rakamı bulunmadığı için toplam '2' sayısı değişmez. Ancak 52 numaralı daire eklenirse 16. '2' rakamı kullanılmış olur. Bu nedenle ulaşılabilecek en büyük daire numarası 51'dir.

Adım Adım Çözüm

1
İçinde "2" rakamı bulunan sayıları sırayla listeleyelim ve her birindeki "2" sayısını sayalım.
2 (1), 12 (1), 20 (1), 21 (1), 22 (2), 23 (1), 24 (1), 25 (1), 26 (1), 27 (1), 28 (1), 29 (1), 32 (1), 42 (1).
Sistematik sayma yaparak 15. rakama nerede ulaştığımızı bulmamız gerekir.
2
Bulduğumuz rakam sayılarını toplayarak ilerleyelim.
2, 12 (toplam 2 tane); 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 (toplam 11 tane daha, 22'den iki tane geldiğine dikkat); şu an toplam 13 oldu. 32 (14. tane) ve 42 (15. tane).
15. "2" rakamının kullanıldığı sayıyı tespit etmek için.
3
15. "2" rakamından sonra gelen ve içinde "2" barındıran ilk sayıyı bulalım.
42'den sonraki ilk "2" rakamı 52 sayısındadır.
Daire sayısının en fazla olabilmesi için bir sonraki "2" rakamına kadar olan tüm sayıları (daireleri) dahil edebiliriz.
4
Maksimum sınırı belirleyelim.
Daire numarası 51 olduğunda hala 15 tane "2" kullanılmıştır. Ancak 52 olursa 16. "2" gelecektir. Bu yüzden maksimum 51'dir.
Soru bizden en fazla daire sayısını istediği için bir sonraki kısıtlayıcı değere kadar olan tüm sayıları alırız.

Anahtar Kavram

Sistematik Sayma ve Basamak Analizi Mantığı

İpuçları

1
1'den başlayarak içinde '2' rakamı geçen sayıları bir kağıda yazmaya başlayın.
2
22 sayısına geldiğinizde orada iki tane '2' rakamı olduğunu unutmayın ve toplamda 15 taneye ulaşana kadar devam edin.
3
15. '2' rakamı 42 sayısındadır. 42'den sonra bir sonraki '2' rakamı hangi sayıda karşınıza çıkar? O sayıya kadar olan tüm daireleri apartmana ekleyebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu '7' rakamı için 10 kez kullanıldığı durumuna göre çözerek mantığı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 60Soru

Bir iş merkezinin girişindeki reklam panosunda yan yana sıralanmış 5 adet lamba bulunmaktadır. Bu lambalar, arızalanmadığı sürece belirli bir periyotla yanıp sönmektedir.

Lambaların yanma sırası şu şekildedir:
KLMNPNMLKLK - L - M - N - P - N - M - L - K - L - \dots

Bu düzen bozulmadan devam ettiğine göre, 118. sırada yanan lamba aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: N

Cevap

118. sırada yanan lamba N lambasıdır.
Verilen dizilim incelendiğinde lambalar K,L,M,N,P,N,M,LK, L, M, N, P, N, M, L şeklinde yanmakta ve ardından tekrar başa (KK) dönmektedir. Bu durumda tekrar eden grup 8 elemanlıdır (Periyot = 8). 118. lambayı bulmak için 118 sayısı 8'e bölünür. 118=14×8+6118 = 14 \times 8 + 6 olduğundan kalan 6'dır. Periyodun 6. elemanı ise N lambasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tekrar eden örüntüyü (periyodu) tespit et.
Örüntü: K, L, M, N, P, N, M, L şeklindedir. Sonra tekrar K'ye dönmektedir. Periyot sayısı 8'dir.
Döngünün kaç adımda bir başa döndüğünü bulmak problemin çözümünün temelidir.
2
İstenen sıra numarasını periyot sayısına bölerek kalanı bul.
118 ÷ 8 işleminden kalan 6'dır. (118=14×8+6118 = 14 \times 8 + 6)
Kalan sayı, döngü içindeki konumu verir.
3
Kalan sayısını örüntüdeki lamba ile eşleştir.
Örüntünün 6. sırasındaki lamba N'dir. (1:K, 2:L, 3:M, 4:N, 5:P, 6:N)
Modüler aritmetik mantığıyla sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Periyodik Durumlar ve Modüler Aritmetik

İpuçları

1
Lambaların yanma sırasını yazarak hangi aşamada başa döndüğünü (K harfinin tekrar ne zaman başladığını) bulun.
2
Örüntü K,L,M,N,P,N,M,LK, L, M, N, P, N, M, L şeklindedir ve bu 8'li grup sürekli tekrar eder.
3
118 sayısını 8'e bölün ve kalanı bulun. Kalan sayı, 8'li gruptaki kaçıncı lambanın yanacağını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, haftanın günleri veya nöbetleşe çalışma sorularını çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zaman çizelgesi veya tablo yöntemiyle ilk 16 adımı yazarak düzeni görselleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 21Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin