Finansal Planlama ve Kontrol Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 7

Soru 121Soru →

Mobilya sektöründe faaliyet gösteren Balkan Mobilya A.Ş.'nin 2025 yılı net satışları $1.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. İşletme yönetimi 2026 yılı için net satışların $1.200.000 \text{ TL}$ 'ye yükseleceğini öngörmektedir. İşletme tam kapasite ile çalışmaktadır.

İşletmenin geçmiş verilerine göre satışlarla kendiliğinden (otomatik olarak) artan aktiflerin satışlara oranı $\%80$ , satışlarla kendiliğinden artan pasiflerin satışlara oranı ise $\%30$ 'dur. İşletmenin beklenen net kâr marjı $\%5$ olup, elde edilen kârın $\%40$ 'ı ortaklara temettü (kâr payı) olarak dağıtılmaktadır.

Buna göre, satışların yüzdesi yöntemine göre Balkan Mobilya A.Ş.'nin 2026 yılı için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

40.000

70.000

124.000

64.000

76.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 64.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) 64.000 TL olarak hesaplanmıştır.

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), satışlardaki büyümenin gerektirdiği aktif yatırımından, kendiliğinden oluşan pasif artışları ve şirkette bırakılan kârın çıkarılmasıyla bulunur. Satış artışı

200.000 \text{ TL}

'dir. Gerekli aktif artışı

160.000 \text{ TL}

(

200.000 \times 0,80

) ve pasif artışı

60.000 \text{ TL}

(

200.000 \times 0,30

) olarak hesaplanır. Beklenen net kâr

60.000 \text{ TL}

(

1.200.000 \times 0,05

) olup, bunun

\%60

'ı olan

36.000 \text{ TL}

işletmede bırakılır. DKİ formülü (

160.000 - 60.000 - 36.000

) uygulandığında net fon açığı

64.000 \text{ TL}

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki artış tutarının (

\Delta S

) hesaplanması.

1.200.000 - 1.000.000 = 200.000 \text{ TL}

Aktif ve pasif kalemlerindeki kendiliğinden değişimi hesaplamak için satışlardaki mutlak büyüme bulunmalıdır.

2

Satış artışına bağlı olarak gerekli aktif yatırımının ve kendiliğinden artan pasiflerin hesaplanması.

Aktif Artışı =

200.000 \times 0,80 = 160.000 \text{ TL}

, Pasif Artışı =

200.000 \times 0,30 = 60.000 \text{ TL}

Satışlardaki büyüme kapasite artışını (aktif yatırımı) gerektirirken, ticari borçlar gibi pasiflerde otomatik bir fon kaynağı yaratır.

3

Gelecek yıl elde edilecek net kârın ve dağıtılmayarak şirkette bırakılan kısmının (otofinansman) bulunması.

Beklenen Net Kâr =

1.200.000 \times 0,05 = 60.000 \text{ TL}

. Şirkette Bırakılan Kâr =

60.000 \times (1 - 0,40) = 36.000 \text{ TL}

İşletmenin kendi faaliyetiyle yarattığı ve dağıtmadığı fonlar dış kaynak ihtiyacını azaltır.

4

Dış Kaynak İhtiyacının (DKİ) nihai formül ile hesaplanması.

DKİ = 160.000 - 60.000 - 36.000 = 64.000 \text{ TL}

Gereken toplam varlık artışından, kendiliğinden sağlanan yabancı kaynaklar ve içsel özkaynaklar düşülerek net fon açığı bulunur.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) Hesaplaması

Soru 122Soru →

2026 yılında yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren Rüzgâr Enerji Sistemleri A.Ş.'nin yıllık net satışları $500.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. İşletme halihazırda tam kapasite ile çalışmaktadır.

İşletmenin 2026 yılı sonu bilançosunda yer alan bazı kalemler şöyledir:
- Dönen Varlıklar: $200.000.000 \text{ TL}$
- Duran Varlıklar: $300.000.000 \text{ TL}$
- Ticari Borçlar: $60.000.000 \text{ TL}$
- Ödenecek Vergi ve Fonlar: $40.000.000 \text{ TL}$
- Kısa Vadeli Banka Kredileri: $50.000.000 \text{ TL}$

İşletme yönetimi, 2027 yılında net satışların $600.000.000 \text{ TL}$ 'ye yükseleceğini öngörmektedir. Şirketin net kâr marjı $\%15$ 'tir ve elde edilen kârın $\%60$ 'ını temettü olarak dağıtma politikası izlemektedir.

Satışların yüzdesi yöntemi varsayımları geçerli olduğuna göre, işletmenin 2027 yılı için ihtiyaç duyacağı dış kaynak tutarı (DKİ) aşağıdakilerden hangisidir?

26.000.000

34.000.000

44.000.000

50.000.000

64.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $44.000.000$

Cevap

İşletmenin 2027 yılı için ihtiyaç duyacağı dış kaynak tutarı 44.000.000 TL'dir.

İşletme tam kapasite ile çalıştığından dolayı 100.000.000 TL'lik satış artışı, toplam varlıklarda 100.000.000 TL'lik eşdeğer bir artış gerektirir. Bu fon ihtiyacının 20.000.000 TL'si ticari borçlar ile ödenecek vergilerdeki oransal artışla (%20 oranında), 36.000.000 TL'si ise işletmede bırakılan kârla (600.000.000 x 0.15 x 0.40) karşılanır. Geriye kalan 44.000.000 TL dış kaynak olarak temin edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Varlıklardaki toplam artış ihtiyacının bulunması.

Varlık artışı = 100.000.000 TL

İşletme tam kapasite ile çalıştığı için hem dönen hem duran varlıklar satışlarla orantılı artar. Toplam varlıkların satışlara oranı (

500.000.000 / 500.000.000 = 1

) satışlardaki artış tutarı (

100.000.000

) ile çarpılır.

2

Kendiliğinden oluşan kaynaklardaki artışın bulunması.

Kaynak artışı = 20.000.000 TL

Yalnızca ticari borçlar (

60.000.000

) ve ödenecek vergi/fonlar (

40.000.000

) kendiliğinden oluşur. Banka kredileri hariç tutulur. Oran (

100.000.000 / 500.000.000 = 0.2

), satış artışı (

100.000.000

) ile çarpılır.

3

İşletmede bırakılan kârın (otofinansman) hesaplanması.

Otofinansman = 36.000.000 TL

Beklenen yeni satışlar (

600.000.000

) kâr marjı (%15) ile çarpılarak beklenen net kâr (

90.000.000

) bulunur. Bunun dağıtılmayan kısmı (

1 - 0.60 = 0.40

) işletmede kalır.

4

Dış Kaynak İhtiyacının (DKİ) hesaplanması.

DKİ = 44.000.000 TL

Varlık artışından (

100.000.000

), kendiliğinden oluşan kaynak artışı (

20.000.000

) ve işletmede bırakılan kâr (

36.000.000

) çıkarılarak net dış finansman ihtiyacı tespit edilir.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

Soru 123Soru →

Makroekonomik daralma beklentisi nedeniyle gelecek faaliyet döneminde satış gelirlerinde %20 oranında bir düşüş öngören bir sanayi işletmesi, proforma bilançosunu hazırlarken dönen varlık kalemlerini tahmin etmek istemektedir. Geçmiş yıl verileri incelendiğinde, bu varlık kalemlerinin satış hacmiyle doğrusal bir ilişki içinde olduğu, ancak firmanın satışlarının sıfır olması durumunda dahi faaliyetlerini idame ettirebilmek için katlanmak zorunda olduğu asgari (sabit) bir varlık düzeyinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dış kaynak ihtiyacı (DKİ) tahmini yaparken varlık kalemleri için "Satışların Yüzdesi" yöntemi yerine "Basit Doğrusal Regresyon" yöntemini tercih etmesi durumunda, hesaplanacak tahmini değerlerde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Regresyon yöntemi, varlık kalemlerindeki sabit bileşeni dışlamadığı için, Satışların Yüzdesi yöntemine kıyasla daha yüksek bir aktif ihtiyacı ve dolayısıyla daha yüksek bir dış kaynak ihtiyacı (DKİ) hesaplayacaktır.

Regresyon yöntemi, satışlardaki düşüşe paralel olarak varlıkların tamamını aynı oranda azaltacağından, Satışların Yüzdesi yöntemine göre daha düşük bir fon açığı öngörecektir.

Satışların Yüzdesi yöntemi, daralma durumunda ortaya çıkacak atıl kapasite maliyetlerini bilanço aktiflerine doğrudan ekleyeceği için regresyon modelinden daha yüksek bir dış kaynak ihtiyacı (DKİ) verecektir.

İki yöntem arasındaki temel fark kâr payı dağıtımında ortaya çıkacağından, aktif toplamları aynı kalırken regresyon yöntemi daha düşük bir otofinansman ve daha yüksek bir DKİ tahmin edecektir.

Her iki yöntem de geçmiş satış verilerinin tarihsel ortalamasına dayandığı için, bilanço kalemlerinin tahmininde ve bulunacak dış kaynak ihtiyacında (DKİ) matematiksel bir farklılık oluşmayacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Regresyon yöntemi, varlık kalemlerindeki sabit bileşeni dışlamadığı için, Satışların Yüzdesi yöntemine kıyasla daha yüksek bir aktif ihtiyacı ve dolayısıyla daha yüksek bir dış kaynak ihtiyacı (DKİ) hesaplayacaktır.

Cevap

Regresyon yönteminin, varlıkların sabit kısmını (a parametresi) dikkate alacağı için, Satışların Yüzdesi yöntemine kıyasla daha yüksek bir aktif toplamı ve dolayısıyla daha yüksek bir dış kaynak ihtiyacı (DKİ) tahmin edeceği ifadesidir.

Satışların Yüzdesi yöntemi

Y = c \cdot X

fonksiyonu ile varlıkların satışlarla sıfır noktasından başlayarak tam orantılı değiştiğini varsayar. Bu nedenle satışlarda %20'lik bir daralma olduğunda, varlıkları da doğrudan %20 daraltır. Ancak Basit Doğrusal Regresyon yöntemi,

Y = a + b \cdot X

doğrusal denklemini kullanır. Burada '

a

' parametresi, satışlar sıfıra düşse dahi elde bulundurulması gereken minimum (sabit) varlıkları (örneğin güvenlik stokları, minimum kasa bakiyesi) ifade eder. Satışlar daraldığında, sadece '

b \cdot X

' (değişken) kısmı küçülürken '

a

' (sabit) kısmı aynı kalır. Bu durum, daralma dönemlerinde Regresyon yönteminin her zaman Satışların Yüzdesi yöntemine kıyasla daha yüksek bir aktif toplamı tahmin etmesine neden olur. Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), ihtiyaç duyulan aktifler ile elde edilebilir kaynaklar arasındaki fark olduğundan; daha yüksek bir aktif ihtiyacı, mantıksal olarak daha yüksek bir DKİ ortaya çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışların Yüzdesi yönteminin matematiksel varsayımını analiz etme

Bu yöntem, varlıkların satışlarla tam orantılı (

Y = c \cdot X

) değiştiğini, yani orijinden (0,0) geçtiğini ve sabit bir varlık ihtiyacı olmadığını varsayar.

Yöntemin daralma durumunda aktifleri nasıl küçülteceğini belirlemek için.

2

Basit Doğrusal Regresyon yönteminin matematiksel varsayımını analiz etme

Regresyon yöntemi (

Y = a + b \cdot X

) denklemi ile çalışır. Buradaki '

a

' sabiti, satışlar sıfır olsa bile katlanılması gereken minimum varlık (stok, nakit) düzeyini temsil eder.

Regresyonun sabit ve değişken maliyet/varlık ayrımını nasıl yaptığını görmek için.

3

Satışlardaki daralmanın (%20 düşüş) iki yöntem üzerindeki etkisini karşılaştırma

Satışlar düştüğünde Satışların Yüzdesi yöntemi aktifleri tam %20 oranında düşürür. Regresyon yöntemi ise sabit '

a

' kısmı nedeniyle aktifleri %20'den daha az bir oranda düşürür. Dolayısıyla regresyonda tahmin edilen aktif toplamı daha büyük kalır.

Aktif (varlık) büyüklüğünün fon ihtiyacını nasıl etkileyeceğini tespit etmek için.

4

Aktif tahminindeki farkın Dış Kaynak İhtiyacına (DKİ) etkisini yorumlama

Dış Kaynak İhtiyacı, temelde hedeflenen aktif büyümesinin, sağlanan pasif büyümesi ve iç kaynaklardan (otofinansman) fazla olan kısmıdır. Regresyon yönteminde hedeflenen aktif büyüklüğü daha yüksek çıktığı için, bu varlıkları finanse etmek üzere gereken fon (DKİ) de daha yüksek çıkacaktır.

Soru kökündeki temel problemi çözüme kavuşturmak için.

Anahtar Kavram

Diğer Proforma Tablo Yöntemleri (Regresyon, Oranlar vb.)

Soru 124Soru →

Poyraz Üretim A.Ş. tek tip mamul üretmekte olup mamulün birim satış fiyatı $200$ TL'dir. İşletme yönetimi, üretim hattını yenilemek ve maliyet yapısını değiştirmek için iki farklı senaryo üzerinde durmaktadır:

- Mevcut Durum (Senaryo 1): Yıllık sabit faaliyet maliyetleri $1.200.000$ TL olup, mevcut yapıda işletmenin başabaş (kâr geçiş) noktası üretim miktarı $20.000$ adettir.
- Otomasyon Yatırımı (Senaryo 2): Üretim hattının tam otomatik hale getirilmesiyle yıllık sabit faaliyet maliyetleri iki katına çıkarak $2.400.000$ TL'ye yükselecek, ancak artan verimlilik sayesinde birim değişken maliyetler mevcut duruma göre $30$ TL azalacaktır.

İşletmenin gelecek yıl için planladığı satış hacmi $40.000$ adettir.

Buna göre, planlanan satış hacminde Senaryo 1 ve Senaryo 2 için Faaliyet Kaldıraç Dereceleri (DOL) sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

2,00

ve

3,00

2,00

ve

1,50

0,50

ve

0,33

2,00

ve

4,00

1,27

ve

1,54

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2,00$ ve $3,00$

Cevap

Senaryo 1 için Faaliyet Kaldıraç Derecesi (DOL) 2,00 ve Senaryo 2 için Faaliyet Kaldıraç Derecesi (DOL) 3,00'tür.

Sorunun çözümünde ilk olarak mevcut durumun (Senaryo 1) birim maliyet yapısı çözülmelidir. Başabaş noktası (20.000 adet) = Sabit Maliyetler (1.200.000 TL) / Birim Katkı Payı formülünden, Senaryo 1 için birim katkı payı 60 TL bulunur. Satış fiyatı 200 TL olduğuna göre birim değişken maliyet 140 TL'dir. 40.000 adet satış için; Toplam Katkı Payı = 40.000 x 60 = 2.400.000 TL ve FVÖK = 2.400.000 - 1.200.000 = 1.200.000 TL olur. Formül gereği DOL = Toplam Katkı Payı / FVÖK = 2.400.000 / 1.200.000 = 2,00 olarak hesaplanır. Senaryo 2'de ise sabit maliyetler 2.400.000 TL'ye çıkar, birim değişken maliyet 140 - 30 = 110 TL'ye düşer. Bu durumda yeni birim katkı payı 90 TL'dir. 40.000 adet satış için; Yeni Toplam Katkı Payı = 40.000 x 90 = 3.600.000 TL ve Yeni FVÖK = 3.600.000 - 2.400.000 = 1.200.000 TL olur. Senaryo 2 için DOL = 3.600.000 / 1.200.000 = 3,00 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Senaryo 1 (Mevcut Durum) için birim katkı payı ve birim değişken maliyetin hesaplanması.

Birim Katkı Payı =

60

TL, Birim Değişken Maliyet (

v_1

) =

140

TL.

Başabaş üretim miktarı = Sabit Maliyetler / Birim Katkı Payı formülünden;

20.000 = 1.200.000 / Birim Katkı Payı \Rightarrow Birim Katkı Payı = 60

TL bulunur. Birim Fiyat (200) - Birim Katkı Payı (60) = Birim Değişken Maliyet (140 TL) elde edilir.

2

Planlanan

40.000

adet satış için Senaryo 1'in Faaliyet Kaldıraç Derecesinin (DOL) hesaplanması.

Senaryo 1 DOL =

2,00

.

Toplam Katkı Payı =

40.000 \times 60 = 2.400.000

TL.

FVÖK = Toplam Katkı Payı - Sabit Maliyetler = 2.400.000 - 1.200.000 = 1.200.000

TL.

DOL = Toplam Katkı Payı / FVÖK = 2.400.000 / 1.200.000 = 2,00

olarak bulunur.

3

Senaryo 2 (Otomasyon) için yeni maliyet yapısının belirlenmesi.

Yeni Sabit Maliyetler =

2.400.000

TL, Yeni Birim Değişken Maliyet (

v_2

) =

110

TL, Yeni Birim Katkı Payı =

90

TL.

Sabit maliyetler iki katına çıktığı için

1.200.000 \times 2 = 2.400.000

TL olur. Birim değişken maliyet

30

TL azaldığı için

140 - 30 = 110

TL olur. Yeni Birim Katkı Payı =

200 - 110 = 90

TL olarak hesaplanır.

4

Planlanan

40.000

adet satış için Senaryo 2'nin Faaliyet Kaldıraç Derecesinin (DOL) hesaplanması.

Senaryo 2 DOL =

3,00

.

Yeni Toplam Katkı Payı =

40.000 \times 90 = 3.600.000

TL. Yeni

FVÖK = 3.600.000 - 2.400.000 = 1.200.000

TL.

DOL = Yeni Toplam Katkı Payı / Yeni FVÖK = 3.600.000 / 1.200.000 = 3,00

olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Faaliyet Kaldıracı (DOL), sabit faaliyet maliyetlerinin varlığı durumunda satışlardaki yüzdesel değişimin faaliyet kârı (FVÖK) üzerindeki yüzdesel etkisini ölçer. Otomasyon gibi yatırımlar, değişken maliyetleri düşürüp sabit maliyetleri artırarak işletmenin katkı payı oranını ve faaliyet kaldıracını (riskini) yükseltir.

Soru 125Soru →

Sirius Havacılık ve Savunma A.Ş.'nin finansal verilerine göre, işletmenin birleşik (toplam) kaldıraç derecesi (DCL) $4,0$ ve faaliyet kaldıraç derecesi (DOL) $2,5$ 'tir.

İşletmeye ait diğer bazı bilgiler şöyledir:
- Toplam Sabit İşletme Maliyetleri: $1.800.000$ TL
- İmtiyazlı Hisse Senedi: Bulunmamaktadır

Buna göre, Sirius Havacılık ve Savunma A.Ş.'nin ilgili dönemdeki yıllık finansman gideri (faiz ödemeleri) kaç TL'dir?

270.000

400.000

450.000

675.000

720.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $450.000$

Cevap

İşletmenin yıllık finansman gideri (faiz ödemeleri) 450.000 TL'dir.

Doğru yanıt, birleşik kaldıraç formülünden hareketle faaliyet ve finansal kaldıraç derecelerini ardışık olarak doğru ayrıştırıp faiz giderini 450.000 TL olarak veren seçenektir. DCL = DOL x DFL ilişkisinden DFL 1,6 olarak bulunur. DOL formülü kullanılarak FVÖK 1.200.000 TL olarak hesaplanır ve bu değer DFL formülünde yerine konularak faiz tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Finansal Kaldıraç Derecesini (DFL) hesaplama

\text{DFL} = 1,6

Birleşik kaldıraç (DCL), faaliyet (DOL) ve finansal (DFL) kaldıraçların çarpımına eşittir (

\text{DCL} = \text{DOL} \times \text{DFL}

). Buradan

4,0 = 2,5 \times \text{DFL} \Rightarrow \text{DFL} = 1,6

bulunur.

2

Faiz ve Vergi Öncesi Kârı (FVÖK) hesaplama

\text{FVÖK} = 1.200.000

TL

Faaliyet Kaldıraç Derecesi

\text{DOL} = (\text{FVÖK} + \text{Sabit Maliyetler}) / \text{FVÖK}

denkleminden elde edilir.

2,5 = (\text{FVÖK} + 1.800.000) / \text{FVÖK} \Rightarrow 1,5 \times \text{FVÖK} = 1.800.000 \Rightarrow \text{FVÖK} = 1.200.000

TL'dir.

3

Finansman Giderini (Faiz) hesaplama

\text{Faiz} = 450.000

TL

Finansal Kaldıraç Derecesi

\text{DFL} = \text{FVÖK} / (\text{FVÖK} - \text{Faiz})

denkleminden elde edilir.

1,6 = 1.200.000 / (1.200.000 - \text{Faiz}) \Rightarrow 1.200.000 - \text{Faiz} = 750.000 \Rightarrow \text{Faiz} = 450.000

TL olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Birleşik Kaldıraç (DCL) ve Kaldıraç Dereceleri Arasındaki Matematiksel İlişkiler

Soru 126Soru →

Kardelen Üretim A.Ş., $2026$ yılı Nisan ayı nakit bütçesini hazırlamaktadır. İşletmenin satış ve tahsilat politikası ile bütçe verileri aşağıda verilmiştir:

- Mart ayı gerçekleşen satışlar: $100.000 \text{ TL}$
- Nisan ayı tahmini satışlar: $200.000 \text{ TL}$
- Satış bedellerinin $\%50$ 'si satışın yapıldığı ayda peşin, kalan $\%50$ 'si ise bir sonraki ay tahsil edilmektedir.
- Nisan ayında yapılacak peşin hammadde alımları ve faaliyet giderleri toplamı $130.000 \text{ TL}$ 'dir.
- Nisan ayında ayrılacak amortisman gideri $30.000 \text{ TL}$ 'dir.
- Nisan ayı başı nakit mevcudu $10.000 \text{ TL}$ 'dir.
- İşletme politikası gereği her ay sonunda en az $40.000 \text{ TL}$ minimum nakit bakiyesi bulundurulması zorunludur.

Buna göre, Kardelen Üretim A.Ş.'nin Nisan ayındaki dış finansman (kredi) ihtiyacı kaç TL'dir?

0

10.000

20.000

40.000

50.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10.000$

Cevap

İşletmenin Nisan ayındaki dış finansman ihtiyacı

10.000 \text{ TL}

'dir.

Nakit bütçesi tahakkuk esasına göre değil, nakit esasına (fiili giriş-çıkışlara) göre hazırlanır. Nisan ayındaki tahsilatlar; Mart satışlarının gecikmeli yarısı (

50.000 \text{ TL}

) ve Nisan satışlarının peşin yarısından (

100.000 \text{ TL}

) oluşarak toplam

150.000 \text{ TL}

nakit girişi sağlar. Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir gider olduğundan nakit çıkışlarına eklenmez, bu nedenle çıkışlar sadece

130.000 \text{ TL}

'dir. Dönem içindeki net nakit akışı

20.000 \text{ TL}

pozitif olur. Ay başındaki

10.000 \text{ TL}

ile birleştiğinde ay sonu nakit mevcudu

30.000 \text{ TL}

'ye ulaşır. Hedeflenen minimum tutar olan

40.000 \text{ TL}

'yi sağlayabilmek için aradaki fark olan

10.000 \text{ TL}

kadar dış finansman sağlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Nisan ayı nakit girişlerinin (tahsilatların) hesaplanması.

Nakit Girişi =

(200.000 \times 0.50) + (100.000 \times 0.50) = 150.000 \text{ TL}

Nakit bütçesinde satışların tahakkuk ettiği tutar değil, tahsil edildiği tutar dikkate alınır. Nisan ayındaki nakit girişleri, Nisan satışlarının peşin kısmı ile Mart satışlarının vadeli kısmından oluşur.

2

Nisan ayı nakit çıkışlarının belirlenmesi.

Nakit Çıkışı =

130.000 \text{ TL}

Amortisman gideri nakit çıkışı gerektirmeyen (gayrinakdi) bir gider olduğu için nakit bütçesine dahil edilmez. Yalnızca peşin ödemeler alınır.

3

Net nakit akışının bulunması.

Net Nakit Akışı =

150.000 - 130.000 = 20.000 \text{ TL}

İlgili ayın toplam nakit girişlerinden nakit çıkışları çıkarılarak faaliyetlerden sağlanan net nakit değişimi bulunur.

4

Ay sonu kümülatif nakit bakiyesinin hesaplanması.

Ay Sonu Nakit =

10.000 \text{ (Dönem Başı)} + 20.000 \text{ (Net Akış)} = 30.000 \text{ TL}

Ay sonundaki gerçek nakit durumunu görmek için net nakit akışına önceki aydan devreden nakit mevcudu eklenir.

5

Finansman ihtiyacının tespit edilmesi.

Finansman İhtiyacı =

40.000 \text{ (Hedef)} - 30.000 \text{ (Mevcut)} = 10.000 \text{ TL}

İşletmenin korumak zorunda olduğu minimum bakiyeden elindeki mevcut bakiye çıkarılarak ne kadar dış kaynağa (krediye) ihtiyacı olduğu bulunur.

Anahtar Kavram

Nakit bütçesi hazırlıklarında tahakkuk esası yerine nakit esası geçerlidir. Tahsilat gecikmeleri dikkate alınmalı ve amortisman gibi nakit çıkışı gerektirmeyen giderler bütçeye yansıtılmamalıdır.

Soru 127Soru →

Bir tekstil işletmesi, yeni sezonda piyasaya süreceği özel yalıtımlı kışlık montlar için aşağıdaki bütçe verilerini hazırlamıştır:

Maliyet Kalemi	Tutar
Birim Satış Fiyatı	$500$ TL
Birim Değişken Maliyet	$300$ TL
Toplam Sabit Maliyetler	$1.200.000$ TL
Sabit Maliyetler İçindeki Amortisman Gideri	$400.000$ TL

Bu verilere göre, işletmenin nakit başabaş noktası (üretim/satış miktarı olarak) aşağıdakilerden hangisidir?

1.600

2.400

4.000

6.000

8.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.000$

Cevap

İşletmenin nakit başabaş noktası

4.000

adettir.

Nakit başabaş noktası hesaplanırken, öncelikle toplam sabit maliyetler içindeki nakit çıkışı gerektirmeyen kalemler (amortisman) ayıklanmalıdır. Nakit sabit maliyet

1.200.000 - 400.000 = 800.000

TL'dir. Birim katkı payı ise birim satış fiyatından birim değişken maliyetin çıkarılmasıyla (

500 - 300 = 200

TL) bulunur. Nakit başabaş noktası,

800.000 / 200 = 4.000

adet formülüyle hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Nakit çıkışı gerektiren sabit maliyetleri (Nakit Sabit Maliyet) hesapla.

1.200.000 - 400.000 = 800.000

TL

Nakit başabaş analizinde, amortisman gibi nakit çıkışı gerektirmeyen giderler toplam sabit maliyetlerden düşülmelidir.

2

Birim katkı payını hesapla.

500 - 300 = 200

TL

Her bir birim satışın sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını bulmak için birim satış fiyatından birim değişken maliyet çıkarılır.

3

Nakit başabaş noktasını hesapla.

800.000 / 200 = 4.000

adet

İşletmenin nakit olarak ne kâr ne de zarar ettiği üretim düzeyini bulmak için nakit sabit maliyetler birim katkı payına bölünür.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası

Soru 128Soru →

Omega Üretim A.Ş., kapasite artırımı amacıyla $5.000.000$ TL tutarında yeni bir yatırım planlamaktadır. Şirketin mevcut sermaye yapısına ilişkin veriler aşağıdadır:

Kalem	Tutar / Adet
Mevcut Adi Hisse Senedi	$100.000$ adet
Mevcut Yıllık Faiz Gideri	$400.000$ TL

Yatırımın finansmanı için iki farklı seçenek değerlendirilmektedir:
- Seçenek I (Özkaynak): Gerekli fonun tamamı, tanesi $100$ TL'den ihraç edilecek yeni adi hisse senetleri ile karşılanacaktır.
- Seçenek II (Yabancı Kaynak): Gerekli fonun tamamı, yıllık $\%30$ faiz oranlı yeni tahvil ihracı ile karşılanacaktır.

Kurumlar vergisi oranı $\%20$ 'dir.

Buna göre, bu iki finansman seçeneğinin hisse başına kârı (HBK) eşitleyeceği FVÖK (Kayıtsızlık) noktası aşağıdakilerden hangisidir?

3.700.000

TL

3.920.000

TL

4.500.000

TL

4.900.000

TL

15.400.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.900.000$ TL

Cevap

İki finansman planını eşitleyen Kayıtsızlık (FVÖK) Noktası

4.900.000

TL'dir.

Kayıtsızlık noktasında iki finansman alternatifinin Hisse Başına Kâr (HBK) değerleri eşittir. Denklem kurulurken mevcut

100.000

adet hisse ile

400.000

TL'lik faiz gideri başlangıç değeri olarak alınmalıdır. Özkaynak seçeneğinde toplam hisse senedi sayısı

150.000

, toplam faiz

400.000

TL olur. Yabancı kaynak seçeneğinde ise hisse senedi sayısı

100.000

kalırken, toplam faiz (

400.000 + 1.500.000

) =

1.900.000

TL olur. İmtiyazlı hisse senedi olmadığı için

(1-t)

çarpanı her iki tarafta sadeleşir. İçler dışlar çarpımı yapılarak denklem çözüldüğünde

2 \times FV\ddot{O}K - 800.000 = 3 \times FV\ddot{O}K - 5.700.000

eşitliğinden

FV\ddot{O}K = 4.900.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Seçenek I (Özkaynak Finansmanı) için toplam hisse senedi sayısı ve toplam faiz giderinin hesaplanması.

Yeni ihraç edilecek hisse =

5.000.000 / 100 = 50.000

adet. Toplam hisse (

S_1

) =

100.000 + 50.000 = 150.000

adet. Bu seçenekte ek borç alınmadığı için toplam faiz (

I_1

) mevcut faiz olan

400.000

TL'dir.

Kayıtsızlık formülünde ilk durumun (Özkaynak planı) paydasında yer alacak hisse sayısını ve payında yer alacak sabit finansman giderini doğru belirlemek zorunludur.

2

Seçenek II (Yabancı Kaynak Finansmanı) için toplam hisse senedi sayısı ve toplam faiz giderinin hesaplanması.

Yeni faiz gideri =

5.000.000 \times 0,30 = 1.500.000

TL. Toplam faiz (

I_2

) =

400.000 + 1.500.000 = 1.900.000

TL. Bu seçenekte yeni hisse ihraç edilmediği için toplam hisse (

S_2

) mevcut

100.000

adettir.

Yabancı kaynak kullanıldığında hem mevcut finansman yükü (eski borçlar) hem de yeni yük birlikte değerlendirilmelidir.

3

Kayıtsızlık noktası formülünün kurulması ve FVÖK değerinin bulunması.

\frac{(FV\ddot{O}K - I_1)(1-t)}{S_1} = \frac{(FV\ddot{O}K - I_2)(1-t)}{S_2}

denkleminde

(1-t)

'ler sadeleşir.

\frac{FV\ddot{O}K - 400.000}{150.000} = \frac{FV\ddot{O}K - 1.900.000}{100.000}

Paydalar

50.000

ile sadeleştirildiğinde:

\frac{FV\ddot{O}K - 400.000}{3} = \frac{FV\ddot{O}K - 1.900.000}{2}

2 \times (FV\ddot{O}K - 400.000) = 3 \times (FV\ddot{O}K - 1.900.000)

2FV\ddot{O}K - 800.000 = 3FV\ddot{O}K - 5.700.000

FV\ddot{O}K = 4.900.000

TL bulunur.

Her iki planın Hisse Başına Kâr (HBK) değerini eşitleyen faaliyet kârı seviyesinin cebirsel olarak çözülmesidir.

Anahtar Kavram

İmtiyazlı hisse senedi bulunmayan durumlarda, mevcut ve yeni finansman giderleri ile hisse sayılarının Kayıtsızlık Noktası (EBIT-EPS Indifference Point) analizinde birleştirilerek formüle edilmesi.

Soru 129Soru →

Medikal tanı kitleri geliştiren bir biyoteknoloji laboratuvarının ürettiği spesifik bir teste ilişkin yıllık bütçelenmiş veriler aşağıdaki gibidir:

- Birim satış fiyatı: $1.200$ TL
- Birim değişken maliyet: $700$ TL
- Toplam sabit maliyetler: $5.000.000$ TL

İşletmenin toplam sabit maliyetleri içerisinde; laboratuvar cihazlarına ait $1.200.000$ TL tutarında amortisman gideri ile $300.000$ TL tutarında kıdem tazminatı karşılığı gideri yer almaktadır.

Buna göre, işletmenin nakit başabaş noktası üretim miktarı kaç adettir?

5.000

7.600

7.000

10.000

13.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.000

Cevap

İşletmenin nakit açık vermemesi için üretmesi gereken miktar 7.000 adettir.

Nakit başabaş noktası, toplam sabit giderlerden nakit çıkışı gerektirmeyen giderlerin (amortisman ve karşılıklar gibi) düşülmesiyle bulunan nakit sabit giderlerin, birim katkı payına bölünmesiyle hesaplanır. Soruda verilen değerlere göre birim katkı payı

1.200 - 700 = 500

TL'dir. Nakit çıkışı gerektirmeyen giderler olan amortisman ve kıdem tazminatı karşılıklarının toplamı

1.200.000 + 300.000 = 1.500.000

TL'dir. Bu tutar toplam sabit maliyetlerden çıkarıldığında nakit sabit maliyetler

3.500.000

TL olarak bulunur. Nakit başabaş miktarı da

3.500.000 / 500 = 7.000

adet olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payının hesaplanması.

Birim Katkı Payı =

1.200 - 700 = 500

TL

Başabaş noktası analizinde paydada kullanılacak net fonlama tutarının (marjın) bulunması gerekir.

2

Nakit çıkışı gerektirmeyen giderlerin tespiti.

Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Giderler = Amortisman Giderleri + Karşılık Giderleri =

1.200.000 + 300.000 = 1.500.000

TL

Nakit başabaş noktası için sadece fiili nakit çıkışı gerektiren sabit ödemelerin dikkate alınması zorunludur.

3

Nakit sabit maliyetlerin hesaplanması.

Nakit Sabit Maliyetler =

5.000.000 - 1.500.000 = 3.500.000

TL

Muhasebe sabit giderlerinden nakdi olmayan tutarların arındırılması işlemi tamamlanır.

4

Nakit başabaş noktasının bulunması.

Nakit Başabaş Noktası =

3.500.000 / 500 = 7.000

adet

İşletmenin faaliyetlerinde nakit açık vermemesi için üretip satması gereken minimum miktar belirlenir.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası ve Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Giderler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 130Soru →

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı bir kamu iştiraki, yerli üretim demiryolu sinyalizasyon modülleri tasarlayıp satmaktadır. İşletmenin bir faaliyet dönemine ilişkin maliyet ve satış verileri aşağıda verilmiştir:

- Yıllık sabit maliyetler: $24.000.000$ TL
- Modül birim değişken maliyeti: $60.000$ TL
- Modül birim satış fiyatı: $100.000$ TL
- Kurumlar vergisi oranı: $\%20$
- Dönem sonu hedeflenen net kâr: $9.600.000$ TL

Buna göre, işletmenin hedeflenen net kâra ulaşabilmesi için satması gereken modül miktarı ve başabaş (kâr geçiş) noktası satış tutarı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

840

adet ;

60.000.000

TL

360

adet ;

24.000.000

TL

900

adet ;

60.000.000

TL

900

adet ;

40.000.000

TL

600

adet ;

36.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $900$ adet ; $60.000.000$ TL

Cevap

İşletmenin hedeflenen kâra ulaşması için gereken satış miktarı

900

adet, başabaş noktası satış tutarı ise

60.000.000

TL'dir.

Doğru seçenekte, öncelikle işletmenin birim katkı payı (

40.000

TL) ve katkı payı oranı (

0,40

) doğru tespit edilmiştir. Başabaş tutarı için sabit maliyetler katkı payı oranına bölünmüş (

24.000.000 / 0,40 = 60.000.000

TL) ve vergi öncesi hedef kâr (

12.000.000

TL) sabit maliyetlere eklenerek gereken satış miktarı kusursuz şekilde hesaplanmıştır (

36.000.000 / 40.000 = 900

adet).

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payı ve katkı payı oranının hesaplanması

Birim Katkı Payı =

100.000 - 60.000 = 40.000

TL. Katkı Payı Oranı =

40.000 / 100.000 = 0,40

Başabaş noktası ve hedef kâr analizlerinde kullanılacak temel oransal verileri elde etmek.

2

Başabaş noktası satış tutarının bulunması

Başabaş Satış Tutarı = Sabit Maliyetler / Katkı Payı Oranı =

24.000.000 / 0,40 = 60.000.000

TL

İşletmenin ne kâr ne de zarar ettiği sıfır kâr noktasının parasal karşılığını hesaplamak.

3

Hedeflenen net kârın vergi öncesi brüt kâra dönüştürülmesi

Vergi Öncesi Kâr = Hedeflenen Net Kâr / (1 - Vergi Oranı) =

9.600.000 / (1 - 0,20) = 12.000.000

TL

Şirketler net kâr hedefine ulaşabilmek için devlete ödenecek vergiyi de (kurumlar vergisi) baştan maliyet gibi düşünerek vergi öncesi kâr hedefini bulmalıdır.

4

Hedeflenen kâra ulaşmak için gereken satış miktarının hesaplanması

Gereken Miktar = (Sabit Maliyetler + Vergi Öncesi Kâr) / Birim Katkı Payı =

(24.000.000 + 12.000.000) / 40.000 = 36.000.000 / 40.000 = 900

adet

Toplam sabit maliyetleri ve planlanan brüt kârı karşılayacak üretim ve satış hacmini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Başabaş Analizi ve Hedef Kâr Hesaplamalarında Vergi Etkisi

Soru 131Soru →

Uluslararası deniz taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren Kuzey Yıldızı Lojistik A.Ş.'nin 2025 yılı net satışları $2.500.000.000 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir. İşletme tam kapasite ile çalışmakta olup, 2026 yılı için net satışlarında $\%20$ oranında büyüme öngörmektedir.

İşletmenin 2025 yılı bilançosuna göre; satışlarla kendiliğinden (oransal olarak) değişen aktiflerinin toplamı $1.500.000.000 \text{ TL}$ , satışlarla kendiliğinden değişen pasiflerinin (ticari borçlar, ödenecek giderler vb.) toplamı ise $500.000.000 \text{ TL}$ 'dir. İşletmenin beklenen net kâr marjı $\%10$ 'dur ve yönetim kurulu, elde edilecek net kârın $\%45$ 'ini nakit temettü olarak dağıtma kararı almıştır.

Satışların yüzdesi yöntemi kullanılarak yapılan finansal planlamaya göre, Kuzey Yıldızı Lojistik A.Ş.'nin 2026 yılı için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç $\text{TL}$ 'dir?

135.000.000

87.500.000

35.000.000

65.000.000

62.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.000.000$

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

35.000.000 \text{ TL}

'dir.

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülü:

DK\dot{I} = (A/S)\times \Delta S - (P/S)\times \Delta S - [S_1 \times M \times (1 - d)]

şeklinde uygulanır. Satışlardaki değişim

\Delta S = 500.000.000 \text{ TL}

'dir. Gereken aktif artışı (

500.000.000 \times 0,60 = 300.000.000 \text{ TL}

) ile kendiliğinden oluşan pasif artışı (

500.000.000 \times 0,20 = 100.000.000 \text{ TL}

) arasındaki fark, brüt fon ihtiyacı olan

200.000.000 \text{ TL}

'yi verir. Yeni satış hacmi olan

3.000.000.000 \text{ TL}

üzerinden elde edilecek

\%10

'luk net kârın (

300.000.000 \text{ TL}

), işletmede bırakılacak olan

\%55

'lik kısmı içsel kaynak yaratır (

165.000.000 \text{ TL}

). Brüt ihtiyaçtan yaratılan bu içsel fon çıkarıldığında dış kaynak ihtiyacı

35.000.000 \text{ TL}

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Satışlardaki artış tutarını (

\Delta S

) ve yeni satış hacmini (

S_1

) belirlemek.

Mevcut Satışlar (

S_0

) =

2.500.000.000 \text{ TL}

, Büyüme Oranı =

\%20

.

\Delta S = 2.500.000.000 \times 0,20 = 500.000.000 \text{ TL}

. Yeni Satışlar (

S_1

) =

2.500.000.000 + 500.000.000 = 3.000.000.000 \text{ TL}

.

DKİ formülünde, aktif ve pasif kalemlerindeki artışı bulmak için satışlardaki mutlak değişime, yaratılacak içsel fonu bulmak için ise gelecek yılın toplam satış tutarına ihtiyaç vardır.

2

Kendiliğinden değişen aktif ve pasiflerin satışlara oranlarını bulmak.

Aktiflerin Satışlara Oranı (

A/S

) =

1.500.000.000 / 2.500.000.000 = 0,60

. Pasiflerin Satışlara Oranı (

P/S

) =

500.000.000 / 2.500.000.000 = 0,20

.

Satışların yüzdesi yönteminde bilanço kalemlerinin satışlarla hangi oranda orantılı olarak değiştiğini tespit etmek temel adımdır.

3

Gereken brüt fon ihtiyacını hesaplamak.

Aktif Artışı =

500.000.000 \times 0,60 = 300.000.000 \text{ TL}

. Pasif Artışı (fon kaynağı) =

500.000.000 \times 0,20 = 100.000.000 \text{ TL}

. Net Brüt İhtiyaç =

300.000.000 - 100.000.000 = 200.000.000 \text{ TL}

.

Satış artışının yaratacağı yeni varlık ihtiyacından, ticari borçlar gibi kendiliğinden oluşan doğal fon kaynaklarının çıkarılması gerekir.

4

İşletme faaliyetlerinden sağlanacak içsel kaynağı (dağıtılmayan kârı) hesaplamak.

Beklenen Kâr =

3.000.000.000 \times 0,10 = 300.000.000 \text{ TL}

. İşletmede Bırakılan Kâr Oranı (

b

) =

1 - 0,45 = 0,55

. Yaratılan İçsel Kaynak =

300.000.000 \times 0,55 = 165.000.000 \text{ TL}

.

Dış kaynak ihtiyacını bulmadan önce, dönem içinde elde edilecek kârın şirket içinde otofinansman olarak kalacak kısmı brüt ihtiyaçtan düşülmelidir.

5

Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) nihai olarak belirlemek.

DK\dot{I} = 200.000.000 \text{ TL} - 165.000.000 \text{ TL} = 35.000.000 \text{ TL}

.

Net varlık artış ihtiyacından işletmenin kendi yaratacağı fonlar çıkarıldığında dışarıdan bulunması gereken net finansman tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

Soru 132Soru →

Toros Gıda A.Ş.'nin belirli bir faaliyet dönemine ilişkin temel finansal verileri aşağıda verilmiştir:

Kalem	Tutar (TL)
Net Satış Hasılatı	$1.500.000$
Toplam Değişken Giderler	$900.000$
Toplam Sabit Giderler	$400.000$
Faiz Giderleri	$100.000$

Buna göre, işletmenin bu faaliyet seviyesindeki Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DOL) kaçtır?

2,00

3,00

5,50

6,00

7,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3,00$

Cevap

İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi (DOL) 3,00'tür.

Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DOL), işletmenin katkı payının faaliyet kârına (FVÖK) bölünmesiyle bulunur. Tablodaki verilere göre Katkı Payı = 1.500.000 - 900.000 = 600.000 TL ve FVÖK = 600.000 - 400.000 = 200.000 TL olarak hesaplanır. Buradan DOL = 600.000 / 200.000 = 3,00 değerine ulaşılır. Faiz giderleri finansal bir yükümlülük olduğu için DOL hesaplamasında dikkate alınmaz.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin toplam katkı payını hesaplayınız.

Katk\text{\i}\ Pay\text{\i} = Net\ Sat\text{\i}\text{\c{s}}lar - Toplam\ De\text{\u011f}i\text{\c{s}}ken\ Giderler = 1.500.000 - 900.000 = 600.000

TL

Faaliyet kaldıracının formülünde pay kısmında katkı payı yer almaktadır.

2

İşletmenin Faiz ve Vergi Öncesi Kârını (FVÖK) hesaplayınız.

FV\ddot{O}K = Katk\text{\i}\ Pay\text{\i} - Toplam\ Sabit\ Giderler = 600.000 - 400.000 = 200.000

TL

Faaliyet kaldıracı formülünün paydası işletmenin faaliyet kârını (FVÖK) ifade eder.

3

Faaliyet Kaldıracı Derecesini (DOL) formül ile hesaplayınız.

DOL = \frac{Katk\text{\i}\ Pay\text{\i}}{FV\ddot{O}K} = \frac{600.000}{200.000} = 3,00

Faaliyet kaldıracı, işletmenin kullandığı sabit maliyetlerin kârlılık üzerindeki etkisini ölçmek için bu oranlama ile hesaplanır.

Anahtar Kavram

Faaliyet Kaldıracı (DOL), işletmenin sabit faaliyet giderlerinin kârlılık üzerindeki etkisini ölçer ve Katkı Payı / FVÖK formülü ile hesaplanır. Faiz giderleri finansal bir yükümlülük olduğundan bu aşamada hesaba katılmaz.

Soru 133Soru →

Zephyr Yenilenebilir Enerji A.Ş., kuracağı yeni bir rüzgar enerjisi santrali projesi için $12.000.000$ TL tutarında bir fonlamaya ihtiyaç duymaktadır. Şirketin halihazırda borcu bulunmamakta olup, ödenmiş sermayesi $600.000$ adet adi hisse senedinden oluşmaktadır.

Şirket yönetimi bu finansman ihtiyacını karşılamak için iki farklı alternatifi değerlendirmektedir:

* 1. Alternatif (Tamamı Özkaynak): Gerekli fonun tamamı, tanesi $40$ TL'den yeni hisse senedi ihraç edilerek karşılanacaktır.
* 2. Alternatif (Tamamı Yabancı Kaynak): Gerekli fonun tamamı, yıllık $\%20$ faiz oranı ile tahvil ihraç edilerek karşılanacaktır.

Şirket için geçerli kurumlar vergisi oranı $\%25$ olduğuna göre, bu iki finansman alternatifinin hisse başına kârı (HBK) eşitleyeceği FVÖK (Faiz ve Vergi Öncesi Kâr) seviyesi (kayıtsızlık noktası) aşağıdakilerden hangisidir?

2.400.000

4.800.000

5.400.000

7.200.000

12.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.200.000

Cevap

İki alternatifin Hisse Başına Kârını (HBK) eşitleyen FVÖK seviyesi 7.200.000 TL'dir.

Kayıtsızlık noktası, tamamı özkaynak ve tamamı yabancı kaynak kullanılan iki farklı finansman modelinin hisse başına kâr (HBK) değerlerini birbirine eşitleyen FVÖK düzeyidir. Denklem

\frac{(FV\ddot{O}K - I_1)(1-t)}{S_1} = \frac{(FV\ddot{O}K - I_2)(1-t)}{S_2}

şeklinde kurulduğunda,

S_1 = 900.000

,

I_1 = 0

,

S_2 = 600.000

ve

I_2 = 2.400.000

verileri yerine konur. Vergi çarpanları sadeleştiğinde

2 \cdot FV\ddot{O}K = 3 \cdot (FV\ddot{O}K - 2.400.000)

eşitliğine ulaşılır ve buradan

FV\ddot{O}K = 7.200.000

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Her iki alternatif için toplam hisse senedi sayılarını (

S_1

ve

S_2

) hesaplayın.

1. Alternatif (Özkaynak):

12.000.000 / 40 = 300.000

yeni hisse. Toplam (

S_1

) =

600.000 + 300.000 = 900.000

hisse.
2. Alternatif (Borç): Yeni hisse yok. Toplam (

S_2

) =

600.000

hisse.

HBK hesaplamasında kullanılacak olan paydaları (toplam hisse adetlerini) bulmak için.

2

Her iki alternatif için yıllık faiz giderlerini (

I_1

ve

I_2

) hesaplayın.

1. Alternatif: Borçlanma yok,

I_1 = 0

TL.
2. Alternatif:

12.000.000 \times 0,20 = 2.400.000

TL faiz gideri (

I_2

).

Vergi öncesi kârı bulurken FVÖK'ten düşülecek faiz yüklerini belirlemek için.

3

Kayıtsızlık noktası (FVÖK) eşitliğini kurun ve çözün.

\frac{(FV\ddot{O}K - 0)(1 - 0,25)}{900.000} = \frac{(FV\ddot{O}K - 2.400.000)(1 - 0,25)}{600.000}

Vergi oranları

(1-0,25)

her iki tarafta sadeleşir.

\frac{FV\ddot{O}K}{900.000} = \frac{FV\ddot{O}K - 2.400.000}{600.000}

Paydaları

300.000

'e bölerek sadeleştirdiğimizde:

\frac{FV\ddot{O}K}{3} = \frac{FV\ddot{O}K - 2.400.000}{2}

İçler dışlar çarpımı:

2 \cdot FV\ddot{O}K = 3 \cdot FV\ddot{O}K - 7.200.000

FV\ddot{O}K = 7.200.000

TL.

Her iki finansman alternatifinin yatırımcıya sağlayacağı hisse başına kârı matematiksel olarak eşitleyen faaliyet kârını bulmak için.

Anahtar Kavram

FVÖK-HBK Analizi ve Kayıtsızlık Noktası

Soru 134Soru →

Atlas Teknoloji A.Ş.'nin $2026$ yılı Haziran ayına ilişkin nakit bütçesi hazırlık verileri aşağıdaki gibidir:

* Mayıs ayı gerçekleşen satışlar: $100.000 \text{ TL}$
* Haziran ayı planlanan satışlar: $200.000 \text{ TL}$
* Tahsilat politikası: Satışların $\%60$ 'ı satışın yapıldığı ay peşin, $\%40$ 'ı ise bir sonraki ay tahsil edilmektedir.
* Haziran ayı planlanan toplam giderler: $150.000 \text{ TL}$ (Bu tutarın içinde $30.000 \text{ TL}$ amortisman gideri bulunmaktadır.)
* Haziran ayı başı nakit mevcudu: $10.000 \text{ TL}$
* Korumayı hedeflenen minimum nakit bakiyesi: $70.000 \text{ TL}$

Buna göre, işletmenin Haziran ayı sonu için finansman ihtiyacı veya nakit fazlası durumu aşağıdakilerden hangisidir?

20.000 \text{ TL}

finansman ihtiyacı vardır.

30.000 \text{ TL}

finansman ihtiyacı vardır.

50.000 \text{ TL}

finansman ihtiyacı vardır.

20.000 \text{ TL}

nakit fazlası vardır.

50.000 \text{ TL}

nakit fazlası vardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000 \text{ TL}$ finansman ihtiyacı vardır.

Cevap

20.000 \text{ TL}

finansman ihtiyacı vardır.

İşletmenin Haziran ayındaki fiili nakit girişi, Mayıs ayından sarkan

\%40

'lık kısım (

40.000 \text{ TL}

) ile Haziran ayındaki peşin satışlardan (

120.000 \text{ TL}

) oluşur ve toplam

160.000 \text{ TL}

'dir. Nakit çıkışı ise amortisman haricindeki giderler olan

120.000 \text{ TL}

'dir. Dönem içindeki net nakit artışı

40.000 \text{ TL}

olup, dönem başındaki

10.000 \text{ TL}

ile birleştiğinde kasa bakiyesi

50.000 \text{ TL}

'ye ulaşır. Koruması gereken minimum tutar

70.000 \text{ TL}

olduğu için

20.000 \text{ TL}

tutarında ek finansmana ihtiyaç duyulmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Haziran ayı nakit girişlerinin (tahsilatların) hesaplanması.

Toplam tahsilat

160.000 \text{ TL}

Haziran satışlarının

\%60

'ı (

200.000 \times 0,60 = 120.000 \text{ TL}

) ve Mayıs satışlarının

\%40

'ı (

100.000 \times 0,40 = 40.000 \text{ TL}

) toplanarak o ayki gerçek nakit girişi bulunur.

2

Haziran ayı nakit çıkışlarının hesaplanması.

Nakit çıkışı

120.000 \text{ TL}

Amortisman (

30.000 \text{ TL}

) fiili bir nakit çıkışı gerektirmediği için, planlanan toplam giderlerden (

150.000 \text{ TL}

) çıkarılmalıdır.

3

Net nakit akışının ve dönem sonu kümülatif nakit bakiyesinin bulunması.

Dönem sonu nakit bakiyesi

50.000 \text{ TL}

Net nakit akışı (

160.000 - 120.000 = 40.000 \text{ TL}

), dönem başı nakit mevcuduna (

10.000 \text{ TL}

) eklenir.

4

Finansman ihtiyacının veya nakit fazlasının belirlenmesi.

20.000 \text{ TL}

finansman ihtiyacı.

İşletmenin hedeflediği minimum nakit

70.000 \text{ TL}

'dir. Eldeki bakiye

50.000 \text{ TL}

olduğu için aradaki

20.000 \text{ TL}

'lik fark işletmenin dışarıdan bulması gereken finansman tutarıdır.

Anahtar Kavram

Nakit Bütçesi Hazırlama Süreci (Nakit Giriş ve Çıkışlarının Tespiti)

Soru 135Soru →

Bir işletmenin cari yıl net satışları $10.000.000 \text{ TL}$ 'dir. İşletme yönetimi, gelecek yıl satışlarını $5.000.000 \text{ TL}$ artırarak $15.000.000 \text{ TL}$ seviyesine çıkarmayı hedeflemektedir.

İşletmenin finansal verilerine göre;
- Satışlarla birlikte kendiliğinden değişen varlıkların net satışlara oranı $\%60$ 'tır.
- Satışlarla birlikte kendiliğinden değişen kısa vadeli yabancı kaynakların net satışlara oranı $\%20$ 'dir.
- İşletmenin net kâr marjı $\%10$ 'dur.
- Elde edilen net kârın $\%60$ 'ı ortaklara kâr payı (temettü) olarak dağıtılmaktadır.

Satışların yüzdesi yöntemine göre, işletmenin gelecek yılki planlanan büyümesini finanse edebilmek için ihtiyaç duyacağı Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

1.400.000 \text{ TL}

1.100.000 \text{ TL}

1.600.000 \text{ TL}

3.400.000 \text{ TL}

5.400.000 \text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.400.000 \text{ TL}$

Cevap

İşletmenin ihtiyaç duyduğu Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

1.400.000 \text{ TL}

'dir.

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), satışlardaki artışın gerektirdiği varlık artışından, kendiliğinden oluşan pasif artışı ve dönem içinde yaratılıp işletmede bırakılan kârın (otofinansman) çıkarılmasıyla bulunur. Varlık artışı 3.000.000 TL, pasif artışı 1.000.000 TL ve otofinansman (15.000.000 TL * %10 kâr marjı * %40 dağıtılmayan kısım) 600.000 TL olarak hesaplanır. DKİ = 3.000.000 - 1.000.000 - 600.000 = 1.400.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Varlıklardaki artış (aktif ihtiyacı) tutarını hesapla.

5.000.000 \times 0,60 = 3.000.000 \text{ TL}

Satışlardaki artışın gerektirdiği yeni yatırımları (varlık artışını) bulmak için.

2

Kendiliğinden oluşan kaynak (pasif) artışını hesapla.

5.000.000 \times 0,20 = 1.000.000 \text{ TL}

Satış hacmi arttıkça ticari borçlar gibi kalemlerde kendiliğinden sağlanan finansmanı belirlemek için.

3

Gelecek yıl elde edilecek net kârı ve işletmede bırakılacak (dağıtılmayan) kâr tutarını hesapla.

Net Kâr =

15.000.000 \times 0,10 = 1.500.000 \text{ TL}

. Dağıtılmayan Kâr =

1.500.000 \times (1 - 0,60) = 600.000 \text{ TL}

İçsel finansman (otofinansman) kaynağı olarak kullanılacak kâr miktarını tespit etmek için.

4

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülünü uygula.

DKİ =

3.000.000 - 1.000.000 - 600.000 = 1.400.000 \text{ TL}

Toplam fon ihtiyacından, kendiliğinden sağlanan fonları ve otofinansmanı çıkararak net dış finansman ihtiyacını bulmak için.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) Hesaplaması

Soru 136Soru →

Bir kamu iştiraki olan kent teknolojileri şirketi, yerel yönetimler için 'Kentsel Hava Kalitesi Ölçüm İstasyonu' üretimi ve kurulumu yapmaktadır. İşletmenin bu ürüne ilişkin maliyet ve satış verileri aşağıda verilmiştir:

* Birim satış fiyatı: $15.000$ TL
* Değişken maliyet oranı: $\%60$
* Toplam sabit maliyetler: $18.000.000$ TL

İşletme yönetimi, gelecek dönem sonunda $12.000.000$ TL faaliyet kârı elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin başabaş noktası üretim miktarı ile belirlenen hedef kâra ulaşabilmesi için gerçekleştirmesi gereken satış tutarı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

3.000

adet ;

75.000.000

TL

1.200

adet ;

50.000.000

TL

2.000

adet ;

30.000.000

TL

5.000

adet ;

45.000.000

TL

3.000

adet ;

30.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.000$ adet ; $75.000.000$ TL

Cevap

İşletmenin başabaş noktası üretim miktarı 3.000 adet ve hedef kâra ulaşması için gerçekleştirmesi gereken satış tutarı 75.000.000 TL olmalıdır.

İşletmenin birim katkı payı, satış fiyatından birim değişken maliyetin çıkarılmasıyla (

15.000 - 9.000 = 6.000

TL) bulunur. Başabaş noktası üretim miktarı, toplam sabit maliyetlerin birim katkı payına bölünmesiyle (

18.000.000 / 6.000 = 3.000

adet) elde edilir. Hedef kâra ulaşmak için gereken satış tutarı ise, sabit maliyetler ile hedef kârın toplamının katkı payı oranına (

\% 40

) bölünmesiyle hesaplanır (

30.000.000 / 0,40 = 75.000.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payını (CM) ve Katkı payı oranını (CMR) hesapla.

Birim Değişken Maliyet =

15.000 \times 0,60 = 9.000

TL. Birim Katkı Payı =

15.000 - 9.000 = 6.000

TL. Katkı Payı Oranı =

1 - 0,60 = 0,40

(veya

6.000 / 15.000 = \%40

).

Başabaş ve hedef kâr hesaplamalarının temelini işletmenin birim satıştan elde ettiği net fon (katkı payı) oluşturur.

2

Başabaş noktası üretim miktarını (adet) hesapla.

Başabaş Noktası (Miktar) = Toplam Sabit Maliyetler / Birim Katkı Payı =

18.000.000 / 6.000 = 3.000

adet.

İşletmenin faaliyet kârı veya zararı olmaması (kâr=0) için sabit maliyetlerini tam olarak karşılayacak üretim miktarını bulmak gerekir.

3

Hedef kâra ulaşmak için gerekli toplam katkı payını belirle.

Gerekli Toplam Katkı Payı = Sabit Maliyetler + Hedef Kâr =

18.000.000 + 12.000.000 = 30.000.000

TL.

Hedef kâra ulaşabilmek için işletmenin sadece sabit maliyetleri değil, üzerine hedeflediği kâr miktarını da çıkaracak kadar fon yaratması gerekir.

4

Hedef kâr için gereken satış tutarını (TL) hesapla.

Hedef Satış Tutarı (TL) = Gerekli Toplam Katkı Payı / Katkı Payı Oranı =

30.000.000 / 0,40 = 75.000.000

TL.

Satış tutarı cinsinden hedefi bulmak için, gerekli toplam katkı payının ciro içindeki yüzdesini ifade eden katkı payı oranına bölünmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Başabaş Analizi ve Hedef Kâr Hesaplaması

Soru 137Soru →

Bir seramik üretim işletmesi, ürettiği dekoratif vazoları birim başına $100 \text{ TL}$ 'den satmayı planlamaktadır. Bu ürün için birim değişken maliyet $60 \text{ TL}$ , toplam sabit maliyetler ise yıllık $1.600.000 \text{ TL}$ olarak öngörülmektedir.

İşletme, ilgili dönemde $50.000 \text{ adet}$ satış yapmayı hedeflediğine göre, işletmenin hedeflenen satış düzeyindeki güvenlik marjı oranı yüzde kaçtır?

20

25

40

68

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

İşletmenin güvenlik marjı oranı %20'dir.

Güvenlik marjı oranı, işletmenin satışlarındaki yüzde kaçlık bir düşüşün işletmeyi ancak başabaş noktasına getireceğini gösterir. Bu soruda öncelikle birim katkı payı (

100 - 60 = 40 \text{ TL}

) bulunarak başabaş noktası hesaplanır (

1.600.000 / 40 = 40.000 \text{ adet}

). Hedeflenen satış

50.000

adet olduğuna göre işletme

10.000

adetlik bir güvenlik marjına sahiptir. Bu marjın hedeflenen satışlara oranı (

10.000 / 50.000

)

\%20

sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payının hesaplanması

100 \text{ TL} - 60 \text{ TL} = 40 \text{ TL}

Başabaş noktasını bulabilmek için her bir birimin sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığı bulunmalıdır.

2

Başabaş noktasının (kâr geçiş noktası) miktar olarak hesaplanması

1.600.000 \text{ TL} / 40 \text{ TL} = 40.000 \text{ adet}

İşletmenin zarar etmemesi için satması gereken asgari ürün miktarı belirlenmelidir.

3

Güvenlik marjının miktar olarak hesaplanması

50.000 \text{ adet} - 40.000 \text{ adet} = 10.000 \text{ adet}

Hedeflenen satış miktarının başabaş noktasını ne kadar aştığı (güvenlik payı) bulunmalıdır.

4

Güvenlik marjı oranının hesaplanması

10.000 \text{ adet} / 50.000 \text{ adet} = 0,20 \Rightarrow \%20

Güvenlik marjı miktarının hedeflenen toplam satışlara bölünmesiyle güvenlik marjı oranı elde edilir.

Anahtar Kavram

Güvenlik Marjı Oranı (Margin of Safety Ratio)

Soru 138Soru →

Köklü bir sanayi işletmesi, pazara yeni sunacağı inovatif bir endüstriyel ara mamul için satış bütçesini oluştururken geçmiş döneme ait nicel verilerden yoksun durumdadır. Bu kısıtı aşmak amacıyla şirketin farklı fonksiyonel departmanlarının (üretim, pazarlama, finans, Ar-Ge) başındaki yöneticiler aynı masada toplanmış ve yüz yüze gerçekleştirilen uzun müzakereler sonucunda gelecek yılın satış hacmine dair ortak bir tahminde karar kılmışlardır. Ancak yıl sonunda gerçekleşen satışların, tahminlerin çok uzağında kaldığı görülmüş; yapılan geriye dönük incelemede, şirketteki kıdemi ve ikna kabiliyeti yüksek olan pazarlama direktörünün aşırı iyimser öngörülerinin, gruptaki diğer üyeleri baskılayarak nihai kararı manipüle ettiği (baskın kişi etkisi) tespit edilmiştir.

İşletmenin ilk aşamada uyguladığı bu nitel (kalitatif) tahmin yöntemi ve yüz yüze etkileşimin yarattığı manipülasyon riskini ortadan kaldırmak amacıyla uzmanların birbirini görmeden yazılı turlar halinde tahmin yaptığı en uygun alternatif yöntem aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Tepe Yöneticileri Paneli – Delphi Yöntemi

Tepe Yöneticileri Paneli – Nedensel (Regresyon) Modeller

Satış Gücü Tahminleri – Delphi Yöntemi

Ortak Konsensüs Paneli – Zaman Serileri Analizi

Tüketici Niyetleri Anketi – Pazar Testi Yöntemi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tepe Yöneticileri Paneli – Delphi Yöntemi

Cevap

İşletmenin ilk uyguladığı yöntem Tepe Yöneticileri Paneli olup, bu yöntemin baskın kişi handikabını çözen alternatif yaklaşım Delphi Yöntemi'dir.

Verilen senaryoda departman yöneticilerinin bir masada toplanıp yüz yüze tartışarak ulaştığı karar süreci 'Tepe Yöneticileri Paneli' yöntemidir. Bu yöntemin en büyük riski olan yetki, kıdem veya ikna kabiliyeti yüksek kişilerin grubu yönlendirmesi (baskın kişi etkisi), katılımcıların birbirini görmeden ve kimlikleri gizli tutularak ardışık yazılı anketlerle tahminlerinin alındığı 'Delphi Yöntemi' ile aşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Senaryodaki ilk uygulanan yöntemin karakteristik özelliklerini belirle.

Farklı departman yöneticilerinin yüz yüze toplanarak ortak bir karar alması durumu tespit edilir.

Bu durum, literatürde kalitatif bir yaklaşım olan 'Tepe Yöneticileri Paneli' olarak sınıflandırılır.

2

Uygulanan yöntemdeki temel problemi ve aranan çözüm yolunu analiz et.

Problem: Baskın karakterin diğerlerini manipüle etmesi. İstenen çözüm: Uzmanların birbirini görmeden yazılı turlarla tahmin yapması.

Yüz yüze etkileşimin dezavantajlarını ortadan kaldıran ve ardışık yazılı turlarla anonim konsensüs sağlayan yöntem Delphi tekniğidir.

3

Seçenekleri eşleştir ve geçmiş veri kısıtını kontrol et.

Geçmiş veri olmadığından nicel yöntemler (regresyon, zaman serisi) tamamen elenir. İlk yöntemin yöneticiler paneli, ikincisinin Delphi olduğu seçenek tespit edilir.

Doğru eşleşme, sorudaki iki aşamalı mantığı ve veri kısıtını eksiksiz karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

Nitel (Kalitatif) Satış Tahmin Yöntemleri ve Karakteristik Farklılıkları

Soru 139Soru →

Afet ve acil durum yönetimi kapsamında faaliyet gösteren bir kamu iştiraki, afet bölgelerinde kullanılmak üzere standart modüler yaşam ünitesi (konteyner) üretimi yapmaktadır. İşletmenin bir faaliyet dönemine ilişkin maliyet ve satış verileri aşağıdaki gibidir:

* Birim Satış Fiyatı: $120.000$ TL
* Birim Değişken Maliyet: $84.000$ TL
* Yıllık Toplam Sabit Maliyet: $45.000.000$ TL
* Kurumlar Vergisi Oranı: $\%25$

İşletme yönetimi, ilgili dönem sonunda $13.500.000$ TL vergi sonrası net kâr elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin hedeflenen net kâra ulaşabilmesi için satması gereken konteyner miktarı ve elde etmesi gereken toplam satış tutarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1.750

adet ;

210.000.000

TL

1.625

adet ;

195.000.000

TL

1.750

adet ;

63.000.000

TL

750

adet ;

90.000.000

TL

1.250

adet ;

150.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.750$ adet ; $210.000.000$ TL

Cevap

İşletmenin hedeflerine ulaşması için

1.750

adet satış yapması ve toplam

210.000.000

TL satış tutarı elde etmesi gereklidir.

Verilen soruda hedeflenen vergi sonrası kâr üzerinden işlem yapılması gerekmektedir. Vergi öncesi kâr

= 13.500.000 / (1 - 0,25) = 18.000.000

TL'dir. İşletmenin karşılaması gereken toplam pay: Sabit Maliyetler + Vergi Öncesi Kâr

= 45.000.000 + 18.000.000 = 63.000.000

TL olarak bulunur. Birim katkı payı

= 120.000 - 84.000 = 36.000

TL'dir. Satılması gereken miktar

= 63.000.000 / 36.000 = 1.750

adettir. Satış tutarı ise satış miktarının birim fiyat ile çarpılmasıyla (

1.750 \times 120.000

) veya gerekli toplam katkı payının katkı payı oranına bölünmesiyle elde edilir, bu da

210.000.000

TL'ye denktir.

Adım Adım Çözüm

1

Birim katkı payı hesaplanır.

Birim Katkı Payı =

120.000 - 84.000 = 36.000

TL.

Her bir ürün satışından sabit maliyetleri karşılamak ve kâra katkı sağlamak üzere elde kalan tutarı bulmak için satış fiyatından değişken maliyet çıkarılır.

2

Vergi öncesi hedef kâr hesaplanır.

Vergi Öncesi Kâr =

13.500.000 / (1 - 0,25) = 13.500.000 / 0,75 = 18.000.000

TL.

Net kâr vergi kesildikten sonraki tutardır. Formülde kullanmak üzere, vergi ödenmeden önce ne kadar kâr edilmesi gerektiği brütleştirilerek bulunur.

3

Toplam karşılanması gereken katkı payı tutarı bulunur.

Toplam Gerekli Katkı Payı =

45.000.000 + 18.000.000 = 63.000.000

TL.

İşletmenin hem sabit maliyetlerini ödemesi hem de hedeflediği vergi öncesi kârı yakalaması için ulaşması gereken toplam parasal büyüklüktür.

4

Hedef satış miktarı (adet) hesaplanır.

Hedef Satış Miktarı =

63.000.000 / 36.000 = 1.750

adet.

Toplam gerekli tutarın birim katkı payına bölünmesiyle hedefe ulaşmak için kaç adet ürün satılması gerektiği bulunur.

5

Hedef satış tutarı (TL) hesaplanır.

Hedef Satış Tutarı =

1.750 \times 120.000 = 210.000.000

TL.

Satılması gereken ürün miktarı birim satış fiyatıyla çarpılarak hedeflenen toplam ciro elde edilir.

Anahtar Kavram

Hedeflenen Kâr Üzerinden Başabaş Noktası Analizi

Alternatif Yöntem

Hedef satış tutarı, miktar bulunduktan sonra birim fiyatla çarpılarak (

1.750 \times 120.000

) bulunabileceği gibi, toplam katkı payı ihtiyacının katkı payı oranına (

36.000 / 120.000 = 0,30

) bölünmesiyle de (

63.000.000 / 0,30 = 210.000.000

TL) doğrudan hesaplanabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 140Soru →

Endüstriyel otomasyon sistemleri üreten Lodos İleri Malzeme A.Ş., $2026$ yılı son çeyreği için nakit bütçesi hazırlamaktadır. İşletmenin aylara ilişkin brüt satış verileri/tahminleri aşağıda sunulmuştur:

Ay	Satış Tutarı (TL)
Eylül (Gerçekleşen)	$500.000$
Ekim (Gerçekleşen)	$600.000$
Kasım (Gerçekleşen/Beklenen)	$800.000$
Aralık (Beklenen)	$1.000.000$

İşletmenin tahsilat politikasına göre satış bedellerinin $\%40$ 'ı satışın yapıldığı ay içinde, $\%50$ 'si satıştan bir ay sonra, kalan $\%10$ 'luk kısmı ise satıştan iki ay sonra tahsil edilmektedir. Alacakların tamamının tahsil edileceği varsayılmaktadır.

Aralık ayına ilişkin planlanan ödemeler (nakit çıkışları) ve diğer gider kalemleri şöyledir:

Kalem	Tutar (TL)
Hammadde ve İşçilik Ödemeleri	$750.000$
Genel Yönetim ve Satış Giderleri*	$150.000$
Temettü Ödemesi	$100.000$
Kurumlar Vergisi Taksidi	$50.000$

*Belirtilen genel yönetim ve satış giderlerinin içinde $40.000 \text{ TL}$ tutarında amortisman gideri bulunmaktadır.*

İşletmenin Kasım ayı sonu itibarıyla (Aralık ayı başı) nakit mevcudu $120.000 \text{ TL}$ 'dir ve yönetim, likidite riskiyle karşılaşmamak için her ay sonunda kasasında en az $80.000 \text{ TL}$ asgari nakit bakiyesi bulundurmayı zorunlu bir politika olarak benimsemiştir.

Buna göre, Lodos İleri Malzeme A.Ş.'nin Aralık ayındaki dış finansman (kredi) ihtiyacı veya nakit fazlası durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Aralık ayı sonu itibarıyla

110.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Aralık ayı sonu itibarıyla

150.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Aralık ayı sonu itibarıyla

230.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Aralık ayı sonu itibarıyla

30.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Aralık ayı sonu itibarıyla

30.000 \text{ TL}

serbest nakit fazlası bulunmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aralık ayı sonu itibarıyla $110.000 \text{ TL}$ ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.

Cevap

Doğru yanıt, Aralık ayı sonu itibarıyla

110.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı bulunduğunu belirten seçenektir.

Nakit bütçesi oluşturulurken tahakkuk eden satış tutarları değil, geçmiş aylardan gelen vadeli alacakların o aya denk düşen tahsilatları dikkate alınmalıdır. Aralık ayında, Ekim, Kasım ve Aralık aylarının ilgili tahsilat oranlarıyla elde edilen nakit girişi

860.000 \text{ TL}

'dir. Ödemeler tarafında ise amortismanlar nakit çıkışı gerektirmediği için düşülür ve toplam fiili nakit çıkışı

1.010.000 \text{ TL}

olarak bulunur. İşletmenin elindeki başlangıç tutarı olan

120.000 \text{ TL}

ile birlikte değerlendirildiğinde düzeltilmemiş bakiye

-30.000 \text{ TL}

'ye gerilemektedir. Firmanın belirlediği asgari

80.000 \text{ TL}

hedefine ulaşabilmesi için kasaya, açık olan tutar ve hedef tutarın toplamı kadar (

110.000 \text{ TL}

) nakit girişi sağlanması (finanse edilmesi) gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Aralık ayında gerçekleşecek nakit girişlerinin hesaplanması.

Ekim satışlarının

\%10

'u:

600.000 \times 0,10 = 60.000 \text{ TL}

. Kasım satışlarının

\%50

'si:

800.000 \times 0,50 = 400.000 \text{ TL}

. Aralık satışlarının

\%40

'ı:

1.000.000 \times 0,40 = 400.000 \text{ TL}

. Toplam Nakit Girişi =

860.000 \text{ TL}

.

Nakit bütçesinde satışların yapıldığı tarih değil, işletmenin tahsilat politikasına bağlı olarak paranın fiilen kasaya girdiği aylar dikkate alınır.

2

Aralık ayında gerçekleşecek nakit çıkışlarının hesaplanması.

Hammadde/işçilik:

750.000 \text{ TL}

. Nakit Genel Yönetim Gideri:

150.000 - 40.000 \text{ (Amortisman)} = 110.000 \text{ TL}

. Temettü:

100.000 \text{ TL}

. Vergi:

50.000 \text{ TL}

. Toplam Nakit Çıkışı =

750.000 + 110.000 + 100.000 + 50.000 = 1.010.000 \text{ TL}

.

Amortismanlar fon çıkışı gerektirmeyen (gayrinakdi) giderler olduğundan nakit bütçesinden düşülmelidir.

3

Aralık ayı sonu düzeltilmemiş nakit bakiyesinin bulunması.

Dönem Başı Bakiyesi + (Toplam Giriş - Toplam Çıkış) =

120.000 + (860.000 - 1.010.000) = 120.000 - 150.000 = -30.000 \text{ TL}

.

İşletmenin dışarıdan finansman almadan önceki fiili nakit pozisyonunun (açığının) belirlenmesi gerekir.

4

Dış finansman (kredi) ihtiyacının hesaplanması.

Hedef Kasa Bakiyesi - Düzeltilmemiş Bakiye =

80.000 - (-30.000) = 110.000 \text{ TL}

ek finansman ihtiyacı.

Kasayı eksi bakiyeden kurtarıp, hedeflenen güvenli limit olan asgari düzeye ulaştırmak için işletmenin tedarik etmesi gereken fon tutarıdır.

Anahtar Kavram

Nakit bütçesi hazırlama, tahakkuk esasına karşı tahsilat esası prensibi ve minimum bakiye politikası kapsamında fon ihtiyacının belirlenmesi.

Finansal Planlama ve Kontrol

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm